Bugün televizyon ekranlarında, sosyal medyada ve dijital platformlarda hala Yeşilçam filmleri izleniyor. Aradan onlarca yıl geçmiş olmasına rağmen insanlar Adile Naşit’i, Münir Özkul’u, Kemal Sunal’ı, Tarık Akan’ı, Cüneyt Arkın’ı ve daha nice sanatçıyı sevgiyle anıyor. Peki ya onların yol arkadaşları? Aynı setlerde emek veren, aynı ışıkların altında çalışan, aynı filmlerin başarısında pay sahibi olan birçok oyuncu bugün nasıl şartlarda yaşıyor? Ne yazık ki bazıları unutulmuş durumda. Bir zamanlar milyonları güldüren, ağlatan, heyecanlandıran birçok sanatçı bugün ekonomik sıkıntılarla mücadele ediyor. Kimi sağlık sorunlarıyla boğuşuyor, kimi yalnızlıkla mücadele ediyor, kimi ise hayatının son dönemini sessiz ve zor şartlar altında geçiriyor. İşte tam da bu noktada Yeşilçam Huzur Evi Projesi devreye giriyor.

Eğer bu proje hayata geçerse sadece bir huzur evi yapılmış olmayacak. Aynı zamanda Yeşilçam’ın ruhu yeniden canlanacak. Yıllar önce aynı filmlerde rol alan sanatçılar yeniden bir araya gelecek. Aynı sette kamera karşısına geçen dostlar bu kez aynı çatı altında yaşayacak. Düşünsenize... Bir zamanlar aynı film setinde sabahlayan oyuncular, yıllar sonra aynı masada çay içecek. Eski anılarını paylaşacak. Birbirlerine moral verecek. Yalnızlık yerine dostluk, umutsuzluk yerine dayanışma olacak. Belki de yıllardır görüşemeyen sanatçılar yeniden buluşacak. Belki de unutulmaya yüz tutmuş anılar yeniden gün yüzüne çıkacak. En önemlisi ise yıllarını Türk sinemasına vermiş insanlar kendilerini yalnız hissetmeyecek. Bu projenin içinde yer alacak olmaktan da ayrıca gurur duyuyorum. Çünkü zor durumda olan birçok meslektaşımın yeniden huzura kavuşmasına katkı sunabilmek benim için büyük bir mutluluk olacaktır. Yeşilçam sadece eski filmlerden ibaret değildir.Yeşilçam bir kültürdür, Yeşilçam bir tarihtir, Yeşilçam milyonlarca insanın çocukluğu, gençliği ve hatıralarıdır.

O halde bu tarihe emek vermiş insanlara sahip çıkmak hepimizin görevidir. Bugün birçok ülkede sanatçılar için özel yaşam merkezleri, bakım evleri ve sosyal destek projeleri bulunuyor. Bizim de kendi değerlerimize sahip çıkmamız gerekiyor. Çünkü vefa sadece sözle olmaz, vefa, gerektiğinde el uzatabilmektir. Avukat Onur Yağışan’ın genç yaşına rağmen ortaya koyduğu bu proje takdire şayandır. İnşallah gerekli destekler sağlanır, kamuoyu bu projeye sahip çıkar ve Yeşilçam Huzur Evi en kısa sürede hayata geçer. Çünkü bu proje sadece birkaç sanatçının değil, Türk sinema tarihinin geleceğine bırakılacak önemli bir mirastır. Ve unutmayalım... Bir toplum, geçmişine ve emek verenlerine ne kadar sahip çıkıyorsa o kadar büyüktür. Yeşilçam’ın emektarlarına sahip çıkmak ise hepimizin ortak vefa borcudur.

Şehnaz DİLAN

İnsanoğlu, belki de yeryüzünde doğup kuşlara bakarak gökyüzüne en çok özenen canlıdır. Kuşların kanat çırpışını izleyen ilk insanın içinden geçen hayreti bugün tam olarak bilemesek de, o an başlayan “uçma sevdası” hâlâ devam ediyor. Çünkü uçmak, yalnızca bir yerden başka bir yere gitmek değildir; sınırları aşma, özgürleşme ve imkânsızı mümkün kılma arzusudur.

Mesela Hezarfen Ahmet Çelebi, Leonardo da Vinci'nin kuşlar üzerinde yaptığı çalışmalarından ilham alarak tarihi uçuşuna İstanbul'daki Galata Kulesi'nden başlamış ve İstanbul Boğazı'nı uçarak Üsküdar’a inmeyi başarmıştır böylece kıtadan kıtaya uçarak bir ilke daha imza atmıştı.

İşte Hazerfan örneğinde olduğu gibi tarih boyunca insanlar göğe bakarak hayal kurdu. Kimi zaman efsanelerde kanatlar taktı kendine, kimi zaman yüksek tepelerden atlayarak gökyüzünü denedi. 

Nice başarısızlıklar yaşandı, nice cesur denemeler hüsranla sonuçlandı, ama insanın içinde bir kez filizlenen merak kolay kolay ölmedi. Çünkü insan yürümekle yetinen bir varlık olmadı hiçbir zaman. Hep daha yükseği, daha uzağı istedi.

Ve Zeplin…

Zeplin; içi gazla doldurulan ve motorlarla yönlendirilebilen büyük hava gemilerinin en bilinen türüydü. Adını Alman mucit ve asker Ferdinand Von Zeppelin’den aldı. 1900 yılının başında icat edilen Zeplin hava taşımacılığında adeta çığır açtı çünkü uçaklar henüz yeni icat olmuştu ve güvenilirlik bakımından Zeplinler hep ön sıralarda yer almıştı, kısa sürede büyük önem kazandılar çünkü yolcu taşımacılığı, posta taşımacılığı ve askeri keşif gibi hizmetlerde oldukça hızlı ve başarılıydılar.

 1920-1930 lu yıllarda taşımacılığın zirversinde yer aldılar öyleki bunlardan en meşhuru “LZ 127 Graf Zeppelin” di, dünya çevresinde uçuşlar yaptı… 

Ama kader ağlarını örmüştü bir kere…

6 Mayıs günü New Jersey’de insanlığın umudu ve gururu gökyüzünde süzülüyordu. Lakehurst Donanma Hava Üssü’nde, yağmurun ardından gelen nemli ve gergin bir sükunet hâkimdi, gökyüzü gri ve ağırdı ama ufukta bir heyecanın soluk ışığı vardı. Kalabalık bir gazeteci ve fotoğrafçı ordusu o anın tanığı olmak için kulelerin loş ışığı altında toplandılar Herkesin gözü, bulutların arasından süzülüp gelmesi beklenen, insanlığın teknolojiye duyduğu sarsılmaz inancın görkemli icadındaydı. 

LZ 129 Hindenburg dönemin mühendislik harikasıydı. Yaklaşık 245 metre uzunluğundaki bu dev Zeplin, Atlantik’i birkaç gün içinde geçebiliyor, lüks salonları, yemek alanları ve kabinleriyle adeta gökyüzündeki bir oteli andırıyordu. Almanya için yalnızca teknolojik bir başarı değil aynı zamanda ulusal gururun ve propaganda gücünün de sembolüydü. İnsanlar ona hayranlıkla bakıyor, geleceğin ulaşımının hava gemileri Zeplinler olacağına inanıyorlardı.

Ancak tarihin akışı bazen tek bir kıvılcımla değişebiliyordu.

Hindenburg, Amerika’nın New Jersey eyaletindeki Naval Air Station Lakehurst Havaalanı’na iniş yapmak üzereyken aniden alev aldı saniyeler içinde dev zeplin büyük bir ateş topuna dönüştü. 

Olayın canlı yayın sırasında kaydedilen görüntüleri ve özellikle spiker Herbert Morrison’ın dehşet dolu “Oh My God, the humanity!” “ Aman Tanrım, ne büyük bir felaket” çığlığı, insanlığın hafızasına kazındı, yaklaşık yarım dakika içinde dünyanın en görkemli hava aracı olarak kabul edilen dev Zeplin saniyeler içinde kül olmuştu.

Patlama sırasında otuz altı kişi hayatını kaybetmişti. Yolculardan bazıları büyük alevler arasında kalarak diri diri yanmış, bazıları ise çıkan zehirli gazı solumaktan dolayı hayatını kaybetmişti. Yaşanan bu büyük faciadan sağ olarak çıkan tek tanık o dönem on dört yaşında olan Werner Franz’dı. Zeplinde bulaşıkları tutmak için ayrılan odada suyla dolu yıkama hücresine düşen Franz, şans eseri hayatta kalmayı başarmıştır.

Altyapı yetersizliği, mürettebat maliyetleri, yolcu güvenliğinin tam sağlanamaması gibi soru işaretleri sebebiyle güven konusunda kafa karıştıran Zeplinler, “Hinderburg Felaketi”‘nin yaşanmasıyla beraber popülerliğini tamamen yitirmiştir. Tüm gösterişi ve romantizmiyle beraber dönemin en popüler hava araçlarından olan bu devasa icat, halkın gözünden düşmüştür. Böylelikle bu “Zeplin devri” tamamen kapanmıştır.

Tabiki günümüzde Zeplinler nostaljik bir anı olarak kalsada her uçak ile bulutların üstüne çıktığımda aklıma hep Zeplinler de gelecektir.

Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

İngilizce ile karışık bir tekerleme vardır,

’Eight, Nine ,Ten, Deli Ayyyten’ 

Bu tekerlemenin merkezine inmek istedim…. Karşıma Bursa’nın nam-ı değer “Deli Ayten”i çıktı. 

Bursa’da yaşayan 30 yaşın üstünde, kime sorarsanız sorun, hatta bir adım ileri gidelim, sokaktan geçen herhangi birine sorun Deli Ayten’i mutlaka tanır Nam-ı değer Deli Ayten’in ünü Bursa’da bir Zeki Müren kadar vardır desem abartmış olmam, öylesine ün salmıştı ki Bursa’da, doğup, yaşayıp öldüğü mahalleye heykeli bile dikilmişti.

Aşk nelere kadirdi, Ferhat’da dağları deldiren, Mecnun’u, meczup yapıp diyar diyar gezdiren aşk Ayten’i de delirtmişti… Herkes ona “Deli Ayten” derdi, asıl adı “Ayten Şenaşık”tı ama kaderi soyadına benzememişti, zavallı Ayten’in. 

Yaz gelip de Bursalılar deniz kenarlarına gittiklerinde, çarşılarda işler durur, baharın curcunasının yerini derin bir eski zaman sessizliği alırdı. İşlerin kesat olduğu bu ıssız zamanlarda Kapalıçarşı’nın girişinden bir davul sesi duyulurdu önce. Herkes Deli Ayten’in geldiğini anlardı böylece. Can sıkıntısı yerini neşeye bırakırdı ansızın. Ayten önce davulunu çala çala bir uçtan bir ucuna geçerdi çarşının sonra da geldiği yoldan cümbüşünü inleterek geri dönerdi.

80’li yılların kraliçesiydi Deli Ayten 

Her sabah mesaisine sadık bir biçimde Bursa Kapalı Çarşı’ya iner esnaf ikramlarının kabulünün ardından tüm gün Bursa’yı gezer ve yine aynı saatte çarşıya gelip bahşişlerini toplayan Ayten hiç durmazdı, yıllarını böyle geçirdi normalde zararsızdı Ayten, kimseye sıkıntısı yoktur ancak anlayışsız lümpen davranışlarından yıllar içinde bezdiğinden tepesi atınca çantasındaki taşlardan birini kendini kızdıran işyeri sahibinin vitrinine mi indirir yoksa kafasına mı bilinmez. Korku , saygı ve sempatiyle karışık bir hayat sürerdi. Ramazanlarda davulculuktan da bahşiş toplar. Karşısına geçip hadi şunu yap Ayten diyenlerin alay malzemesi olup bahşişi kaptığı da olurdu. Her akşam rotası doğup büyüdüğü hasrete ve dehşete düştüğü mahallesindeki küçücük kulübesinde biterdi. Deliyi deli bilip te hiçbir şey yapmaz sanmayın. Topladığı bahşişleri mahallenin delikanlı ve çocuklarıyla paylaşırdı, gönlü büyük bir insandı.

Kapıların önüne yığılan esnaf "Ayten Hanım buyurmaz mısınız?" diye önüne çıkar, Deli Ayten’i dükkanlarında ağırlamak ona ikramlarda bulunmak, ondan birkaç şarkı dinlemek, açıkça kendi menfaati için müşteri çekmek için birbirleriyle adeta yarışırlardı. Önünde bel kırıp reverans yapanlar da olurdu, amuda kalkanlar da. 

Ayten kibirle bakardı olup bitenlere. Bazen sinirlenir "Ne o ? Kız Yakup gibi kıvırıp duruyorsunuz, hoppalık yapıyorsunuz" diye azarlardı esnafı. Sonra da gönlü hangi kapıda durmak istiyorsa o dükkanın önünde mola verirdi. Deli Ayten’in konakladığı dükkanda bereketin kilidi açılmış olurdu. Çayını kahvesini içerken davulunu tımbırdatıp cümbüşünü çalar, ardından kalkıp başka bir dükkana uğur ve bereket getirmek için harekete geçerdi.

Bursalılar için Deli Ayten tam bir efsaneydi. Sokaklarda yürüdüğü zaman insanlar onu karşılamak için evlerinden çıkar, mahalleden ayrıldığında alkışlayarak uğurlarlar arkasında daima çocuklardan oluşan uzun bir kuyrukla dolaşırdı. 

Her köyün bir delisi olduğu gibi her mahalleninde bir delisi vardı kuşkusuz ve bu deliler mahalleyi babalarının malı gibi görürlerdi. Ama Ayten’in deliler üstü bir kimliği vardı, o bütün delilerin tartışılmaz kraliçesiydi. 

Türlü çeşit söylentiler dolaşırdı Bursa sokaklarında Deli Ayten hakkında. 

Kimisi çok zengin bir İstanbullu ailenin kızı olduğunu, çok gençken kafayı sıyırıp Bursa’ya geldiğini söylerdi. 

Bazıları onun Selanik’ten göç eden bir ailenin çocuğu olduğunu, annesini babasını bir yangında kaybettikten sonra yapayalnız kaldığını anlatırdı. 

Uzun uzun araştırdım, Deli Ayten’in hikayesi hakkında edindiğim bilgiler sonucu Deli Ayten’in hikayesi Bursa’nın Merkez İlçelerinden Osmangazi ilçesinin Roman mahallelerinden biri olan Kız yakup Mahallesi’nde başlıyor. Gerçek soyadı Ayten Şenaşık. Çocukluğunda ateşli hastalıklarla boğuşmuş, 16-17 yaşında genç bir adama aşık olmuş, kendisinden beş altı yaş büyük olan Cümbüş Hasan (Bayındıroğlu) da sevmiş Ayten’i. Ama ailesi çok içki içiyor, gece alemlerinde kendini kaybediyor diye kızın sevdiği adama kavuşmasına engel olunca, yanıp tutuşan Ayten, yemeden, içmeden, uykudan kesilmiş.

İşte Ayten’in kaderi de, bu dönemde başlıyor, kısaca kara sevda onun aklını yitirmesine sebep oluyor, hastaneler arasında gidip gelmeler başlayınca sonunda bir doktor “Sevdiği adama kavuşursa belki düzelir" diye tavsiyede bulunuyor ailesine. Altı yılın sonunda Ayten’in ailesi rıza gösteriyor evlenmelerine. Çok geç kalmışlar, Ayten melekelerini çoktan yitirmişti, tabi bu zaman içinde de alkolizmin derinliklerinde kaybolan Cümbüş Hasan da bir gün evi terk edip başka bir şehre gitmişti.

O günden sonra Ayten de Hasan’dan kalan cümbüşü eline alıp, davulu boynuna takıyor, sokak sokak dolaşıp Hasan’ı arıyor. Birkaç yıl sonra Hasan hastalanıp ölünce defter tamamen kapanıyor. Ayten de kalan ömrünü sokaklarda tamamlıyor. 

1992 yılında günlük mesaisinden bir süre ayrı kalınca merak edilen Ayten araştırılınca evinde ölü bulunmuş. Yapılan otopsi sonucu kalp yetmezliğinden hayatını kaybettiği tesbit edilmiştir. 

Cenazesi yine Kapalı Çarşı esnafı tarafından kaldırılmış katılımcıların anlatımına göre cenazesine beşbin civarı kişi katılmıştır. Bursa’nın merkezi bir konumda bulunan Pınarbaşı Mezarlığı’na defnedilmiştir. Halk tarafından halen sevgi ve tebessümle yad edilmektedir.

Bursa’da bir döneme damgasını vuran Deli Ayten’i sevgi ile anıyorum. 

Hoşçakalın, hoş kalın 

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

İnsanlık tarihi incelendiğinde, mağaralarda yaşayan, avcılık ve toplayıcılıkla hayatını sürdüren insanlardan bugün uzaya araç gönderen, yapay zekâ geliştiren ve saniyeler içinde dünyanın öbür ucuyla iletişim kurabilen bir medeniyete ulaşıldığını görüyoruz. Bilim, teknoloji ve iletişim alanındaki gelişmeler insanlığın hayal bile edemeyeceği bir seviyeye gelmesini sağladı. Ancak tüm bu ilerlemelere rağmen dünya hâlâ savaşlarla, yoksullukla, adaletsizliklerle ve ekonomik krizlerle mücadele ediyor. Bu durum insanın aklına şu soruyu getiriyor: Dünya gerçekten nereye gidiyor?

Teknolojik açıdan bakıldığında insanlık altın çağlarından birini yaşıyor. Yapay zekâ, robotik sistemler, genetik mühendisliği ve uzay teknolojileri her geçen gün yeni kapılar açıyor. Hastalıkların teşhisinde büyük ilerlemeler sağlanıyor, üretim süreçleri hızlanıyor ve bilgiye erişim hiç olmadığı kadar kolay hale geliyor. Bir zamanlar yıllar süren bilimsel çalışmalar bugün bilgisayarların yardımıyla haftalar hatta günler içinde sonuç verebiliyor.

Fakat insanlığın teknolojik gelişimi ile ahlaki ve sosyal gelişimi aynı hızda ilerlemiyor. İşte dünyanın en büyük çelişkisi de burada ortaya çıkıyor. Bir yandan Mars'a gitmenin planlarını yapan insanlar, diğer yandan birbirlerini öldürmek için daha güçlü silahlar üretiyor. Dünya tarihinde yüzlerce savaş yaşandı. Milyonlarca insan hayatını kaybetti. Buna rağmen savaşlar sona ermedi. Çünkü savaşların temelinde sadece toprak veya sınır anlaşmazlıkları değil; güç hırsı, ekonomik çıkarlar, kaynak paylaşımı ve siyasi rekabet bulunuyor.

Bugün dünyanın birçok bölgesinde insanlar barış içinde yaşamak isterken, bazı güç merkezleri ekonomik ve siyasi üstünlüklerini koruma mücadelesi veriyor. Silah sanayisi dünyanın en büyük sektörlerinden biri haline gelmiş durumda. Barışın konuşulduğu masalarda bile savaş ihtimalleri hesaplanıyor. Teknoloji gelişiyor ama insanın içindeki hırs, korku ve çıkar duygusu aynı hızla değişmiyor. Bu nedenle savaşlar yalnızca teknolojik gelişmeyle ortadan kalkmıyor.

Ekonomik açıdan bakıldığında da benzer bir tabloyla karşılaşıyoruz. Dünya tarihinde üretilen toplam zenginlik hiç olmadığı kadar yüksek seviyede. Ancak bu zenginlik eşit şekilde paylaşılmıyor. Bir tarafta serveti milyarlarca doları bulan insanlar bulunurken, diğer tarafta temel ihtiyaçlarını karşılamakta zorlanan milyonlarca insan yaşıyor. Küresel ekonominin büyümesine rağmen gelir dağılımındaki adaletsizlik giderek artıyor.

Bunun yanında ekonomik sistemler de ciddi sınavlardan geçiyor. Enflasyon, işsizlik, enerji maliyetleri ve küresel krizler insanların yaşam standartlarını etkiliyor. Teknoloji sayesinde üretim artıyor ancak bu artışın getirdiği kazanç toplumun tüm kesimlerine aynı ölçüde yansımıyor. İnsanlar daha gelişmiş bir dünyada yaşarken aynı zamanda daha fazla ekonomik kaygı duyabiliyor.

Peki dünya kötüye mi gidiyor? Belki de soruyu farklı sormak gerekiyor. Dünya bir yandan ilerliyor, diğer yandan eski sorunlarını da yanında taşıyor. Bilim ve teknoloji insanlığa büyük fırsatlar sunuyor ancak bu fırsatların nasıl kullanılacağına insanlar karar veriyor. Eğer teknoloji barış, eğitim, sağlık ve refah için kullanılırsa insanlık daha aydınlık bir geleceğe ulaşabilir. Ancak güç mücadeleleri, adaletsizlikler ve çıkar çatışmaları devam ederse gelişmiş teknoloji sadece sorunların boyutunu büyütebilir.

Sonuç olarak dünya bir yol ayrımında bulunuyor. İnsanlık bilgi açısından tarihin en güçlü dönemlerinden birini yaşıyor fakat aynı zamanda vicdan, adalet ve paylaşım konusunda önemli sınavlar veriyor. Geleceğin nasıl şekilleneceği teknolojiye değil, onu kullanan insanların tercihine bağlı olacak. Belki de bugün sormamız gereken en önemli soru şudur: Daha güçlü teknolojiler mi istiyoruz, yoksa daha bilinçli ve daha adil bir dünya mı? Çünkü dünyanın nereye gideceğini belirleyecek olan şey, sahip olduğumuz bilgi değil; o bilgiyi hangi amaçla kullandığımızdır.

Sağlığınıza dikkat edin, hoşça kalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ -YAZAR

Dünyanın hayranlıkla dinlediği Fransız sanatçı Zaz ile Türkiye'nin sevilen Türk Halk Müziği sanatçılarından Taylan Özgür Ölmez aynı sahnede buluşacak. Üstelik sıradan bir düet için değil...

Bir tarafta milyonlarca insanın sesiyle tanıdığı, şarkılarındaki samimiyet ve özgürlüğüyle gönüllerde taht kuran Zaz...

Diğer tarafta Anadolu'nun ezgilerini, halk müziğinin ruhunu ve yüreğini sesiyle taşıyan Taylan Özgür Ölmez...

Ve ortaya çıkacak olan şey sadece bir düet değil; iki kültürün, iki farklı coğrafyanın, iki ayrı müzik anlayışının aynı yürekte buluşması olacak.

Bu gecenin en ilginç yanı ise ismindeki güzel tesadüf...

Bir tarafta "Zaz"...

Diğer tarafta kökleri Zaza kültürüne uzanan bir sanatçı...

Yani adeta "Zaz ile Zaza'nın buluşması..."

İşin sembolik tarafı bile insanı heyecanlandırmaya yetiyor.

Konserde birlikte seslendirecekleri eser ise Anadolu'nun unutulmaz türkülerinden biri olan "Bu Dağlar Kömürdendir."

Düşünsenize...

Yıllardır Fransızca şarkılarıyla dünyayı dolaşan Zaz'ın o kendine özgü sesiyle bir Türk halk türküsünü Türkçe söyleyecek olması başlı başına tarihi bir olay.

Belki de o gece Harbiye'de bulunan binlerce kişi ilk kez bir Fransız sanatçının Anadolu'nun hüzünlü ve derin duygularını bu kadar içten yorumladığına şahit olacak.

Ben de en az herkes kadar merak ediyorum.

Türküyü nasıl yorumlayacaklar?

Zaz'ın sesi Anadolu ezgileriyle nasıl buluşacak?

Taylan'ın güçlü yorumu bu düete nasıl bir renk katacak?

Bunların cevabını ancak 16 Haziran gecesi alacağız.

Ama şundan eminim...

O gece Harbiye'de sadece bir konser izlemeyeceğiz.

Müziğin sınır tanımadığını, sanatın milliyetinin olmadığını ve iyi müziğin dünyanın her yerinde aynı kalbe dokunduğunu bir kez daha göreceğiz.

Belki de yıllar sonra dönüp baktığımızda, "Ben o gece Harbiye'deydim" diye anlatacağımız özel anlardan biri olacak.

16 Haziran akşamı İstanbul'da...

Bir Fransız, bir Türk...

Bir Zaz, bir Zaza...

Ve aynı türkünün içinde buluşan iki yürek...

Müziğin en güzel hali de zaten budur.

Burhan AKDAĞ

Bazı insanlar hayatları boyunca görünmez bir mahkemede yaşar.

Kimsenin görmediği bir mahkeme.

senin davet edilmediği bir duruşma.

Ama her gün yeniden kurulan bir yargılama.

Sanık da kendileridir. hakim de. savcı da.

Ve verilen karar neredeyse hep aynıdır: 

“Yeterince iyi değilim.” Daha fazlasını yapmalıyım.

Biraz daha başarılı olursam…

Biraz daha güzel olursam…

Biraz daha güçlü olursam…

Belki sonunda kendimi hak ederim.

Trajik olan şu ki, bu davanın ne zaman başladığını çoğu insan hatırlamaz.

Çünkü karar yetişkinlikte verilmemiştir.

Karar çok daha önce verilmiştir.

Belki ağladığında duyulmadığın bir gün.

Belki korktuğunda küçümsendiğin bir an.

Belki de sadece olduğun halinle kabul edilmediğini hissettiğin yüzlerce küçük deneyim.

Çocuklar kendileri hakkında gerçekleri öğrenmez.

Çocuklar kendileri hakkında sonuçlar çıkarır.

Ve o sonuçlar büyür.

Bir çocuk:

“Bugün annem çok yorgundu.” diye düşünmez.

“Demek ki ihtiyaçlarım yük oluyor.” sonucuna varabilir.

Bir çocuk:

“Babamın öfkesi bana ait değil.” diyemez.

“Demek ki yanlış olan benim.”hissine kapılabilir.

Yıllar sonra o çocuk yetişkin olur. Ama vardığı sonuçlar onunla birlikte büyür.

İşte bu yüzden bazı insanlar bir odaya girdiklerinde fark edilmekten korkar.

Bazıları sevilmelerine rağmen terk edileceklerinden emindir.

Bazıları ne kadar başarılı olursa olsun kendini sahtekâr gibi hisseder.

Çünkü insan bugün yaşadığı hayatla değil, çoğu zaman yıllar önce hakkında verdiği kararla mücadele eder.

Ve belki de iyileşme sandığımız şey, yeni biri olmak değildir.

Belki iyileşme, yıllardır suçsuz olduğun halde savunduğun davadan çekilmektir.

Belki de özgürlük, kendini düzeltmekle başlamaz. Kendini yargılamayı bırakmakla başlar. Çünkü kafanızdaki her ses size ait değildir.

Bazıları geçmişten kalan yankılardır. Bazıları korkunun dilidir.

Bazıları hayatta kalmak için öğrenilmiş eski cümlelerdir.

Ve bir gün insan çok basit ama hayat değiştiren bir şeyi fark eder:

Kendim hakkında inandığım her şey gerçek olmak zorunda değil.

İşte o gün, yıllardır içeriden kilitli sandığı kapının aslında hiç kilitli olmadığını görür.

Ve bazen bir insanın hayatını değiştiren şey yeni bir cevap bulması değildir.

Kendisine yıllardır yanlış soruyu sorduğunu fark etmesidir.

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİŞBAŞ

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Onu anlatmak öylesine zordu ki, bazı isimler vardır; gazete manşetlerinde tanıdığınız kadar bilirsiniz, oysaki onların hikâyeleri bir haberin sınırlarını aşar, bir ülkenin hafızasına siner yalnızca başarılarıyla değil, duruşlarıyla, incelikleriyle ve ardında bıraktıkları sessiz izlerle yer ederler. 

Suna Kıraç da o isimlerden biri, onu sadece bir iş insanı olarak tanımlamak eksik kalır. Türkiye’nin modernleşme hikâyesinde görünmeyen ama derin etkiler bırakan bir figürdü, gücünü gösterişten değil, zarafetten alan bir karakter, sessiz ama kararlı bir yürüyüş belki de en çok bu yüzden onu tanıyanlar için “Figür” değil bir “Değer”di. Bugün anlatmak istediğim Suna Kıraç’ı en kısa haliyle böyle tanımlayabilirim. 

“Yaşamaya Dair” adlı şiirinde :

“Yaşamak dediğin şakaya gelmez

Büyük bir ciddiyetle yaşayacaksın…” 

Demişti Nazım.  

Suna Kıraç ile bu dizeleri özleştirebiliriz zira Suna Kıraç’ta hayatı ciddiye aldı ve ilkelerinden ömrünün sonuna kadar hiç ödün vermeden aramızdan ayrıldı.

Suna Kıraç, Vehbi Koç’un dört çocuğundan en küçük olanıydı. Koç ailesinin zenginliği dışarıdan bakıldığında göz kamaştırırdı oysa aile içinde paranın hükmü olmazdı rahmetli Vehbi Koç evlatlarını bu terbiye ile yetiştirmişti, bu gerçeği Sına Kıraç henüz altı yaşında iken, kendisine satın alınan ayakkabının fiyatını arkadaşlarına söylediği için babasından yediği azar sonucu anlamıştı. Babasının ona vermek istediği ders “Para kazanılır ama onunla caka yapılmaz”dı.

Bazı çocuklar için söylenen “Büyümüş de küçülmüş” türünden bir çocuktu. Yaşıtları gibi paranın verdiği rahatlıkla şımarmadığı ve kapris yapmadığı için ona büyük gibi davranılırdı. Hayatını derinden irdeledim belki de büyüklerin arasında çocukluğunu mu yaşayamamıştı?

Suna Kıraç ailenin diğer fertlerinden farklıydı. Dört kardeşi gibi o da Amerikan Koleji’ne gitmiş ama o yılların delişmenliği içinde kendi deyimiyle “hafif sol ve bohem” bir yaşamı tercih etmişti diyebilirim.

Edebiyat ve sanat dünyasından dostlarıyla hep birlikteydi. İnan Kıraç ile evlendiği günlerde Yaşar Kemal ile bir sabah kahvaltısında buluşmuşlar, Yaşar Kemal, İnan Kıraç’a dönüp gülerek 

“Damat kızımızı tam komünist yapıyorduk ki elimizden aldın” diye takılmıştı. 

Suna Kıraç o günleri “Solculuğa heves eden ama servetin tüm imkânlarından yararlanan bir gruptuk” diye anlatıyordu. 

Suna Kıraç’ın lise yıllarında öğretmen olma ideali vardı ama bu hayalini kenara bırakıp üniversite yıllarında İş idaresi ve Ekonomi branşını tercih etmişti. 

Hatta “Amerikan kolej”ndeki başarılı bir eğitiminin ardından, sınavlarını kazandığı Amerika’nın ünlü üniversitelerinden Wharton College’a kabul edilmişti. Bu Üniversite olayı belki de ilk ve son kez onu babası ile karşı karşıya getirmişti. Durumunu babasına anlatıp, Üniversite eğitimini Amerika’da devam etmek isteğini söyleyince Babası kızını karşısına aldı, 

“Bak kızım ben 59 yaşındayım, sana hasret gitmek istemiyorum” diyerek ABD’ye Wharton College’e gitmesine itiraz etti. Babasını çok seven Suna onu kıramamış ama empati yapıyorum da, eminim çinde bir şeyler kırılmıştı. 

Türkiye’de kalarak tahsiline Boğaziçi Üniversitesi'nde Bankacılık ve Finansman bölümünden mezun oldu. Vehbi Koç mezun olduktan sonra kızına. 

“Benim tezgâhım en iyi üniversitedir seni ben yetiştireceğim” sözünü verdi. 

Babasının iş yapma tarzı, titizliği, ayrıntıya nüfuz etmesi vb. niteliklerini içselleştirdi. Öyle ki profesyonellerinin en çekindiği isim olmuştu. 

Toplantılara hazırlıklı giriyor, zor sorularla muhatabını sıkıştırıyor, babasının kazandırdığı bir duruş ile israfa dair hassasiyeti kimi zaman can yakabiliyordu. Suna Kıraç bu donanımı ile Koç Topluluğu’nda kendisine ayrıcalıklı bir yer edinirken aslında Türkiye’nin modern anlamda ilk iş kadını ünvanı ile öne çıkıyordu.

Suna Kıraç 1961 yılında Ankara'da Koç Grubu'na bağlı Fiat şirketine teftişe gittiğinde burada pazarlama müdürü olarak çalışan İnan Kıraç ile tanıştı. İki genç birbirlerini gördükleri anda yıldırım aşkına tutulmuşlardı. Gönül ferman dinlemiyordu. Türkiye’nin en ünlü ailesinin kızı, elit bir yaşamı varken, kendi şirketinde çalışan sıradan bir gençle evlenmesi garipsenmişti.

Çünkü geçmişte sermaye birleştirme, işbirliklerini akrabalığa taşıma gibi amaçlarla yapılan iş dünyasındaki evlilik geleneğinin aksine aşk evliliğini tercih etmiş ve evlilik kararını Divan Oteli’ndeki bir iş toplantısı sırasında annesinin kulağına fısıldamıştı. Sonraki yıllarda o aşk hiç sönmedi. Suna Kıraç’ın suskun yıllarında ise gözleri ve İnan Kıraç’ın insanüstü mücadelesi ile adeta hiç tükenmeyecek bir “aşk hikâyesi”ne dönüşecekti. Ve yıllar süren, hiç bitmeyen aşkı noktalamak üzere, 1967 yılında aldığı sürpriz bir kararla İnan Kıraç ile evlendiler.

Evliliklerini bir evlat ile taçlandırmak için çok uğraştılar ama çocukları olmuyordu birlikte radikal bir karar ile evlatlık almak üzere Çocuk Esirgeme Kurumu’nun yolunu tuttular.

Öyle ya mademki çocukları olmuyordu onlar da bir çocuğu evlat edineceklerdi kararları buydu. Kuruma geldiklerinde bahçede oynayan kızı gördükleri anda kararlarını verdiler. O kız İpek’ti, ona duyduları sevgi ile anne baba olmak istekleri tamamlanmış oldu İsmini narin görünüşünden dolayı İpek koydukları kızlarını öylesine sevdiler ki, sonraki yıllarda İnan Kıraç’ın 

“İstersen aileni bulalım” önerisine İpek 

“Benim zaten ailem var başkasını istemiyorum” yanıtını vermişti. 

İpek Koç ailesinin geleneklerine uygun olarak yetiştirildi. 

Suna Kıraç en başta da yazdığım gibi yaptığı her işi ciddiye alırdı. Bu bir Koç toplantısı da olabilirdi, kızının okul toplantısı da… Koç geleneği içinde yazışma kültürü doğrultusunda kimi zaman Koç profesyonelleri ve aile üyelerine, kimi zaman ise kızının öğretmenlerine mektuplar yazarak gördüğü yanlışları ya da doğruları vurgulama alışkanlığını hiç yitirmedi.

1997 yılı bugünün habercisiydi. Henüz 56 yaşındayken herşey parmaklarının uyuşması ile başladı, hastalığının tam teşhisi ABD’de kondu. 

Hastalığının adı ALS (Amyotrofik Lateral Skleroz) . Doktor, beyin sapı bölgesindeki hücrelerin ölmesi ile kaslarını kullanamayacağını ve üç ile beş yıl içinde solunum cihazına bağlanacağını söylüyordu. ALS hastalığı karşısında Tıp dünyası çaresiz kalmıştı, henüz 13 yaşındaki kızını istediği gibi yetiştiremeyeceği kaygısıyla günlerce ağladı, kaderine isyan etti. 

Doktorun dedikleri yavaş yavaş gerçekleşmeye başladı, konuşmakta zorlanıyordu, bir Arçelik toplantısında hastalığını bilmeyenler yaptığı konuşmada yaşadığı zorluğu hayretle izlediler o güne kadar Suna Kıraç’ı sarhoş gören olmadığına göre bir sorun vardı. Yürüme, tutma, konuşma derken nihayetinde solunumunu kendi başına yapamadığı o meşum gece hastaneye kaldırıldığında eşi İnan Kıraç’a verdirdiği sözü hatırlattı. Hastalığının ortaya çıkmasından itibaren tuttuğu günlükte şöyle yazmıştı:

“Bu yıl 1 Şubat’ta fevkalade ağır ve ciddi bir teşhis kondu. Adı ne olursa olsun ciddi ve beyinle adaleler arasında bir nevi kontak olduğu için yavaş yavaş veya hızla kasların motor hareketi yok oluyor. New York’taki doktorun 700 dolara söylediği güzel havadis (!..) 9 ay gibi kısa bir sürede konuşamayacağım, nefes alamayacağım, yutamayacağım, yemek yiyemeyeceğim, yazamayacağım. Bu hallere gelince nasıl besleneceğim?...Tabii tamamen yıkıldım. Tanrıya dua ettim ki o hallere düşmeden bitmesi için…”

Yaşamak değil ölmek istiyordu Suna Kıraç hastane odasında eşi İnan Kıraç’a dönüp vasiyet eder gibi şunları söyledi:

“İnan makineye bağlayacaklarında sana soracaklar, bağlayalım mı bağlamayalım mı? Sen ‘hayır’ diyeceksin. Makineye bağlanmama müsaade etmeyeceksin” demişti. Tabiki bu bir intihardı, makineye bağlanmamak, yani ölmek… 

İnan Kıraç öyle bir ikilem arasında kalmıştı ki, uykuları kaçıyordu ancak hastanede tedaviyi reddeden Suna Kıraç’ın yeniden yaşama dönmesini sağlayan kızı İpek oldu. 

Bu durumu haber alan İpek hastanede odaya tek başına girmiş ve ve annesinin elini tutup,  

“Beni evlat olarak aldığında, anne olmaya karar verdin, kararının arkasında dur… Beni yalnız bırakma, anneme çok ihtiyacım var” dediğinde artık konuşamayan Suna Kıraç sadece gözlerini kırparak kızına “Tamam” demişti. 

Suna Kıraç hayata yeniden başlıyordu.

İnan Kıraç eşine olan sadakatini, umudunu hiç yitirmedi. ALS ile ilgili dünyadaki bütün önemli araştırmaları takip etti, önde gelen bilim insanlarının İstanbul’da her yıl buluşup ALS odaklı bilgi alışverişi yapabilecekleri bir sempozyumla umudu yaşattı.

Boğaziçi Üniversitesi içinde açılan NDAL (Nörodejenerasyon Araştırma Laboratuvarı) nörodejenaratif hastalıklar konusunda dünyanın önde gelen 16 laboratuvarından biri oldu. Bu laboratuvarda yetişen bilim insanları dünyanın önemli araştırma merkezlerinde doktora ve post doktora imkânları elde etti.

Suna Kıraç konuşamıyor, yazamıyor du ama ona da çare bulunmuştu, hemşireler koyu renklerle yazılmış 29 harften oluşan kartları ona tek tek gösteriyor, göz kırpmalarını not alarak cümleler oluşturuyordu, işte bu yöntemle oluşturalan mesajı kızı İpek Antalya’da Suna İnan Kıraç Eğitim Parkı’nın açılış töreninde gözyaşları arasında okunmuştu, 

Şöyle diyordu Suna Kıraç :

“Ömrümden uzun ideallerim var…

Sizi huzur ve dinginlikle izliyorum.

İdeallerimi paylaşanlar sizler…

Size sesleniyorum…

Ülkemiz, evlatlarımız ve yarınlarımız için elini taşın altına koyan, zamanını, parasını ve yaşamını bu uğurda geçiren sizler…

Yol arkadaşlarım…

Mutlulukla başarınızı izliyorum. Attığınız her adımda, çizdiğiniz her hedefte ben de varım. Ördüğünüz her tuğlanın harcında, yarattığınız her eserde, yaptığınız her araştırmada ben de varım…

Çocukların mutluluğu için…

Unutmayın, hep yanınızda olacağım” 

Ve tarihler 15 Eylül 2020 yılını gösterdiğinde Suna Kıraç hastalığına bağlı olarak 79 yaşında hayatını kaybetti. Cenazesi, onu seven binler tarafından Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

Seni saygı ve rahmetle anıyorum Suna Kıraç, yattığın yer nur, mekanın cennet olsun… 

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Son yıllarda birçok projede Yeşilçam’ın adı sıkça kullanılıyor. ‘Yeşilçam ruhu’, ‘Yeşilçam filmi’ ya da ‘Yeşilçam’a saygı duruşu’ gibi ifadelerle geçmişe gönderme yapılıyor. Ancak burada önemli bir soru ortaya çıkıyor… Yeşilçam’ın adından söz edilirken, onu var eden emektarlar ne kadar hatırlanıyor? Bugün sinema sektöründe Yeşilçam’ın mirasından yararlanmak isteyen çok sayıda kişi ve kurum bulunuyor. Bu son derece doğal. Çünkü Yeşilçam, Türk sinemasının en değerli markalarından biri. Ancak Yeşilçam’ın adını kullanmak ile Yeşilçam’a sahip çıkmak aynı şey değildir.

Ne yazık ki zaman zaman çekilen filmlerde ve yapılan projelerde, yıllarını Türk sinemasına vermiş emektar oyuncuların yeterince yer bulamadığını görüyoruz. Oysa Yeşilçam’ın gerçek sahipleri, o dönemin sanatçılarıdır. Onlar olmadan Yeşilçam’dan söz etmek mümkün değildir. Birçok emektar sanatçı bugün hâlâ yaşam mücadelesi veriyor. Kimi setlerden uzak kalmış, kimi yılların yorgunluğunu taşırken hâlâ sanat üretmeye çalışıyor. O insanların bilgi birikimi, tecrübesi ve sinemaya kattıkları değer göz ardı edilmemeli. Çünkü Yeşilçam sadece geçmişte kalmış bir dönem değil, yaşayan bir kültürdür.

Yeşilçam’ın adını taşıyan her proje, mümkün olduğunca bu kültürün temsilcilerine de kapısını açmalıdır. Bu yalnızca bir vefa borcu değil, aynı zamanda kültürel bir sorumluluktur. Çünkü genç kuşakların Yeşilçam’ı tanıması, ancak o dönemin sanatçılarının deneyimlerini ve hikâyelerini yeni nesillere aktarabilmesiyle mümkündür. Bugün bazı çevrelerde Yeşilçam’ın ismi üzerinden projeler geliştirilirken, Yeşilçam’ın yaşayan tanıkları çoğu zaman unutuluyor. Oysa Yeşilçam denildiğinde akla ilk gelmesi gerekenler, yıllarca milyonları ekran başına kilitleyen sanatçılardır. Onların emeği olmadan ne Yeşilçam efsanesi doğardı ne de bugün bu kadar güçlü bir mirastan söz edebilirdik.

Yeşilçam bir tabela değildir. Bir film afişi ya da nostaljik bir dekor da değildir. Yeşilçam, sanatçıların gözyaşıdır, emeğidir, fedakârlığıdır. Bu yüzden Yeşilçam’ın adını yaşatmanın yolu, onun emektarlarını yaşatmaktan geçer. Temennimiz odur ki bundan sonra yapılacak her projede, Yeşilçam’ın sadece adı değil, ruhu da yaşatılsın. Çünkü Yeşilçam’ın gerçek mirasçıları, yıllarını Türk sinemasına vermiş emektar sanatçılardır. Onlara sahip çıkmak ise geçmişe duyulan saygının en anlamlı göstergesidir.

Şehnaz DİLAN

Bir zamanlar gençlik; hayal kurmanın, kendini keşfetmenin, hata yaparak öğrenmenin ve geleceğe umutla bakmanın adıydı. Bugün ise gençlik, çoğu zaman görünmeyen bir savaşın içinde büyüyor. Bu savaşın adı ne ekonomik kriz ne teknoloji ne de zamanın hızla değişmesi… Bugünün gençlerini en çok yoran şeylerden biri, hiç durmadan üzerlerine yüklenen başarı baskısıdır. Artık çocuklar çok küçük yaşlardan itibaren bir yarışın içine doğuyor. Daha ilkokul sıralarında başlayan “başarılı olmalısın” cümlesi, yıllar geçtikçe büyüyor ve gençlerin ruhuna ağır bir yük gibi yerleşiyor. İyi notlar almak, iyi bir lise kazanmak, iyi bir üniversiteye gitmek, yabancı dil öğrenmek, sosyal olmak, yetenek geliştirmek, kariyer planı yapmak… Gençlerden beklenenler her geçen gün artıyor. Ancak kimse onların ruhsal yorgunluklarını, korkularını ve kaygılarını yeterince konuşmuyor.

Modern dünya gençlere yalnızca başarılı olmayı değil, kusursuz görünmeyi de dayatıyor. Özellikle sosyal medya çağında gençler artık sadece kendi hayatlarını yaşamıyor; aynı zamanda hayatlarını sergilemek zorunda hissediyor. Bir genç telefon ekranını açtığında, karşısına sürekli başarı hikâyeleri çıkıyor. Yurt dışında eğitim alanlar, genç yaşta şirket kuranlar, kusursuz görünen hayatlar, milyonlarca takipçisi olan insanlar… Her paylaşım, görünmez bir karşılaştırmayı beraberinde getiriyor. Ve bu kıyaslama zamanla gençlerin zihninde derin bir yetersizlik hissine dönüşüyor. Bugünün gençliği belki de tarihin en kalabalık ama en yalnız nesli… Çünkü herkes bir şeylere yetişmeye çalışıyor. Bir genç artık yalnızca ders çalışmıyor; aynı anda hem başarılı öğrenci, hem sosyal birey, hem üretken insan, hem de mutlu biri olmaya çalışıyor. Oysa insan ruhunun da yorulmaya hakkı vardır. Sürekli güçlü görünmek zorunda olmak, zamanla insanı içten içe tüketir.

Eskiden insanlar başarısızlıktan korkardı. Şimdi gençler yetersiz görünmekten korkuyor. Çünkü çağımızda insanlar karakterlerinden çok başarılarıyla değerlendiriliyor. Kaç dil bildiğin, hangi okuldan mezun olduğun, ne kadar kazandığın, sosyal medyada ne kadar görünür olduğun; insanın değer ölçüsü haline getiriliyor. Böyle bir düzende gençler, kendilerini sürekli eksik hissetmeye başlıyor.

Üstelik başarı baskısı yalnızca okul ya da kariyer alanında değil; hayatın her alanında hissediliyor. Güzel görünmek zorundasın, dikkat çekmek zorundasın, aktif olmak zorundasın, üretmek zorundasın… Ve tüm bunları yaparken bir yandan da mutlu görünmek zorundasın. Çünkü modern dünya artık insanlara üzülme hakkını bile çok görmeye başladı. Gençler ağlarken bile güçlü görünmeye çalışıyor.

Bu durumun en ağır sonuçlarından biri de ruhsal tükenmişlik… Son yıllarda gençler arasında kaygı bozuklukları, depresyon, yalnızlık hissi ve gelecek korkusu hızla artıyor. Çünkü insan zihni sürekli baskı altında kaldığında, bir noktadan sonra yorulmaya başlıyor. Dinlenemeyen ruhlar, zamanla sessizleşiyor. Ve ne yazık ki birçok genç bunu ailesine, arkadaşlarına ya da çevresine anlatamıyor. Çünkü yardım istemeyi bile “güçsüzlük” olarak görüyorlar.

Ailelerin beklentileri de çoğu zaman bu baskıyı artırabiliyor. Elbette her anne baba çocuğunun iyi bir hayat yaşamasını ister. Ancak bazen sevgiyle söylenen sözler bile farkında olmadan ağır bir yük haline gelebiliyor. “Biz senin için çok emek verdik”, “Sen en iyisini yaparsın”, “Başarısız olamazsın” gibi cümleler gençlerin omuzlarında görünmez bir sorumluluğa dönüşüyor. Bazı gençler için başarısız olmak yalnızca bir sonuç değil; ailesini hayal kırıklığına uğratma korkusu anlamına geliyor. Eğitim sistemi de bu yarışın önemli bir parçası haline gelmiş durumda. Gençler yıllarca birkaç saat sürecek sınavlar için hazırlanıyor. Bir sınav sonucunun, bir insanın zekâsını, emeğini ve geleceğini belirlemesi büyük bir psikolojik baskı yaratıyor. Oysa hayat yalnızca sınavlardan ibaret değildir. Başarı da tek bir puanla ölçülemez. Merhametli olmak, vicdanlı olmak, iyi bir insan olmak da hayattaki en büyük başarılardan biridir. Ancak ne yazık ki günümüz dünyası bunu gençlere yeterince hissettirmiyor.

Bugün birçok genç ne istediğini bile tam olarak bilmiyor. Çünkü kendi hayallerini değil, toplumun beklentilerini gerçekleştirmeye çalışıyor. Oysa insan başkalarının çizdiği yolda yürüdüğünde değil, kendi ruhuna uygun bir hayat kurduğunda mutlu olabilir. Her insanın yeteneği, hayali ve yaşam temposu farklıdır. Kimi hızlı ilerler, kimi geç keşfeder kendini… Ama modern çağ, herkesi aynı hızda koşmaya zorluyor. Belki de artık gençlere sürekli “Daha fazlasını yapmalısın” demek yerine, biraz durup onları anlamaya çalışmalıyız. Çünkü bazen bir gencin en çok ihtiyaç duyduğu şey nasihat değil; anlaşılmaktır. Biraz dinlenmeye, biraz nefes almaya, hata yapabilmeye ihtiyaçları var. Çünkü hata yapmak başarısızlık değil, insan olmanın bir parçasıdır. Unutmamalıyız ki baskıyla büyüyen gençlik zamanla yorulur. Ama sevgiyle büyüyen gençlik; özgüvenli, üretken ve mutlu bireylere dönüşür. Gençlerin omuzlarına yalnızca beklenti yüklemek yerine, onlara umut vermeliyiz. Çünkü geleceği değiştirecek olan şey yalnızca başarı değil; sağlıklı ruhlar, güçlü karakterler ve mutlu bireylerdir.

Belki de artık gençlere şunu söylemenin zamanı geldi:

“Hayat bir yarış değil. Herkes aynı hızda yürümek zorunda değil. Yorulabilirsin, düşebilirsin, bazen başarısız olabilirsin. Ama bunların hiçbiri senin değerini azaltmaz. Çünkü sen sadece kazandıklarınla değil, kalbinle, hayallerinle ve varlığınla değerlisin.”

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Aslında geceyi hiç sevmem karanlıklar korkutur beni gölgemden bile huzursuzluk duyarım günün karanlığa dönen kısmında eve dönerken ürperirim. 

Akşam saatlerinde yapılan işten bile hayır gelmez derdi annem, bir sürü batıl inançları kulağımda küpe oldu, ünlü Atasözü de hep dilimin ucunda döndü durdu.

“Akşamın hayrından sabahın şerri iyidir” derdi anacığım, evin ışıkları ister beyaz ister sarı olsun , örgü ya da dantel dışında hiç iş yapmak istemezdi eğer o da babamın iyi saattelerine denk gelip örmesine izin verirse yoksa o yumağı da dantel ipini de fırlatır atardı, annem de söylenerek dolaşan ipini açmaya çalışır kaldırıp bir kenara koyardı. Sohbet, muhabbet varken örgüye dikkatini vermek de ne demekti ki 

“Beni görünce mi aklına geliyor bunu örmek” diye söylenirdi rahmetli … 

Üç kızın çeyizi anca mı biterdi ki acaba ? 

Akşam olunca komşu kapıyı çalsa kahve, turşu, tuz ya da biber istemeye gelse asla vermezdi. Yoktan yere kavga çıkar , evin huzuru bozulur diye.

Eski komşuluklarda tüm bunlar istenirmiş demek ki şimdi ki komşular değil bir şey istemek için kapıyı çalacak! 

Vallahi selam bile almayı istemiyorlar herkes kendi dört duvarının içinde sessiz sedasız yaşayıp gidiyor,

Akşam tırnak kesmek mi aman Allahım hiç olacak şey mi ? ⁠Günah olur … Niye diye hiç sorguladım mı acaba? Vallahi ipin ucunu kaçırdım artık nerde sevap, nerde günah, ben takipten çıktım . Şu makasın ağzını açık bırakmak da olmasa kimse kavga etmeyecek herşey güllük gülistanlık devam edip gidecekti ne güzel.

“Tembih anahtardır” derdi annem ben söyleyim de siz isterseniz uygulamayın sıkı mı uygulamamak bir çimdikle kolumuz mosmor olurdu vallahi.

Karanlık bütün pislikleri , bütün çirkinlikleri örtüyor muydu acaba? 

Günün ışığı akşama doğru solarak girerken akıl muhasebe yoluna giriyor gün boyu geçen saatlerin hesabını karanlıkta mı veriyordu, herkes için mi ? Hiç sanmıyorum. 

Yastığa başımızı koyduğumuzda bir günlük zaman film şeridi gibi geriye sarıyor sabahın ilk saatlerinden gecenin uykudan öncesine kadar neler yaptığımızla başlayıp kimlerin yüreklerine dokunarak mutlu ettiğimiz bilerek yada bilmeyerek kimlerin kalbini kırdığımızın listesini çıkarabiliyorduk.  

Tebessüm herkese miydi , ya da asık suratla yol almak mı tercihimizdi? Gittikçe mutsuz, kavgacı bir ülke mi olmaya başlamıştık? Herkes bir vesileyle birbirine kızıyor, hır çıkarıyordu. Oysa çocukluğumda insanlar birbirine emanet gibiydi. İhtiyacı olan komşunun evine giden yardımın reklama ihtiyacı yoktu sessiz sedasız el verilirdi, çocuklara yan gözle bakmayan komşu teyzeleri, komşu amcaları vardı. Tüm bu çirkinlikler günün ışıklarında ortaya çıkıyordu bu masal çoktan bitti . 

Karanlıkta yalnızlığımızı yaşarken gündüz güneşin ışıklarında ise çoklu yaşamak bu kadar zor muydu, hangisi daha kolay olmalıydı?

Gündüzün aydınlığı ne kadar çok şeyi sığdırıyor içine, günün ilk ışıklarıyla akıp giden bir hayatı mesela sabah uykudan uyanmayı, yemeyi içmeyi varsa okula gitmeyi, herkesin farklı iş kollarındaki çalışma hayatını, ev, iş, sokak temizliğini her türlü alışverişi, koşuşturmayı, taşıtların gürültüsünü, birbirine karışan insan seslerini, çocuk parklarındaki çocukların sevincini , ağlamayı , gülmeyi , şen kahkahaları, küçücük köpeklerin büyük havlamalarını, çiçeklerin kokusunu, kuşların cıvıltısını, rüzgarın uğultusunu ve yağmurun sesini, acı - tatlı sürprizleri.

Her şeyden önce hayatın ne getireceğini sorgulayarak düşünmeyi.

Şimdi sorsam size gece mi insan hayatı için önemli yoksa gündüz mü? 

Ay’ ın iki yüzü var yarısı karanlık, yarısı aydınlık insanların da iki yüzü var onların da kimi aydınlık, kimi karanlık ama dilin iki tadı var hem acı hem tatlı acıları dün de bırakıp bugünü ve yarını tatlılıkla geçirmeye ne dersiniz? 

Hep tatlı yiyip , tatlı konuşalım karanlıkları dün gecede bırakıp aydınlık gündüzlere uyanmak dileğiyle hepinize sevgiler, saygılar

Hoşçakalın

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Bir zamanlar çalışma hayatının temel kuralı çok basitti. İnsanlar daha fazla kazanmak için daha fazla çalışır, daha fazla çalıştıkça daha fazla yükselir ve yükseldikçe daha mutlu olacaklarına inanırlardı. Uzun yıllar boyunca başarı; maaş bordrolarındaki rakamlarla, makam odalarının büyüklüğüyle ve kartvizitlerin üzerindeki unvanlarla ölçüldü. Toplumun büyük çoğunluğu için iyi bir iş sahibi olmak, yüksek maaş almak ve kariyer basamaklarını hızla çıkmak hayatın en önemli hedeflerinden biri haline geldi. İnsanlar yıllarını bu hedeflere ulaşmak için harcadılar. Kimi sabah gün doğmadan evden çıktı, kimi çocuklarının büyüdüğünü kaçırdı, kimi sevdiklerine ayırması gereken zamanı işine verdi. Çünkü onlara göre bütün bu fedakârlıkların sonunda ulaşılacak olan şey mutluluktu.

Fakat hayat her zaman teorilerle aynı yönde ilerlemiyor. Son yıllarda çalışma dünyasında yaşanan büyük değişim, aslında insanların para ile mutluluk arasındaki ilişkiyi yeniden sorgulamalarına neden oldu. Birçok çalışan yıllarca peşinden koştuğu yüksek maaşlara ulaştığında beklediği huzuru bulamadığını fark etti. Daha çok kazanıyordu ama daha az yaşıyordu. Daha iyi şartlara sahipti ama kendisine ait zamanı giderek azalıyordu. Daha büyük sorumluluklar üstleniyor ancak hayatındaki küçük mutlulukları birer birer kaybediyordu. İşte tam da bu noktada çalışma hayatının en önemli sorularından biri ortaya çıktı: İnsanlar gerçekten daha fazla para mı istiyor, yoksa daha fazla yaşam hakkı mı?

Bugünün çalışanları bu soruya çok net bir cevap veriyor. İnsanlar artık yalnızca geçimlerini sağlamak istemiyor, aynı zamanda hayatlarını da yaşamak istiyor. Çünkü modern çağın en büyük problemi sanıldığı gibi para eksikliği değil, zaman eksikliğidir. Bir insanın cebindeki para azalınca bunu telafi etmesi mümkündür. Daha çok çalışabilir, yeni fırsatlar yaratabilir veya yeniden kazanabilir. Ancak kaybedilen zamanın geri dönüşü yoktur. Kaçırılan bir çocukluk geri gelmez. Ertelenen bir hayal yıllar sonra aynı heyecanı vermez. Sürekli sonraya bırakılan mutluluklar bir gün insanın karşısına pişmanlık olarak çıkar.

İnsanlık tarihinde belki de ilk kez çalışanlar maaşlarından çok hayat kalitelerini konuşuyorlar. Çünkü insanlar artık şunu görüyor: Yüksek maaş almak, yüksek yaşam kalitesi anlamına gelmiyor. Bir insan çok iyi kazanıyor olabilir ama ailesiyle vakit geçiremiyorsa, sevdiği şeylere zaman ayıramıyorsa, her sabah yorgun uyanıyor ve her akşam tükenmiş hissediyorsa, kazandığı para ne kadar yüksek olursa olsun içindeki eksiklik hissi kaybolmuyor. Çünkü insan yalnızca para kazanmak için yaratılmış bir varlık değildir. İnsan aynı zamanda hissetmek, paylaşmak, üretmek, dinlenmek, sevmek ve yaşamak ister.

Bugün çalışanların özgürlük talebinin altında yatan temel sebep de budur. İnsanlar artık çalışma saatlerinin dışında da bir hayatlarının olduğunu hatırlatmaya çalışıyorlar. Onlar için mesele sadece evden çalışabilmek ya da birkaç saat daha az mesai yapmak değildir. Asıl mesele kendi hayatları üzerinde söz sahibi olabilmektir. Çünkü özgürlük talebinin özünde güven vardır. İnsanlar yaptıkları işin her dakikasının kontrol edilmesini değil, ortaya koydukları sonucun değerlendirilmesini istiyor. Sürekli izlenmek değil, değer görmek istiyor. Dakikalarla değil katkılarıyla ölçülmek istiyor. Bu nedenle günümüzde birçok çalışan için esnek çalışma saatleri bazen maaş artışından daha kıymetli hale geliyor.

Dünün çalışma kültürü sadakati para ile satın alabileceğini düşünüyordu. Oysa bugünün çalışanı için sadakatin tanımı değişti. Artık insanlar kendilerine saygı gösteren, fikirlerini önemseyen, özel hayatlarına değer veren kurumlarda çalışmak istiyor. Çünkü insan yalnızca iş yerindeki performansından ibaret değildir. Her çalışanın iş dışında da sorumlulukları, hayalleri, mücadeleleri ve hikâyeleri vardır. Çocuğunu okula götürmek isteyen bir baba, yaşlanan annesine destek olmaya çalışan bir evlat, eğitimine devam etmek isteyen bir genç ya da kendisine biraz olsun zaman ayırmaya çalışan bir çalışan... Hepsi aynı gerçeği hatırlatıyor: İnsanların hayatı sadece mesai saatlerinden oluşmaz.

Son yıllarda birçok araştırmanın ortaya koyduğu sonuçlar da bunu destekliyor. Çalışanların önemli bir bölümü daha yüksek maaşlı ancak katı kurallarla yönetilen işlerden ziyade, biraz daha az kazandıkları ama kendilerine zaman bırakabilen işleri tercih ediyor. Çünkü insanlar artık paranın satın alamayacağı şeylerin değerini daha iyi anlıyor. Bir çocuğun doğum gününde yanında olabilmek, aileyle geçirilen bir akşam yemeği, dostlarla yapılan bir sohbet, dinlenerek geçirilen bir hafta sonu veya sadece kendinle baş başa kalabildiğin birkaç saat... Bunlar maaş bordrolarında görünmez ama hayatın gerçek zenginliğini oluşturur.

Belki de çalışma hayatının geleceğini değiştirecek olan en önemli kavram özgürlük olacak. Çünkü yeni nesil çalışanlar kariyerlerini hayatlarının merkezine koymak yerine hayatlarını merkeze koyarak kariyer planı yapıyorlar. Artık insanlar iş ve yaşam arasında seçim yapmak istemiyor. İkisini de dengeli bir şekilde sürdürebilecekleri bir düzen arıyorlar. Çünkü başarı yalnızca ne kadar kazandığınla değil, kazandıkların uğruna neleri kaybetmediğinle de ilgilidir. Yıllarca yüksek maaşlar uğruna ertelenen hayatlar, bugün çalışanlara çok önemli bir ders verdi: İnsanın en değerli sermayesi banka hesabındaki para değil, yaşayabildiği zamandır.

İşte bu yüzden günümüz çalışanları daha fazla maaş istemekten önce daha fazla özgürlük istiyor. Çünkü onlar artık yalnızca geçinmek istemiyorlar. Yaşamak istiyorlar. Daha fazla para kazanmak elbette önemlidir ancak insanın kendi zamanını yönetebilmesi, sevdiklerine vakit ayırabilmesi, hayallerini ertelememesi ve hayatını gerçekten hissederek yaşayabilmesi çok daha değerlidir. Geleceğin en güçlü şirketleri de muhtemelen bunu anlayanlar olacak. Çünkü çalışanlarına sadece maaş veren kurumlar onları bir süre ellerinde tutabilirler. Ama çalışanlarına değer veren, güven veren ve nefes alabilecekleri bir yaşam alanı sunan kurumlar gerçek bağlılığı kazanacaklardır.

Sonuç olarak bugün çalışma hayatında yaşanan değişim bir maaş meselesi değil, bir yaşam meselesidir. İnsanlar artık hayatlarının en güzel yıllarını yalnızca çalışarak geçirmek istemiyor. Emeklerinin karşılığını almak isterken yaşamaktan vazgeçmek de istemiyor. Çünkü para yeniden kazanılabilir, kariyer yeniden inşa edilebilir, fırsatlar yeniden bulunabilir. Ancak yaşanmamış bir gün, kaçırılmış bir an ve ertelenmiş bir hayat asla geri getirilemez. Belki de bu yüzden günümüz çalışanlarının verdiği en güçlü mesaj şudur: "Bize sadece daha fazla para değil, yaşayabileceğimiz bir hayat verin."

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ / YAZAR

Kurulduğumuz ilk günlerde ‘Birkaç ay sürmez’ diyenler oldu. Sonra ‘Bir yılı göremez’ dediler. Bir yıl geçti, iki yıl geçti, şimdi üçüncü yılı da geride bıraktık. Bu kez de ‘Acaba ne zaman bitecek?’ diye beklemeye başladılar. Beklediler, bekliyorlar ve belli ki daha çok bekleyecekler.

Çünkü HabercaddesiTV tesadüflerle kurulmuş bir mecra değil. Bu kanal yıllarını gazeteciliğe vermiş insanların emeğiyle, tecrübesiyle ve alın teriyle ayakta duruyor. Dijital medyada kalıcı olmanın ne kadar zor olduğunu bilenler, üç yılı aşkın süredir aralıksız yayın yapmanın ne kadar büyük bir başarı olduğunu da çok iyi bilir.

Elbette yol boyunca engellerle karşılaştık. Kimi zaman ekonomik zorluklar oldu, kimi zaman çeşitli oyunlarla önümüzü kesmeye çalışanlar çıktı. Ama her defasında daha güçlü döndük. Çünkü bizim enerjimizi dedikodular değil, üretmek besliyor. Bizim motivasyonumuz başkalarının ne söylediği değil, izleyicilerimizin bize duyduğu güven.

Şimdi yaz sezonuna giriyoruz. Kimi insanlar tatil planları yaparken biz yeni programların hazırlıklarını yapıyoruz. Yeni projeler, yeni yüzler, özel röportajlar ve ses getirecek yayınlarla izleyicilerimizin karşısına çıkmaya hazırlanıyoruz. Yaz boyunca HabercaddesiTV ekranlarında birbirinden farklı ve dikkat çekici içerikler yer alacak.

İşin ilginç yanı şu, kanalın büyümesini istemeyenlerin sayısı arttıkça bizim çalışma azmimiz de artıyor. Çünkü biliyoruz ki insanlar başarısız olacağınızı düşünüyorsa bu normaldir. Ama başarınız bazılarını rahatsız etmeye başladıysa doğru yoldasınız demektir.

Bugün geriye dönüp baktığımızda, üç yıl önce kurulan küçük bir dijital platformun artık geniş kitlelere ulaşan bir medya markasına dönüştüğünü görüyoruz. Bu başarı ne bir kişinin ne de birkaç kişinin başarısıdır. Bu başarı, gecesini gündüzüne katan ekip arkadaşlarımızın ve bizi yalnız bırakmayan izleyicilerimizin ortak başarısıdır.

Yaz sezonuna bomba gibi girmeye hazırlanırken yeni yayın dönemi için de çalışmalarımız sürüyor. Yani anlayacağınız, bazıları gün saymaya devam ederken biz yeni projelerin günlerini sayıyoruz. Kısacası,HabercaddesiTV yoluna devam ediyor. Hem de durmadan, yorulmadan ve her geçen gün daha da büyüyerek... Rahatsız olanlara kötü bir haberim var, daha yolun başındayız.

Habib BABAR

Sayılar öylesine hayatımıza girmiş ki, onsuz bir şey olmuyor, düşünebilirmisiniz eğer sayılar olmasaydı, hayat dururdu…  

Sayıların insan hayatındaki önemini biliyoruz. Bu yüzden de takdir ettiğimiz kimselere “Hesap adamı" diyerek, takdirimizi belirtirken, savruk, insanlar içinde "Hesap, kitap bilmez" diyerek tenkit ettiklerimiz de olur. 

Kısacası insanlar sayılarla iç içe yaşarlar.

Ne bileyim, evladımız dünyaya geldiği anda ilk kaydı bir sayıyla tutulur: doğum tarihi, kilosu, boyu… Okul yıllarında başarı notlarla ölçülür. Mesela deriz ki, “Parasız birşey olmaz”, çokları evet doğru diyebilir, iyi de peki sayı olmasaydı para olur muydu sizce ! Ne bileyim markette herhangi bir yer de alacağınız herşeyini parası sayı ile yazılır, Asansörle kaçıncı kata çıkacağınız sayı ile yazılır… kısaca aklınızın alabileceği herşey sayı ile ifade edilir,

Bence sayılar, insanlığın evreni anlamlandırma çabasının en güçlü araçlarından biridir. Günlük hayatımızda fark etmeden kullandığımız bu semboller, aslında medeniyetlerin gelişiminde büyük bir rol oynamıştır. Alışveriş yaparken fiyat hesaplamak, zamanı ölçmek, bilimsel araştırmalar yapmak ve teknolojiyi geliştirmek tamamen sayıların sağladığı düzen sayesinde mümkün olduğu bilinen gerçektir, işte durum böyle iken, acaba insanoğlu sayılarla nasıl tanıştı, bu semboller nasıl bulundu, nasıl hayatımıza girdi dersiniz !

İnsanlar sayıları icat etmeden önce, günlük yaşamlarında basit sayma ihtiyaçlarını karşılamak için taşlar, çentikler ve diğer semboller kullanmışlardı. İlk sayı sistemleri avcı-toplayıcı toplumlarda ortaya çıktı. Bu toplumlar genellikle sayılar yerine, sadece saymayı gerektiren nesneler arasında bir eşleştirme yaparak, basit sayma yöntemleri geliştirdiler. İlk sayıların bir grup nesneyi saymak ve organize etmek için kullanıldığı düşünmekteyim.

Tarihteki ilk insanlar, ellerini kullanarak sayma yapardı. 

Parmak sayımı, belki de ilk matematiksel işlem olarak kabul edilebilir. 

Zaman içinde taşlar, düğümler veya çentikler de sayma aracı olarak kullanıldı. Hatta yapılan arkeolojik kazılarda MÖ 20.000 yıllarında Afrika’da bulunan Ishango kemikleri, insanların çentikleme yöntemiyle sayma yaptıklarını gösteren erken dönem matematiksel deliller olarak tarihe geçti. 

Uzun uzadıya yazıpta kimseyi sıkmak istemiyorum, Sümerler Çivi yazısıyla kayıt altına aldığı tabletler günümüze kadar gelmiştir, öyle ki Sümerlerin kullandığı 60 tabanlı bir sayı sistemi günümüzde de kullanılmaktadır, halen açılar (360 derece), zaman (60 saniye, 60 dakika) vb. Saymakla bitmez … 

Sümerlileri Eski Mısırlılar takip etmişler, onlarda onluk sistemi kullanmaktaydı, Biyografik yazılardan anladığımızda Piramitlerin yapımında bu onluk sistemin kullanıldığı ortaya çıktı… 

Ancak biz daha yakınlara gelelim, işte günümüzde kullandığımız 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 0 olarak tanımladığımız Onluk sistemde, herne kadar “Batı Arap” sistemi olarak bilinse de, gerçekte Hint matematikçi Brahmagupta,(MS 598–668) sıfırın aritmetik kurallarını formüle eden ilk kişiydi. O zamana kadar sıfır bir sayı olarak kabul edilmemekte sadece (.) ile tanımlanmaktayken, Brahmagupta başı ve sonu belgeleyen bir çember (0) olarak tanımlayıp sıfırı bir sayı olarak tanımladı. Sıfır, sayıların yazılışı ve hesaplama yöntemlerinde devrim yarattı. Boşluğu temsil etmenin yanı sıra matematiksel işlemleri basitleştirdi. Bugün kullandığımız 0-9 arasındaki rakamları içeren ondalık sayı sistemi, Hindistan’da ortaya çıktı ve Arap matematikçiler tarafından Batı’ya tanıtıldı. Onun içindir ki, günümüzde kullandığımız rakamlar yazılışı bakımından Batı Arap sistemi olarak tanımlanmaktadır. 

Tabiki bazı Avrupa ülkeleri Romen rakamlarını kullansada kullanış bakımından basitlik gözönüne aldıklarından Batı Arap Alfabesindeki rakamlara döndüler, Kısa bir örnek verecek olursam (97) rakamını Romen rakamları ile yazacak olsaydık (XCVII ) olarak karmaşık bir sistemle yazılacaktı. 

Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte sayıların önemi daha da artı . Mesela günümüzde tüm hayatımızı kolaylaştıran bilgisayarlar sadece 0 ve 1 rakamlarından oluşan ikili sistemle çalışır. İnternet, yapay zeka ve modern iletişim teknolojileri tamamen sayıların oluşturduğu karmaşık sistemler üzerine kuruludur. Bu nedenle benim görüşüme göre sayılar, yalnızca matematik derslerinin konusu değil; modern dünyanın temel yapı taşlarından biridir.

Şuna inanırım ki, sayılar insanlığın ortak dilidir hayatımızın her alanında bizi yönlendirir, düzen kurar ve geleceği şekillendirirler belki de bu nedenle, sayıların olmadığı bir dünya düşünmek; pusulasız bir gemiyle okyanusa açılmak gibidir.

Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Bizim ne güzel adetlerimiz vardı eskiden, misafirliğe gittiğimizde çaydan önce kolonya ikram edilirdi mis gibi kokar içimiz ferahlardı.

Hele ki Limon kolonyasının keskin kokusu her yeri sarardı. 

Kolonya sevenlerin iyi bildiği bir marka vardır, Eyüp Sabri Tuncer. 

Kolonyayı Türkiye’ye getiren, bizlerle tanıştıran markadır. 

Kolonyanın icadı ise oldukça ilginçtir, XVII yüzyılda Almanya'nın Köln şehrinde yaşayan İtalyan mucit Giovanni Paolo Feminis, Floransa’lı keşişlerden öğrendiği özel bir karışımı uygulamıştı. Etil alkollü formülün içine bergamot, limon ve portakal esansı katarak yeni bir ürün geliştirmişti, bu karışıma önce “Eau Admirable" (Hayranlık verici su), daha sonra da "Eau de Cologne" (Köln suyu, Almanca “Kölnisch Wasser”) adını verdi ve hepimiz böylece kolonya ile tanışmış olduk. 

Bizleri bu muhteşem icat ile tanıştıran efsane isim Eyüp Sabri Tuncer’i sanıyorum merak etmeye başladınız o zaman hep beraber tanıyalım.

Eyüp Sabri Tuncer 1860'larda Bosna'dan önce Bursa'ya, sonra İnegöl'e göç eden bir ailenin çocuğudu. 1898'de dünyaya gelmişti, babası Süleyman Ağa, 1908'de Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun Bosna'yı ilhak etmesi üzerine ailesiyle birlikte önce İstanbul'a sonra da İnegöl'e geldi. Süleyman Ağa 1913'te kısa bir süre tarımla uğraşmayı denediyse de arzu ettiği sonuçları alamayarak evinin altında bir bakkal dükkânı açmaya karar verdi fakat bu kez de sağlığı elvermedi ve hayatını kaybetti. Ailenin bütün yükü ergen yaşlardaki Eyüp Sabri'nin omuzlarındaydı. Eyüp Sabri, komşuları Hilmi Bey'in yönlendirmesiyle devrin zincir mağazaları manifaturacı “Abranosyanlar”ın yanına çırak olarak girdi. 

Ailesi de işleri de büyüyordu artık yeni bir başlangıcın tam zamanıydı.

Baba evini satıp Ankara’nın yolunu tuttu. 1923 yılında ilk perakende satış mağazasını burada açtı.

Bu dönemde kolonya yoktu, ısmarlama gömlekçilikle birlikte şapka, atkı, mendil, çorap, kösele ve deri valiz, el çantası, şemsiye gibi tuhafiye ürünlerinin satış faaliyetlerini yürütüyordu.

Bir İstanbul seyahati sırasında esans satıcısından öğrendiği kolonya imalatı kendisinin ve ailesinin yaşamını kökten değiştirdi. 1930’lu yıllara ait zorlu pazar koşullarında ürün kataloğu olarak da kullanılan broşürler hazırladı ve bunları posta kutularına, kapılara bırakarak firmasının reklamını yaptı.

Oğlu Sabahattin Tuncer, 1950’li yıllarda ikinci kuşak olarak aile şirketinde babasının yanında çalışmaya başlar. 

Esanslara, kokulara olan merakıyla bilinen Sabahattin Bey’in babasının kurduğu şirketin başına geçerek koku ve esans araştırmaları konusunda önemli çalışmalar yaptı. İstanbul’da iş seyahati sırasında Cağaloğlu’nda bir dükkânda gördüğü ‘Le Livre du Parfumeur’ kitabı özellikle kendisine ilham olmuştu.

Bu kitaba olan merakı ve ilgisi sayesinde, edindiği bilgiler ışığında yurt dışındaki esans firmalarına Türkçe mektuplar yazdı, bir mektubuna yanıt gelmesiyle İsviçre’ye gitti, işini ve ürünlerini geliştirmek için büyük çaba harcadı. 1967’de tüm bu yoğun çalışmaları sayesinde limon kolonyasının formülünü geliştirerek bir ilki gerçekleştirdi ve günümüzde bile öncelikle kullandığımız Türkiye’nin ilk yerli limon kolonyasını üretmeye başladı. 

1970’lerde ise artık işi tümüyle devraldığında Eyüp Sabri Tuncer markasının temelini oluşturan kolonya ile özdeşleşmesini sağlamıştır. 

Kendi formülünü üretmesi, kaliteli ürünleri uygun fiyata satması sonucu bu da doğal olarak talebi artırmıştı. Artık kolonya üretimi için daha büyük bir tesise ihtiyaç duyulmuştu. 1970’te Ankara’daki gıda toptancılarının merkezi olan Işıklar Caddesindeki binanın öncelikle giriş ve bodrum katını kiraladı. Zaman içinde beş katlı binanın tamamını kiralayarak tüm üretimini bu tesiste yapmaya başladı. Talepler öylesine büyüdü ki bu imalathane artık markaya yetmez hale gelmişti.

1933 te yurt dışından gelen esanslarla kolonya imalatı ve satışı, 1970'lerde yerini yerli kokulu ürünlerden narenciye kabuk yağları, lavanta çiçeği, kekik vs. esanslarına bıraktı. Kolonya artık Türkiye'de üretilmeye başlamıştı, 1972 yılında işi tamamen devralan oğlu Sabahattin Tuncer ile birlikte çok ortaklı, halka açık bir şirket oldu.

Doğruluk derecesini bilemem ama şöyle bir anekdot çok söylenir, yazılanlara göre biraz gerilere gidecek olursak, bir zamanlar iflasın eşiğine gelen Eyüp Sabri Tuncer bir gün elinde bir şişe kolonya ile, Vehbi Koç'u ziyarete gider.

"Ağam çok sıkıştım, paraya ihtiyacım var bana borç ver” der:

Vehbi Koç, misafirine çay söyler, ona itibar eder.

Sonra da şöyle der:

“Kusura bakma Eyüp Sabri Bey borç veremem, borç vermek çok kolay ama en iyisi vermemek.

Borç verirsem, seninle dostluğumuz bozulur, vermezsem yine dost kalmaya devam ederiz, bana hediye getirdiğin şu kolonyaya iyi bak, şişenin deliği çok küçük kolonya çok zor akıyor sen şişenin deliğini büyüt, delik büyürse kolonya çabuk tükenir, sürüm artar altı ayda toparlanırsın”.

Aradan altı ay geçer

Eyüp Sabri Tuncer, Vehbi Koç’u tekrar ziyaret eder,  

- Sağol ağam, dediğini yaptım, satış birden arttı, toparlandım aklınla bin yaşa diyerek teşekkür eder. 

1980 yılında Eyüp Sabri Tuncer Ankara'da tedavi gördüğü hastanede 93 yaşında iken hayatını kaybeder. 

Rahmetle anıyorum, mekanı cennet olsun.  

Başka bir yazımda, başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Yeşilçam yalnızca bir film endüstrisi değildi. Aynı zamanda Türkiye'nin sosyal hayatını, kültürünü ve duygularını beyaz perdeye taşıyan büyük bir sanat hareketiydi. O yıllarda çekilen filmler, aradan onlarca yıl geçmesine rağmen hâlâ ilgiyle izleniyor. Çünkü o filmlerde samimiyet, doğallık ve insan hikâyeleri vardı. Bu hikâyeleri unutulmaz kılan ise hiç kuşkusuz dönemin oyuncularıydı.

Birçok Yeşilçam sanatçısı, bugün sahip olunan teknik imkanların çok uzağında çalıştı. Uzun çalışma saatleri, düşük bütçeler ve zorlu set koşullarına rağmen ortaya unutulmaz eserler çıkardılar. Kimisi bir günde birkaç farklı film setine yetişmeye çalışıyor, kimisi ise sadece sanatını yaşatabilmek için büyük fedakârlıklar yapıyordu. O dönemin sanatçıları şöhretten çok meslek aşkıyla hareket ediyor, Türk sinemasının gelişmesi için mücadele ediyordu.

Ancak yıllar geçti, sektör büyüdü, dijital platformlar hayatımıza girdi ve televizyon dünyasının dengeleri değişti. Yapımcılar daha çok genç oyunculara, sosyal medya fenomenlerine ve yüksek takipçi sayılarına yönelmeye başladı. Bu durum, yılların deneyimine sahip birçok usta sanatçının geri planda kalmasına neden oldu. Oysa bir sanatçının değeri yalnızca güncel popülerliğiyle ölçülmemeli. Tecrübe, bilgi birikimi ve oyunculuk yeteneği de en az gençlik kadar önemlidir.

Bugün bazı Yeşilçam emekçilerinin ekonomik sıkıntılar yaşadığı, sağlık sorunlarıyla mücadele ettiği ya da yalnız bir yaşam sürdürdüğü haberleri zaman zaman kamuoyuna yansıyor. Bu haberler toplumda kısa süreli bir üzüntü yaratsa da çoğu zaman kalıcı çözümler üretilemiyor. Oysa yıllarca halkın sevgisini kazanmış bu isimlerin yalnız bırakılmaması gerekiyor. Sanatçılar, yalnızca alkışlandıkları günlerde değil, hayatlarının her döneminde desteklenmeyi hak eder.

Vefa, sadece anma törenleri düzenlemek ya da sosyal medyada birkaç paylaşım yapmak değildir. Gerçek vefa, hayatta olan sanatçılara sahip çıkmaktır. Onların bilgi ve deneyimlerinden yararlanmak, genç kuşaklarla buluşturmak ve yeni projelerde kendilerine fırsat vermektir. Çünkü Yeşilçam'ın yaşayan ustaları, aynı zamanda Türk sinemasının hafızasıdır. Onların anlatacakları hikâyeler, aktaracakları tecrübeler ve sanata bakış açıları gelecek nesiller için önemli bir mirastır.

Sektör temsilcileri, yapımcılar ve yayın kuruluşları da bu konuda önemli bir sorumluluk taşıyor. Televizyon dizilerinde, sinema filmlerinde ve dijital platform projelerinde usta isimlere daha fazla yer verilmesi hem sektörün kalitesini artıracak hem de genç oyuncular için önemli bir eğitim fırsatı yaratacaktır. Aynı seti paylaşan genç bir oyuncunun, yıllarını sanata vermiş bir ustadan öğreneceği çok şey vardır.

Unutulmamalıdır ki bugün yıldız olarak görülen birçok oyuncu da bir gün yaşlanacak ve yerini yeni nesillere bırakacaktır. Eğer bir toplum kendi sanatçılarına sahip çıkmazsa, kültürel hafızasını da kaybetmeye başlar. Bu nedenle Yeşilçam emekçilerine gösterilecek saygı, aslında Türk sinemasının geçmişine ve geleceğine gösterilen saygıdır.

Yeşilçam'ın unutulmaz yüzleri, yalnızca eski filmlerde kalan isimler değildir. Onlar Türk sinemasının yaşayan çınarlarıdır. Yıllarca insanları güldüren, ağlatan, düşündüren ve hayata dair önemli mesajlar veren bu sanatçılara karşı hepimizin bir vefa borcu var. Bu borcu ödemenin yolu ise onları hatırlamakla yetinmeyip, hak ettikleri değeri yaşamlarının her döneminde göstermektir.

Habib BABAR

Teknolojinin hızla geliştiği, görsel efektlerin ve dijital dünyanın hayatımızın her alanına yayıldığı günümüzde televizyon dizileri ve filmler de büyük bir değişim geçirdi. Artık ekranlarda daha yüksek bütçeler, daha gösterişli sahneler ve daha hızlı akan hikâyeler görüyoruz. Ancak bütün bu gelişmelere rağmen birçok insanın dilinde aynı cümle dolaşıyor: "Eski filmlerin tadı yok."

Gerçekten de eski Türk filmleri ve dizileri bugün hâlâ özlemle anılıyor. Çünkü o yapımlar sadece birer eğlence aracı değildi. İnsanların hayatına dokunan, onları düşündüren, güldüren ve çoğu zaman ders veren hikâyeler anlatıyordu. Mahalle kültürü, komşuluk ilişkileri, aile bağları, dostluk ve dayanışma gibi değerler filmlerin merkezindeydi.

Yeşilçam denildiğinde akla sadece romantik hikâyeler gelmez. Aynı zamanda toplumun içinden karakterler gelir. Fakir ama onurlu insanlar, zorluklar karşısında mücadele eden aileler, dürüstlükten vazgeçmeyen kahramanlar ve her şeye rağmen umudunu kaybetmeyen insanlar... İzleyici kendinden bir parça bulurdu bu hikâyelerde. Çünkü anlatılanlar gerçek hayattan izler taşıyordu.

Eski Türk filmlerinin en önemli özelliklerinden biri de ruh güzelliğini ön plana çıkarmasıydı. İnsanların dış görünüşlerinden çok karakterleri önemsenirdi. İyi kalpli olmak, yardımseverlik, fedakârlık ve vicdan gibi değerler hikâyelerin temelini oluştururdu. Seyirci filmin sonunda sadece eğlenmiş olmaz, aynı zamanda bir mesaj da alırdı.

Bugünün dizilerine baktığımızda ise farklı bir tabloyla karşılaşıyoruz. Elbette kaliteli yapımlar hâlâ var. Ancak genel olarak senaryolarda çatışma, entrika, lüks yaşamlar ve bitmek bilmeyen gerilimler daha fazla yer buluyor. Karakterler çoğu zaman sıradan insanların hayatlarından uzaklaşıyor. Büyük villalar, pahalı arabalar ve ulaşılması zor hayatlar ekranları dolduruyor. İzleyici kendini hikâyenin içinde görmek yerine dışarıdan izleyen bir konuma düşebiliyor.

Eski diziler ve filmler mahalle kültürünü yaşatırken, günümüz yapımları çoğu zaman bireyselliği ön plana çıkarıyor. Eskiden komşular birbirinin kapısını çalmadan duramazdı. Bir sıkıntı olduğunda herkes bir araya gelir, çözüm üretirdi. Şimdi ise ekranlarda çoğu zaman yalnızlaşan insanlar görüyoruz. Bu da toplumdaki değişimin bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor.

Bir başka fark ise mizah anlayışında ortaya çıkıyor. Eski Türk filmleri insanları kırmadan, aşağılamadan güldürmeyi başarırdı. Sıcacık diyaloglar ve doğal karakterler sayesinde izleyici kendiliğinden tebessüm ederdi. Bugün ise bazen mizahın yerini yapay espriler veya abartılı sahneler alabiliyor. O doğal samimiyeti yakalamak her geçen gün biraz daha zorlaşıyor.

Eski yapımların unutulmamasının bir nedeni de ailece izlenebilmesiydi. Anne, baba, çocuk ve büyükler aynı ekranın karşısında oturabilir, aynı hikâyeyi paylaşabilirdi. Filmler nesilleri bir araya getirirdi. Bugün ise birçok yapım belirli yaş gruplarına hitap ediyor ve ortak izleme kültürü giderek azalıyor.

Elbette zaman değişiyor, insanlar değişiyor ve sanat da bu değişimden etkileniyor. Eskiyi tamamen yüceltip yeniyi tamamen eleştirmek doğru olmaz. Günümüzde teknik açıdan çok başarılı yapımlar çekiliyor, dünya çapında ilgi gören diziler üretiliyor. Ancak bütün bu başarılara rağmen geçmişin filmlerinde bulunan o sıcaklık, o samimiyet ve o insan kokusu hâlâ özleniyor.

Belki de insanların aradığı şey eski filmlerin siyah beyaz görüntüleri değil; o filmlerin anlattığı değerlerdir. Dürüstlük, sevgi, saygı, dostluk, komşuluk ve vicdan... Çünkü teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin, insan ruhu hâlâ aynı ihtiyaçları taşımaya devam ediyor.

Bu yüzden yıllar geçse de eski Türk filmleri televizyon ekranlarında yeniden gösterildiğinde milyonlarca insan dönüp bir kez daha izliyor. Çünkü o filmler bize sadece geçmişi değil, kaybetmek istemediğimiz değerleri de hatırlatıyor. Belki de bu yüzden bazı filmler eskimez; çünkü onlar yalnızca bir hikâye anlatmaz, bir dönemin ruhunu yaşatır.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

İnsan Bazen Birini Değil, Ondan Alamadığı Şeyi Bırakamaz

Bazı ayrılıklar vardır biter ama gitmez.

Telefon susar mesajlar sona erer hayatlar ayrılır.

Fakat insanın içinde bir şey hâlâ aynı yerde beklemeye devam eder.

Aradan aylar geçse de…

Yeni insanlar hayatına girse de…

Mantığı artık her şeyi anlamış olsa da…

Kalbin bir yanı kapısı çalınacakmış gibi yaşar.

İşte birçok insan bu noktada kendine aynı soruyu sorar:

“Neden hâlâ geçmedi?”

Çünkü bazı ilişkiler sona erdiğinde bir insanı kaybetmezsiniz.

Bir ihtimali kaybedersiniz.

Ve bazen insanları değil, ihtimalleri yas tutarız.

Travmatik bağın en büyük yanılgısı da burada başlar.

Kişi karşı tarafı özlediğini düşünür.

Oysa çoğu zaman özlenen kişi değildir.

Özlenen şey, onun bir gün vereceğine inanılan duygudur.

Anlaşılmak… Seçilmek… Öncelik olmak… Koşulsuz sevilmek… Nihayet yeterli görülmek…

Bu yüzden travmatik bağ yaşayan insanlar çoğu zaman bir insanın peşinden değil, bir duygunun peşinden koşarlar ve fark etmeden hayatlarının en yorucu savaşını verirler:

Kendilerine değerlerini kanıtlamaya çalıştıkları insanların sevgisini kazanmak için.

Oysa sevgi, kanıtlanması gereken bir sınav değildir.

Ama travmatik bağın içinde yaşayan kişi bunu göremez.

Çünkü bağın temelinde sevgi kadar acı da vardır.

İnsan zihni ilginç çalışır.

Sürekli sevgi gördüğü ilişkiler huzur verir.

Ama sevginin bazen verilip bazen geri çekildiği ilişkiler zihni meşgul eder.

Belirsizlik bağımlılık yaratır.

Kesinlik ise huzur yaratır.

Bu yüzden travmatik bağ yaşayan insanlar çoğu zaman huzurlu ilişkileri sıkıcı sanırken, yorucu ilişkileri tutku zannedebilirler.

Çünkü beden, sevgiyi değil, alıştığı duyguyu tanır.

Ve bazen tanıdık olan şey güven değil, yaradır.

İşte bu nedenle travmatik bağın kökeni çoğu zaman bugünde değil, çok daha eski yerlerde saklıdır.

Bazı insanlar çocukluklarında sevgiyi emek vererek almaya alışırlar.

Görülmek için başarılı olmak gerekir. Takdir edilmek için kusursuz olmak gerekir. Sevilmek için sürekli çabalamak gerekir.

Yıllar sonra yetişkin ilişkilerinde de aynı kuralı ararlar.

Bu yüzden onları bekleten insanlara bağlanırlar.

Onları seçmeyen insanları seçerler.

Onları yoran insanları anlamaya çalışırlar.

Ve sonunda fark etmeden aynı hikâyeyi tekrar tekrar yaşamaya başlarlar.

Çünkü insan çoğu zaman tanıdığı acıya, tanımadığı huzurdan daha kolay yaklaşır.

Travmatik bağın en acı tarafı ise kişinin kendini kaybetmesidir.

Bir noktadan sonra karşı tarafın ne hissettiği, ne düşündüğü, neden böyle davrandığı o kadar önemli hale gelir ki…

İnsan kendi duygularını duyamaz olur.

Kendi ihtiyaçlarını erteler.

Kendi sınırlarını unutur.

Ve günün sonunda şu sorunun içinde kaybolur:

“Neden beni sevmedi?”

Oysa iyileşmenin başladığı soru bambaşkadır:

“Neden sevilmediğimi hissettiğim bir yerde kalmaya devam ettim?”

Bu soru ilk bakışta rahatsız edicidir.

Çünkü dikkati karşı taraftan kendimize çevirir.

Ama aynı zamanda özgürleştiricidir.

Çünkü insan o noktada ilk kez şunu fark eder:

Sorun sevilemeyecek biri olması değildi.

Sorun, sevgiyi hak etmek için mücadele etmesi gerektiğine inanmasıydı.

Ve belki de travmatik bağdan çıkışın en önemli anı budur.

Karşı tarafın değişmesini beklemeyi bıraktığınız an.

Telefonun çalmasını beklemeyi bıraktığınız an.

Açıklama gelmesini beklemeyi bıraktığınız an.

Çünkü bazı yaralar kapanmaz.

Bazı sorular cevaplanmaz.

Bazı hikâyeler tamamlanmaz.

Ama insan yine de iyileşebilir.

Hatta bazen iyileşme, cevabı bulduğumuzda değil…

Cevap gelmeyeceğini kabul ettiğimizde başlar.

O gün geldiğinde özlem tamamen bitmez.

Anılar silinmez.

Bazen canınız yine yanar.

Ama artık başka bir şey olur.

Karşı tarafa bakmayı bırakıp kendinize bakmaya başlarsınız.

Ve ilk kez şunu görürsünüz:

Bunca zaman peşinden koştuğunuz şey bir insan değildi.

Bir gün onun size vereceğini umduğunuz değerdi.

Oysa aradığınız şey hiçbir zaman onun elinde olmadı.

Çünkü hiçbir insan, başka bir insanın kendine vermediği değeri ona kalıcı olarak veremez.

İnsan bazen birini unutunca özgürleşmez.

Kendisini yeniden hatırlayınca özgürleşir.

Travmatik bağın çözülmeye başladığı yer de tam olarak burasıdır.

Bir kapının kapanması değil…

Yıllardır dışarıda aradığınız şeyi, sonunda kendi içinizde bulmanız dileğiyle

Haftaya Habercaddesinde başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın değerli okurlarım

HANIM DEMİRBAŞ 

SOSYAL PEDAGOG

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Re re re… Ra Ra Ra… Galatasaray, Galatasaray Cim bom bom…

Kendimi bildiğim bileli belki de Metin Oktay tesislerine yakın oturuşum ve futbolcularını sık sık görmem dolayısıyla Galatasarayımın Aslan logosunun tarihini bilmeyenler olabilir diye düşünerek bu yazımda da anlatmak geldi içimden. 

Ben Galatasaraylıyım, takımımla her zaman gurur duyuyorum. Son dört yıl üst üste şampiyon ve beş yıldızlı bir takım olarak adımızı altın harflerle Türk Futbol tarihine yazdırdık… 

Kalabalık bir ailem var, ama bizde demokrasi vardır, onun içindir ki, kimimiz Galatasaray’lı, kimimiz Fenerbahçe’li, kimimiz ise Beşiktaşlı’dır. Hepimiz birbirimize saygı duyar, başarılı olan takımı kutlarız. Bu yılda Galatasaray Şampiyon olunca yine dostlarım beni kutladılar, ne yazayım diye düşünürken aklıma Galatasaray”ın aslan ambleminereden geliyor sorusu geldi.

Türk futbolunda bazı semboller vardır ki yalnızca bir arma ya da figür değildir; bir karakteri, bir duruşu ve nesiller boyu aktarılan bir ruhu temsil eder. Mesela Fenerbahçe için “Sarı Kanarya” ,Beşiktaş için “Kara Kartal” ve Galatasaray için “Aslan” da tam olarak böyledir.

Bugün dünyanın her yerinde Galatasaray denince milyonların aklına kuşkusuz ilk gelen Galatasaray’la özdeşmiş olan “Aslan” figürüdür. Tribünlerde yankılanan Aslan kükremesi efekti eşliğinde “Aslanlarım” tezahüratı yalnızca bir lakap değil; mücadeleye, cesarete ve vazgeçmemeye verilen bir isimdir. Ancak bu öykünün temelinde öyle ticari amaçlarla yapılmış sıradan bir pazarlama fikri değil, gerçek bir karakter yatıyor: Saygı ve rahmetle her zaman andığımız Nihat Bekdik yada bilinen adı ile “Aslan Nihat” var.

Sizleri Aslan Nihat lakaplı Nihat Bekdik ile tanıştırayım: 

1902 yılında İstanbul’da dünyaya gelen Nihat Bekdik, 1910’ların ilk yarısında Mekteb-i Sultani’de eğitim aldı. Okuldayken sportmen bir genç olan Nihat Galatasaray’ın üçüncü takımına yükseldi. 1915-1916 sezonunda Heybelida’daki Bahriye Mektebi’ne girdi.

1916 yılında henüz genç bir lise öğrencisiyken Galatasaray forması giymeye başlayan Nihat Bekdik, yalnızca bir futbolcu değildi. Atletizmden yüzmeye, kürekten biniciliğe kadar birçok branşta başarı elde eden çok yönlü bir sporcuydu. 

İngiltere'nin süper lig ekiplerinden ünlü Aston Villa'nın 1911 yılında İstanbul’da yaptığı bir maç sırasında formalarında bulunan aslan logosu Galatasaray’ılar tarafından çok benimsenmiş ve bu logodan etkilenerek kendilerine aslan simgesi seçmişlerdi. 

Onlara göre bu simge, Galatasaray'ın gücü, cesareti ve hırslı ruhunu temsil etmekteydi.

Her ne kadar Aston Villa takımının amblemi olan aslandan etkilenmiş olsalarda Galatasaray takımının simgesinin aslan olması 1902 doğumlu Nihat Bekdik’in sayesinde olmuştur. 

Nihat Bekdik, o yıllarda Galatasaray Spor Kulübü'nün efsanevi oyuncularından biriydi ve “Aslan Nihat” lakabıyla tanınırdı.

Bu efsanevi oyuncunun sahadaki sertliği, liderliği ve mücadeleci yapısı nedeniyle taraftarlar ona “Aslan Nihat” adını vermişti.. O sahaya çıktığı zaman tribünler Nihat Bekdik’e “Aslan Nihat” tezahüratı ile tempo tutuyorlardı. Bu slogan taraftar ve Galatasaray ile o kadar özdeşmişti ki, bir süre sonra artık Galatasaray takımı “Aslan” lakabıyla anılmaya başladı.

Doğruluk derecesini bilemem, ancak çok kaynaklardan edindiğim bilgiye göre Nihat Bekdik kendi parasıyla Karaköy Yüksek Kaldırım’da bir pantografçıya yaptırmış olduğu ve eşofman yakasında taşıdığı Aslan rozeti takım arkadaşları arasında da yayılmaya başladı. Bu rozetin çok beğenilmesi ve tüm takım oyuncularının yakalarına takması nedeniyle Galatasaray kulübü “Aslanlar” olarak anılmaya başladı. O zamanlardan günümüze kadar gelen “Galatasaray Aslanı” ifadesinin doğuşu böyle gerçekleşmişti.

Bir de Galatasayın ünlü iç içe geçmiş “G” ve “S” harflerinden oluşan simgesi vardır bu simge de , 1923 yılında Galatasaray Lisesi öğrencisi Ayetullah Emin tarafından çizilmişti. Bu zarif tasarım kısa sürede kulübün resmi arması haline gelmişti. 

Sarı ve kırmızının birleşiminden doğan bu arma ile “Aslan” ruhu zaman içinde birbirine karıştı. Bir tarafta estetik ve tarih taşıyan arma, diğer tarafta mücadeleyi temsil eden arslan karakteri… Galatasaray’ın kimliği tam da bu iki unsurun birleşiminden doğdu.

Bugün Galatasaray yalnızca kupalar kazanan bir spor kulübü değil; cesaretin, aidiyetin ve gelenekten gelen karakterin sembolüdür. Çünkü bazı kulüpler maç kazanır, bazıları ise tarih yazar. Galatasaray’ın “Aslan” hikayesi de işte bu yüzden sadece futbol tarihinin değil, Türk spor kültürünün en güçlü simgelerinden biri olmaya devam ediyor ve edecek.

Metin Oktay’la birlikte efsane bir sporcu olan Nihat Bekdik, 1923 yılında üç adım atlamada ve yüksek atlamada Türkiye rekorları kırdı. Binicilikte, kürekte, yüzmede, ‘Aslan’ adını verdiği teknesiyle yelkende birincilikler kazandı. 1952’de ‘Rüyam’ isimli yatla Haşim Mardin ile birlikte Atlantik Okyanusu’nu geçti.

1957 yılında Demokrat Parti milletvekili olarak Türkiye Büyük Millet Mecisi’ne girdi. 9 Şubat 1958’de Galatasaray’ın İstanbulspor’la oynadığı maçı seyrederken statta kalp krizi geçirdi. 27 Mayıs 1960 darbesinden sonra tutuklandı. Galatasaray’ı futbol sahalarında, atletizm pistlerinde, denizde başarıyla temsil eden bu unutulmaz isim 21 Haziran 1972’de aramızdan ayrıldı.

Aslan Nihat’ın bu başarılarla dolu hayat hikayesini araştırırken, bazen gözyaşlarımı tutamadığım anlar oldu, bunlar mutluluk ve gurur gözyaşlarıydı. Ve diyorum ki İyi ki Galatasaray’lıyım…

Metin Oktay ve Aslan Nihat’ı saygı ile anarken, başka bir yazım da buluşmak üzere hoşçakalın, ama hep hoş kalın Haber caddesi okurlarım.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Sevgili dostum, arkadaşım Reha Muhtar'ı kaybettik.

Bu satırları yazarken kelimeler boğazıma düğümleniyor. Çünkü bazen insan, yıllarca tanıdığı bir dostunun ardından ne yazarsa yazsın eksik kalacağını hissediyor. İşte ben de bugün o duyguyu yaşıyorum.

Reha Muhtar sadece ekranların tanıdığı bir gazeteci, televizyoncu ya da medya mensubu değildi. O aynı zamanda dostluğuna değer veren, sohbetiyle insanı zenginleştiren, yaşadığı her anın hakkını veren özel bir insandı.

Geçtiğimiz yıl içerisinde kendisi hakkında iki kez makale yazma fırsatı bulmuştum. O satırları kaleme alırken mesleki başarılarını anlatmıştım. Ancak bugün anlıyorum ki başarılarından daha büyük olan şey ardında bıraktığı insan hikâyesiydi.

İki yıl önce kendisine Elite Best Awards ödül töreninde  yaşam boyu onur ödülü verme şerefine erişmiştim. O gün sahnede ödülünü alırken yüzündeki tebessümü hâlâ dün gibi hatırlıyorum. O an sadece başarılı bir gazeteciyi değil, mesleğine yıllarını adamış bir emek insanını ve iyi bir babayı alkışlıyorduk.

Kim bilebilirdi ki o günün fotoğrafları yıllar sonra benim için bu kadar kıymetli bir hatıraya dönüşecek?

Hayat gerçekten çok acımasız...

Bir gün birlikte geçmiş günleri konuşuyor, anılarımızı paylaşıyor, geleceğe dair planlar kuruyoruz; ertesi gün ise elimizde sadece fotoğraflar, anılar ve içimizi yakan bir özlem kalıyor.

Bu kaybın içimde bıraktığı en büyük yaralardan biri de şudur:

Reha, çocuklarını her şeyden çok seven bir babaydı.

Onunla yaptığımız sohbetlerde, başarılarından önce çocukları gelirdi. Gözlerindeki ışık değişirdi onları anlatırken. Bir babanın evladına duyduğu sevgiyi, özlemi ve hasreti yüreğinin en derin yerinde taşıyordu.

Belki de bugün beni en çok üzen şey budur.

Çocuklarına bu kadar düşkün, evlatlarını bu kadar seven bir insanın, onların özlemiyle bu dünyadan ayrılmış olması...

Bu acının ne kadar büyük olduğunu ancak evlat sahibi olanlar anlayabilir.

Ben bugün dostumun ardından gözyaşı dökerken, onun içinde yıllardır taşıdığı evlat hasretini de düşünüyorum. Bu hasretin yüreğinde açtığı yaraları düşünüyorum. Evlat hasretini en iyi bilenlerden biriyim.

Allah şahidimdir ki, bir babanın evlat özlemiyle sınanması kadar ağır bir imtihan azdır.

Bu nedenle yaşananların hesabını insanlara değil, ilahi adalete bırakıyorum.

Kimin ne yaptığını, kimin hangi vebalin altında olduğunu en iyi Allah bilir.

Ben sadece şuna inanıyorum:

Hiçbir gözyaşı karşılıksız kalmaz, hiçbir ah gizli kalmaz ve hiçbir vicdan hesabını vermeden bu dünyadan göçüp gitmez.

Bugün dostum için dua ediyorum.

Rabbim onu rahmetiyle kuşatsın, çektiği bütün acıları ve hasretleri cennetinde unuttursun.

Ve geride kalanlara da vicdanlarıyla baş başa kalacakları bir ömür nasip etsin.

Mekânın cennet olsun sevgili dostum.

Artık hasret çekmeyeceğin bir yerde huzurla uyu…

Reha'nın ardından konuşulacak çok şey var.

Başarıları, televizyonculuğa kattıkları, cesur haberciliği, unutulmayan ekran performansları...

Ama ben bugün bunlardan bahsetmek istemiyorum.

Ben dostumu anlatmak istiyorum.

Sıcacık bir selamını, bir telefon konuşmasını, karşılaştığımızda yüzünde beliren o tanıdık gülümsemeyi anlatmak istiyorum.

Çünkü insan öldüğünde geriye makamlar, unvanlar ya da ödüller değil; insanların kalbinde bıraktığı izler kalıyor.

Ve Reha Muhtar ardında çok derin izler bırakarak aramızdan ayrıldı.

Şimdi düşünüyorum da hayat ne kadar kısa...

Kırgınlıklarımız için, öfkelerimiz için, ertelediğimiz dostluklar için gerçekten çok kısa.

Bu yüzden bugün bir dostumu uğurlarken içimden sadece dua etmek geliyor.

Mekânın cennet olsun sevgili dostum.

Geride bıraktığın dostların seni unutmayacak.

Sesin unutulmayacak.

Gülüşün unutulmayacak.

Birlikte paylaştığımız anılar unutulmayacak.

Ve inanıyorum ki bir gün yine bir yerde, yarım kalan sohbetimize devam edeceğiz.

Hoşça kal Reha...

Bu dünyadan bir Reha Muhtar geçti.

Onu tanıyanların kalbinde silinmeyecek izler bırakarak...

Allah rahmet eylesin.

Burhan AKDAĞ

Bazı çocuklar vardır… Dünyaya gelişleriyle birlikte yalnızca bir eve değil, bir kalbe de ışık olurlar. İşte benim güzel yeğenim Zeynep tam da öyle bir çocuk… Pandemi gibi zor, sessiz ve herkesin içine kapanıp korkularıyla yüzleştiği bir dönemin çocuğu olarak dünyaya geldi. Belki sokakların sesi azalmıştı, belki insanlar birbirine sarılmaktan çekiniyordu ama onun gelişi, bütün o karanlık günlerin içine doğan sıcacık bir güneş gibiydi. Şimdi 5 yaşında… Ama öyle sıradan bir 5 yaş değil onunki. Gözlerinin içindeki ışıkta başka bir çağın zekâsı, başka bir kuşağın farkındalığı var. Bazen küçücük ellerine bakıyorum, sonra kurduğu cümlelere, sorduğu sorulara, merakına, öğrenme isteğine… Ve içimden sadece şunu geçiriyorum: “Bu çocuklar gerçekten bambaşka geliyor dünyaya…”

Zeynep, güzelliğiyle dikkat çeken bir çocuk evet… Ama onu asıl güzel yapan yüzü değil; kalbinin tertemiz oluşu, sevgi dolu bakışları, aklı, sezgileri ve içindeki o tarifsiz ışık. Bazı insanlar yaşından büyük bir ruh taşır ya… O da öyle. Küçücük yaşına rağmen bazen öyle cümleler kuruyor, öyle bir bakıyor ki insanın içi yumuşuyor. Bir çocuğun masumiyetini taşırken aynı zamanda insanın ruhuna dokunabilen nadir çocuklardan biri o. Öğrenmeye olan merakı, dikkatle dinleyişi, yeni şeyleri keşfederken gözlerinin heyecanla parlaması… İşte tam da bu yüzden onun geleceğini düşündükçe içimi tarifsiz bir gurur kaplıyor. Çünkü bu kuşak yalnızca teknolojiyle büyüyen bir nesil değil; aynı zamanda çok hızlı düşünen, hisseden, sorgulayan, anlayan bir nesil. Ve Zeynep bu kuşağın en güzel temsilcilerinden biri.

Ben onun halasıyım… Ama bazen bu bağın yalnızca akrabalık olmadığını hissediyorum. Çünkü bazı sevgiler tarif edilemez. O benim ikinci göz bebeğim… Kalbimin en yumuşak yerlerinden biri. Bana düşkünlüğünü hissettikçe içimde tarifsiz bir şefkat büyüyor. Bir insanın minicik kollarıyla boynuna sarılması bile bazen dünyadaki bütün yorgunluğu unutturabiliyormuş meğer… Onun “hala” deyişi bile içimde çiçekler açtırıyor. Çünkü sevgi en çok çocukların sesinde gerçek oluyor. Yanıma geldiğinde gözlerindeki mutluluğu görmek, elimi tutuşu, bana anlattığı küçücük şeyleri bile büyük bir heyecanla paylaşması… İşte bunlar hayatın en kıymetli anları. İnsan bazen yıllarca peşinden koştuğu mutluluğu küçücük bir çocuğun gülüşünde bulabiliyor.

Zeynep’i izledikçe geleceğe olan umudum artıyor. Çünkü onun gibi çocuklar dünyaya güzelliği yeniden hatırlatıyor. Onlar bize sevginin saf hâlini, merhametin gerçek yüzünü, samimiyetin değerini yeniden öğretiyor. Bir çocuğun kalbi kötülüğü bilmez; sevdi mi tam sever, güldü mü içten güler, sarıldı mı bütün kalbiyle sarılır. Ve Zeynep tam da böyle bir çocuk… İçinde art niyet olmayan, sevgisini saklamayan, gözlerinden bile sevgi taşan güzel bir yürek. Bu yüzden onun büyümesini izlemek benim için sadece bir yeğenin büyümesini görmek değil; adeta bir çiçeğin açışını izlemek gibi.

Bazen düşünüyorum da… Yıllar geçecek, Zeynep büyüyecek, belki bu satırları bir gün okuyacak. İşte o zaman şunu bilsin isterim: Dünyaya geldiği günden beri onu çok seven bir halası vardı. Onunla gurur duyan, gözlerinin içindeki ışığa hayran olan, başarılarını daha şimdiden hisseden, kalbinin güzelliğini herkesten önce fark eden bir halası… Çünkü bazı çocuklar sadece aileye değil, insanın ruhuna da emanet gibi gelir. Zeynep benim için tam olarak öyle. Allah ona hep güzel yollar, güzel insanlar, güzel başarılar nasip etsin. Kalbi hiç kirlenmesin, yüzündeki o ışık hiç sönmesin, gülüşündeki masumiyet ömrü boyunca hep kalsın.

Ve ben biliyorum ki yıllar sonra bile onu anlatırken yüzümde aynı tatlı gülümseme olacak… Çünkü bazı sevgiler büyüdükçe eksilmez, aksine kök salar. Zeynep benim kalbimde işte böyle kök salmış bir sevgi. İyi ki var benim güzel yeğenim… İyi ki hayatımıza o küçücük elleriyle bu kadar büyük bir mutluluk bıraktı. Onun varlığı bile insanın içini ısıtmaya yetiyor. Dünyanın bütün güzellikleri onun gibi güzel yürekli çocukların yüzünde saklı sanki… Ve ben her baktığımda bir kez daha anlıyorum; çocuklar gerçekten Allah’ın insanlığa gönderdiği en saf mucizelermiş…

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere sevgilerimle kıymetli okurlarım 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Türkiye’de her yıl milyonlarca öğrenci aynı heyecanın, aynı kaygının ve aynı belirsizliğin içinde geleceğine yön vermeye çalışıyor. LGS ve YKS yalnızca akademik bir sınav süreci değil; kimi zaman bir ailenin yıllardır kurduğu hayallerin, kimi zaman gençlerin kendi hayatlarını değiştirme umutlarının merkezine dönüşüyor. Sınav tarihleri yaklaştıkça evlerdeki sessizlik artıyor, öğrencilerin gözlerindeki yorgunluk daha görünür hale geliyor ve hayat sanki birkaç saatlik bir sınava sığdırılmaya çalışılıyor.

Oysa hiçbir insan birkaç doğru ve yanlış sorudan ibaret değildir.

Bugün gençlerin yaşadığı baskıyı anlamadan sınav sürecini değerlendirmek mümkün değil. Sabah erken saatlerde başlayan yoğun ders programları, bitmeyen deneme sınavları, özel dersler, sürekli yükselen başarı beklentileri ve sosyal medyada karşılarına çıkan “mükemmel öğrenci” algısı birçok gencin ruhsal olarak yorulmasına neden oluyor. Özellikle son yıllarda başarı kavramı yalnızca yüksek puanlarla ölçülmeye başlanınca gençler kendilerini sürekli bir yarışın içinde buluyor. Bu yarışta bazen çocuk olduklarını, hata yapabileceklerini ve dinlenmeye ihtiyaç duyduklarını unutuyoruz.

LGS’ye hazırlanan öğrenciler henüz hayatlarının en hassas döneminde olan çocuklar. Oyun çağında olmalarına rağmen birçok çocuk artık parkları değil soru bankalarını tanıyor. Çocukluğun yerini kaygı aldığında ise ortaya yalnızca sınav stresi değil, duygusal yorgunluk da çıkıyor. Bazı çocuklar başarısız olmaktan çok, ailesinin beklentisini karşılayamamaktan korkuyor. “Ya kazanamazsam?” düşüncesi küçük yaşta omuzlarına ağır bir yük gibi bırakılıyor.

YKS’ye hazırlanan gençler için ise süreç çok daha karmaşık bir hale geliyor. Çünkü onlar yalnızca üniversite sınavına değil, aynı zamanda geleceğe hazırlanıyor. İşsizlik kaygısı, ekonomik zorluklar, iyi bir üniversite kazanma baskısı ve toplumun sürekli başarı odaklı yaklaşımı gençlerin ruhsal yükünü artırıyor. Üniversite kazanmanın artık tek başına yeterli görülmediği bir dönemde gençler kendilerini sürekli daha fazlasını yapmak zorundaymış gibi hissediyor. Daha çok soru çözmek, daha uzun saatler çalışmak, daha yüksek net yapmak… Bu baskı zamanla tükenmişlik hissini beraberinde getiriyor.

Ne yazık ki toplum olarak bazen çocukların ve gençlerin ruhunu görmeyi unutuyoruz. Başarıyı yalnızca puanlarla ölçmek büyük bir hata haline geliyor. Oysa hayatın gerçekleri sınav sonuçlarından çok daha geniştir. Bugün dünyanın birçok başarılı insanına baktığımızda hepsinin aynı eğitim yolundan geçmediğini görüyoruz. Kimisi çok iyi üniversiteler kazanmış, kimisi ise hayatını bambaşka mücadelelerle kurmuş. Çünkü insanın değeri yalnızca akademik başarısıyla ölçülemez. Bir öğrencinin aldığı puan onun karakterini, vicdanını, yeteneğini, hayal gücünü ya da insanlığını belirlemez. Çok iyi resim yapan, müzikte başarılı olan, insan ilişkileri güçlü olan ya da hayata farklı bir pencereden bakabilen gençler de en az akademik başarı kadar kıymetlidir. Ancak ne yazık ki eğitim sistemi içinde bazen yalnızca sayısal başarıya odaklanılıyor ve gençlerin farklı yönleri geri planda kalıyor.

Bu süreçte ailelerin yaklaşımı son derece önemli. Çocukların en çok ihtiyaç duyduğu şey baskı değil, anlayış ve güvendir. Sürekli “Daha çok çalışmalısın” demek yerine bazen sadece yanında olduğunu hissettirmek bile bir gencin motivasyonunu değiştirebilir. Çünkü gençler yalnızca sınava değil, aynı zamanda yalnızlık hissine karşı da mücadele ediyor. Anlaşıldığını hisseden bir çocuk daha güçlü olurken, sürekli eleştirilen bir çocuk zamanla içine kapanabiliyor.

Öğretmenlerin desteği de bu dönemde gençlerin hayatında çok büyük bir yer tutuyor. Bazen bir öğretmenin söylediği küçük bir cümle öğrencinin hayatına umut olabiliyor. “Sana inanıyorum” demek, “Elinden geleni yapıyorsun” diyebilmek gençlerin kendilerine olan güvenini yeniden inşa edebiliyor. Çünkü sınav dönemlerinde öğrenciler yalnızca bilgi değil, aynı zamanda moral taşımaya çalışıyor. Sosyal medya ise bu sürecin görünmeyen ama en etkili baskılarından biri haline geldi. Sürekli derece yapan öğrencilerin videolarını görmek, bitmek bilmeyen çalışma rutinleri izlemek ve başkalarının başarılarını kendi hayatıyla kıyaslamak gençlerin psikolojisini olumsuz etkiliyor. Oysa herkesin hayat şartları, öğrenme şekli ve mücadele ettiği sorunlar farklıdır. Bir öğrencinin günde on saat çalışabilmesi, herkesin aynı şekilde çalışabileceği anlamına gelmez. Bu nedenle gençlerin en çok öğrenmesi gereken şeylerden biri de kendilerini başkalarıyla kıyaslamamaktır.

Sınav elbette önemlidir. Emek vermek, disiplinli çalışmak ve hedefler uğruna mücadele etmek insanı geliştirir. Ancak hiçbir sınav insanın umutlarını elinden alacak kadar büyük değildir. Hayat bazen planladığımız gibi ilerlemez. Bazen istediğimiz üniversite olmaz, bazen hedeflediğimiz puan gelmez. Ama hayatın en şaşırtıcı yanı da tam burada başlar. İnsan bazen kaybettiğini düşündüğü yerde kendini yeniden bulur. Bugün başarılı görünen birçok insanın geçmişinde başarısızlıklar, reddedilmeler ve hayal kırıklıkları vardır. Ancak onları güçlü yapan şey hiç düşmemeleri değil, düştükten sonra yeniden ayağa kalkabilmeleridir. Bu yüzden gençlerin sınav sonuçlarından bağımsız olarak kendilerine inanmaktan vazgeçmemesi gerekir. LGS ve YKS’ye hazırlanan tüm gençler için bu süreç aslında yalnızca bir sınav dönemi değil; sabrı, mücadeleyi, disiplini ve pes etmemeyi öğrenme sürecidir. Belki yıllar sonra dönüp baktıklarında en çok hatırlayacakları şey çözdükleri sorular değil; yorulmalarına rağmen devam ettikleri günler olacaktır.

Ve unutulmamalıdır ki; hayat bazen bir sınav sonucundan çok daha büyüktür. Bir gencin gerçek başarısı yalnızca yüksek puan almak değil, tüm baskılara rağmen umut etmeyi sürdürebilmek, yeniden ayağa kalkabilmek ve kendi yolunu cesaretle çizebilmektir.

Çünkü bazı insanlar sınav kazanır, bazı insanlar ise hayatı kazanır. Asıl önemli olan da insanın hangi koşulda olursa olsun kendi ışığını kaybetmemesidir.

Haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın sevgili Haber Caddesi okurlarım. 

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Mart ve Nisan ayları nergis ve lalelerin düğünü sanki, yollar sağlı sollu sarı sarı nergislerle dolar bu iki ayda , ben onları toprağın neşesi diye nitelerim hep, tabiat sanki nergislerle uyanır , lalelerle bayram yapar 

Lale bahçelerinin laleleri özel yerlerde yetiştirilip çoğaltılıyor , Hollanda da kocaman bir parkın içindeler , binbir çeşit lale, renklerinden , katlılarından insan gözünü alamıyor , rüya gibi ama artık solmaşmaya başladılar, onların mevsimi de geçti ,şimdi papatya ve gelincik zamanı , tüm caddeler gelin duvağı takmış gibi her yerden papatyalar fışkırmış , kimsenin onları özel olarak diktiğini zannetmiyorum, rüzgarla savrularak taşınan tohumlar birbiri üstüne düşerek çoğalmışlar sere serpe yetişmişler çünkü , uzun boylu ve çiçek çanakları oldukça geniş, biz onlara papatya yerine margarit diyoruz… çoğu dalında tek tek …onlardan toplayıp saçlarıma taç yapasım var hemde şu yaşımda , memleketimde olsam eşimi gönderir toplada gel derdim , buralarda yasak var mı bilmiyorum ama biz de de biraz utanç var . Koparmaya kalksam da biri ikaz etse yerin dibine geçerim . Yolda da olsa ellerimizi sürmüyor seyredip geçiyoruz . 

Yeşilin her tonu hakim Hollanda da , boş kuru toprak yok, her yere yeşil örtüler serilmiş sanki, daha önceden de yazdığım gibi her gelişim de ayrı hayranlık duyuyorum kırk yıllık sevdam bitmedi bu ülkeye , yüreğimin yarısı burada , gelirken sevinç , giderken hüzün dolu oluyorum . 

Bugün Eindhoven merkeze indik , şehir de yine biraz tadilat var makinalar çalışıyor , kaldırımlar yenileniyor öğrendiğim kadarıyla tam bir yıl sürüyormuş kazılıp yeniden yapılması , ince hesaplarla küçük kilit taşlar kullanılıyor , bu taşların yerleştirilmesinde en ufak bir milim oynaması yok gayet nizami , eee bir yıl iyi bir zaman , ah garibim Ankara’m en lüks semtlerinde taşlar oynak , çatlak, kırık …kimi alçak kimi yükseklik farkıyla rastgele yerleştirilmiş , takılmak düşüp kolunu , bacağını kırmamak mümkün değil çünkü iki üç aya sığdırmak için yalap şalap yapıyorlar ne nizam var ne de intizam , iş ahlakı desen hak getire 

Bugün hava 30 derece 23 mayısta böyle bir sıcaklık …!

Evlerin önünde şişme havuzlarda mayolu , bikinili küçük çocuklar suyla oynuyorlar , tabi ki anneleri başlarında Hollanda çocuk yetiştirmede en ideal ülkelerin başında geliyor , Hollanda da yaşayıp çocuklarını bu ülkenin şartlarıyla yetiştirip buna dair kitap yazmışlar iki hanım. biri Yeni Zellandalı diğeri ise Brezilyalı , bu kitabı ben de okumuştum 

Hollanda da neredeyse tüm evlerin bahçeleri var ve bahçelerinin rengarenk çiçekleri , evlerinin pencerelerinin önü yine saksı çiçekleriyle dolu ama illa ki masalarının üzerinde vazo çiçekleri ayrı bir şıklık sergiliyor , 

Marketlere girerken çiçekler yüzünüze gülüyor , al beni götür diyor , bizdeyse artık İhtiyacımız olan yiyecek içecek gıdalar almaktan , çiçeklere bakamıyoruz bile .  

Hollanda Lalelerden sonra peynir ülkesi , tadını tatmadığımız peynir kalmadı desem yeridir , sanki bu yılda daha mı çoğalmış ama bizim beyaz peynirimizin tadını bulmak ne mümkün .

Vakumlayıp getirmek istiyoruz ama çocuklara kızıyor burada her şey var diyerek bizi alıkoyuyorlar , zaten ne getirsek istemiyorlar , damak zevkleri bu ülkenin şartlarına göre gelişip devam ediyor , düşünüyorumda ilk yıl Nuh’un Ankara markalı şehriyeden , makarnaya kadar taşımıştım , şimdi Türk bakkalları daha da çoğaldı hatta kasapları bile bizimkilerden daha güzel köfte yapıyor , deneyip gördük , 

İkizlerim çok güzel büyüdüler havası mı suyu mu ? Boyları uzadı artık bize tepeden bakıyorlar ama anne ve babadan aldıkları terbiyeye , saygıya ve sevgiye hayran oluyorum.

Artık onlar kendi seçtikleri kitaplarını okuyorlar , İngilizce ağırlıklı ben anneanne olarak vazifemi yaptım geçen yıla kadar onlara kitap okudum onlar da bana okudular Önemli olan Türkçelerinin bozulmamasıydı , bunu başardık. 

Hollanda da hava geç kararıyor , şu an da saat 20.30 ama biz gün ışığının içindeyiz hala . Ben artık Kaptanın Seyir Defteri gibi defter tutuyorum , notlar alıyorum . Zaten de öteden beri yazmaya meraklıydım değişen ne var ki?

Bakalım yarın bize ne getirecek ?

Sessiz sakin bir günü ne bir köpek havlaması, ne küçük çocuk ağlaması olmaksızın , dolu dolu yaşayıp yarını da kendi haline bırakalım ,   

Aslında önümüzdeki günlerde çocuklarla birlikte bayram kutlayacağız , Eski zamanlardaki gibi bayramlık giysilerimizi giyinip birbirimizi öpeceğiz , çocuklar bayram harçlıklarını alacaklar ellerimizi öperken . Gidip geleceğimiz konu komşu yok . Bayram bize hoş gelecek biz de ona . Bayramın diğer günlerden bir farkı yok

Yazıma burada nokta koyarken haftaya başka bir anıda sizlerle olmak ümidiyle hoşçakalın sevgiler saygılar. Bayramınız kutlu olsun , daha nicelerini yaşayalım hep birlikte

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Bir zamanlar aşk, insanın hayatında yavaş yavaş yer eden, kök salan bir duyguydu. Öyle bir duyguydu ki aceleye gelmez, kısa yollardan geçmez, kendini hemen ele vermezdi. İnsan birini tanımak için zaman ayırır, o kişinin sesine, bakışına, susuşuna alışırdı. Birini sevmek, sadece hissetmek değil; aynı zamanda emek vermekti. Beklemekti. Sabretmekti. Hatta bazen sadece bir anı, bir sözü, bir bakışı günlerce içinde taşımaktı. Çünkü o zamanlar insanlar biliyordu ki gerçek olan şeyler hızla değil, zamanla anlam kazanır.

Bugün ise bambaşka bir dünyanın içindeyiz. Her şeyin hızlandığı, kolaylaştığı, ulaşılabilir olduğu bir çağda yaşıyoruz. İnsanlar birbiriyle tanışmak için artık uzun yollar kat etmiyor, birkaç saniyede hayatlara dahil olabiliyor. Ama aynı hızla da çıkıp gidebiliyor. Tanımak kolaylaştı, ama anlamak zorlaştı. Yakınlaşmak hızlandı, ama bağ kurmak zayıfladı. Çünkü hız arttıkça, derinlik azaldı. Ve insan, farkında olmadan hissetmeden yaşamaya başladı.

Eskiden birine ulaşmak zordu, ama ulaşıldığında kıymetliydi. Şimdi ulaşmak çok kolay, ama değer aynı oranda azalmış gibi. Bir mesaj yazmak saniyeler sürüyor, ama o mesajın içinde gerçek bir duygu taşımak artık nadirleşiyor. İnsanlar konuşuyor, ama çoğu zaman birbirini duymuyor. Birlikte zaman geçiriyor, ama gerçekten paylaşmıyor. Çünkü dikkat dağılıyor, zihin bölünüyor, duygular yüzeyselleşiyor.

Peki gerçekten aşk mı değişti? Yoksa insanlar mı bu hızın içinde değişmek zorunda kaldı?

Aslında aşk, özünde aynı kalmaya devam ediyor. Hâlâ güven istiyor, hâlâ samimiyet istiyor, hâlâ emek ve sadakat bekliyor. Ama insanlar artık bu beklentilere sabırla karşılık vermek yerine, daha kısa ve daha kolay yollar arıyor. Bir sorun çıktığında çözmek yerine uzaklaşmak tercih ediliyor. Çünkü düzeltmek çaba ister, vazgeçmek ise anlık bir rahatlık sağlar. İşte tam bu noktada aşk değil, ilişkiler kırılmaya başlıyor.

Günümüz insanı artık daha temkinli. Daha korumacı. Daha mesafeli. Çünkü herkes bir şekilde kırılmış, hayal kırıklığı yaşamış, güvenini sarsılmış hissediyor. Bu yüzden kimse kendini tam anlamıyla açmak istemiyor. Sevmek istiyor ama incinmekten korkuyor. Yakın olmak istiyor ama kaybetme ihtimali onu geri çekiyor. Böyle olunca da ortaya yarım kalan duygular çıkıyor. Tam yaşanmayan ilişkiler, tam hissedilmeyen bağlar…

Bir başka gerçek de şu: Seçeneklerin artması, bağlılığı zorlaştırdı. İnsanlar artık bir ilişkiye tutunmak yerine, “daha iyisi olabilir” düşüncesiyle sürekli arayış içinde. Bu durum, var olanın değerini görmeyi zorlaştırıyor. Oysa gerçek bağlar, kusursuzlukta değil, kabullenişte büyür. Bir insanı olduğu gibi görebilmek, eksikleriyle kabul edebilmek ve buna rağmen kalabilmek… İşte aşk tam olarak burada derinleşir.

Ama modern hayat, insanlara kalmayı değil, devam etmeyi öğretiyor. Durmayı değil, ilerlemeyi. Hissetmeyi değil, hızlı karar vermeyi. Bu yüzden birçok insan, aslında ne hissettiğini tam olarak anlayamadan bir ilişkinin içinde bulunuyor ya da o ilişkiden çıkıyor. Çünkü düşünmeye zaman var, ama hissetmeye yok.

Oysa aşk, aceleye gelmez. Aşk, bir süreçtir. Tanımakla başlar, anlamakla büyür, sabırla güçlenir. Ve en önemlisi, güvenle var olur. Eğer güven yoksa, en güçlü his bile zamanla zayıflar. Eğer emek yoksa, en güzel başlangıç bile yarım kalır.

Bugün birçok insan yalnızlıktan şikâyet ediyor, ama aslında yalnızlıktan çok yüzeysellikten yorulmuş durumda. Çünkü herkes bir bağ arıyor, ama o bağı kuracak sabrı ve cesareti bulmakta zorlanıyor. Gerçek bir ilişki kurmak için sadece doğru insanı bulmak yetmez; doğru zamanda, doğru niyetle ve doğru emekle yaklaşmak gerekir.

Sonuç olarak aşk değişmedi. Değişen, insanların yaşama biçimi oldu. Hızlanan hayat, duyguları da hızlandırdı. Ama kalbin ritmi hâlâ aynı. Hâlâ yavaş seviyor, hâlâ derin hissediyor. Sadece ona kulak veren azaldı.

Ve belki de asıl mesele şu: İnsanlar artık aşkı yaşamaktan çok, onu kontrol etmeye çalışıyor. Oysa aşk kontrol edilemez. Planlanamaz. Hesaplanamaz. Sadece hissedilir.

Gerçek aşk hâlâ var. Ama onu bulmak için yavaşlamak gerekiyor. Gerçekten görmek, gerçekten duymak, gerçekten hissetmek gerekiyor. Çünkü aşk, hızın değil, derinliğin içinde büyür.

Ve unutulmaması gereken en net gerçek şudur: Aşk, tüketilecek bir duygu değil; emek verildikçe çoğalan, sabredildikçe güçlenen bir bağdır. Eğer ona zaman tanınırsa, hâlâ en güçlü, en gerçek ve en insana dair duygu olarak varlığını sürdürmeye devam eder.

Yeni bir yazımda buluşmak üzere sevgilerimle kıymetli okurlarım

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Japonları severim, onlar ki, dünyanın en saygın insanları arasındadır bana göre. Tüm inançlara her zaman saygı duyarım, Japonların %60’ı Ateist, % 25’i Budist, %15 ise Şintoist olduğunu varsayarsak, Heike Yengeçleri’nin efsanelerine inanmalarını da yadırgamamız gerekir. 

Gerilere çok gerilere gidelim, takvimler 1185 yılını gösterdiğinde, belki şaşıracaksınız ama Japon İmparatorluğu’nun tahtında Antaku adında, yedi yaşındaki bir erkek çocuğu oturmaktaydı.. 

Antaku, Heike sülalesinin başıydı ve Heike sülalesi başka bir Samuray sülalesi olan Genj sülalesine karşı, uzun ve öldürücü bir savaşa girmişti.

Ah bu taht kavgaları, dünya varolduğundan bu yana hep olmuştur, her iki sülale de imparatorluk tahtının kendilerine ait olduğunu iddia ediyordu.

24 Nisan 1185 Sakura çiçekleri Japonya’yı bir uçtan diğer uca pembe bir güzelliğe boyarken, Japonya’nın Güneybatısında Yamaguchi Eyaleti'nde ki Şimonoseki şehri sınırlarında yer alan Dan-No-Ura Körfezi’bu kanlı savaşta kırmızıya boyanmıştı. 

Çocuk denecek yaşta ki İmparator Antaku, savaş gemilerinin birinde Heike kuvvetlerini yönetmeye çalışıyordu ama karşılarındaki düşman hem sayıca çok daha fazlaydı, hem de başlarındaki komutan çok daha deneyimliydi. Heike kuvvetlerinin tümü kılıçtan geçirildi, savaşta canlarını kurtaranlar da kendilerini denize atarak boğuldular.

İmparator Antaku öyle sevimliydi ki, beline kadar inen uzun ve simsiyah saçlarının çevrelediği yüzünden ışık parıltısı saçılıyordu. Savaş anında, birden kolundan çekiştiren Sultan Nii’yi görünce şaşkın bir ifadeyle , ona dönerek ;

“Beni nereye götürüyorsun?" diye sordu. 

Gözlerinden yaşlar boşalan Sultan Nii, genç hükümdara dönerek onu teselli etti ve uzun saçlarını güvercin motifli peleriniyle sarmaladı. 

Gözleri dolan küçük hükümdar ellerini kavuşturdu. Önce başını doğuya çevirip Tanrısına veda etti, sonra da batıya dönerek Nembutsu'sunu (Buddha'ya yapılan bir dua) söyledi. Sultan Nii, çocuğu göğsüne sıkıca bastırıp 

“Okyanusun diplerindedir bizim sarayımız." diye mırıldandı, çok hızlı bir hareketle çocuğuda alarak dalgalar arasında birlikte denizin dibini boyladılar.

Heike'lerin tüm filosu yok oldu. Yalnızca kırk üç kadın hayatta kaldı. İmparatorluk sarayında hizmetkarlık yapmış olan bu kadınlar, deniz savaşının yapıldığı yerin dolaylarında yaşayan balıkçılara çiçek satmaya ve onlarla birlikte olmaya zorlandılar. Heike'ler tarih sahnesinden kaybolup gittiler. Bu arada saray hizmetkarlarından ayak takımı olanlarının balıkçılardan peydahladıkları çocuklar, savaş gününü anma festivali düzenlediler. 

Bugüne dek her 24 nisan günü bu festival tekrarlanır.

Heike'lerin torunları olan denizciler, boğulan İmparatorun anıt kabirinin bulunduğu Akama Tapınağı'na giderler. Orada Dan-No-Ura deniz çarpışması olaylarının temsil edildiği bir oyunu izlerler. Aradan yüzyıllar geçtikten sonra bile insanlar burada Samuray Ordusu hayaletlerinin kandan ve yenilgiden arınmak için denize doğru koştuklarını görür gibi olurlar. Balıkçılar, Heike Samurayları’nın o iç denizin derinliklerinde yengeç biçiminde dolaştıklarını söylerler.

Gerçekten de burada, sırtlarındaki girintili çıkıntılı şekilleriyle Samuray yüzünü andıran yengeçler vardır. Bunları yakalayan balıkçılar tekrar denize atarlar. Yeniden denize atmalarının nedeni, Dan-No-Ura olaylarının acısını anmalarındandır.

Yengeç ve insan kuşakları zaman içinde akıp gittikçe Samuray yüzüne en çok benzerlik gösteren kabukluların yaşamlarını sürdürmeleri olanağı doğmuştur. 

İşte o gün bu gündür o çevre balıkçıları, Heike sülalesine bağlı Samurayların, yengece dönüşerek Japon denizlerinin dibinde yaşadıklarına inanırlar.

Aslında onları bu düşünceye götüren gerçekte önceleri Dan-No-Ura Körfezi’nde başlayıp sonra çoğalan yengeçlerden bazılarının sırtı, özel olarak yontulmuşçasına, Samurayların yüzüne benzemektedir. Japon balıkçılar, inançları gereği bu yengeçleri kesinlikle yemez ve yeniden denize atarlar.

Sırtı insan yüzüne benzemeyen yengeçler, yakalanıp yendikleri için, sırtında Samuray damgası taşıyor görünen yengeçlere oranla daha yavaş çoğalıyorlardı, sonuç olarak da, Samuray damgalı yengeçler daha kolay ve daha korkusuz çoğalıyorlardı, Yengeçleri, sırtlarındaki Samuray görüntüsü büyük bir yaşam güvencesine kavuşturuyordu...

Kuşaklar boyu, yenilmeyen Samuray damgalı yengeçler çoğaldıkça çoğaldı, öteki tür yengeçler de azaldıkça azaldı. İnsanın bilmeden doğaya yapmış olduğu bir müdahale ile Japon Denizi’ndeki yengeç soyları arasında bir dengesizlik ortaya çıktı.

Heike halkı fiziksel olarak yok edilmiş olsa da, ruhları savaştan ve generallerinin ihanetinden kaynaklanan kinini taşıyarak yaşamaya devam etti. Denizde kaybolan ölü Heike savaşçılarının ruhları, denizin dibinde sürünen yengeçlere yerleşti. Yengeçlerin kabukları, Heike halkının bitmek bilmeyen kininin kalıcı bir hatırlatıcısı olarak, somurtkan bir yüz şeklini aldı.

“Heikegani Yengeçleri” bilinen adı ile “Heike Yengeçleri” kabuklarındaki kendine özgü desenle bilinen, Japonya'ya özgü yengeçlerdi, yukarıdan bakıldığında, kabuklarına bir samuray maskesinin somurtkan yüzünün işlenmiş gibi görünürler. 

Efsane oldukça ilginç ama demiştim ya inançlara her zaman saygım vardır diye, her inanç sahibini bağlar. 

Bu günlükte bu kadar 

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın 

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

“Bugün benim efkârım var zârım var

Değme felek değme değme telime benim

Gül yüzlü canânı dost dost elden aldırdım

Ecel oku değdi değdi tenime benim

Değme felek değme değme telime benim”

Bu türküyü biliriz, zaman zamanda mırıldanırız, ama inanın bana, bunu Sebahat Akkiraz’dan her dinlediğimde ayrı bir efkar basar beni, türkünün yaşanmış hikayesi gelir aklıma, , bazende dinlerken iki damla gözyaşı iner gözlerimden aşağı… 

Şu an aramızda olmayan, halk dilinde bilinen adıyla Aşık Özlemi yada gerçek adıyla Muammer Badem’i anlatmak isterim siz değerli Habercaddesi okurlarıma.

Takvimler 1957 yılını gösterdiğinde Amasya’ya bağlı Gümüşhacıköy ilçesi İmirler köyünde dünyaya gelmişti Muammer Badem, köyüne gelen aşıklardan etkilenen Muammer henüz ilkokul çağında iken, daha okuma yazmayı öğrenmeden saz çalmaya başlar, herkes ona gıpta ile bakmaktadır. Köylerinde İlkokul başladığı sırada okullarını denetlemeye gelen müfettişe birinci sınıf öğrencisi olan Muammer Badem'in çok güzel saz çaldığından bahsedilir, müfettiş bunu dinlemek ister, 8 yaşında ilkokul birinci sınıf öğrencisi olan bu çocuğun saz çalmasından etkilenir, cebinden çıkarttığı 2,5 lirayı Muammer’e verir. Muammer henüz çocukluk dönemindeyken aldığı bu bahşişten çok mutlu olur.

İlkokul öncesi başlayan müzik tutkusu 1965 yılında başladığı okulunda da devam eder, ilk okuldan sonra 1970 yılında Gümüşhacıköy Orta Okuluna kayıt yaptırır. Okul programlarında, sene sonu müsamerelerinde, çevresinde eş dost ve tanıdıkların düğün dernek gibi özel günlerinde devamlı olarak sazı ve sözü ile sahneye çıkmaya başlar. Müziğe adeta aşık olan Muammer, eğitimini asla aksatmaz ve Gümüşhacıköydeki liseye başlar, lise son sınıfta okurken, aynı lisede birlikte okudukları okul arkadaşı Ümmü’ye aşık olur, tabi ki bu aşk karşılıksız değildir, Ümmü’de ona aşıktır.  

Buluştukları ağacın altında hiç ayrılmayacaklarını söyler ikisi de. O ağaç, sevdalarına tanıktır. Ümmü, o ağacın altında isminin baş harfini işlediği mendilini verir Muammer’e. Bu Mendil çok şey ifade etmektedir Muammer için.

Muammer için okuma aşkı her şeyin üstündedir. Üniversite sınavlarına katılır ve Ankara’da şimdiki adıyla Ankara Üniversitesi İletişim Fakültesi, o zamanki adıyla Ankara Basın Yayın Yüksek Okulu’nu kazanır ve okula gider, ilk yılının sonunda okul tatilinde köyüne döner, Muammer köye geldiğinde iki sevgili, yine o ağacın altında buluşur, zaman çabuk geçer, yaz sanki üç ay değil, bir gündür. Muammer, üniversite ikinci sınıfındayken 12 Eylül 1980 Askeri Darbesi yapılır. İşte her şey o zaman başlar, 

Askeri baskı her yerdedir, tutuklanmalar başlar, evlere baskınlar yapılır, her yer aranır, kitaplar toplanır ve yakılır. 

Maalesef bu tutuklanmalardan Muammer de nasibini alır. Yazdığı bir şiir, sol görüşlü öğrenciler tarafından yaşadıkları odanın duvarına asılmıştır.

Aramayı yapanlar duvardaki şiiri görür:

“Sen istersen kırılır bu çark

Durur bu devran

Sen istersen durur bu devran

Yeter ki sen iste bir tanem.”

Görevliler, “Bu çark kırılır” cümlesinin sol görüşe ait olduğuna karar verirler. Oysa ki şiirin dönemle yakından uzaktan hiçbir alakası yoktur, bu bir aşk şiiridir ve şiir Ümmü’ye yazılmıştır. Gel gör ki mevcut zihniyet Muammer’i tutuklar. Yargıç, daha sonra bu şiirin bir örgüte ait olmayacağına karar verdiğinde Muammer, iki buçuk yıl cezaevinde yatmıştır. Cezaevinden çıkar çıkmaz okuluna gider, okuldan atıldığını öğrenir. Köyüne döndüğünde de Ümmü’nün ailesi “Biz mahkuma kız vermeyiz.” deyip, Ümmü’yü sevmediği bir başkası ile alelacele evlendirirler. 

Dert, dert üstüne… Muammer kırgın, kalbi yaralı… Cezevinde haksız yere yattığında onu ayakta tutan şey Ümmü’ye kavuşma düşüydü oysa. Ümmü zindandaki onun tek dayanağıydı. Hep cezaevinden çıkacağı , Ümmü ile evlenecekleri günü hayal ediyordu ama büyük bir hayal kırıklığı yaşamıştı.

Köy dar gelmeye başladı Muammer’e, soluk alamaz oldu. O ağacı gördükçe ciğerleri yandı, Ümmü’yü gördükçe çıplak ayakla közde yürür gibiydi, bu duruma daha fazla dayanamaz bağlamasını alıp köyü terk eder. Türkülere vurur kendini. Sağda solda türkü söylemeye başlar. Hacıbektaş Şenlikleri’nde ustası Mahzuni Şerif ona “Özlemi” mahlasını verir.

Artık, o Âşık Özlemi’dir.

Bir gün Ümmü’nün öldüğü haberi gelir “Özlemi”ye. Ümmü’nün ailesi de Muammer’e köye dönmesi için ricacı gönderir. Muammer çok küskündür köye dönmek istemez, gönderilen aracılara 

-Benim sizin gibilerle işim olmaz 

Diyerek gelen ricacıları geri çevirir, daha sonraları Ümmü’nün ailesi bizzat kendi gelerek Aşık Özlemiye durumu anlatırlar.

-Biz seni Ümmü’nün vasiyetinin yerine gelmesi için seni arıyoruz 

Ümmü, son nefesinde ‘Muammer’le buluştuğumuz ağacın altına gömün beni.’ diye vasiyet bıraktı, Oğul bu ağaç hangi ağaçtır? dediğinde Muammer yıkılır. 

Cebinde mendilini taşıdığı sevgilisi kendini unutmamıştır. Sevinç ve kederin iç içeliği… Bir gözü çiçekli ilkyaz, diğer gözü hüzünlü güz…

Âşık Özlemi, Ümmü’yü buluştukları o ağacın altına gömer ve köyden çekip gider. 

Ünü dört bir yana yayılır. Sevda türkülerini o söylemesinde kim söylesin? Aşk ağlatır, dert söyletir, derler. Aşık Özlemi hem ağlar hem söyler.

Aşık Özlemi, bir radyo programına konuk olur. Sevdiğinin ölüm haberinin acısı hala yüreğindedir.

Programda ilk türküsünü söylemesi istenir, ancak Özlemi’nin aklına yüzlerce türküden hiç birisi gelmez.

O anki hisleriyle sazının teline vurur ve ağzından şu dörtlükler dökülür:

 “Bugün benim efkârım var zârım var

Değme felek değme değme telime benim

Gül yüzlü canânı dost dost elden aldırdım

Ecel oku değdi değdi tenime benim

Değme felek değme değme telime benim”

 Aşık Özlemi, o anki duygularıyla bu türküyü çalıp söylerken duygulanır ve türkü bittikten sonra cebinden sevdiğinin baş harfi oyalı mendilini çıkarır ve göz yaşlarını siler.

3 Mart 2014 tarihinde henüz 57 yaşında iken İstanbul Okmeydanı’nda geçirdiği trafik kazası sonucu aramızdan ayrıldığında üzerinden Ümmü’nün kendi elleri ile işlediği o mendili çıkmıştır… 

Ve ben her bu türküyü dinlediğimde aklıma hep Aşık Özlemi’nin acıklı aşk öyküsü gelir 

Değme Felek !….

Nurlar içinde uyu güzel insan, seni asla unutmayacağım 

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bir dünya var, yiyoruz, içiyoruz, yaşıyoruz. Hayatı birbirine görünmeden, dokunan milyonlarca hikayenin toplamı olarak görebiliriz. Her sabah aynı saatte uyanan insanlar, aynı sokaklardan geçen kalabalıklar, aynı trafik içinde kaybolan yüzler… Aslında herkese sıradan görünen olaylar. Halbuki her insanın içinde bambaşka bir dünya vardır. Kimi büyük hayaller taşır, kimi geçmişin yükünü omuzlarında hisseder, kimi ise sadece ayakta kalmaya çalışır.

Bir kafede sessizce oturan bir insanın zihninden neler geçtiğini bilemeyiz. Belki yıllardır kurduğu bir hayalin peşindedir, belki de aldığı kötü bir haberin ağırlığını taşımaktadır. Metroda dalgın gözlerle camdan dışarı bakan biri, belki sevdiği bir insanı özlüyor, belki de hayatında yeni bir başlangıç yapmanın eşiğinde duruyordur. İnsanların hikayeleri çoğu zaman dışarıdan görünmez. Çünkü herkes içindeki mücadeleyi sessizce öğrenir.

Günümüzün büyük sorunlarından biri de budur belki: İnsanlar birbirine çok yakın ama bir o kadar uzak yaşamaktadır. Aynı apartmanda yıllarca yaşayan komşular birbirlerinin hayatından habersizdir. Aynı iş yerinde çalışan insanlar yalnızca birkaç selamla birbirlerinin yanından geçip gider. Oysa herkesin içinde anlatılmayı bekleyen bir hikaye vardır.

Günlük yaşamın temposu insanları sürekli bir yerlere yetişmeye zorluyor. Sabah başlayan koşuşturma, gece bitmek bilmeyen düşüncelerle devam ediyor. İnsanlar geçim derdiyle, gelecek kaygısıyla, yalnızlıkla, umutlarla ve hayal kırıklıklarıyla mücadele ediyor. Kimi zaman küçük bir başarı insanı günlerce mutlu ederken, bazen küçücük bir söz bile insanın içinde derin yaralar bırakabiliyor.

Hayatın ilginç tarafı ise hiçbir şeyin sabit kalmaması. Bir gün insanı çok mutlu eden bir olay, başka bir önemini yitirebiliyor. Büyük görünen problemler zamanla küçülüyor, önemsiz sandığımız anılar ise yıllar sonra insanın zihninde en değerli yerini alıyor. Çünkü insan hayatı sadece büyük olaylardan değil, küçük anlardan da oluşuyor. Bir dost sohbeti, beklenmedik bir tebessüm, yıllar sonra duyulan bir şarkı ya da yağmurlu bir günde edilen kısa bir konuşma bile insanın hafızasında derin izler bırakabiliyor.

Belki de insan olmanın en ortak yanı budur: Herkes bir şeylerle mücadele ediyor. Kimisi bunu belli ediyor, kimisi sessizce içinde taşıyor. Bazı insanlar güçlü görünür ama geceleri yalnızlığıyla savaşır. Bazıları sürekli güler ama içlerinde kırılmış yanlar saklar. Çünkü insan bazen en büyük savaşlarını kimseye göstermeden verir.

Teknolojinin geliştiği, iletişim hızlandığı bir çağda yaşıyoruz. İnsanlar saniyeler içinde birbirine ulaşabiliyor ama aynı hızla birbirinden uzaklaşabiliyor da. Sosyal medyada paylaşılan mutlu karelerin ardında çoğu zaman görünmeyen duygular bulunuyor. İnsanlar artık hissettiklerinden çok, görünmek istedikleri kişiyi göstermeye çalışıyor. Bu yüzden gerçek hikayeler giderek sessizleşiyor.

Oysa hayat, kusursuz olmak değil; yaşanmış olmaktır. İnsan bazen düşer, bazen yeniden ayağa kalkar. Bazen kaybeder, bazen yeniden başlar. Asıl önemli olan ise bütün bunların arasında insan kalabilmektir. Başkalarının acısını anlayabilmek, bir insanın sessizliğinin altında yatan yorgunluğu fark edebilmek ve hayatın sadece kendimizden ibaret olmadığını görebilmektir.

Çünkü bu dünyada herkes görünmeyen bir mücadele veriyor. Kimisi aile için çalışıyor, kimisi geleceğini kurmaya uğraşıyor, kimisi geçmişini unutmaya çalışıyor. Herkesin içinde anlatılmamış cümleler, yarım kalmış hikayeler ve gizli umutlar var ve sonuçta hayat devam ediyor. Her gün yeni hikayeler başlıyor, bazı hikayeler bitiyor, bazıları ise yarım kalıyor. İnsanlar değişiyor, şehirler değişiyor, zaman akıp gidiyor. Ama değişmeyen tek şey her insanın içinde kendine ait bir hikaye taşıdığı gerçeği.

Bu yazı yayınlandığında sizler bayram tatilinde olacaksınız. Herkese mutlu bayramlar dilerim. Kendinize çok çok iyi bakın. 

Hoşça kalın.

Mustafa Çolakoğlu

Gazeteci - Yazar

Bir Kurban Bayramı daha böyle geçti… Sokaklarda bayramlaşmalar, mutfaklarda hazırlık telaşı, avlularda kesilen kurbanlar ve derin donduruculara kaldırılan etlerle dolu bir tablo yine karşımızdaydı. Her yıl olduğu gibi bu yıl da bayramın ruhu ile pratik yaşam alışkanlıkları arasında dikkat çeken bir fark oluştu.

Kurban Bayramı’nın temel amacı, dini ve toplumsal açıdan bakıldığında, paylaşma ve dayanışma duygusunu güçlendirmektir. Kesilen kurbanın etinin bir kısmı evde kalırken, önemli bir bölümünün ihtiyaç sahiplerine ulaştırılması esastır. Böylece hem ibadet yerine getirilir hem de toplumda yardımlaşma bilinci canlı tutulur. Ancak günümüz şehir yaşamında bu anlayışın giderek farklı bir yöne evrildiği de gözlemleniyor.

Birçok aile için kurban kesmek, artık yalnızca dini bir sorumluluk değil, aynı zamanda yıl boyunca et ihtiyacını karşılamanın bir yolu haline gelmiş durumda. Özellikle ekonomik şartların zorlaştığı dönemlerde, büyükbaş ya da küçükbaş kurbanlardan elde edilen etler dikkatlice ayrılıyor, paketleniyor ve derin dondurucularda uzun süre saklanıyor. Bu durum, bayramın paylaşma yönünü zaman zaman ikinci plana itebiliyor.

Oysa bayramın özünde, komşuyu gözetmek, ihtiyaç sahibini unutmamak ve sofraları birlikte paylaşmak vardır. Eskiden mahalle kültüründe kurban eti, kapı kapı dağıtılır, özellikle dar gelirli ailelerin bayram sofrası bu sayede bereketlenirdi. Bugün ise şehirleşmenin etkisiyle bu gelenek daha sınırlı alanlarda yaşatılıyor. Apartman hayatı, yoğun iş temposu ve bireyselleşme, paylaşım kültürünü de doğal olarak etkiliyor.

Bununla birlikte tamamen olumsuz bir tablo çizmek de doğru olmaz. Hala birçok insan kurban etinin önemli bir kısmını ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak için çaba gösteriyor. Dernekler, vakıflar ve gönüllü organizasyonlar sayesinde binlerce aileye et yardımı yapılıyor. Özellikle büyük şehirlerde bu tür organizasyonlar, bayramın dayanışma yönünü canlı tutmaya devam ediyor.

Diğer yandan, kurban kesim süreçlerinin profesyonelleşmesi de dikkat çekiyor. Belediyelerin ve özel kesim alanlarının artmasıyla birlikte daha hijyenik ve düzenli bir ortam sağlanmaya çalışılıyor. Bu da hem sağlık açısından hem de organizasyon açısından önemli bir gelişme olarak görülüyor.

Kurban Bayramı her yıl olduğu gibi bu yıl da hem geleneksel hem de modern yaşam alışkanlıklarının iç içe geçtiği bir dönem olarak yaşandı. Bir yanda paylaşmanın ve yardımlaşmanın güzel örnekleri, diğer yanda bireysel ihtiyaçların ön planda olduğu bir yaklaşım… Belki de asıl önemli olan, bu iki dengeyi birlikte sürdürebilmek ve bayramın özündeki anlamı unutmadan yaşamaya devam etmek.

Habib BABAR

Bazı toplumlar suç hikâyelerini yalnızca izler.

Bazıları ise bir süre sonra onların duygusal atmosferinde yaşamaya başlar.

Çünkü ekran sadece kurgu üretmez.

Bir toplumun bastırdığı korkuları, öfkeleri, arzuları ve kırılmaları da görünür hâle getirir.

Türkiye’de son yıllarda mafya, güç, intikam, manipülasyon ve ahlaki çöküş temalı dizilerin bu kadar yoğun ilgi görmesi yalnızca televizyon endüstrisinin tercihi değildir.

Bu aynı zamanda toplumsal ruh hâlinin psikolojik bir yansımasıdır.

Bir toplum uzun süre belirsizlik, ekonomik baskı, adaletsizlik hissi, güvensizlik ve duygusal yorgunluk yaşadığında, zihinsel olarak güven veren figürlerden çok, kontrol sağlayan figürlere yönelmeye başlayabilir.

Çünkü insan zihni tehdit altında hissettiğinde, huzuru değil gücü romantize etmeye eğilim gösterir.

Belki de bu yüzden bugün birçok dizide:

•⁠ ⁠merhamet zayıflık,

•⁠ ⁠sertlik karizma,

•⁠ ⁠kıskançlık tutku,

•⁠ ⁠kontrol sevgi,

•⁠ ⁠psikolojik baskı sahiplenilme,

•⁠ ⁠duygusal bağımlılık ise aşk gibi sunulabiliyor.

Ve tehlike tam burada başlıyor.

Çünkü insan beyni tekrar eden anlatıları yalnızca izlemez.

Zamanla onları normal kabul etmeye başlayabilir.

Psikolog Albert Bandura’nın sosyal öğrenme kuramına göre insanlar, özellikle ödüllendirilen veya çekici gösterilen davranışları model alma eğilimindedir.

Bu, bireyin gördüğü her davranışı birebir uygulayacağı anlamına gelmez.

Ancak medya içeriklerinin neyin güçlü, çekici, romantik veya kabul edilebilir olduğuna dair algıyı etkileyebildiği uzun yıllardır bilinmektedir.

Özellikle romantik ilişkiler konusunda.

Bugün birçok insanın toksik ilişki dinamiklerini yoğun tutku ile karıştırmasının altında yalnızca bireysel deneyimler değil, kültürel anlatılar da vardır.

Bağlanma kuramına göre çocuklukta tutarsız sevgi, duygusal ihmal veya terk edilme korkusu yaşayan bireyler; yetişkinlikte yoğun iniş çıkış içeren ilişkileri daha “gerçek” hissedebilir.

Çünkü insan zihni bazen huzura değil, tanıdık olana çekilir.

Tanıdık olan şey sağlıklı değilse bile.

İşte bu yüzden bazı insanlar için:

•⁠ ⁠kıskançlık ilgiye,

•⁠ ⁠kontrol korunmaya,

•⁠ ⁠manipülasyon değer görmeye,

•⁠ ⁠ulaşılmazlık ise aşkın derinliğine benzeyebilir.

Oysa psikolojik açıdan yoğunluk her zaman derinlik değildir.

Bazen sadece iki yaralı sinir sisteminin birbirini tetiklemesidir.

Travma bağı olarak tanımlanan psikolojik süreçte birey, ödül ve acının birbirine karıştığı ilişkilerden kopmakta zorlanabilir.

Bu tür ilişkiler beyinde dopamin, stres hormonları ve bağlanma sistemleri arasında düzensiz döngüler oluşturabilir.

Modern dizilerin önemli bir kısmı da — bilinçli ya da bilinçsiz şekilde — tam olarak bu nöropsikolojik mekanizmaları harekete geçiren anlatılar kurar.

Önce tehdit yaratılır.

Sonra rahatlama verilir.

Önce kaybetme korkusu oluşturulur.

Sonra kısa süreli yakınlık sunulur.

İzleyici böylece yalnızca hikâyeyi izlemez.

Bedeni de o hikâyeyi yaşamaya başlar.

Kalp hızlanır.

Kaslar gerilir.

Zihin ödül bekler.

Ve bir süre sonra insan, huzuru değil yoğunluğu aramaya başlayabilir.

Belki de bugün birçok kişiye şefkatin “sıkıcı” gelmesinin nedeni budur.

Çünkü kronik stres altında yaşayan sinir sistemi, zamanla sakinliği yabancı bir duygu gibi algılayabilir.

Hatta bazı insanlar için huzur:

heyecansızlık,

sessizlik ise sevgisizlik gibi hissedebilir.

Bu nedenle bazı bireyler

güvende hissettikleri ilişkilerde değil,

belirsizlik yaşadıkları ilişkilerde daha yoğun duygular hissedebilir.

Ve medya bunu çok iyi bilir.

Çünkü korku, belirsizlik ve tutku, insan beyninin dikkat sistemini en hızlı aktive eden duygular arasında yer alır.

Ama belki de asıl mesele şu:

İnsanlar mafyayı sevmiyor olabilir.

Belki sadece ilk kez korkmayan birini izlediklerinde rahatlıyorlar.

Çünkü uzun süre bastırılmış toplumlar, bazen vicdanlı karakterlerden çok “güçlü görünen” karakterlere hayranlık duymaya başlayabilir.

Bu hayranlık çoğu zaman kötülüğe değil incinmemeye duyulan özleme yöneliktir.

Fakat burada toplumların ruh sağlığı açısından ciddi bir risk ortaya çıkar:

Şiddetin yalnızca fiziksel biçimde değil, duygusal biçimde de normalleşmesi.

Bir insanın sürekli aşağılanması,

kontrol edilmesi,

yalnızlaştırılması,

korkutulması,

sevgi adı altında manipüle edilmesi.

Bunlar romantik jest değil psikolojik şiddetin farklı biçimleridir.

Fakat ekran uzun süre bunu “büyük aşk” estetiğiyle sunduğunda, özellikle duygusal açlık yaşayan bireyler bu davranışları sevgiyle karıştırabilir.

Psikiyatrist Carl Jung’un “gölge” kavramı burada dikkat çekici bir perspektif sunar.

Jung’a göre insan, bastırdığı yönlerle çoğu zaman dışarıdaki figürler üzerinden ilişki kurar.

Belki de mafyatik karakterlere duyulan yoğun ilginin bir kısmı; insanların kendi bastırılmış öfkeleri, güç arzuları ve incinmiş taraflarıyla kurduğu bilinçdışı ilişkiden kaynaklanıyordur.

Çünkü bazen insanlar kötü oldukları için değil, çok uzun süre kırıldıkları için sertleşmek ister.

Ama sertlik iyileşme değildir.

Gerçek güç;

korku yaratabilmekte değil,

güven verebilmekte ortaya çıkar.

Bir insanın yanında sürekli tetikte olmak değil,

kendin olabilmek ruh sağlığının göstergesidir.

Belki de artık yeni hikâyelere ihtiyacımız var.

Travmayı tutku gibi göstermeyen,

kontrolü sevgi sanmayan,

acımasızlığı karizma diye pazarlamayan,

yarayı romantikleştirmeyen hikâyelere.

Çünkü toplumlar uzun süre maruz kaldıkları hikâyelerden yalnızca etkilenmez.

Bir süre sonra onların diliyle düşünmeye, onların refleksleriyle sevmeye başlayabilir.

Ve bazen bir toplumun ruhu, en çok alkışladığı karakterlerde ortaya çıkar…

HANIM DEMİRBAŞ 

SOSYAL PEDAGOG

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Bugünkü yazımda Faruk Nafiz Çamlıbel’in ünlü “Han Duvarları” şiirini siz değerli Habercaddesi okurlarıma anlatmak istiyorum.

Şiire farklı bir açıdan girmek istedim; öncelikle Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış’tan kısaca bahsedeyim.  

Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış, Yemen’den Sarıkamış’a sevk edilen ve kışlık giysisi bile olmadan cephede mücadele eden yağız Anadolu delikanlısı, Osmanlının yiğit neferlerinden biriydi, savaşın ardından köyüne, ailesine dönmek için yola koyuldu. 

Hava soğuktu, onu soğuktan koruyacak bir giysisi dahi yoktu, yolda vücudu direncini kaybedince Vereme yakalandı, hasta olmasına rağmen, vazgeçmedi yoluna devam etti. Durumu ağırdı, öksürüklerinin ardı arkası kesilmiyordu, artık kan kusmaya da başlamıştı, o da biliyordu köyüne ulaşamayacağını ama azminden birşey kaybetmedi ve yolculuğunun son durağı olacak Niğde Ulukışla taraflarında bir hana geldi. Burada hastalığı iyice ağırlaşan Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış, ocaktan aldığı kömürle, kaldığı hanın duvarlarına acısını anlatan şu mısraları yazdı ve hayata veda etti.

''Garibim namıma Kerem diyorlar,    

Aslı’mı el almış haram diyorlar,  

Hastayım derdime verem diyorlar    

Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış'ım ben.” 

Faruk Nafiz Çamlıbel’in doğduğu yer hakkında kesin bir bilgiye ulaşamamış olsam da, Bakırköy civarında yaşadığı hakkında belgeler vardır hatta Bakırköy Rüştiyesi’nde eğitimine başlamış ve tamamlamıştır. 1922 yılında okuduğu Tıp Fakültesi’ni yarıda bırakıp edebiyata olan aşkı yüzünden gazeteciliğe başladı En büyük aşkı zamanın ünlü şairi Şükûfe Nihal’den ayrılmak, uzaklaşmak için Kayseri Lisesi Edebiyat Öğretmenliği’ne tayinini istedi , tayin gerçekleştiğinde Kayseri’ye doğru yola çıktı elbetteki o zamanlar şimdiki gibi her istenilen saatte araba yok. Sonunda Kayseri’ye gidecek bir arabaya bindi, yolda mola vere vere Niğdenin Ulukışla ilçesi yakınlarındaki 400 yıllık “Öküz Mehmet Paşa Han”’ına geldiğinde yakın zamanda yazılmış, duvardaki şiir dikkatini çekti, şiirin sahibi Maraşlı Şeyhoğlu Satılmış’ın öyküsünü hanın sahibinden dinleyince o da rahmetliye şiirinin bir bölümünde şöyle bir cevap verdi.

''Bir kitabe kokusu duyuluyor yazında,

Korkarım, yaya kaldın bu gurbet çıkmazında.

Ey Maraşlı Şeyhoğlu, evliyalar adağı!

Bahtına lanet olsun aşmadınsa bu dağı!

Az değildir, varmadan senin gibi yurduna,

Post verenler yabanın hayduduna kurduna!”

Konular o kadar içten içe geçiyor ki, Faruk Nafız Çamlıbel’in yüzlerce şiiri vardır ama Han Duvarları hepsinin önüne geçer, öyle ki Faruk Nafiz Çamlıbel “Han Duvarları Şairi “ olarak bilinir ve bu şiirini zamanın ünlü ressamı “Osman Hamdi Bey’e” ithaf ettiği söylenir. 

1931 yılında aynı okulda Coğrafya öğretmeni olan Azize Hanım ile evlendiler. Bu evlilikten de iki çocukları olmuştu. İstanbul'a döndükten sonra İstanbul'un en iyi liseleri olarak kabul edilen Vefa Lisesi ve Kabataş Lisesi'nde Edebiyat öğretmenliği yapmıştır.

Biraz da gerilere gidip onu gurbete düşüren, İstanbul’dan yüzlerce kilometre uzağa Kayseri’ye tayinini istemesine sebep olan zamanın ünlü şairi Şükûfe Nihal’den bahsetmek istiyorum.

Şükûfe Nihal dönemin ünlü edebiyatçısı Cenap Şahabettin’in kızkardeşiydi, edebiyata kendisini adamıştı, aynı zamanda da ressamdı, oldukça alımlı ve güzel bir hanımdı. 

Nazım Hikmet’ten , Ahmet Kutsi Tecer’e kadar birçok edebiyatçımız ona karşı olan aşklarını ilan etmişlerdi. Faruk Nafiz Çamlıbel’in en büyük aşkı şüphesiz Şükûfe Nihal’di, onu Şükûfe Nihal’in Erenköy’deki halasının köşkünde görmüş ve tanışmıştı, buna yıldırım aşkımı denir bilemem. Fakat daha sonrası bu umutsuz aşkı unutmak ve oradan uzaklaşmak için Kayseri’ye gitmişti. 

Faruk Nafiz Çamlıbel “Yıldız Yağmuru”, Şükûfe Nihal ise “Yalnız Dönüyorum” romanlarında bu aşkı dile getirmişlerdi. Defalarca evlenmek istediğini belirtmesine rağmen hep red cevabı alması Çamlıbel’i yine yollara düşürmüştü. Birbirleri ile kavgalıyken, Faruk Nafiz Çamlıbel’in aniden başkası ile evlenmesi şaşkınlık yaratmıştı, nitekim çok geçmeden, Şükûfe Nihal de başkasıyla evlendi, birbirlerine inat olsun diyemi başkalarıyla evlenmişlerdi bilinmez. 

Hayat dedim ya tesadüflere bağlıdır diye, kimbilir belki de, Faruk Nafiz Çamlıbel Şükûfe Nihal’e aşık olmasaydı, o yollara düşmeseydi, “Han Duvarları Şiiri” ile tanışamayacaktık.

Ve Faruk Nafiz Çamlıbel ünlü şiirini şu mısralarla bitirir. 

 Arabamız tutarken Erciyes'in yolunu:

  "Hancı dedim, bildin mi Maraşlı Şeyhoğlu'nu?"

  Gözleri uzun uzun burkuldu kaldı bende,

  Dedi:      

 "Hana sağ indi, ölü çıktı geçende!"

 Yaşaran gözlerimde her şey artık değişti,

 Bizim garip Şeyhoğlu buradan geçmemişti...     

 Gönlümü Maraşlı'nın yaktı kara haberi.     

 Aradan yıllar geçti işte o günden beri     

Ne zaman yolda bir han rastlasam irkilirim,     

Çünkü sizde gizlenen dertleri ben bilirim.

Ey köyleri hududa bağlayan yaşlı yollar,

Dönmeyen yolculara ağlayan yaslı yollar!

Ey garip çizgilerle dolu han duvarları,

Ey hanların gönlümü sızlatan duvarları!..     

Başka bir yazım da buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Günümüz dünyasında bazı kavramlar var ki anlamları yavaş yavaş aşınıyor, içleri boşaltılıyor ve bambaşka yerlere çekiliyor. Nezaket de bunlardan biri. Artık pek çok insan için nazik olmak, “fazla iyi”, “kolay kandırılabilir” ya da “kendini savunamayan” biri olmakla eş tutuluyor. Sert olanın güçlü, sesini yükseltenin haklı, kırıcı olanın ise “net” sayıldığı bir çağdayız. Peki gerçekten öyle mi? Nezaket bir zayıflık mı, yoksa yanlış yorumlanan bir güç mü? Aslında meseleye biraz derin baktığımızda, nezaketin zayıflıkla değil; aksine farkındalık, kontrol ve içsel güçle doğrudan ilişkili olduğunu görürüz. Çünkü kaba olmak kolaydır. Düşünmeden konuşmak, öfkeyle hareket etmek, karşısındakini incitmek… Bunlar anlık reflekslerle yapılabilir. Ama nazik olmak, bir durup düşünmeyi gerektirir. Kelimeleri seçmeyi, duyguları tartmayı, karşısındakinin kalbini hesaba katmayı… Yani nezaket, bir refleks değil, bilinçli bir tercihtir.

Nezaket çoğu zaman yanlış bir şekilde “sessiz kalmak” ya da “her şeye katlanmak” olarak yorumlanır. Oysa bu büyük bir yanılgıdır. Nezaket, susmak değildir; doğru şekilde konuşabilmektir. Kendini savunamamak değildir; kendini incitmeden ifade edebilmektir. “Hayır” diyememek değildir; “hayır”ı kırmadan söyleyebilmektir. Bu yönüyle bakıldığında nezaket, pasif bir duruş değil, oldukça aktif ve güçlü bir iletişim biçimidir. İnsan ilişkilerinde en zor şeylerden biri, dengeyi kurabilmektir. Ne fazla sert olup kırmak, ne de fazla yumuşak olup ezilmek… İşte nezaket tam bu ince çizgide yürüyebilmektir. Herkesin başaramadığı da tam olarak budur. Çünkü nezaket, sadece başkalarına değil, aynı zamanda kendine karşı da bir saygı biçimidir. Kendine saygısı olan insan, ne kendini ezdirir ne de başkasını ezer.

Bugün sosyal hayata baktığımızda, özellikle dijital dünyada nezaketin ne kadar eksildiğini açıkça görebiliyoruz. Sosyal medya, insanların en filtresiz hâlleriyle ortaya çıktığı bir alan haline geldi. Yüz yüze söylenmeyecek sözler, klavyenin arkasında kolayca yazılabiliyor. Empati azalıyor, anlayış zayıflıyor, tahammül sınırları daralıyor. Bu ortamda nezaket, bir lüks değil; adeta bir ihtiyaç haline geliyor.

Nezaket aynı zamanda bir özgüven meselesidir. Kendine güvenen insan, bağırarak kendini kanıtlama ihtiyacı duymaz. Başkasını küçülterek yükselmeye çalışmaz. Aksine, karşısındakine değer vererek kendi değerini ortaya koyar. Bu yüzden nazik insanlar çoğu zaman sandığımızdan çok daha güçlüdür. Onlar duygularını kontrol edebilen, öfkesini yönetebilen ve iletişimini bilinçli kurabilen insanlardır.

Elbette hayat her zaman nazik insanlara karşı nazik davranmaz. Zaman zaman iyi niyet suistimal edilir, anlayış yanlış anlaşılır, sessizlik zayıflık sanılır. İşte tam da bu noktada nezaketin sınırları devreye girer. Çünkü gerçek nezaket, kendini yok saymak değildir. Gerektiğinde mesafe koyabilmek, sınır çizebilmek ve saygı görmediğin yerde durabilmek de nezaketin bir parçasıdır. Yani nezaket, her şeye katlanmak değil; nerede duracağını bilmektir. Toplum olarak belki de en çok ihtiyacımız olan şey, nezaketi yeniden doğru tanımlamak. Onu bir “zayıflık” etiketiyle küçümsemek yerine, bir “güç biçimi” olarak yeniden anlamlandırmak. Çünkü kırmadan konuşabilmek, incitmeden eleştirebilmek, öfkeyi kontrol edebilmek ve saygıyı koruyabilmek… Bunların her biri ciddi bir içsel olgunluk gerektirir.

Sonuç olarak nezaket, sanıldığı gibi güçsüzlerin değil; aksine kendine hâkim olabilenlerin tercihidir. Kolay olan sert olmak, zor olan ise nazik kalabilmektir. Ve belki de bu yüzden, gerçek güç en çok sessiz, sakin ve zarif duruşların içinde saklıdır. Çünkü dünya, bağıranların değil; anlayanların omuzlarında daha güzel bir yer haline gelir.

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın 

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Kurban Bayramı sadece takvimde yer alan bir gün değildir; insanın içine işleyen, yıllar geçse de kokusu, sesi ve duygusu silinmeyen bir hatıradır. Bazen bir yemek kokusunda çıkar karşına, bazen eski bir fotoğrafta… bazen de hiç beklemediğin bir anda içini ısıtan bir duyguda. Çünkü bayram, yaşanıp biten değil, insanın içinde biriken bir şeydir. Ve bazı duygular eskimez. Sadece derinleşir.

Çocukken başlardı o tatlı telaş. Günler öncesinden evin havası değişirdi. Annelerin mutfakta koşuşturması, babaların eksikleri tamamlama çabası, çocukların bayramlıklarını defalarca denemesi… Küçük şeylerdi belki ama büyük mutluluklardı. Çünkü o zamanlar mutluluk zor değildi. Azdı ama gerçekti. Ve en önemlisi; içtendi.

Bayram sabahları… İşte en saf anlar. İnsan erken kalkmak için zorlanmazdı. İçinde bir sevinç olurdu, sebebi tam bilinmeyen ama hissedilen. Evde bir hareket başlar, çayın kokusu yayılır, temiz kıyafetler giyilir, büyüklerin yanına gidilirdi. İlk bayramlaşma… İlk sarılma… İlk tebessüm… O anlar fark edilmeden kalbe yazılırdı. Ve insan büyüyünce anlardı: En kıymetli anlar, en sade olanlarmış.

Sonra kapılar çalınırdı. Bir günlüğüne herkes birbirine daha yakındı. Komşular, akrabalar, hatta bazen hiç tanımadıklarımız… Herkes birbirine dokunurdu. El öpmek bir gelenekti ama aslında saygının en güzel haliydi. Şekerler dağıtılırdı ama asıl dağıtılan şey ilgiydi. Çünkü insan en çok hatırlanınca mutlu olur.

Bayram, paylaşmaktı.

Bir tabak yemek götürmekti.

Bir kapıyı çalmaktı.

“Seni unutmadım” diyebilmekti.

Ve belki de en önemlisi… kimsenin yalnız olmadığını hissettirmekti.

Zaman geçti. O çocuklar büyüdü. Roller değişti. Artık bayramı bekleyen değil, bayramı hazırlayan olduk. Ama bir şey eksildi. Bazı sandalyeler boş kaldı. Bazı sesler sustu. Bazı insanlar sadece hatıra oldu. İşte o an anlıyorsun… bayram biraz da özlem demek.

Çünkü insan büyüdükçe sadece yaşadıklarını değil, kaybettiklerini de taşır. Ve bazı bayramlar… biraz eksik başlar.

Hayat değişti. Bayramlar da değişti. Eskiden günler süren ziyaretler vardı, şimdi dakikalara sığan görüşmeler. Eskiden kapılar çalınırdı, şimdi telefonlar. Aynı şehirde olup görüşemeyen insanlar çoğaldı. Herkes meşgul. Herkes yetişme derdinde. Ama kimse durup şunu sormuyor: “En son ne zaman gerçekten birine vakit ayırdım?”

Çünkü değişmeyen tek şey var:

İnsanın insana ihtiyacı.

Kurban Bayramı sadece bir ibadet değil, bir hatırlayış biçimidir. Kendine dönmektir. Kırgınlıkları tartmaktır. İçine bakmaktır. Çünkü bazen en büyük mesafe kilometreler değil, kalpler arasındaki sessizliktir.

Bazen bir mesaj yetmez.

Bazen bir ziyaret gerekir.

Bazen sadece “aklımdasın” demek bile bir kalbi iyileştirir.

Çünkü insan en çok unutulduğunu düşündüğünde kırılır. Bayram ise tam da bunun için vardır: Hatırlatmak için.

Bugün belki çocukluğumuzdaki bayramları yaşamıyoruz. Ama o duygular hâlâ kaybolmadı. Hâlâ bir ses, bir dokunuş, bir ziyaret bir insanın gününü değiştirebilir. Çünkü mesele geçmişi aynen yaşamak değil… o ruhu yaşatabilmek.

Bayram kalabalık değildir.

Bayram niyettir.

Bayram içtenliktir.

Ve bazen en büyük bayram…

Bir kalbe dokunmaktır.

Hayat ne kadar hızlı olursa olsun, bayram bir durma anıdır. Kimin eksik olduğunu fark etme anı… kimin hatırlanmayı beklediğini anlama anı… kimin sadece bir tebessüme ihtiyacı olduğunu görme anıdır.

Çünkü bayram…

İnsanın kalbine dönmesidir.

Sonuç olarak Kurban Bayramı sadece bir gelenek değil, bir duygudur. Zaman değişir, insanlar değişir, şartlar değişir… ama insanın insana duyduğu ihtiyaç değişmez. İşte bu yüzden bayramlar hâlâ kıymetlidir. Çünkü bizi yavaşlatır. Bizi yaklaştırır. Ve en önemlisi… bizi hatırlatır.

Eğer o içtenliği kaybetmezsek, bayramlar hiçbir zaman geçmişte kalmaz. Belki daha az kalabalık olur ama daha anlamlı olur. Çünkü gerçek bayram dışarıda değil, insanın içinde yaşanır.

Ve unutma…

Bazen bir kapı çalmak, bir ömür hatırlanır.

Bazen bir “iyi ki varsın” demek, bir insanın bayramı olur.

Yeni yazımda buluşmak üzere sevgilerimle

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Eskiden memura kızını gelin vermek sanki bir ayrıcalıktı. Üst, ast farketmez subaya bile güle oynaya verirlerdi kızlarını anneler ve babalar. Ah bir de doktorsa, öğretmense, hakimse burunları Kaf Dağı’na kadar uzar giderdi.

Ay başında gelecek daimi bir maaş, Cumartesi -Pazar tatil günleri, meslek gurubuna göre 15- 20 hatta 30 günlük tatiller , başınız ağrısa hastayım diyerek raporunu al evinde otur, ya da hanım memursan hasta raporuyla kabul günlerine git . 

Yaz tatilin ayrı, kış tatilin ayrı senin için sandık adı verilen fonda paran biriksin, avans istersen alabilirsin sana az gibi görünen ama çok iş yaptığın o maaşının adı var.

 ⁠Salla başını , al maaşını ömür boyu aylık gelir, yıllık ikramiyelerin, yurdun çeşitli yerlerinde kampların.

Orduya mensupsan neredeyse bedavaya gelen yemek, kuaför vs. En büyük tapun emekliliğin , dış işlerine mensupsan harcırahlı dış görevli gezilerin.

En güzel yerlerde kurulmuş Polis evleri , Öğretmen evleri, Hakim evleri , Mülkiyeliler Birliği , Milletvekilleri, mühendisler odanız ayrı , Zıraatçiler odanız ayrı saymaya devam lojmanlar ve tayinleriniz o şehirden öbürüne.

Yine de şikayet edersiniz , değil mi? Çünkü para yetmez eviniz kendinize ait olsa bile, bir arabanız olsa bile hangimize ne yetiyor ki ? Aldıkça en iyisini , gördükçe en güzelini, lüksün de lüksünü istediğimiz için.

Memurlar en üst kademeden en alt seviyeye hiç düşündünüz mü esnaf ne yapar, nasıl yaşar diye ? Siz bulunduğunuz yerin kirasını, elektriğini , suyunu hiç cebinizden para çıkarıp ödediniz mi? Hayır!  

Size çay getiren odacınızın ücretini kim ödüyor ? Hiç işçi çalıştırıp ona maaş ödediniz mi ? Sizden ne kadar uzak değil mi ? Kullandığınız kâğıttan kaleme hepsi bulunduğunuz yerin malı, siz onu bile ödemiyorsunuz 

Yıl sonu gelen hediyeleriniz, özel günlerde gelen hediyeleriniz, müşteri ilişkilerinizden gelen hediyeler, geceleriniz ayrı güzel gündüzleriniz ayrı. Keyfiniz bol olsun gözümüz yok sağlıkla kullanın ama siz böyleyken bir esnafa hakaret etme hakkınız nereden doğuyor anlayabilmiş değilim. Acaba esnaf olmasa siz neyi nerden alır, yer ya da giyerdiniz ?

Gelelim esnaflara :

Ben bir esnaf kızı ve esnaf eşi hatta esnaf annesiyim . 

Rahmetli babam da, eşim de, oğlum da kendi işlerinin patronları hem de işçileri oldular.  

Onlar dükkanlarının kirasını, suyunu, elektriğinin parasını kendi ceplerinden ödediler vergisi algısı vs ide dahil olmak üzere. 

İşçilerinin maaşını, sigortasını, günlük yemek ücretlerini, küçük bebekleri varsa süt parasını, yeni yıl ve bayram harçlıklarını, ikramiyelerini kendi ceplerinden öderler. İşçisiyle birlikte çalışır, yerine göre patron, yerine göre hamal olur, sırtlarında elli kiloluk çuvallar taşırlar, tatilleri yoktur çünkü dükkanınızın kapısına kilit vurup tatile giderseniz aç kalırsınız.   

İşinizin başında durmadığınız iş sizin değildir bu işin keyfi yok , zorlukları çoktur, malınız çalınır sineye çekersiniz, işçinize güvenmek zorundasınız yoksa o iş yürümez , bayramdan bayrama tatil yaparsınız o da en fazla beş gün ya da bir hafta diyelim tabi ki yaz aylarına denk geldiyse eğer, mevsim kışsa ikinci gün dükkan açar bir gün bayram tatili yaparsınız. Diğer zamanlarda pazar günü bile çalışırsınız müşteri öyle ister çünkü zaman durmak bilmez saatin akrebi yelkovanı durmadan döner. İşçiniz saat altıya doğru evine gider siz hala çalışırsınız o dükkan sabahın yedisinde sizinle açılır akşamın yedisine, sekizine dek sürer gider. İş güvenceniz, sağlık problemleriniz yalnızca sizi ilgilendirir size bakan bir kurum eğer Bağkur ise belli hastanelere gidebilirsiniz ki şimdi daha esnediler, eskiden daha az hastane ismi vardı. 

Ay sonu ya da aybaşı diye bir kavramınız yoktur, sigorta emeklilik paranızı kendi cebinizden ödersiniz, işçininizinkini de, eşiniz doğum yapacak diyelim başında durma lüksünüz yoktur ya da çocuğunuzun veli toplantısına gidemezsiniz. Eğer işin başında emanet edebileceğiniz bir yakınınız yoksa hal böyleyken siyasi hiç bir tarakta bezimiz olmadığı halde şu parti sizi ihya etti sözü çok çirkindi. Bizi kimse ihya edemez ne el öperiz ne etek 1950li yıllardan bu yana kurulmuş bir varlığın devamıyız ki yetmişli yıllarda gerek babam gerekse eşimin babası kendi alanlarında birer imparator gibiydiler, onlar çalışkanlıklarının, sebatlarının, emeklerinin karşılığını görerek yaşadılar ne mutlu ki. Ayağımızı yorganımıza göre uzatmayı çok iyi biliriz , alnımızın akıyla elimizin emeğini birleştirir sabaha emin adımlarla uyanırız belki bir gün hiç iş yapamaz ama yine de şükretmeyi bilir ve ertesi günü zararsız geçiririz. Benim de kız kardeşim Öğretmen emeklisi eşi de kendi gibi memur, sülalemde çok yakınlarım memur emeklisi ama daha çok ticari kökenliyiz başkasının eti sütü bizi hiç ilgilendirmez ama o bir tek söz var ya 

 ⁠⁠”Sinek pis , mide bulandırır “

Bu yazıyı yazmam için sebep oldu. Yayınlanır ya da yayınlanmaz ben içimi döktüm , hiçbir parti ya da partiliyle işimiz olmaz bizim. Kırmak çok kolay çünkü kırmanın içinde kıskançlık vardır, hasetlik, çekememezlik vardır, kırılmaksa benim zaten huyumdur kimseyi kırmam ama çabuk kırılırım, kapılarımı da bir daha açmamak üzere kapatırım ama çok güzel bir sözü de buraya yazmak isterim.

“Herkes kalbinin ekmeğini yer” Eğer bir yerde yüksek mevkili bir müdürseniz bile sizin maaşınızı başkası ödüyorsa siz kedinize patronum demeyin sakın müdürlüğünüzde kalın ya da daha da yükselin. 

Patronluk bizim işimiz dedim ya işyerimizin kirasından, her türlü masrafına biz öderiz, siz yalnızca alırsınız. Yetmiş yıldan fazla aynı yerdeyiz değişen tek şey çocuktuk , büyüdük ve yaşlandık .

Bu bir sitem yazısıydı , kırgınım ama sizlere değil bu yazıyı yazmama sebep olan kişilere .

Saygı ve sevgilerimle hoşçakalın

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Bir zamanlar genç olmak; hayal kurmak demekti. “Büyüyünce ne olacaksın?” sorusu çocukların gözlerinde bir ışık yakardı. Doktor, öğretmen, mühendis… Cevaplar sadece meslek değil, birer umut cümlesiydi. O umutlar, sabah erken kalkıp okula gitmeyi anlamlı kılar, zorluklara sabretmeyi öğretirdi. Çünkü ileride “iyi bir hayat” vardı. En azından öyle söylenirdi. İnsanlar yoksuldu belki, imkânlar sınırlıydı ama inanç güçlüydü. Bir gün daha iyi olacağına dair sarsılmaz bir inanç…

Bugün ise aynı soru sorulduğunda çoğu genç ya susuyor ya da gülümsüyor…

O gülümseme, hayal kurmanın verdiği mutluluktan değil; hayal kurmanın bile lüks olduğu bir çağda yaşamanın burukluğundan. Çünkü artık hayal kurmak bile cesaret istiyor. Ve o cesaret, her geçen gün biraz daha törpüleniyor.

Eskiden yol zordu ama belliydi. Çalışırsan kazanırdın. Okursan bir meslek sahibi olurdun. Emek, karşılığını geç de olsa verirdi. İnsanlar belki yavaş ilerlerdi ama ilerlediklerini hissederlerdi. Şimdi ise gençler bambaşka bir gerçekliğin içinde: Çalışmak tek başına yeterli değil. Okumak garanti değil. Sabretmek çoğu zaman ödüllendirilmiyor. Ve en tehlikelisi… Belirsizlik artık istisna değil, sistemin kendisi.

Bugünün genci sadece kendi hayatıyla değil, sürekli değişen şartlarla da mücadele ediyor. Bir sabah kalkıyor, her şey zamlanmış. Bir hedef koyuyor, o hedef birkaç ay sonra ulaşılmaz hale geliyor. Plan yapıyor, planın zemini kayıyor. İşte bu yüzden artık mesele sadece “başarmak” değil; mesele, tutunabilmek.

Bir genç düşün… Üniversite kazanıyor, yıllarca okuyor, mezun oluyor. Ailesi umut bağlıyor, kendisi fedakârlık yapıyor. Sonra iş arıyor. Aylar geçiyor, yıllar geçiyor. “Deneyim” istiyorlar ama deneyim kazanacağı fırsat verilmiyor. Bulduğu iş, okuduğu bölümle ilgisiz. Maaş, hayatta kalmaya yetmiyor. Kiralar uçmuş, hayat pahalı, gelecek bulanık. Ve bir noktada şu cümle dudaklarından dökülüyor:

“Ben neyi yanlış yaptım?”

Aslında yanlış yapan o değil. Ama sistem, hatayı bireye yıkmayı çok iyi biliyor. Başaramayanı “yetersiz”, yorulanı “zayıf”, vazgeçeni “tembel” ilan etmek kolay. Zor olan, gerçeği görmek.

Bir başka genç… Daha yolun başında pes etmiyor belki ama inancını yavaş yavaş kaybediyor. Çünkü etrafına bakıyor. Diploması olup işsiz kalanları görüyor. Sabah akşam çalışan ama ay sonunu getiremeyenleri görüyor. Hayatını düzene koymaya çalışan ama sürekli geriye düşenleri görüyor. Ve içten içe şu düşünce büyüyor:

“Ne yaparsam yapayım, yetmeyecek.”

İşte en tehlikeli kırılma burada başlıyor. Çünkü insan, yorulduğu için değil… İnancı kırıldığı için durur.

Gelecek planları da tam burada silinmeye başlıyor. Çünkü plan yapmak sadece akılla değil, kalple de ilgilidir. Umut olmadan plan olmaz. İnanç olmadan hedef olmaz. Ve bugün gençlerin en çok kaybettiği şey bilgi değil… umut.

Sosyal medya ise bu duyguyu daha da keskinleştiriyor. Gençler bir yanda kusursuz hayatlar, lüks yaşamlar, hızlı başarı hikâyeleri görüyor. Herkes mutlu, herkes zengin, herkes başarılı gibi… Ama kendi gerçekliği bambaşka. Bu uçurum, insanın içini kemiren bir sessizlik yaratıyor.

“Ben neden böyleyim?” sorusu, “Hayat neden bu kadar adaletsiz?” sorusuna dönüşüyor.

Ve sonra iki yol kalıyor:

Ya kendini eksik hissetmek…

Ya da her şeyin bir illüzyon olduğuna inanıp tamamen kopmak…

İkisi de insanı yorar. İkisi de insanı uzaklaştırır. En çok da kendinden…

Aileler ise çoğu zaman iyi niyetle ama eski dünyanın doğrularıyla yaklaşmaya devam ediyor: “Oku, çalış, sabret…”

Ama gençlerin yaşadığı dünya artık o dünya değil. Eskiden sabır bir köprüydü; şimdi çoğu zaman bir çıkmaz sokak gibi hissediliyor. Kurallar değişti, rekabet arttı, güven azaldı. Ama beklentiler aynı kaldı. Bu da gençlerin omzuna görünmeyen ama ağır bir yük bindiriyor.

Ve en sessiz kırılma burada yaşanıyor: Umut kaybı.

Çünkü insan yorulabilir, düşebilir, hatta kaybedebilir… Ama umut bittiğinde, yeniden başlama gücü de tükenir. Bugün birçok genç tam olarak bu noktada. Ne hayal kurabiliyorlar ne de kurdukları hayallere inanabiliyorlar. Sadece günü kurtarmaya çalışıyorlar. Çünkü yarın, artık güven veren bir yer değil.

Ama burada durup sadece gençleri anlamaya çalışmak yetmez. Asıl soru şu olmalı:

Onlara nasıl bir gelecek sunuyoruz?

Eğer bir toplumda gençler plan yapmıyorsa, bu onların tembelliği değil; sistemin alarmıdır. Çünkü genç dediğin, en çok umut eden, en çok denemek isteyen, en çok yeniden başlayan varlıktır. Eğer o bile vazgeçiyorsa, ortada göz ardı edilemeyecek bir gerçek vardır.

Çözüm mü? Büyük, süslü cümleler değil. Küçük ama samimi değişimler.

Gerçekten adil fırsatlar.

Gerçekten karşılık bulan emek.

Gerçekten güven veren bir düzen…

Ve en önemlisi: Gençleri gerçekten duymak. Sadece dinliyormuş gibi yapmak değil… anlamak. Onları kıyaslamadan, yargılamadan, küçümsemeden…

Çünkü bugünün gençleri sadece kendi hayatlarını değil, yarının dünyasını da kuracak. Ama umudu olmayan bir nesil, gelecek inşa edemez. Sadece var olmaya çalışır. Ve bir toplumun en büyük kaybı da budur: Hayatta kalan ama yaşamayan insanlar…

Sonuç olarak…

Gençler gelecek planı yapmaktan vazgeçmedi.

Onlara sunulan gelecek, plan yapmaya değmeyecek kadar kırılganlaştı.

Ve unutulmaması gereken çok net bir gerçek var:

İnsan, inanmadığı bir yarın için mücadele etmez.

Görmediği bir ışığa doğru yürümez.

Karşılığını almayacağına inandığı bir emeği vermez.

Eğer bir gün yeniden gençlerin gözlerinde o eski ışığı görmek istiyorsak, onlara sadece “hayal kur” demek yetmez…

O hayalin gerçekten mümkün olduğu bir dünya kurmak zorundayız…..

Kıymetli okurlarım bir başka yazımda buluşmak üzere sevgilerimle

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ -YAZAR

Nerede o eski gazetecilik, matbaa mürekkebinin kokusu üstüne sinmeyen gazeteci sayılmazdı. 

Bir ömür verdim gazetecilik yapmak için, onbinlerin üzerinde bulmaca hazırladım, 

“Çocukken bulmacalarını çözerdim “diyenler bugün orta yaş grubundalar… 

Gazeteciliğin içinde yetiştim, çarklarla resim oturtmayı, pikajda filmin istenmeyen yerlerini kırmızı bantlarla kapatmayı, kalıpların makinelere bağlandığını, ilk prova baskılarını kontrol ettikten sonra imzayı basıp gecenin bir vakti evin yolunu tuttuğum çok olmuştur… 

Herkes beş on dakikada o bulmacaları çözüp atarken, boş sayfalara nasıl hayat verildiğini, mutfağın arka tarafını bilemez onun içindir ki, gazeteci dostlarım her zaman baştacımdır benim.

Ben hiçbir zaman birileri gibi ortaya çıkıp “Sen kimsin, benim kim olduğumu biliyormuşsun, ben kum gibi insan tanırım” demedim çünkü kum gibi insan tanımıyorum bana doğru düzgün dost gibi dost üç beş kişi yeter eminim ki o kum gibi insanlar beni iyi tanırlar… 

Bir zamanlar gazetecilik, daktilo sesleri, sabaha kadar süren baskı telaşı ve “Son Dakika” diye koşuşturan muhabirlerle özdeşleşirdi. Şimdilerde öylemi? Yazılı basın pek kalmadı, artık her şey internette. Konuşlandıkları internet sitelerinde kendilerine hasbelkader bir köşe bulanlar, yazdıkları yazıları yüzbinlerin okuduğunu düşünerek birden kendilerini ünlü gazeteci sandılar… 

Öyle birçok kaynaktan araştırma yapıp, kılı kırk yararak yazdığı yazının harfine kadar dikkat eden, noktalama işaretlerini yerli yerinde kullanan yok, çünkü şimdi “Yapay Zeka” var… 

Artık bazı haber sitelerinde spor sonuçlarını, ekonomi özetlerini hatta hava durumu bültenlerini insanlar değil algoritmalar yazıyor. Üstelik saniyeler içinde, yorulmadan ve hata payını minimuma indirerek. Bu durum teknoloji açısından etkileyici görünse de gazetecilik dünyasında ciddi bir tartışmayı beraberinde getiriyor: Haberi yazan bir makine olabilir mi?

Yapay zekâ sistemleri milyonlarca veriyi analiz ederek kısa sürede içerik üretebiliyor. Özellikle veri gazeteciliğinde büyük avantaj sağlıyorlar. Bir seçim gecesinde sonuçları anlık yorumlayabiliyor, finans piyasalarındaki hareketleri saniyeler içinde haberleştirebiliyorlar. İnsan gazetecinin saatler sürecek araştırmasını birkaç dakikada tamamlayabilen sistemler artık gerçek.

Öyle bir zamanlardayız ki, gerçek hayatta yüz yüze gelindiğinde iki çift lafı bir araya getirmekte zorlanan zavallılar, bir bakıyorsunuz ki sanal ekranda güya usta bir köşe yazarı… 

Peki kimdir bu Klavye Şövalyeleri?  

Klavyenin tuşlarını birer kılıç gibi kullanarak her konuda ahkam kesen, bilmediği hiçbir konu olmayan ama her şeyi de yanlış bilen sanal dünyanın usta köşe yazarları, unutmayın ki, 

“Çok şey bilen, aslında hiçbirşey bilmiyor” demektir. 

Geçenlerde gazeteci arkadaşımla sohbet ediyoruz, laf lafı açtı, anlattıkları önce beni hayrete düşürmüştü. 

“Laf aramızda benim bir kölem var” diye başladı söze… 

“Daha çok zaman olmadı, 4–5 aydır birlikteyiz ama çok çabuk ısındık birbirimize.

Zeki, hazır cevap hem de çok bilgili. Kölem yorulmaksızın sorularıma cevap veriyor, esprilerime gülüyor, istediğim resimleri çiziyor, aklımdaki videoyu hazırlıyor.”

Hemen anladım arkadaşımın neden bahsettiğini, 

“Dur adını tahmin edeyim “ diye söze atladım,

“ Adı Chat GPT olmasın ?” gülmeye başladık.

İşte böyle hayatımıza girmişti yapay zeka… 

Normalde yüz yüze oturup sohbet etmeye çalıştığımızda iki kelimeyi toparlayıp, bir cümleyi kuramayan, ahkam kestiği konular hakkında hiçbir bilgisi olmayan sadece kendisini Chat CPT ile vareden insanlar yıllarını bu mesleğe adamış değerli gazeteci büyüklerimizi dahi yarı yolda bırakacak kadar profesyonelce yazılar yazması artık beni şaşırtmıyordu, bunların yazdığı yazıları okumak beni son derece sıkıyor ve midemi bulandırıyordu. 

Üstad Abdürrahim Karakoç bu tiplere ne yapmamız gerektiğini “Vasiyet” adlı şiirinde sanki bu sanal medya şövalyelerini anlatırcasına sesleniyordu… 

“Millet parasından verdirme parsa;

Edirne’den Van’a, Muğla’dan Kars’a

Nerede sahte bir kahraman varsa

Bir resmine bir de şanına tükür.”

Biz de şairin bu sözlerine uyarak sahte kahramanlara yani Yapay Zeka Şövalyelerine öyle yapıyoruz zaten. Bizler saatlerce uğraşıp araştma yapıp hatasız bir yazı yazmaya uğraşırken , üç-beş dakikada yapay zekaya yazısını yazdırıp yayınlayan sözde gazetecilere diyecek çok sözüm var ama onlar kendilerini biliyorlar, benim de onların kimler olduğunu bildiğimi bilmelerini istiyorum!

Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Bugün İngiltere’de, futbolun kalbinin attığı Wembley’de Türk bayrakları dalgalandıysa, bunun arkasında sadece bir futbol başarısı değil; inanç, cesaret, emek ve vazgeçmeyen bir Türk insanının hikâyesi vardır.

Acun Ilıcalı… Türkiye’de televizyon dünyasında zirveye çıkmış bir isimdi. Herkes onun ekran başarısını konuşuyordu. Ama o, konfor alanında kalmayı seçmedi. Risk aldı. Hayal kurdu. Dünyanın en zor futbol kültürlerinden birinin içine girdi. İngiltere’de bir kulübün sorumluluğunu almak, hele ki yabancı biri olarak bunu yapmak, dışarıdan göründüğü kadar kolay değildi.

Eleştirildi. Küçümsendi. “Yapamaz” diyenler oldu. “Bu iş başka” diyenler oldu. Ama o vazgeçmedi.

Çünkü bazı insanlar sadece para kazanmak için değil, iz bırakmak için yaşar.

Bugün gelinen noktada ise sadece bir takımın başarısını değil, bir Türk girişimcisinin dünyaya verdiği mesajı izledik: “Türkler isterse dünyanın her yerinde başarı hikâyesi yazabilir.”

Wembley’de dalgalanan bayrak sadece kumaş değildi. O bayrak; memleket hasretiydi. O bayrak; “Biz de varız” demekti. O bayrak; yıllarca Avrupa futbolunu uzaktan izleyen milyonlarca Türk’ün gururuydu.

Belki bazıları bunun sadece futbol olduğunu söyleyecek. Ama mesele hiçbir zaman sadece futbol olmadı. Mesele, imkânsız görünen bir yolda yürüyebilmekti. Mesele, dünyanın en büyük spor sahnelerinden birinde Türkiye’nin adını gururla duyurabilmekti.

Acun Ilıcalı bugün sadece bir kulüp sahibi gibi değil, hayallerinin peşinden gitmekten korkmayan bir Türk insanı gibi kazandı.

Ve unutulmasın… Başarı hiçbir zaman tesadüf değildir. Arkasında uykusuz geceler vardır. Risk vardır. Yorgunluk vardır. İnat vardır. İnanmak vardır.

Bu yüzden bugün sadece Acun Ilıcalı’yı değil, bu başarıda emeği geçen herkesi gönülden kutluyorum. Futbolcuları… Teknik ekibi… Kulüp çalışanlarını… Tribündeki taraftarı… Ve o bayrağı Wembley’de gururla taşıyan herkesi…

Çünkü bugün sadece bir maç kazanılmadı. Bugün bir hayal kazandı.

Ve bazen bir insanın hayali, koskoca bir millete umut olur.

Burhan AKDAĞ

Çorap deyip geçmeyin … Küçük bir ayrıntı gibi görebilirsiniz ama kadınların kırmızı çizgisidir. Adolf Hitler’in sağ kolu Dr. Albert Speer bile, II. Dünya Savaşı’nın sonuna doğru ipek çorap üretimini durdurup, fabrikaları silah üretimine yönlendirmek istemiş ama kadınların sessiz baskısı sonucu bunu başaramamıştı.

Çorap…..

Hemcinslerim için vazgeçilmez aksesuar…. 

Beyler, sorun eşlerinize, bayan arkadaşlarınıza, inanın hepsinden aynı cevabı alırsınız, çoğu kadın çorapsız kendini çıplak gibi hisseder, çünkü çorap şıklığı tamamlar.

Çorabın tarihçesine bakacak olursak, eskilere çok eskilere gitmemiz gerekecek, taaa Milattan önceki dönemlere. Eski Yunanlıların kullandığı ‘Skyhos' bir post ile yapılan hafif ayakkabılardı Romalılar zamanında bu ayakkabıların çizmenin içine giyilerek ayağı koruyacağı fikri benimsendi. İlk çoraplar hayvan kılından örülüp post halinde giyilirdi. Ve üzerinden yüzyıllar geçti, rengarenk, ipekli, ten rengi çoraplar vazgeçilmezlerimiz arasına girdi, lüksüne düşkün bayanlar çorapsız sokağa çıkmazlardı. Kadınlarımız tarafından oldukça yaygın kullanılan bir çorap şekli de Jartiyere tutturularak giyilen çoraplardı, bu kadınlara ayrı bir zariflik sağlıyordu… 

Kadın çoraplarında o zamanlar her ne kadar pahalı olsada İpek çoraplar revaçtaydı, şık görünümü ve parlaklığı ile göz alıyordu dünyada İpek çorap karteli Japonya’nın elindeydi.

İkinci Dünya Savaşı sürecinde ABD-Japonya ilişkileri kötüleştiği için artık Amerika Japonya'dan ipek ithal edemiyordu, bu nedenle Amerikalı araştırmacılar Japon ipeğine bir alternatif aramaya başladılar...

Naylonun icadından önce çoraplar pamuk, suni ipek veya ipekten yapılıyordu ve 1930'larda Japonya bu konuda dünyanın en büyük ihracatçısıydı.

Ancak ipek kullanımında bazı sorunlar yaşanıyordu öncelikle narin bir üründü ve bu nedenle yırtılmaya eğilimliydi, ikincisi ve belki de en önemlisi, Japonya ipek ihracatında tekeldi.

O zamanlar ABD dünyanın en büyük ipek tüketicisiydi ve ithalatının kabaca dörtte üçü çorap imalatına gidiyordu. Japon yayılmacılığının ardından Japonya ile ABD arasında ki gerilim artınca işte o zaman Amerika bu malzeme için alternatifler aramaya başladı.

Ve Naylon’un bulunuşu büyük bir devrimdi, öyleki artık İpek çoraplara gerek yoktu, Naylon, çorapta esnekliği, dayanıklılığı arttırdı ve fiyatları ucuzlattı. Naylonun icadı, ipeği ve dayanıksız yapay ipeği gölgede bıraktı.

Wallace Carothers, başarının getirdiklerinden mi yoksa bilim adamı olmanın kaderi mi bilinmez 1937 yılında potasyum siyanür içerek intihar etti. Öldüğünde kendi keşfi olan naylon, henüz seri üretime geçmemiş ve özellikle kadın giyiminde bir devrim yaşanmamıştı. Naylon çorap tarihi böylece bir dramı da yazmak durumunda kalıyordu.

Naylon çoraplar ilk kez 1939 New York Dünya Fuarı'nda Amerikan halkının beğenisine sunuldu ve burada büyük ilgiyle karşılaştı.

Ekim 1939'da ise naylon çoraplar ilk kez Delaware, Wilmington'daki bir dizi mağazada satışa çıkarıldı dört bin çiftin tamamı birkaç saat içinde tükenmişti.

Bu ilk yerel pazar testinden sonra, naylon çoraplar 15 Mayıs 1940'ta tüm Amerika'da satışa çıktı.

O gün Amerikalılar devrim niteliğindeki bu yeni üründen tam 800 bin çift satın aldı. Dört gün içinde ise 4 milyon satış oldu. Bir çoğuna göre bu çoraplar Amerika’nın bilimsel üstünlüğünü temsil ediyordu ve Amerikalılara Japon mallarını boykot etmeleri için bir yol sunuyorlardı. Naylon çoraplar, ileriki yıllarda ABD mağazalarının temel ürünü olmaya aday görünüyordu ancak ne yazık ki sonra İkinci Dünya Savaşı patlak verdi.

Ülke savaş ekonomisi durumuna geçince, savaş için gerekli olan tüm malzeme ve mallar karneye bağlandı ve el konuldu naylon da buna dahildi.

Naylon, İkinci Dünya Savaşı sırasında çorap yapımında kullanmak yerine, paraşüt, ayakkabı bağcığı ve kurşun geçirmez ceket ile sineklik ve hamak üretimine yönlendirildi.

Naylon çoraplar İkinci Dünya Savaşı sırasında piyasadan çekilse de Amerikalıların çoraplara olan talebi devam ediyordu.

Ve ABD li kadınlar tarafından naylon çoraplar vazgeçilmez olmuştu, hatta Japonların İpek çorapları yerine bacaklarına çorap çizmeye başladılar… 

Dönelim yurdumuza, elbetteki II.Dünya Savaşına her ne kadar katılmamış olsakta bizi derinden etkilemişti, çok şeyler karneye bağlanmıştı, dönemin koşullarını ve “çorap krizini” daha iyi anlamak için o yıllarda ünlü Gazeteci ve Yazar Hüseyin Cahit Yalçın, 1941’de bir gazetede çıkan köşe yazısında “İpek çorapların fiyatı o kadar artmış ve dayanmaları o kadar azalmıştır ki, ipekli çorap masrafı zengin diyebileceğimiz yuvalar için bile bir yük halini almıştır. Bir süs eşyası olan ipek çorap bir dert haline gelmiştir” diyordu. 

Gazetelerde Türk ulusunu, çorapsız gezmeye çağıran yazılar çıkıyor, doktorlar kışın da çorapsız yaşanabileceğine dair demeçler veriyorlardı.

Savaş bitmiş, Naylon çoraplar yeniden boşlukları doldurmaya başlamıştı. 

Çorapların icadı, naylona dönmesinin ardından, yine büyük bir devrim daha yaşandı.

Külotlu çorap, kadın modası ve iş giyiminde rahatlığı, tarzı ve çok yönlülüğü ile bilinen bir temel parça haline geldi. Peki bu vazgeçilmez giysinin kökenlerini hiç merak ettiniz mi? Gelin, külotlu çorabın tarihine de göz atalım, onu kimin icat ettiğini ve bugün bildiğimiz haliyle nasıl evrildiğini keşfedelim.

Bugün bildiğimiz adıyla külotlu çorabın icadı, gerçek anlamda biz kadınlar için bir devrimdi, Kuzey Carolina’dan bir tekstil üreticisi olan Allen Gant Sr. 1959 yılında, hamilelik sırasında geleneksel çoraplar ve jartiyerlerin rahatsızlığını yaşayan eşi Ethel’den ilham aldı. Ethel’in yaşadığı rahatsızlık, Allen Gant’in, iç çamaşırının bel bandı ile çorapların bacak kapsamasını birleştiren bir giysi hayal etmesine neden oldu. Bu yenilik, modern külotlu çorabın tasarımını şekillendirdi.

Allen Gant’in ilk tasarımı olan “Panti-Legs,” jartiyersiz tam bacak kapsama sağlayan ilk giysiydi. Fikir basitti ama devrim niteliğindeydi, kadınlara iç çamaşırı ve çorabı birleştiren tek parça bir çözüm sunuyordu. İki giysiyi birleştirerek, Allen Gant çorap dünyasında tamamen yeni bir kategori yaratmış oldu; böylece kadınlara hem rahat hem de pratik bir seçenek sundu.

1960’lar, kadın modasında bir dönüm noktası oldu ve mini etek bu dönemde popüler bir trend haline geldi. Bu yeni stil daha fazla bacak göstermeyi sağladığından, külotlu çorap gibi tam kapsama sağlayan çoraplar hem pratik hem de şık bir tercih oldu. Sonuç olarak, külotlu çoraplar bir moda temel unsuru haline geldi ve Allen Gant’in icadı hızla yaygınlaştı. Üreticiler, uygun fiyatlı, dayanıklı ve şeffaf bir görünüm sunan naylon gibi farklı malzemelerle deneyler yapmaya başladı. Naylon külotlu çoraplar hem şık hem de ekonomik olduklarından, her kesimden kadına hitap etti. 1960’ların sonunda, külotlu çoraplar ana akım bir moda ürünü haline geldi ve çorapların yerini alarak kadınların bacak giyimi için tercih edilen seçenek oldu.

Külotlu çorapların yurdumuza girişi çok uzun sürmedi, hemen hemen bulunuşu ile aynı zamanlarda “Öğretmen Çorabı” adı altında “Penti” markası ile Türk pazarına girdi.

1978 li yıllarda eski adına ne varsa hepsini bir bir attırdılar bize. Öyle algı operasyonu yaptılar ki; annemizin, yünden yaptığı çorapları çöpe attırıp ten rengi ince çoraplar icat ettiler moda adına, bunu yaparken de o gün siyah beyaz televizyonlardan, radyolardan yapılan reklam hala kulaklarımız da çınlar 

Rahmetli Halit Kıvanç ekrandan sesleniyordu: 

“Atın atın eski çoraplarınızı! Atın Jill Türkiye’ye geliyor” diyor bir diğeri ise , 

“Ah atılır mı çoraplar!” diyor.

“Atın eski çoraplarınızı, atamazsanız paspas yapın Türkiye’ye Jill geliyor…”

Atılan eski çorapları biliyoruz da Jill’in ne demek olduğunu bilmiyorduk o günlerde…

Sonra ne mi oldu… 2000 kişinin rol aldığı büyük bir reklam kampanyası ile tanıtılan Jill çorapları isteğe cevap veremediği için sonuç olarak battı. 

Bugünlükle bu kadar, başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

İnsanlık tarihinin hiçbir döneminde iletişim bu kadar hızlı, bilgi bu kadar ulaşılabilir olmadı. Bir zamanlar kilometrelerce uzakta olan insanlar şimdi bir ekranın içinde. Sabah gözümüzü açar açmaz elimizin gittiği ilk yer çoğu zaman telefon ekranı oluyor. Haberler, fotoğraflar, videolar, yorumlar, beğeniler… Günümüz dünyasında sosyal medya sadece bir iletişim aracı değil; aynı zamanda yaşam biçimimizi, düşünce yapımızı ve ruh halimizi etkileyen güçlü bir sistem hâline geldi. Peki, sosyal medyayı mı kullanıyoruz, yoksa sosyal medyanın esiri mi olduk?

Sosyal medya ilk ortaya çıktığında insanları bir araya getiren, uzakları yakın eden bir araç olarak büyük umutlar taşıyordu. İnsanlar eski dostlarını buldu, farklı kültürlerle tanıştı, fikirlerini ifade etme alanı yakaladı. Bilginin demokratikleşmesi denilen şey gerçekleşti; artık herkes bir haberci, bir yorumcu, bir anlatıcı olabiliyordu. Ancak zaman içinde bu özgürlük başka bir dönüşüm geçirdi. İnsanlar yalnızca paylaşan değil, sürekli izleyen ve kıyaslayan bireylere dönüştü.

Birçok insan gün içinde farkında olmadan defalarca telefonuna uzanıyor. Kısa süreli bir bakış diye başlayan şey saatleri tüketebiliyor. Çünkü sosyal medya yalnızca zamanımızı değil, duygularımızı da yönetmeye başladı. Beğeni almak mutluluk, görülmemek değersizlik hissi yaratabiliyor. İnsanlar artık yaşadıkları anın tadını çıkarmaktan çok, o anı paylaşmaya odaklanıyor. Bir kahve içmeden önce fotoğrafı çekiliyor, bir tatilin güzelliği manzaradan önce paylaşım sayısıyla ölçülüyor.

Burada karşımıza önemli bir soru çıkıyor: Gerçekten mutlu insanlar kimler?

Sosyal medyada baktığımızda herkes çok mutlu görünüyor. Kusursuz aileler, pahalı restoranlar, filtrelerle güzelleştirilmiş yüzler, bitmeyen tatiller… İnsan zihni ister istemez bir kıyaslama içine giriyor. “Herkes mutlu, bir tek ben mi eksik yaşıyorum?” düşüncesi birçok kişiyi görünmez bir mutsuzluğa sürüklüyor. Oysa ekranlarda gördüğümüz şey çoğu zaman hayatın yalnızca seçilmiş birkaç saniyesi. İnsanlar çoğunlukla mutluluklarını paylaşır; yalnızlıklarını, korkularını, başarısızlıklarını değil.

Gerçekten mutlu insanlar belki de sürekli mutluluğunu gösterme ihtiyacı duymayanlardır. Her anını kanıtlama zorunluluğu hissetmeyen, sessiz bir akşam yürüyüşünde huzur bulabilen, bir dost sohbetinde telefona bakmadan kahkaha atabilen insanlar… Çünkü gerçek mutluluk çoğu zaman görünür olmaktan değil, hissedilir olmaktan doğar.

Mutlu olmayan insanlar ise bazen tam tersine, görünürde en parlak hayatları sergileyebilir. Sürekli onay arayan, beğenilerle kendini değerli hissetmeye çalışan, başkalarının gözünde “iyi görünmek” için yaşayan insanlar içten içe büyük bir yalnızlık yaşayabilir. İnsan ruhu yalnızca alkışla beslenmez; samimiyet, bağ kurmak ve gerçek ilişkiler de ister.

Sosyal medya kötü müdür? Elbette hayır. Sorun araçta değil, kullanım biçiminde yatıyor. Bir araç bizi bilgiye ulaştırabilir, dostluk kurdurabilir, ilham verebilir. Ama aynı araç bizi bağımlılığa, kıyaslamaya ve ruhsal yorgunluğa da sürükleyebilir. Asıl mesele dengeyi kurabilmektir.

Belki de kendimize şu soruyu daha sık sormalıyız: Ben şu an yaşıyor muyum, yoksa sadece izliyor muyum? Çünkü hayat, ekranın içinde akan görüntülerden çok daha büyük ve gerçek. Bir gün sosyal medyada paylaştığımız anılar unutulabilir; ama gerçekten yaşanmış duygular, içten bir sohbet, samimi bir gülüş insanın içinde uzun süre yaşamaya devam eder.

Sonuçta mesele sosyal medyanın varlığı değil, onun hayatımızdaki yeri. Eğer bir araç bizi yönetmeye başlıyorsa özgürlüğümüz azalır. Ama biz onu bilinçli kullanabiliyorsak, yaşamı zenginleştiren bir yardımcıya dönüşebilir. Belki de gerçek soru şudur: Sosyal medyanın esiri mi olduk, yoksa hâlâ kendi hayatımızın sahibi miyiz?

Her zaman olduğu gibi sağlığınıza dikkat edin. Hoşça kalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

İnsanlar bipolar bozukluğu genellikle duygu değişimleri üzerinden anlatıyor.

Bir gün çok enerjik olmak, başka bir gün yataktan çıkamamak.

Ama bipoların en görünmeyen tarafı bazen duyguların kendisi değildir.

İnsanın kendi zihniyle yaptığı sessiz pazarlıktır.

Çünkü bazı dönemlerde kişi yalnızca iyi hissetmez.

Sanki zihninin içindeki bütün kapılar aynı anda açılmış gibi hisseder.

Düşünceler hızlanır.

Bağlantılar çoğalır.

Kelimeler yetişmez.

Hayat ilk kez fazla parlak, fazla mümkün, fazla canlı görünmeye başlayabilir.

Ve tam da bu yüzden mani her zaman “hasta hissettirmez.”

Bazen insan ilk kez gerçekten güçlü olduğunu düşünür.

Hatta bazı kişiler için mani, yıllardır taşınan görünmez bir eksikliğin aniden kaybolması gibi yaşanabilir.

Psikanalitik yaklaşımlar tam da burada farklı bir soru sorar:

Ya mani yalnızca yükselmek değilse?

Ya bazen zihnin kırılganlığa karşı geliştirdiği bir kaçış biçimiyse?

Çünkü insan zihni yalnızca acıyı taşımaz.

Bazen acıya yaklaşmamak için de çalışır.

Bazı psikodinamik kuramlar, manik süreçleri kişinin değersizlik, yetersizlik, terk edilme ya da içsel boşluk hislerine karşı geliştirdiği yoğun savunmalarla birlikte değerlendirir.

Bu bakış açısına göre mani yalnızca “fazla enerji” değildir; bazen kırılgan benliğin çökmemesi için zihnin kurduğu aşırı parlak bir dengedir.

Belki de bu yüzden mani yaşayan bazı insanlar sonradan şunu söyler:

“O sırada kötü hissetmiyordum.

Tam tersine, hayatımda ilk kez eksiksiz hissediyordum.”

İşte bipoların en karmaşık taraflarından biri burada başlar.

Çünkü insan bazen kendisine zarar veren bir ruh halini özleyebilir.

Nörobilimsel açıdan bakıldığında ise bu süreç yalnızca psikolojik değildir.

Araştırmalar; ödül sistemi, dopamin düzenlenmesi, uyku ritmi ve duygu düzenleme ağlarında önemli değişimler olabileceğini gösteriyor.

Bu nedenle bipolar bozukluk bugün genetik, biyolojik, psikolojik ve çevresel etkenlerin birlikte değerlendirildiği karmaşık bir durum olarak kabul edilmektedir.

Ama belki de bipoları yalnızca klinik terimlerle anlatmak yine de eksik kalır.

Çünkü sağlıklı bir zihin çoğu zaman süreklilik hissiyle çalışır.

İnsan dün hissettiğiyle bugün hissettiği arasında görünmez bir köprü olduğunu varsayar.

Bipolar süreçlerde ise bazen insanın en büyük korkusu acı değil, sürekliliğini kaybetmektir.

Çünkü ruh hali değiştikçe yalnızca duygular değil, insanın kendine dair hikâyesi de değişmeye başlayabilir.

Bir süre sonra kişi yalnızca ne hissettiğini değil, hislerinin ne kadar güvenilir olduğunu da sorgular.

Ve bu çok görünmez bir yalnızlıktır.

Çünkü insanın kendi zihnine yabancılaşması, bazen dünyaya yabancılaşmasından daha ağır olabilir.

Belki de bipoların en acı tarafı budur:

Kişi bazen karanlıktan değil, ışığın gerçek olup olmadığını ayırt edememekten yorulur…

Haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ 

SOSYAL PEDAGOG

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Bugün yaşananlara baktığımda içimde büyük bir kırgınlık var. Çünkü ben Beşiktaş taraftarının, yani o dillere destan “Büyük Beşiktaş Taraftarı”nın kendi öz evladına “istifa” diye bağıracağını asla düşünmezdim. Tribünlerden yükselen o sloganları duyduğum an gerçekten şok oldum. O an anladım ki artık bir şeyler değişmiş… Hem de çok kötü değişmiş.

Beşiktaş duruşu dedikleri şey; kötü günde takımının yanında olmak değil miydi? Beşiktaş asaleti; kendi değerine sahip çıkmak değil miydi? Peki ne oldu bize? Hakemlerin biçtiği puanlara ses çıkarmayanlar, takımını pandemi döneminde taraftarsız şekilde şampiyon yapan adama öfke kusmaya başladı. İşte bunu kabul edemiyorum.

Sergen Yalçın bu kulübe sadece kupa kazandırmadı. Beşiktaş’ın son lig şampiyonluğunu kazandırdı. Son Türkiye Kupası’nı kazandırdı. Üstelik bunu milyon euroluk kadrolarla değil; mücadeleyle, karakterle ve Beşiktaş ruhuyla yaptı. Taraftarın olmadığı dönemde bu takımı şampiyon yaptı mı? Yaptı. Kupayı aldı mı? Aldı. Demek ki mesele sadece tribünde bağırmak değilmiş. Demek ki Beşiktaş’ın adı, ruhu ve inancı her şeyden büyükmüş.

Sergen Yalçın’ın hedefi günü kurtarmak değildi. O uzun yıllara yayılacak bir başarı hikâyesi kurmak istiyordu. Bunun için mücadele etti. Ama ne yazık ki ne yönetim ne de tribünler onun gösterdiği Beşiktaşlılık duruşunu gösterebildi. Benim tanıdığım Sergen zaten böyle bir ortamda bir dakika durmazdı. Nitekim durmadı da… Hatta iki hafta önce içimden geçen tam olarak şuydu: “Sergen istifa et, bu taraftara bir şeyler olmuş…”

Bugün üzülerek söylüyorum ki artık “Beşiktaş taraftarı” ile “Beşiktaş seyircisi” arasında büyük bir fark oluştu. Taraftar dediğin sahip çıkar, korur, vefa gösterir. Seyirci ise sadece sonucu izler. Sonuca göre sever, sonuca göre sırt çevirir. Maalesef bugün geldiğimiz noktada Beşiktaş’ın en büyük problemi saha içinden çok saha dışıdır.

Dün statta oynanan UEFA finalinde Freiburg ve Aston Villa taraftarlarını izlerken içim daha da burkuldu. Özellikle Freiburg taraftarının takımına sahip çıkışını görünce insan ister istemez düşünüyor: Acaba bizim kaybettiğimiz şey tam olarak ne? Çünkü bir camiayı büyük yapan sadece kupalar değildir. Vefa, aidiyet ve kötü günde gösterilen duruştur.

Bugün bana göre istifa etmesi gereken kişi Sergen Yalçın değildi. Asıl istifa etmesi gereken; kendi öz evladını yuhalayan futbol kültürüydü. Çünkü bu kulübe en büyük zararı artık rakipler değil, kendi değerlerini tüketen anlayış veriyor.

Ve ne olursa olsun tarih şunu yazacak:

Sergen Yalçın Beşiktaş’tan vazgeçmedi…

Beşiktaş, Sergen Yalçın’a sahip çıkamadı.

“Bu kulübün öz evladını tribünde harcayanlar, Sergen Yalçın’ı değil; önce kendi Beşiktaşlılığını istifaya çağırmalıdır.”

Burhan AKDAĞ

Çocuklara bir müjdem olacak, geçenlerde internette dolaşırken, bir ABD sitesinde ünlü film şirketi “Dream Works Animation ve Universal Pictures”ın duyurusu karşıma çıktı. Ünlü çizgi film Shrek’in son versiyonu olan “Shrek-5” in 30 Haziran 2027 tarihinde sinemalarda vizyona gireceğini açıklıyordu…

Çocuklara müjdem olacak diye başladım da, aslında pekte çocuklar değil, Z kuşağına müjde diyebilirim, çünkü şimdinin gençleri henüz çocukken Shrek ile tanışmışlardı.

k Shrek filmi, 2001 yılında Amerika Birleşik Devletleri ile aynı zaman diliminde yurdumuzda vizyona girdiğinde kapalı gişe oynamıştı. 

Shrek bir hayal kahramanıydı aslında,1990 yılında Amerikalı kitap yazarı ve karikatürist William Steig tarafından yayımlanan, dünyayı görmek için evden ayrılan ve sonunda çirkin bir prensesle evlenen iğrenç yeşil bir canavar hakkında fantastik bir çocuk kitabıydı. Kitap yayımlandığında genel olarak iyi karşılanmıştı, eleştirmenler çizimleri, özgünlüğü ve yazımı övmüştü, ayrıca Shrek’i bir anti-kahraman olarak tanımlamış ve kitabın tatmin ve öz saygı temalarına dikkat çekmişlerdi. Kitap, yayımlanmasından 10 yıl sonra yani takvimler 2001 yılını gösterdiğinde vizyona giren ilk Shrek filminin temelini oluşturdu.

William Steig 1930’dan 1960’lara kadar The New Yorker‘da karikatürist olarak çalıştı. 1.600’den fazla karikatür yarattı ve “Karikatürlerin Kralı” olarak adlandırıldı. Ancak reklam yapmaktan hiç hoşlanmıyordu ve 61 yaşında çocuk kitapları yazmaya başladı. William Steig Shrek kitabını yazdığında 80’lerindeydi. “Shrek” adı, Almanca Schreck ile ilgili olan ve “korku” ya da “dehşet” anlamına gelen Yidişçe שרעק (shrek) ya da שרעקלעך (shreklekh) sözcüğünden oluşmuştu.

 Kitabı kısaca özetlersem “Shrek iğrenç, yeşil derili, ateş püskürten, görünüşte yok edilemez, iticiliğiyle acı çektirmekten zevk alan bir canavardı. Ailesi onun “kendi payına düşen zararı vermesi” için dünyaya gönderilmesi gerektiğine karar verdikten sonra, onu (kelimenin tam anlamıyla) bataklıklarından kovarlar. Shrek çok geçmeden bir cadıyla karşılaşır ve nadir bulunan bitleri karşılığında falına bakar: “Elmalı Turta” sihirli sözlerini söyleyerek bir eşek tarafından kaleye götürülecek, orada bir şövalyeyle savaşacak ve kendisinden bile çirkin bir prensesle evlenecekti.

Filmlere konu olan bu ünlü çizgi-roman böyleydi ama işin ilginçte bir tarafı vardı, önceleri bilinmese de, sonradan bu hayal kahramanının gerçek bir kişilik olduğu anlaşıldı…  

Shrek, gerçek hayatta yaşamış bir kişiden, Maurice Tillet'ten esinlenilerek yaratılmıştı.

Maurice Tillet, 23 Ekim 1903'te Rusya'nın Ural Dağları bölgesinde Fransız bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiş, Rusya doğumlu Fransız profesyonel bir güreşçiydi "Fransız Melek" lakabıyla tanınan Tillet, 1940'larda dünya ağır sıklet güreş şampiyonu olmuştu.

Maurice Tillet’i bu denli tuhaf yapan neden Akromegali isimli hastalıktı. Onyedi yaşındayken Akromegali hastalığına yakalanmış ve fiziksel görünümü değişmişti. Akromegali, hipofiz bezinden aşırı büyüme hormonu salgılanması sonucu oluşan, ellerin ve yüzün vücudun geri kalanına oranla mütemadiyen büyümesine neden olan kronik bir hastalıktı.

Korkutucu görünümüne rağmen yumuşak sesli, son derece zeki ve eğitimliydi, Hukuk diploması almıştı, Ondörtten fazla dil konuşuyordu ve Fransız Donanması'nda Mühendis olarak görev yapmıştı.

1937'de güreşçi Karl Pojello'nun onu profesyonel güreşle tanıştırmasıyla hayatı beklenmedik bir yöne evrildi.

Avrupa ve daha sonra Amerika Birleşik Devletleri'ndeki izleyiciler onu çok sevdi. Paul Bowser'ın menajerliğinde Tillet, 1940'tan 1942'ye kadar Dünya Ağır Sıklet Güreş Şampiyonluğunu elinde tutarak, yaklaşık iki yıl boyunca yenilgisiz kalan baskın bir güç haline gelmişti.

Haber Caddesi okurlarım, herkesin tanıdığı Shrek aslında iyi kalpli biriydi, 

1954 yılında, 51 yaşında kalp yetmezliğinden aramızdan ayrıldı. Işıklarda uyusun, bu dünyada yoksun ama, seni ilham alan çizgi film karakterin, tüm dünya tarafından kapalı gişe izleniyor… 

Hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

19 Mayıs, Türk milletinin tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biridir. Ancak bu özel günü yalnızca bir tarih olarak görmek büyük bir eksiklik olur. Çünkü 19 Mayıs; umudun tükenmediğini, bir milletin ne kadar zor durumda kalırsa kalsın yeniden ayağa kalkabileceğini gösteren büyük bir mücadele ruhunun simgesidir. Bugün özgürce yaşayabiliyor, kendi bayrağımız altında bağımsız bir şekilde geleceğe bakabiliyorsak, bunun temelinde 19 Mayıs 1919’da başlayan o büyük direniş vardır.

O dönemin şartlarını düşündüğümüzde, verilen mücadelenin ne kadar büyük olduğunu daha iyi anlayabiliriz. Osmanlı Devleti yıllarca süren savaşlardan çıkmıştı. Halk yorgundu, fakirdi ve umutsuzdu. Birçok şehir işgal edilmiş, insanların geleceğe olan inancı sarsılmıştı. Sokaklarda korku hâkimdi. İnsanlar yarının ne getireceğini bilmiyordu. Fakat tam da böyle bir dönemde Mustafa Kemal Atatürk’ün Samsun’a çıkışı, milletin yeniden umutla ayağa kalkmasının başlangıcı oldu.

19 Mayıs aslında yalnızca bir başlangıç değil, “teslim olmama” kararının tarihidir. Çünkü bazı milletler zor zamanlarda dağılır, bazı milletler ise tam tersine kenetlenir. Türk milleti o günlerde birlik olmayı seçti. İşte milli mücadeleyi bu kadar büyük yapan şey de buydu. İnsanlar ellerindeki son imkânlarla vatanlarını korumaya çalıştı. Açlık vardı, yokluk vardı, cephane eksikti ama inanç eksik değildi. Milli mücadele yıllarında yaşanan hikâyeler bugün bile insanın içini derinden etkiliyor. Anadolu’nun dört bir yanında kadınlar, erkekler, çocuklar, yaşlılar aynı amaç için mücadele etti. Çünkü mesele sadece toprak değildi; mesele özgür yaşamaktı.

Örneğin Şerife Bacı’nın hikâyesi, bu mücadelenin en unutulmaz örneklerinden biridir. Kastamonu’da kışın dondurucu soğuğunda cepheye cephane taşırken, mermiler ıslanmasın diye kendi battaniyesini cephanenin üzerine örttü. Kendisi donarak hayatını kaybetti ama taşıdığı mühimmat zarar görmedi. Bu olay aslında milli mücadelenin nasıl bir fedakârlık ruhuyla kazanıldığını açıkça gösteriyor. İnsanlar canlarını ortaya koyarken bile vatanı düşünüyordu. Sadece kadınlar değil, çocuklar da bu mücadelede büyük sorumluluklar aldı. Daha küçücük yaşta cepheye mermi taşıyan çocuklar vardı. Gençler eğitimlerini bırakıp vatan savunmasına koştu. Birçok asker günlerce aç kaldı, kilometrelerce yürüdü, soğukta savaştı ama geri adım atmadı. Çünkü biliyorlardı ki kaybedilen yalnızca bir savaş olmayacaktı; bağımsızlık tamamen yok olacaktı.

İşte 19 Mayıs’ın taşıdığı mücadele ruhu tam olarak budur. Vazgeçmemek… Şartlar ne kadar zor olursa olsun ayağa kalkabilmek… Umudun bittiği yerde yeniden umut olabilmek…

Bugün belki savaş meydanlarında mücadele etmiyoruz ama hayatın içinde herkesin kendi savaşı var. Gençlerin eğitim hayatında verdiği emek, insanların ayakta kalma çabası, ülkesine faydalı olmak için çalışan herkes aslında o mücadele ruhunun bugünkü devamıdır. Çünkü milli mücadele sadece silahla yapılmaz; bilgiyle, emekle, çalışmayla ve birlik olmakla da sürdürülür.

Bu nedenle Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı’nın gençlere armağan edilmesi çok anlamlıdır. Atatürk, gençlere sadece bir bayram bırakmadı; aynı zamanda büyük bir sorumluluk emanet etti. Çünkü bir ülkenin geleceğini güçlü yapan şey, mücadele etmeyi bilen nesillerdir. Düşse bile yeniden ayağa kalkabilen, umudunu kaybetmeyen ve ülkesine sahip çıkan gençler, bir milletin en büyük gücüdür.

Bugün teknoloji gelişiyor, dünya değişiyor, hayat şartları farklılaşıyor. Ancak değişmeyen tek şey, bağımsızlığın değeri ve mücadele ruhunun önemidir. Çünkü özgürlük kolay kazanılmadı. Bu topraklarda yaşayan insanlar, bağımsızlık uğruna büyük bedeller ödedi. Bu yüzden geçmişimizi unutmadan geleceğe yürümek zorundayız.

19 Mayıs bize şunu öğretiyor: En zor anlarda bile bir çıkış yolu vardır. Yeter ki insanlar inancını kaybetmesin. Samsun’da atılan o ilk adım, yıllar sonra bağımsız bir devletin kuruluşuna dönüştü. O gün belki insanların elinde büyük imkânlar yoktu ama yüreklerinde büyük bir cesaret vardı. Ve bazen bir milletin kaderini değiştiren şey tam olarak budur. Bugün bizlere düşen görev, o mücadele ruhunu yaşatmaktır. Çalışarak, üreterek, bilimde, sanatta, sporda ve eğitimde ilerleyerek ülkemize faydalı bireyler olmak, milli mücadeleye duyulan saygının en güzel göstergesidir. Çünkü gerçek bağımsızlık sadece savaş kazanmak değil; güçlü, bilinçli ve geleceğe güvenle bakan bir toplum olabilmektir. Aradan uzun yıllar geçmiş olsa da 19 Mayıs’ın taşıdığı anlam hâlâ ilk günkü kadar güçlüdür. Çünkü bazı tarihler sadece geçmişte yaşanmaz; milletlerin hafızasında yaşamaya devam eder. 19 Mayıs da Türk milletinin cesaretini, direncini, bağımsızlığa olan sevgisini ve asla pes etmeyen ruhunu anlatan en büyük simgelerden biridir.

Ve belki de bu yüzden, her 19 Mayıs geldiğinde sadece bir bayram kutlamıyoruz. Aynı zamanda yokluk içinde bile ayağa kalkabilen insanların mücadelesini, fedakârlığını ve bu ülkeyi bizlere emanet eden kahramanları saygıyla hatırlıyoruz. Çünkü bağımsızlık, ancak onun değerini bilen milletlerin elinde sonsuza kadar yaşayabilir.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Yıllar geçti…

Hayat çok hızlı aktı. Dün akşam ise zaman adeta durdu benim için. Çünkü bu kez sahnede benim küçük kızım Almina vardı… Ve ben, yıllarca beni gururla izleyen o güzel gözleri, şimdi aynı gururla sahnede izliyordum.

Bu kez alkışlar bana değil, ona yükseliyordu…

Ben ise salonda onu ayakta alkışlayan, gözleri dolu bir baba olarak oturuyordum. Tarif edilmesi zor bir duygu bu… Bir babanın hayatındaki en büyük başarı belki de evladının kendi yolunda dimdik yürüdüğünü görmekmiş.

Genç yaşında baba mesleği olan gazetecilik ve televizyonculuğu büyük bir ciddiyet, emek ve profesyonellikle yapan canım kızım, kısa zamanda başarıdan başarıya koştu. Azmiyle, çalışkanlığıyla, sahnedeki duruşuyla ve o muhteşem heyecanıyla artık kendi hikayesini yazıyor. Hatta deyim yerindeyse bazı anlarda babasını bile geride bırakıyor.

Dün gece sahneye çıktığında sadece bir ödül almadı…

Özgüveniyle, duruşuyla ve gözlerindeki ışıkla herkese ‘Ben buradayım’ dedi. Ben ise onu izlerken yıllar önce elimi sımsıkı tutan o küçük kız çocuğunu hatırladım. Şimdi aynı çocuk, kendi ayakları üzerinde duran güçlü bir genç kadın olmuştu.

Bir baba için bundan daha büyük bir mutluluk olabilir mi bilmiyorum…

Evladının başarılarına tanıklık etmek, onun hayallerine yürüyüşünü görmek, alkışların arasında gururdan gözlerinin dolması… Bunların tarifi gerçekten yok.

Canım kızım Almina…

Dün gece sen ödülünü alırken ben bir kez daha anladım ki, emek, sevgi ve inanç asla karşılıksız kalmıyor. Yolun açık, başarın daim olsun. Hayat sana hep kalbin kadar güzel kapılar açsın.

İyi ki benim kızımsın…

Ve iyi ki senin babanım.

Habib BABAR

Bazı tarihler vardır; sadece takvim yapraklarında yer almaz, bir milletin kalbine kazınır… 19 Mayıs işte tam olarak böyle bir gündür. Sadece bir başlangıç değil, bir uyanışın, bir dirilişin, bir “yeniden var olma” iradesinin adıdır. 1919’un o kararlı sabahında yakılan kıvılcım, aradan geçen yıllara rağmen hâlâ sönmeden yanıyor; çünkü o ateş, umudun, cesaretin ve inancın ateşidir.

Ve o kıvılcımı yakan isim… Mustafa Kemal Atatürk.

O sadece bir komutan değildi; bir milletin umudunu yeniden ayağa kaldıran bir liderdi. Herkesin sustuğu, korkunun hüküm sürdüğü bir dönemde o, “başlangıç” olmayı seçti. Çünkü o, en zor anlarda bile geleceği düşünebilen, bugünü aşabilen bir vizyona sahipti. Onun attığı adım, sadece bir askeri hamle değil; bir milletin kaderine atılmış imzaydı.

19 Mayıs, bir yolculuğun ilk adımıdır. Ama sıradan bir yolculuk değil… Umutsuzluğun en koyu anında, “her şey bitti” denilen yerde başlayan bir direnişin hikâyesidir. O gün, aslında sadece bir şehirden bir şehre gidilmedi; korkudan cesarete, teslimiyetten mücadeleye geçildi. Ve belki de en önemlisi, bir millet kendi kaderini yeniden yazmaya karar verdi.

Bu kararın arkasında sadece bir kurtuluş planı yoktu… Aynı zamanda bir gelecek tasarımı vardı. Mustafa Kemal Atatürk, o gün attığı her adımı yarının gençlerine emanet edeceğini bilerek attı. Çünkü o, bir ülkeyi kurtarmanın yetmeyeceğini; o ülkeyi yaşatacak olanın bilinçli, özgür düşünen, güçlü bir gençlik olduğunu çok iyi biliyordu.

O yılları düşündüğümüzde; yorgun, yıkılmış, parçalanmış bir ülke… Ama bütün bu karanlığın içinde sönmeyen bir ışık vardı: İnanç. İşte 19 Mayıs, o inancın somut hâlidir. Bir avuç insanın değil, bir milletin ayağa kalkışıdır. Ve bu yüzden sadece geçmişin değil, bugünün ve yarının da en güçlü sembollerinden biridir.

Bu anlamlı günün gençliğe armağan edilmesi ise başlı başına bir mesajdır. Çünkü bu bir “kutlama” değil, bir “emanet”tir. Mustafa Kemal Atatürk, gençliğe sadece bir bayram vermedi; bir sorumluluk, bir güven, bir inanç verdi.

“Bütün ümidim gençliktedir” derken, aslında bir cümleden çok daha fazlasını söylüyordu. O cümlede bir milletin yarınlara olan inancı, bir liderin gençliğe duyduğu sonsuz güven saklıydı.

Çünkü gençlik; sadece bir yaş aralığı değil, bir ruh hâlidir. Sorgulayan, üreten, hayal kuran, değiştirmekten korkmayan bir enerjidir. 19 Mayıs, gençlere “Siz sadece geleceksiniz” demek değildir; “Siz bugünsünüz, siz güçsünüz, siz değişimin kendisisiniz” demektir.

Ve bu sözler, bir temenniden ibaret değildir; bir milletin kaderini değiştirmiş bir liderin en net tespitidir.

Bugünün dünyasında genç olmak belki daha zor… Bilgi çok, gürültü çok, beklenti çok… Ama bir o kadar da fırsat var. İşte tam bu noktada 19 Mayıs’ın ruhu devreye girer. Çünkü bu ruh, şartlar ne olursa olsun vazgeçmemeyi öğretir. Kolay olmasa bile doğru olanı seçmeyi, yalnız kalsan bile yürümeyi, düşsen bile yeniden kalkmayı hatırlatır.

Ve belki de en önemlisi şunu söyler:

Bir milletin kaderi, onu değiştirmeye cesaret edenlerin ellerinde şekillenir.

Her nesil kendi sınavını verir. O günün gençleri vatanı kurtarmak için mücadele etti, bugünün gençleri ise onu daha ileri taşımakla sorumlu. Bilimde, sanatta, sporda, düşüncede… Her alanda iz bırakmak, sadece bireysel bir başarı değil; bir mirası ileriye taşımaktır. Çünkü 19 Mayıs, geçmişten gelen bir hatıra değil, geleceğe bırakılan bir emanettir.

Mustafa Kemal Atatürk’ün gençliğe hitabında verdiği mesaj hâlâ kulaklarda yankılanır:

Zorluklar olacak, engeller çıkacak, hatta umutsuzluk kapıyı çalacak… Ama asla vazgeçmeyeceksin. Çünkü sen, bir milletin umudusun.

Ve belki de en çarpıcı gerçek şu: O gün yakılan umut, hâlâ bizim elimizde. Her sabah yeni bir başlangıçsa, her genç bir ihtimaldir. Değişim, bir anda değil; inanan insanların adım adım yürüyüşüyle olur. İşte bu yüzden 19 Mayıs, sadece kutlanan bir gün değil; hatırlanan, hissedilen ve yaşatılan bir ruhtur.

Sonuç olarak… 19 Mayıs, bir milletin kaderini değiştirdiği gündür ama aynı zamanda her gencin kendi kaderini değiştirebileceğinin de en güçlü kanıtıdır. Çünkü tarih bize şunu fısıldar:

Şartlar ne kadar zor olursa olsun, inanan bir yürek varsa umut hep vardır.

Ve umut varsa, hiçbir şey gerçekten bitmiş değildir.

19 Mayıs kutlu olsun…

Çünkü bu sadece bir bayram değil, bir liderin gençliğe duyduğu sonsuz güvenin, bir milletin geleceğe bıraktığı en değerli mirasın adıdır.

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere sevgiyle kalın ..

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ / YAZAR

Hepimiz için her tatil sonrası en güzel şey evlerimize dönmek değil midir? 

Şükrederek geliriz , kazasız belasız dönüşümüze dualar ederiz .

onbinlerce metre yükseklikten yeryüzüne inmek hiç de kolay değil , hele bir de önümüzdeki ekranlarda uçağın gidiş yönünü o ülkeden diğer ülkelere doğru yol aldığını görmek, heyecan dolu saatlerin yine dualarını etmek , 

Yıllar öncesi bir kaç kez yine böyle çok uzak uçmuştum, serde gençlik vardı , aklım yeni ufuklara doru yelken açıyordu ,ama o yolculuklarımda eşim hep yanımdaydı, sonrasında üç dört saatlik kısa mesafelere çoğunlukla yalnız uçsamda , nasıl olup bu kararı vermiştim ve o da onaylamıştı . 

İki haftalık yolculuğumdan sonra evime, eşime en önemliside en lüksünden en normaline kendi yastığıma kavuşmak o kadar güzeldi ki . 

Uzakdoğunun bu üç incisi güzel ülkeler…

Ayrılmadan önce şu son gün sırtımıza yediğimiz dolu olmasa çok daha da iyi olacaktı , Bize böyle güle güle denmesi…!

Cennet Tapınağı, Yasak Şehir ve Tian en Men meydanı gezideki en son rotaydı .

 Şemsiye ve yağmurluklarımızı valizlerimize yerleştirmiştik çoktan , ince birer montla havanın güzelliğine kandık , 

Çok gerilerde görünen kara bulutlar hangi ara hızlanmış ve hepimizi ıslatmaya karar vermişti?

Geniş bir alanda sığınacak çatı altı aramak …

Gafil avlanmıştık Çinli bir hanım şemsiyesinin altına davet etti biraz geç de olsa , hala o günün ceremesini çekiyorum , zaten nazenin bünyem yaş aldıkça iyice hassaslaşmıştı . 

Sabahlara kadar öksürmek iyice sarstı beni halsiz ve bitkinim . Dün gittiğim doktor antibiyotik başlattı hemen yanında başka ilaçlar da verdi, inşallah çabuk toparlarım.

Eve Dönüş dedik ya insanın evi dünyanın en lüks otelinden daha rahat, daha konforlu . 

Bir kere ona sahipsiniz , her köşesi size ait , tüm duvarlarıyla , varsa çiçekleriniz sizi bekler, ki benim pek çok bu konuda biraz anneme çekmişim , oysa ona nasıl da kızardık her gittiği yerden illa ki çiçekle döner , saksılarına yeni bir saksı daha ilave ederdi , onları sulamak için bize vazife verdiğin de üç kızkardeş ayrı ayrı söylenirdik , oysa şimdi onun yolunda ilerliyoruz , annem çiçekleriyle sohbet eder , onların açtığını gördüğünde müjdeli olaylara bağlardı . Solup kuruyan çiçeklerini de şanssızlıklara , sararmış tek yaprağı sevmez , hemen koparır , topraktaki tüm otları temizlerdi, güzel dostluklar kurmuştu hayatı boyunca ama çiçeklerde onun evindeki dostlarıydı . 

Geçen hafta anneler günüydü, annem gideli sekiz yıl oldu, annem hayatta olsaydı konusu komşusu çiçeklerle hediyeler alır annemi ziyarete giderlerdi ona olan sevgileri o kadar gerçekti ki , biz annemle babamla hep gurur duyduk öncelikle iyi birer insan oldukları için Tüm ölmüş büyüklerimiz nurlarda uyuyun, yattığınız yer sizleri incitmesin , cennet varsa eğer mekanınız cennet olsun, 

Anacıyım anneler günün kutlu olsun.

Eve dönüş dedik ya anlatılmaz bir duygu sen git taaa dünyanın diğer ucuna sonra da gel çok şükür de

Gurubumuz kırk ila seksen iki yaş aralığındaydı çoğu da yetmişin üstünde , nasıl uyumlu nasıl dikkatli ve rehberimizin verdiği saatlere saygılı öf püf diyen hiç kimse yok . 

Sabah altı da kalk kahvaltı sonrası yedide yola koyul . Bir defa da üç ayrı ülke Ama Japonya için altı gün okadar azdı ki , inşallah tekrar kısmet olur 

Eve dönüş asansörlerin çalışırken çıkardığı gürültüye , komşu çocuğumuzun sesine , çok uzaklardan gelen köpeğin havlamasına uyanmaktı, baharın güzelliğin simgeleyen leylaklarımızın kokusunu içimize çekmekti , müziğin sesini yükselttiğimiz de

-Ben her bahar aşık olurum tangosuna eşlik etmekti . , 

Eve Dönüş mutfaktan gelen yeni pişmiş çorbamın kokusuydu , sıcaklıktı , samimiyetti , hoşgeldin diye arayanlara hoş bularak cevap vermekti.

Eve Dönüş herşeydi ve bekleyenin olduğunu bilmek çok güzeldi. . Sanki yıllardır ayrı kalmışcasına evinin anahtarının kilitte döndüğünü bilmek o kadar büyük mutluluktu ki 

Eve Dönüş yazı yazmam için bir sebepti , sanki esir kampından gelmiş gibiydim , oysa orada da herşey çok güzeldi , keyfen de gitmiş olsam , yeni yerler de görsem oranın kültürünü öğrenip yemeklerinden tatmaya kalksam da eve dönüş benim için kuru fasulye ve pilavın yanında ağzımı buruşturarak turşu yemekti , hiç bir yerin havası , toprağı suyu bizim ülkemizle boy ölçüşemezdi keşke biraz da insani değerlerimizin kıymetini daha çok bilebilseydik , orada imrendiğim tek şey temizlikleri , nezaketleri , saygıları ve güler yüzle hizmet edişleriydi demek ki mutlu ülkelerdi.

Eve dönüşte ikizlerimden gelen çiçeğimi kucaklamak ise sürprizlerin en güzeliydi ve evime döndüğüm için sevinçten ağladım.

Anneanne olmak çok güzelmiş 

Teşekkürler ikizlerim sizleri çok seviyorum. Çiçeğimin dinindeki iki beyaz kuğunun adını Selin ve Demir koydum

Başka bir yazımda tekrar sizlerle olmak dileğiyle

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Hayat bazen tuhaf bir terazidir… Ne kadar dürüstsen o kadar sınanırsın, ne kadar iyiysen o kadar görmezden gelinirsin gibi gelir insana. Sokakta yürürken bile fark edersin bunu; birinin sırasını verirken, birine yol açarken, birine zarar vermemek için kendinden kısarken… İçinden sessizce şu cümle geçer: “Ben neden böyleyim ve neden hep ben kaybediyor gibi hissediyorum?” İşte bu soru, aslında sadece senin değil, bu dünyada kalbi temiz kalmayı seçmiş herkesin ortak yarasıdır. Çünkü bu soru bir zayıflığın değil, incinmiş bir vicdanın sesidir.

İyi insanlar kaybetmez aslında… ama kaybediyormuş gibi hissettirilir. Çünkü bu çağ, hızlı olanın, yüksek sesle konuşanın, kurnaz davrananın kazandığı bir çağ gibi sunulur. Sessizce emek veren, kimseyi kırmamak için kelimelerini tartan, hakkını ararken bile karşısındakini düşünmekten geri duran insanlar bu gürültünün içinde görünmez olur. Görünmez oldukça da değersiz hisseder. Oysa mesele değer değil… mesele algıdır. Gürültü her zaman haklı olanın değil, en çok bağıranın sesini duyurur. Ve ne yazık ki çoğu zaman haklı olanlar susmayı seçtiği için kaybeden tarafmış gibi görünür.

Dünden bugüne değişmeyen bir şey var: İyi insanlar hep vardı. Eskiden mahallede herkesin saygı duyduğu, kapısı çalındığında kimseyi geri çevirmeyen, “ayıp olur” diye kendini ikinci plana atan insanlar… Bugün de varlar. Sadece artık daha yorgunlar. Çünkü eskiden iyilik karşılık bulmasa bile en azından ayıplanmazdı; şimdi ise çoğu zaman “saflık” olarak etiketleniyor. Ve insanın canını en çok da bu yakıyor. İyiliğin küçümsenmesi… Oysa bir insanın saf olması değil, kirlenmemiş olmasıdır asıl mesele. Ama kirli düzen, temiz kalanı hep sorgular.

İyi bir insan düşün… İş yerinde herkese yardım eden, ama terfi zamanı geldiğinde adı unutulan. Ailesi için her fedakârlığı yapan ama en zor anında “sen güçlüsün” denilerek yalnız bırakılan. Dostlarına omuz olan ama kendi düştüğünde kimsenin el uzatmadığını fark eden… İşte o an geliyor o his: “Ben neden hep veren tarafım?” Çünkü iyi insanlar vermeyi bilir ama istemeyi öğrenmemiştir. Çünkü onlar sevgiyi hesaplayarak değil, hissederek yaşar. Ve ne yazık ki bu dünyada en çok istismar edilen şey de karşılıksız verilen duygulardır.

Biraz daha derine inelim… İyi insanlar çoğu zaman “hayır” demeyi ayıp sanır. Birini kırmaktansa kendini kırmayı seçer. Bir tartışmayı büyütmemek için susar ama içinde büyüyen kırgınlığı fark etmez. Herkese anlayış gösterirken, kendine karşı acımasızdır. İşte bu yüzden kaybediyor gibi hisseder… çünkü kendine karşı kazanmıyordur. Kendini savunmadığın her an, aslında kendi değerinden vazgeçmiş olursun. Ve insan en çok kendinden vazgeçtiğinde kaybeder.

Zaman değişti… İnsan ilişkileri hızlandı, duygular yüzeyselleşti, çıkarlar daha görünür oldu. Artık kim ne kadar iyi diye değil, kim ne kadar işine yarıyor diye bakılıyor çoğu zaman. Ve iyi insanlar, fayda sağlayamadıkları an unutulduklarını fark ediyor. İşte en ağır gelen de bu: Değerinin, karakterinle değil, işlevinle ölçülmesi… Oysa iyi insanlar kullanılmak için değil, anlaşılmak için vardır.

Ama burada durup sert bir gerçekle yüzleşmek gerekiyor: Herkes senin gibi düşünmeyecek. Herkes senin kadar vicdanlı olmayacak. Ve en önemlisi… herkes senin iyiliğini hak etmeyecek. İşte iyi insanların en geç öğrendiği ama en çok ihtiyaç duyduğu ders budur. İyiliğini herkese eşit dağıtmak adalet değildir; kendine yapılan en büyük haksızlıktır.

Oysa gerçek şu: Kaybetmiyorsun… sadece yanlış savaşlarda doğru kalmaya çalışıyorsun. Herkesin oyun oynadığı bir yerde dürüst kalmak zor bir seçimdir. Ama bu seni zayıf değil, farklı yapar. Ve evet, bazen farklı olmak yalnız hissettirir. Ama yalnızlık, yanlış insanların kalabalığından daha temizdir. Çünkü kalabalıklar içinde kaybolmaktansa, kendi doğrularınla yalnız kalmak daha onurludur.

Zaman zaman sert konuşmak gerekir… Çünkü bazı insanlar sen iyi oldukça sınırlarını zorlar. Bazıları sen sustukça daha çok konuşur. Bazıları sen affettikçe aynı hatayı tekrar eder. Ve o noktada iyi insanın kendine sorması gereken soru değişmelidir: “Ben neden kaybediyorum?” değil… “Ben neden kendimi korumuyorum?” Çünkü kendini korumayan bir iyilik, zamanla kendine zarar veren bir fedakârlığa dönüşür.

İyilik, güçsüzlük değildir. İyilik, doğru yerde kullanıldığında en büyük güçtür. Ama kontrolsüz iyilik, insanın kendine yaptığı en büyük haksızlıktır. Çünkü başkalarına gösterdiğin anlayışı kendine göstermezsen, en büyük kaybı kendinde yaşarsın. Kendine gösterdiğin saygı, başkalarının sana göstereceği değerin sınırını belirler. Sen kendini ne kadar geri plana atarsan, hayat da seni o kadar geri plana iter.

Ve şunu da kabul etmek gerekir… İyi insanlar bazen gerçekten kaybeder. Fırsatları kaçırır, hak ettiği değeri geç alır, bazen hiç alamaz. Ama onların kaybı geçicidir. Çünkü karakter kaybetmezler. Ve bu dünyada en büyük kazanç, karakterini koruyabilmektir. Para gider, insanlar gider, zaman gider… ama insanın kendine duyduğu saygı giderse, işte o zaman gerçekten kaybetmiş olur.

Yine de… tüm bu yorgunluğun, kırgınlığın, hayal kırıklığının içinde bir gerçek var ki değişmez: Dünya hâlâ iyi insanların omuzlarında dönüyor. Bir çocuğun gülüşünde, bir yabancının uzattığı suda, bir dostun sessiz desteğinde… O küçük ama gerçek iyiliklerde hayat yeniden anlam buluyor. Belki alkışlanmıyorlar, belki manşetlere çıkmıyorlar ama hayatın görünmeyen kahramanları onlar.

Ve şimdi gelelim o sert, nokta atışı gerçeğe:

İyi insanlar kaybetmiyor… sadece yanlış insanlara fazla değer veriyor.

İyi insanlar yenilmiyor… sadece kendilerini son sıraya koyuyor.

İyi insanlar kırılmıyor gibi duruyor… ama en derinden onlar hissediyor.

Ve en acısı şu:

İyi insanlar tükenmiyor aslında… sadece kendilerini unuttukları için eksiliyor.

Ama şunu unutma:

Sen kendini hatırladığın an, kimse seni eksiltemez.

Ve kendini korumayı öğrendiğin gün…

İşte o gün, artık kimse sana kaybeden diyemez.

Kıymetli okurlarım haftaya yeni yazımda buluşmak üzere 

SEÇİL ESKİOĞLU 

GAZETECİ - YAZAR

Atalarımız ne güzelde demişler “Aslan yattığı yerden belli olur “ diye… Bu atasözünün açılımını yaparsak, tabiki temizlikten bahsetmektedir… 

Büyüklerimiz yokluk içinde, çamaşırları kil ile temizlerken, günümüzde artık otomatik çamaşır makineleri çamaşırları yıkayıp, kurutup ütüye hazır hale getirebiliyor,… Her şey iyi güzelde… Çamaşır makinelerinin olmazsa olmazlarından “Deterjan” !

Dünyanın ilk çamaşır deterjanının nerede ve ne zaman ortaya çıktığını hiç düşündünüz mü? İşte ben bu yazıma dünyanın ilk deterjanı ünvanına sahip olan Persili anlatmak istiyorum.

İlk çamaşır deterjanının ortaya çıkışı, temizlik anlayışımızı köklü ve kalıcı bir şekilde değiştirdi. Modern deterjanların atası olan bu ilk formül hem kullanımı hem de bileşenleri açısından o dönem için büyük bir yenilikti. Öyle bir yenilik ki, bu buluş zamanla günlük yaşamımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Şimdi size sorsak, çamaşır deterjanı olmasa ne yapardınız? Cevabınız ne olurdu? Siz aklınızın bir kenarında bunu düşünürken, ben çamaşır deterjanının ortaya çıkışını anlatmaya başlıyorum.

Dünyada ilk çamaşır tozu XX.yüzyılın başlarında yani 1907 yılında Almanya’da bulundu. Bu yenilikçi ürün, iki profesör, Herman Giessler ve Herman Bauer tarafından icat edildi, alanında uzman iki profesör uzun uzun araştırdıkdan sonra sıradan sabunu, oksijen açısından zengin bir tuzla birleştirdiler bu buluş suda çözüldüğünde giysilere zarar vermeden lekeleri çıkaran oksijenin açığa çıkmasını sağlıyordu.

Bu karışım, sodyum perborat ve silikat bileşenlerinden oluşmuştu. Onun içindir ki Giessler ve Bauer formül üzerinde biraz daha çalıştıktan sonra bu ürünü piyasaya sundular. İsim olarak da Perborat’ın (Pe) sini, Silikatın’da (Sil) ini alıp birleştirince ortaya PERSİL markası çıktı, o dönemde, çamaşır yıkama işlemi genellikle kalıp sabunla yapılırken, bu yeni çamaşır tozu yenilikçi bir yaklaşım sunmuş oldu. Ancak, bu devrim niteliğindeki ürünün popülerleşmesi tabii ki biraz zaman aldı.

Temizlik dünyasında bir devrim var eden bu ürünün kullanımı, aslında o kadar pratik değildi. Çamaşır tozunun kullanılmadan önce macun kıvamına getirilmesini gerektiriyordu ve yalnızca üstten açılan basit çamaşır makinelerinde kullanılabiliyordu. XX.yüzyılın başlarında, çamaşır yıkama alışkanlıkları da oldukça farklıydı. İnsanlar çamaşırlarını haftada bir kez yıkıyordu, maddi zorluklar nedeniyle genellikle sadece bir paket deterjan satın alabiliyorlardı.

Lever Brothers (şimdiki adıyla Unilever) şirketi 1919'da bu yenilikçi ürünü satın aldı ve İngiltere pazarına sundu. Tanıtımında "Muhteşem oksijen yıkayıcı" olarak öne çıktı ve reklamlar ile ambalajlar, ürünün beyaz çamaşırlarda yarattığı etkileri vurguladı.

1939 yılında, kullanımını daha da kolaylaştıran yeni bir deterjan formülü piyasaya sürüldü. Bu versiyon, önceden macun hâline getirilmeden kullanılabiliyordu. Böylece temizlik işlemi daha pratik hale geldi. Yıllar içinde sürekli olarak gelişti ve çamaşır deterjanları daha da çeşitlendi. Aslında bu evrim, çamaşır deterjanlarının evlerde yaygın bir şekilde kullanılmasını sağladı ve günümüz temizlik alışkanlıklarımızın temelini attı.

Ve işte o günlerden günümüze kadar deterjanlar değişikliğe uğrayarak, ama her zaman formülüne bir yenilik eklenerek günümüze kadar geldi, bugün çok değişik deterjanlar kullansakta deterjanların atası Persil’in yeri her zaman ayrıdır. 

Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Küçükken bayramlarda büyüklerimizin ellerini öptüğümüzde, çok sık duyduğumuz bir sözdü “ Çok yaşa evladım”

Çok yaşamak tamam da ne kadar? Dünyada bilim adamlarınca kabul edilen ortalama insan ömrü 78 yıldır, erkeklerde 75, kadınlarda 80 olarak hesaplanmıştır tabiki bu bir varsayımdır, yoksa kim ne zaman öleceğini bilemez… Biz başa dönersek, büyüklerimiz derdi ya “Çok yaşa evladım” diye, eminim bu söze en çok uyanda Fransız Jeanne Louise Calment’dir (21 Şubat 1875 - 4 Ağustos 1997) tarihleri arasında dünyanın kayda geçmiş en uzun ömürlü insanı olarak kabul edilmiş 122 yıl 164 gün yaşamıştır. Bu bir rekordu, yeni rekor kırılana kadar Guinness Rekorlar Kitabı’na girdi, şu ana kadarda kimse rekorunu kıramadı… 

Evet sevgili Haber Caddesi okurlarım bu yazımda sizlere bilinmeyen yönleriyle “Guinness Rekorlar Kitabı”nı anlatmaya çalışacağım. Dünyanın en ünlü kitabı yılda bir kez yayınlanır, ve o yıla kadar eğer rekoru kırılamamışsa orada durur, bu kitaba geçen pek çok ta Türk vardır. 

Sultan Kösen 2 Metre 51 santimlik boyu ile “Dünyanın yaşayan en uzun boylu insanı” olarak kitaba girmiştir, 

Fenerbahçe Spor Kulübü, “2008 yılında 9 branşının tamamında kazandığı 1134 kupa ve madalya” ile Rekorlar kitabında yerini almıştır. 

2010 yılında yapılan ölçümlerde ise 8,8 santimlik burnu ile Artvinli Mehmet Özyürek, “Dünyanın en uzun burunlu insanı” olarak Rekorlar kitabına kitabındadır.

Örnekler o kadar çoktur ki, eminim biz daha pek çok dallarda rekorlar kırmışızdır. Mesela :

Vesikalı Yarim, Tatar Ramazan, Ah Güzel İstanbul gibi, kült filmleriyle hafızalarımıza kazınan 2023 yılında aramızdan ayrılan ünlü senarist ve Yönetmen Sefa Önal filme çekilmiş 395 adet senaryosuyla 2005 yılında Guinness Rekorlar Kitabı tarafından tescillenmiş dünya rekorunun sahibidir…

Guinnes Rekorlar Kitabı’na girmek bir prestij meselesidir. Dünyada, milyonlarla ifade edebileceğim kadar kitaplar varken, nasıl olurda bir kitap hepsinin önüne geçer diye çoklarınız düşünmüştür yanılmıyorsam, kitabın tarihçesine inecek olursak, karşımıza bu kitabın yazarı Hugh Beaver çıkar …

Dünyanın önemli buluşlarının hep tesadüf sonucu çıktığını varsayarsak, Guinnes Rekorlar Kitabı’nında bir tesadüf ürünü olduğunu kabul edebiliriz. İrlanda’nın en popüler bira üreticisi Guinness Bira İmalathanesi’nin genel müdürü olan Hugh Beaver, İrlanda’da 10 Kasım 1951 günü arkadaşlarıyla birlikte katıldığı av sırasında bir yağmur kuşunu ıskaladı. Avını ıskalayan tipik her avcı gibi başarısızlığını kabul edeceğine, yağmur kuşunun Avrupa’nın en hızlı kuşu olduğunu savunmaya başladı, bulundukları barda ”Avrupa’nın en hızlı kuşu yağmur kuşu mu yoksa orman tavuğu mu” üzerine şiddetli bir tartışmanın tarafı oldu. 

Oysa ki onların iddia ettiği gibi Avrupa'nın en hızlı kuşu ne yağmur kuşu ne de orman tavuğuydu, hem Avrupa'da hem de dünyada en hızlı kuş, dalış sırasında saatte 360-400 km hıza ulaşabilen Zoolojide (Peregrine Falcon)olarak kayıtlara geçen Gökdoğan’dı ama huylu huyundan vazgeçer mi? Her avcı gibi o da Yağmur kuşunu ıskaladığını kabul edemiyor, Avrupa’nın en hızlı kuşu sanıyordu.  

Guinnes Rekorlar Kitabı’nın (The Guinness Book of Records) doğuşuda burada olmuştu, bu tartışmayla İrlanda barlarında bu türden tartışmaları bitirebilecek bir referansa ihtiyaç olduğunu düşündü ve bunun iyi bir yatırım olabileceği fikrine kapıldı, bu tür soruların yanıtlarını veren bir kitabın başarılı olabileceğini fark etti. Beaver, fikrini Guinness çalışanı Christopher Chataway’a ve üniversite arkadaşları Norris ve Ross Mc Whirter'a anlattı ve fikir gerçek oldu. Bilim insanlarına, koleksiyonerlere, araştırmacılara ve istatistikçilere birçok mektup gönderildi. 27 Ağustos 1955'te ilk “Guinness Rekorlar Kitabı” yayınlandı. Ana sponsoru olan şirketin onuruna, başlığın yanında "Guinness" kelimesi eklendi. 

Bu ilk derlemenin gördüğü şaşkınlık verici ilgiden cesaret alarak Londra’da yayıncıların mekanı Fleet Sokak’ta The Guinness Book of Records’u kurduktan kısa süre sonra 27 Ağustos 1955 günü Guinness Rekorlar Kitabı’nın birinci baskısını yayınladılar. Bir kaç ay içinde İngiltere’de en çok satan kitaplar arasına girmişti bile. Bir sonraki yıl ABD’de de yayınlandı ve 70 bin adet sattı. Ve her geçen yıl yeni rekorların eklenmesi, yeni dillerde ve ülkelerde yayınlanması ile ‘Guinness’ dünyanın her köşesinde ‘rekor’ dendiğinde akla gelen ilk sözcüğe dönüştü. Kitabın ilk editörlerinden olan Ross Mc Whirter, 1975 yılında İrlanda Kurtuluş Ordusu (İRA) tarafından öldürüldü. 

Kitapların yayın sahibi 2001 yılına kadar Guinness PLC (1997’de adı Diageo oldu) şirketi olarak kaldı. Ancak daha sonra Guinness Birası ile Guinness Kitabı’nın yolları ayrıldı. ”Guinness Book of World Records” olan orijinal adı da ”Guinness World Records” olarak değiştirildi.

Guinness Rekorlar Kitabı, geçen yıllar içinde gördüğü ilgiyle bugün yılda Yetmişbindenfazla insanın başvurduğu, dünyanın “EN”ler konusundaki “EN” ve “TEK” rekor tescil kurumudur. Yalnızca kişiler değil resmi kurumlar, hükümetler, belediyeler de bu kitaptaki yerini almak için uğraşıyorlar. 

Guinness Rekorları’nın kapsadığı konular: ilginç özellikler, doğal dünya, bilim ve teknoloji, sanat ve medya, modern toplum, gezi ve taşıtlar, sporlar ve oyunlar gibi kategorilerdir. Rekorlar Kitabı’na geçmeyi başaranların kimi yıllar süren çalışmaların ardından kimi de doğuştan gelen yeteneklerini kullanarak rekortmen olmaya hak kazanıyor. Kitaba bir kez girip sonraki yıllarda kendi rekoruyla yarışan da var; hayatını “En iyisini ben yaparım” dediği bir konuda daha önceden kırılmış bir rekoru geçmeye adayan da…

Guinness Rekorlar Kitabı’nda çok daha fazla Türk’ün yer alması ümidiyle…

Bugünlükle bu kadar, başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Teknoloji çağının tam ortasında yaşıyoruz. Her gün yeni bir uygulama çıkıyor, yeni bir sistem gelişiyor, yeni bir yapay zekâ hayatımıza giriyor. İletişim hiç olmadığı kadar hızlandı. Bir zamanlar günler süren haberleşmeler artık saniyeler içinde gerçekleşiyor. Dünyanın herhangi bir yerinde yaşanan bir olay, birkaç dakika sonra milyonlarca insanın ekranına düşüyor. Bilgiye ulaşmak artık büyük bir ayrıcalık değil; günlük hayatın sıradan bir parçası hâline geldi.

Eskiden insanlar bir konu hakkında bilgi edinmek için saatlerce kitap karıştırır, araştırma yapar, kütüphanelerde zaman geçirirdi. Şimdi ise birkaç kelime yazmak yeterli oluyor. Yapay zekâ sorularımıza cevap veriyor, yön gösteriyor, yardımcı oluyor. İnsanlık belki de tarihinin en hızlı bilgi dönemini yaşıyor. Artık bilgisiz kalmak gerçekten zor.

Ama tam da burada önemli bir soru ortaya çıkıyor:

Bütün bunlar olurken insan neyi kaybediyor?

Çünkü teknoloji gelişirken insanın ruhu aynı hızla gelişmiyor. Bilgi çoğalıyor ama duygular azalıyor. İnsanlar artık birbirine daha kolay ulaşıyor fakat birbirini daha az hissediyor. Herkes konuşuyor ama kimse gerçekten dinlemiyor. Kalabalıklar büyüyor ama yalnızlık da büyüyor.

Sosyal medya hayatımızın merkezine yerleşti. İnsanlar artık yaşadıkları anları yaşamaktan çok paylaşmaya çalışıyor. Bir kafede otururken önce fotoğraf çekiliyor, sonra kahve içiliyor. Gün batımı görülmüyor, sadece kaydediliyor. İnsanlar artık hissetmekten çok göstermeye çalışıyor. Oysa bazı güzellikler sadece yaşanmak içindir.

Bir denizin kenarında oturup dalga seslerini dinlemek…

Bir ağacın altında sessizce düşünmek…

Gökyüzünde süzülen kuşları izlemek…

Bunlar insan ruhunu besleyen şeylerdir. Ama modern hayat insanı sürekli bir hızın içine sürüklüyor. Sürekli yetişmemiz gereken işler, cevaplamamız gereken mesajlar, takip etmemiz gereken gündemler var. İnsan artık durmayı bilmiyor. Sessizlik bile birçok kişiye rahatsızlık veriyor.

Oysa insan bazen yavaşlamalıdır.

Çünkü hayat sadece ekrandan ibaret değildir. Dünya hâlâ bütün güzelliğiyle yaşamaya devam ediyor. Deniz hâlâ dalgalanıyor. Kuşlar hâlâ sabahları ötüyor. Ağaçlar hâlâ rüzgârla konuşuyor. Ama biz çoğu zaman bunları fark edecek kadar sakin değiliz.

Bugün insanlar bilgiye çok yakın ama doğaya çok uzak. Betonların içinde büyüyen nesiller toprağa dokunmadan yaşıyor. Çocuklar kuş sesinden çok bildirim sesi duyuyor. İnsanlık ilerliyor olabilir ama doğadan uzaklaştıkça ruhunu kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.

Yapay zekâ birçok konuda insana yardımcı olabilir. Soruları cevaplayabilir, fikir verebilir, işleri kolaylaştırabilir. Ama hiçbir teknoloji bir insanın içindeki sevgiyi oluşturamaz. Bir dostun samimi bakışını, bir annenin şefkatini, bir çocuğun masumiyetini üretemez. Çünkü insanı insan yapan şey sadece düşünmek değildir; hissetmektir.

Merhamet…

Vicdan…

Empati…

Sevgi…

Bunlar hiçbir makinenin tam anlamıyla sahip olamayacağı değerlerdir.

İşte bu yüzden teknoloji çağında en çok korumamız gereken şey insanlığımızdır. Bilgi çağında vicdanı kaybetmemek gerekir. Hız çağında sakin kalabilmek gerekir. Her şeye ulaşabildiğimiz bir dönemde doğanın değerini unutmamak gerekir.

Bir ağaca bakabilmek…

Bir hayvana acıyabilmek…

Bir insanın derdini gerçekten hissedebilmek…

Bunlar hâlâ çok kıymetlidir.

Çünkü günün sonunda insanı değerli yapan şey ne kadar bildiği değil, ne kadar hissedebildiğidir. Diplomalardan, ekranlardan, takipçi sayılarından daha önemli olan şey kalbin canlı kalabilmesidir.

Bugün dünya büyük bir değişim yaşıyor. Belki gelecekte teknoloji çok daha ileri gidecek. İnsanlar daha hızlı yaşayacak, daha fazla bilgiye ulaşacak. Ama bütün bu gelişmelerin arasında kaybetmememiz gereken bazı değerler var.

Denizi unutmayalım.

Balıkları unutmayalım.

Kuşları unutmayalım.

Ağaçları unutmayalım.

Ve en önemlisi, bütün bu değişimin içinde insan olduğumuzu unutmayalım.

En önemlisi sağlık, kendinize dikkat edin. Hoşça kalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Zihnin Çözüm Ararken Aynı Yerde Kalması

Kişi bazen bir şeyi çözmeye çalıştığını düşünür. Ama ne kadar düşünülse de hiçbir şey değişmez çünkü yapılan şey çözmek değildir. Kaçınmaktır.

Nerede Başlar?

Aşırı düşünme bilgi eksikliğinden başlamaz taşınamayan bir duygudan başlar.

Genellikle şunun etrafında:

 • Yanlış yaparsam ne olur

 • Değerim düşerse ne olur

 • Beni istemezlerse ne olur

 • Kontrol elimden çıkarsa ne olur

Bunlar düşünce değildir. Yaklaşılmayan duyguların sınır çizgisidir.

Zihin Ne Yapar?

Zihin o duygunun içine girmez etrafında döner duyguyu düşünceye çevirir.

Böylece kişi:

 • hissedeceği şeyi düşünür

 • yaşayacağı şeyi analiz eder

Ve şuna inanır: “Üzerine gidiyorum.”

Ama gerçekte olan şudur:

Yaklaşmaz sadece dolaşır.

Neden Bitmez?

Çünkü ortada çözülmüş bir şey yoktur.

Zihin bırakmaz ama dokunmaz.

Bu yüzden:

 • konu aynı kalır

 • düşünceler değişir

 • sonuç değişmez

Ve kişi şunu yaşar çok düşünür, ama hiçbir yere varamaz.

En Tehlikeli Yanılgı aşırı düşünme kontrol hissi verir ama gerçek şudur:

Kontrol yoktur sadece temas yoktur.

Tıkanmanın Nedeni

Sorun düşüncenin yetersizliği değildir. Yanlış yerde ısrar edilmesidir.

Düşünce, duygunun yerini aldığında süreç ilerlemez. Sadece uzar.

Kırılma Noktası

Değişim burada başlar: “Ben şu an neyi hissetmemek için düşünüyorum?”

Bu soru rahatsız eder. Zaten etmesi gerekir. Çünkü cevap düşüncede değildir. Kaçınılan yerdedir.

Temas Burada yapılacak şey küçük görünür.

Ama bütün farkı yaratır:

 • Düşünceyi durdurmaya çalışma

 • Bedende olanı kaçmadan fark et

(boğazda sıkışma, göğüste baskı, midede daralma)

 • Onu değiştirmeden birkaç saniye taşı Bu an kısa olabilir.

Ama gerçek ilk kez burada olur:

Zihin susar. Deneyim ortaya çıkar.

Sonuç

Aşırı düşünmek zayıflık değildir. Bir korunmadır.

Ama korunma sürdükçe, temas olmaz.

Temas olmadıkça, çözüm oluşmaz.

Zihin anlamaya çalışır. Ama her şey düşünerek çözülmez.

Bazı şeyler ancak dokunulduğunda çözülür.

Ve çoğu zaman gerçek şudur:

Sürekli düşündüğün yer, aslında dokunamadığın yerdir…

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın Habercaddesi okurlarım. 

HANIM DEMİRBAŞ 

SOSYAL PEDAGOG

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

En kapitalist oyun nedir diye soracak olsam inanıyorum çoklarınız tek cevap verecektir Monopoly !

Geçmişten günümüze kalan en popüler masa oyunlarından biridir…. Kim istemez ki ev sahibi olmak ama bunun yanında iflas etmek, kiracı durumuna düşmekte var, atalarımızın dediği gibi “Dimyat’a pirince giderken, evdeki bulgurdan olma”durumu diyebiliriz… 

Hepimizin aşina olduğu, arkadaşlarımızla kaliteli zaman geçirmemizi sağlayan Monopoly oyununun hikayesi sizi hayretler içerisinde bırakacak.

Değerli Habercaddesi okurlarım, bu yazımda da sizlere dünyanın en ünlü oyunundan “Monopoly” den bahsetmek istiyorum.

Bu Monopoly çılgınlığı ilginçtir günümüzde bilgisayar herşeyini önüne geçse de, Monopoly olmazsa olmazlarımız arasındadır hala. 

Monopoly'nin temel amacı, diğer oyuncuları iflas ettirip en zengin oyuncu olarak oyunu tamamlamaktı. Bu hedefe ulaşmak için oyuncular, mülk satın alır, kiraya verir, ev ve otel inşa eder, diğer oyuncuların mülklerine zar atmaları sonucunda kira ödemelerini toplar, kısaca ticari zekaya dayalı bir emlak oyunu diyebilirim. 

Öyle bir masa oyunu düşünün ki, amacı üretim araçlarında özel mülkiyetin yarattığı eşitsizlikleri ve kapitalizmin yarattığı düzeni oynayan kişiye sorgulatmak olsun. Ardından 270 milyondan fazla satışıyla küresel ölçekte büyük bir sermaye döngüsünün parçası haline gelsin. İşte karşınızda, yıllar içinde, eleştirdiği sistemin en kârlı ürünlerinden birine dönüştürülen o oyun: Orijinal adı ile “The Landlord’s Game” ya da bizim bildiğimiz adıyla “Monopoly”

Günümüzde popüler kültürün bir parçası haline gelmiş, yüz üçten fazla ülkede lisanslı ve otuz yediden fazla dilde yayınlanmış olan “Monopoly” İngilizce bir kelimedir, Türkçe de “Tekel” anlamına gelir, oyunun oynanması oldukça basittir, amacı ise mümkün olduğunca çok mülk satın alıp (arsa, istasyon, iskele, kamu kuruluşu gibi) diğer oyunculardan toplanan kira gelirleri ile onların iflas etmesini sağlamak ve oyunda kalan son oyuncu olarak oyunu bitirmektir.

Kendi kulvarında tartışılmaz bir numara olan Monopoly oyununun hikayesi ve geçmişi ise şu anki halinden oldukça farklıdır. Günümüzde, Monopoly adıyla bilinen bu oyuna ilişkin ilk kuralları icat eden kişi, çoğunluk tarafından bilinen “Charles Darrow”değildir.

Evet bilinenin aksine bu oyunun gerçek sahibi Washington’da yaşayan Lizzie Magie adındaki Amerikalı Yazar, Sanatçı, oyun tasarımcısı bir kadındır. 

Lizze Magie 1903 yılında The “Landlord’s Game” adını vererek tasarladığı bu oyunun patentini almak için başvuru da bulunan ilk kişiydi, sonradan “Monopoly”’e dönüşecek olan “The Landlord’s Game”’i yaratma hikayesinden önce, döneminin şartlarına göre son derece sıra dışı bir kişiliğe sahip olan bu kadından biraz bahsetmek istiyorum sizlere: 

Lizzie Magie, stenograf ve sekreter olarak çalışıp hayatını kazanan ancak bununla birlikte şiir ve kısa hikayeler yazan, kendi komedi şovlarını sahneleyen bir sanatçıydı. 1886 yılında doğan Magie, gazeteci babası James Magie’nin etkisiyle küçük yaştan itibaren habercilik ve siyasi tartışma ortamlarına aşina bir şekilde yetişmiştir. Tekelcilik karşıtı Henry George’un “Progress and Poverty” (İlerleme ve Yoksulluk) isimli eseri, baba James ve kızı Lizzie’yi oldukça derinden etkilemiştir, Henry George’un eseri ile dönemin yoksulluk içindeki şartlarının birleşimi, Magie’lerin sol görüşlü, tekelleşme karşıtı görüşler benimsemesine yardımcı olmuş ve ironik bir şekilde bu eser “Monopoly” oyununun ilk versiyonu olan “The Landlord’s Game”’in esin kaynağı olmuştur.

Bu düşünceler içerisinde Lizzie Magie, sonunda Landlord's Game isimli masa oyununu yaratmıştır. Bu oyunda iki farklı kural seti bulunmaktaydı. İlki servetin tüm oyuncular tarafından bölüşüldüğü tekel karşıtı bir modelken. İkinci kural seti ise tek bir oyuncunun tekelleşerek diğer oyuncuları ezdiği ve her şeye sahip olduğu bir modeldi. Bu oyun Monopoly oyununun atası sayılmaktadır.

İki farklı oyun modeli yaratmasının nedeni ise ikisini de oynayan kitlelerin, ahlaki açıdan servetin paylaşıldığı kural setine yöneleceğini düşünmesidir.

Fakat işler Magie'nin istediği gibi gitmedi. 1903 yılında oyunun patentini alan Lizzie Magie'nin yarattığı bu oyun zamanla solcu, aydın kesimler tarafından anti-tekelci modeli çok tercih edilse de, oyunun ve Magie'nin başına gelen talihsiz şeyler oyunu bizim bugün bildiğimiz hale getirdi.

1930'lara gelindiğinde Charles Darrow, Landlord's Game oyununun tekelci versiyonunu keşfeder ve oyunu kendisinin bulduğu yeni bir oyunmuş gibi piyasaya sürer.

Her dönemde olduğu gibi o dönemde de sahtekarlar vardı, oyunun gerçek yaratıcısının, uzun yıllar boyu oyunu kendisinin bulduğunu iddia etmiş olan ve uzun yıllar kamuoyunun dikkatlerini üzerine çeken Darrow değil, Lizzie Magie olduğu ne yazıkki uzun süre sonra anlaşılmıştı, maalesef bu süreçte oyun haklarını Parker Brothers'a satan Darrow, satıştan haksız yere milyonlar kazanmıştı.

1930'larda Lizzie Magie, Darrow'un iddialarına karşın bir şekilde sesini duyurur ve oyunun kendisine ait olduğunu ortaya koyar, bu durumu fark eden şirket Lizzie Magie ile bir anlaşma yapar. Dolayısıyla Landlord’s Game ve birkaç masa oyunu çalışmasınının daha tüm haklarını Parker Brothers'a 500 Dolar karşılığında satar ve başkaca da telif ücreti alamaz. Oyunun günümüzde kadar yaklaşık 750 milyon kişiye ulaştığını varsayarsanız, Lizzie Mogie’nin ne derece ucuz sattığını daha iyi anlarsınız. 

Kıtaları aşıp hemen hemen her eve giren bu oyun, yıllarca üretiliş amacı bilinmeksizin oynandı.

Dünyanın farklı ülkelerinde farklı versiyonları çıkan ve yıllar içerisinde milyonlarca kişiye ulaşan bu oyunun, dünyayı kendince değiştirmeye hevesli bir kadının çabaları ve düşlerinden doğduğunu artık biliyorsunuz.

Bugünlükle bu kadar, başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Modern çağ, insanı sürekli daha fazlasını istemeye teşvik eden görünmez bir sistem üzerine kurulu. Daha fazla eşya, daha fazla başarı, daha fazla görünürlük… Sanki hayatın değeri, sahip olduklarımızın sayısıyla ölçülüyormuş gibi. Oysa bu gürültünün içinden sessiz ama güçlü bir akım yükseliyor: minimalizm. Peki minimalizm gerçekten sadece az eşya ile yaşamak mı, yoksa bundan çok daha derin bir yaşam felsefesi mi?

Minimalizm çoğu zaman yanlış anlaşılan bir kavram. Pek çok kişi onu, boş evler, sade gardıroplar ve “az ile yetinmek” olarak tanımlıyor. Oysa minimalizm, eksiltmekten çok seçmektir. Hayatındaki fazlalıkları bilinçli bir şekilde ayıklamak ve geriye kalanların değerini gerçekten hissedebilmektir. Bu yüzden minimalizm bir yoksunluk değil, bir farkındalık biçimidir. Ne sahip olduklarından kaçmak ne de her şeyi reddetmektir; aksine, neyin gerçekten sana ait olduğunu anlamaktır. Günümüzde insanın en büyük sorunlarından biri, sahip olduklarıyla değil; sahip olmak istedikleriyle meşgul olması. Sürekli ertelenen mutluluklar, “biraz daha olunca” diye başlayan cümleler, hiç bitmeyen bir tatminsizlik hali… Minimalizm tam da bu döngüyü sorgular. Gerçekten neye ihtiyacımız var? Ve daha da önemlisi: Sahip olduklarımız mı bizi mutlu ediyor, yoksa biz mi onları taşımaya çalışıyoruz?

Minimalist bir yaşam, sadece fiziksel eşyaları azaltmakla sınırlı değildir. Zihinsel ve duygusal yüklerden arınmayı da içerir. Gereksiz ilişkiler, tüketen alışkanlıklar, anlamını yitirmiş uğraşlar… Bunların hepsi hayatımızda yer kaplayan ama bize katkı sağlamayan unsurlardır. Minimalizm, bu yükleri fark edip bırakabilme cesaretidir. Çünkü insan bazen fazlalıklarıyla değil, bıraktıklarıyla hafifler. Modern dünyanın tüketim kültürü, insanı sürekli bir eksiklik hissi içinde tutar. Reklamlar, sosyal medya ve popüler kültür, “yeterli olmadığımızı” hissettiren mesajlarla doludur. Minimalizm ise bu algıya karşı sessiz bir direniştir. “Daha fazlasına ihtiyacım yok” diyebilmek, aslında güçlü bir duruştur. Çünkü bu cümle, dışarıdan dayatılan standartlara değil, içsel bir dengeye dayanır. Kendi değerini, sahip oldukların üzerinden değil; kim olduğun üzerinden kurabilmektir. Minimalizmin bir diğer önemli yönü de zamanla kurduğu ilişkidir. Daha az eşya, daha az karmaşa; daha fazla odak ve daha fazla anlam demektir. İnsan, hayatını sadeleştirdikçe aslında kendine alan açar. Düşünmek, üretmek, hissetmek ve gerçekten yaşamak için… Sürekli meşgul olma hâli yerini daha bilinçli bir varoluşa bırakır. Çünkü zaman, sahip olunabilecek en kıymetli şeydir ve minimalizm, onu daha verimli kullanmayı öğretir.

Elbette minimalizm herkes için aynı anlama gelmez. Kimisi için daha az eşya, kimisi için daha az gürültü, kimisi için ise daha fazla özgürlük demektir. Ama ortak noktası şudur: Bilinçli bir yaşam. Otomatikleşmiş alışkanlıkların dışına çıkmak, gerçekten neyin değerli olduğunu sorgulamak ve hayatı bu doğrultuda şekillendirmek. Bu yönüyle minimalizm, sadece bir yaşam tarzı değil; aynı zamanda bir düşünme biçimidir.

Ancak minimalizm, bir yarış ya da gösteri haline geldiğinde özünü kaybetme riski taşır. “En az eşyaya sahip olan” ya da “en sade yaşayan” olmak gibi bir hedef, bu felsefenin ruhuna aykırıdır. Çünkü minimalizm bir kıyas değil, kişisel bir yolculuktur. Herkesin sınırları, ihtiyaçları ve yaşam koşulları farklıdır. Bu nedenle minimalizm, başkalarının hayatına bakarak değil, kendi iç sesini dinleyerek şekillendirilmelidir.

Bir başka önemli nokta da minimalizmin sadece bireysel değil, toplumsal bir etkisi olduğudur. Daha az tüketmek, daha az israf etmek ve daha bilinçli seçimler yapmak; yalnızca bireyin hayatını değil, çevresini ve dünyayı da etkiler. Bu yönüyle minimalizm, sürdürülebilir bir yaşamın da kapısını aralar. Daha azla yetinmek, aslında daha çok şeyi korumaktır.

Sonuç olarak minimalizm, azla yetinmek değil; gerçekten yeterli olanı fark etmektir. Hayatı sadeleştirmek, onu küçültmek değil; aksine daha anlamlı hale getirmektir. Belki de en büyük zenginlik, sahip olduklarımızın sayısında değil; onlarla kurduğumuz bağın derinliğinde saklıdır. Ve belki de asıl soru şudur: Hayatımızı dolduran şeyler mi bizi tanımlar, yoksa sadeleştiğimizde ortaya çıkan gerçek benliğimiz mi? Çünkü bazen insan, eksilttikçe tamamlanır

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Banu’nun sesi adeta Emel Sayın’ı anımsatıyordu. Naifliği, konuşması, sahnedeki duruşu başka bir dönemin zarafetini taşıyordu sanki. O dönem yaptığı single ile müzik dünyasında büyük yankı uyandırmıştı. Ama onun en büyük heyallerinden biri, yıllarca hayranlık duyduğu Engin Çağlar ile aynı ortamda bulunabilmekti. İşte o hayal, bizim programımızda gerçekleşmişti. O gün stüdyoda gözlerinin içi gülüyordu… Mutluydu… Heyecanlıydı… Ve insanın içini ısıtan o güzel tebessümüyle herkese enerji saçıyordu.Programdan sonra dostluğumuz hiç kopmadı. Yıllar geçti ama Banu hep aynı samimiyetle kaldı. Defalarca röportaj yaptık, haberlerini yayınladık. Her konuşmamızda o güzel kalbini bir kez daha görüyordum. Vefayı bilen insanlardan biriydi. Günümüz dünyasında az bulunan o ince ruhlu insanlardan…

Hayatındaki en büyük güç ise annesiydi…’O benim menajerim, canımın içi, her şeyim…’ derdi annesi için. Gerçekten de birbirlerine yalnızca anne kız değil, iki yol arkadaşı gibiydiler. Annesi onun hem en büyük destekçisi hem de hayata tutunduğu dal olmuştu. Hastalıkla mücadele ettiği dönemde bile onu bir an olsun yalnız bırakmadı. Biz Habercaddesi TV’yi kurduğumuzda heyecanla aramıştım onu…’Banu gel, burada program yap…’ demiştim. Çünkü onun enerjisinin ekrana çok yakışacağını biliyordum. İnsanlara umut veren bir tarafı vardı. Kamera onu seviyordu, insanlar da öyle…Bir süre sonra annesiyle birlikte kanala geldi. Tanıtımlar çektik. Yeni projeler konuştuk. Gözlerinde yeniden umut vardı. Sanki hayata yeniden başlayacaktı…

Ama hayat bazen en güzel hikayeleri yarım bırakıyor…Meme kanseriyle verdiği savaş onu günden güne yormuştu. Bir ayağı hastanede, bir ayağı evdeydi artık. Kemoterapiler, ilaçlar, bitmeyen yorgunluk… Ama buna rağmen hiçbir zaman tamamen teslim olmadı. Güçlü görünmeye çalıştı. Acısını içine attı. Yıllarca bir kadın olarak dimdik ayakta durdu ve herkese mücadele etmeyi öğretti. Son zamanlarda kendisinden haber alamıyordum. Yaklaşık bir yıl olmuştu sesi soluğu çıkmayalı… İçimde hep bir merak vardı ama insan bazen kötü haberi duymaktan korktuğu için aramayı erteler ya… İşte öyle…Dün akşam gazeteci arkadaşım Özlem Uçar mesaj attı.‘Banu’yu kaybettik…’ dedi.

Bir an inanamadım.Hemen telefonuna sarıldım. Numara hala kayıtlıydı. Aradım… Telefon çalıyordu… Ama açan yoktu… O an insanın içine çöken o tarifsiz sessizlik var ya… İşte onu yaşadım. Sonra annesini aradım…Ve acı gerçeği öğrendim. Banu Kalender yaklaşık bir ay önce hayata sessizce veda etmişti… Ne kadar ağır bir cümle…Daha gençti… Hayalleri vardı… Yapacak işleri vardı… Söyleyecek şarkıları, kuracağı cümleleri, yaşayacağı güzel günleri vardı…Ama o, bu dünyadan sessizce ayrılmayı seçti sanki… Ardında gözyaşı bıraktı… Özellikle de yıllarca elini hiç bırakmayan annesini… Belki de en zor vedalardan biri buydu. Bir annenin evladına sessizce bakakalması…

Banu yıllarca yalnız savaştı. Hastalığa rağmen zarafetini kaybetmedi. Acılarına rağmen insanlara gülümsemeyi bırakamadı. Güçlü olmanın ne demek olduğunu herkese gösterdi. Ve sonunda hiçbir gösteriş olmadan, hiçbir şikâyet etmeden bu dünyadan usulca geçti… Şimdi geriye anılar kaldı… Bir stüdyo ışığı altında atılan kahkahalar… Kurulan hayaller… Yarım kalan projeler… Ve güzel bir insanın kalbimize bıraktığı tarifsiz iz… Bazı insanlar ölmez… Sadece sessizleşir… Sen de şimdi o sessizliğin içinde, yıldızların arasında bir yerdesin Banu… Nurlar içinde uyu güzel insan…O güzel gülüşün, merhametin ve dostluğun hep hatırlanacak…

Habib BABAR

Güzel bir üçlü değil mi ? 

Oysa yıllar öncesinde üçü de topraklarını genişletmek uğruna birbirleriyle az kan dökmemişler di. Üçüde ayrı ayrı hükümdarlık ken bugünlere gelinceye kadar, o saltanat dünyasından eser kalmamış yani ben şu imparatorun torununun torunuyum diyen kimse yok gibi.

Onların İmparatorlukları teknoloji üzerine, neredeyse tüm dünyaya kafa tutuyorlar. Çiçeklerle bezeli yeşilin her tonu ağaçları öyle sıhhatli ki kuruyan tek bir dal bile yok, gökyüzüne yükselen devasa binaları görünce içim ürperdi, belki de kıskandım.

Üç ülkede yarışa koşturulan atlar gibiler, Çin için biraz düşünsem de, Japonya ve Kore’ nin şehirleri birbirlerinin inadına çok temizler, yerlerde ne bir izmarit, ne bir kağıt parçası ne teneke kutular görebilirsiniz, sokak çöpçüleri faraş ve süpürgeleriyle kıyı köşeyi devamlı temizliyorlar, neredeyse yerlere basmaya kıyamıyacak gibiyim. 

Uzun süren bir uçak yolculuğundan sonra çıkışa doğru ilerlerken gördüğüm çirkin manzaradan kendim utandım, yerler terlik, örtü, yastık ve yenilip sağa sola atılmış kağıt parçalarıyla doluydu. Uçak motorlarını susturmadan ayağa fırlayarak kabin kapaklarını açıp eşyalarını almaya kalkan bu yolcular neden sırtlarını dayadıkları yastıkları, üstlerine örttükleri örtüleri yerlere atar ve üstlerine basarak giderlerdi ki? Bence bir anons da bunun için yapılmalı, o uçaklarda bizim evimiz gibi temiz tutulmalı. Uzun yol bahanesi, uykusuzum yorgunum sözleri yalan dolan, inişe geçildiğinde iki ucu tutulup dörde katlanacak örtüyü düzgünce koltuğa bırakıp gitmek bu kadar zor muydu? İnsanların ayaklarına dolanmak zorunda mı bırakılmalıydı? 

İlk durak Seul… şükür kavuşturana , panoramik geziyoruz, oldukça düzgün görünen şehir pırıl pırıl , insanın yüzüne gülüyor , tıpkı kendi halkı gibi , yollar tertemiz , caddeler , sokak araları her yer pir-ü pak. Binalar güzel korunmuş not vererek yürüyoruz fotoğraf çekmek için indiğimiz yerlerde. 

Sen kalk bütün kış eski yeni Kore filmleri izle sonra gel kendini burada bul mutluluğum zirve yapmış durumda. Uçakta da yanımda üç Koreli oturuyordu maşallah sessiz sedasız oturarak öyle iyi anlaştık ki gözlerimizle..Bir kere çok kibarlar, saygıyla eğiliyorlar, biz artık unuttuk o kelimeyi.

Bu yeni nesil var ya hangi kuşaksa artık hepten bilmeyecek bu kelimelerin neyi ifade ettiğini. 

Ve Seul…

Gerçekten sana ayak bastım , geziyorum adım adım , kremlerin , maskelerin beni ilgilendirmiyor ben seni geceli gündüzlü yaşamak istiyorum. Mağazaları es geçtim, satış elemanlarına gözlerim kapalı, kulaklarım tıkalı, gençlik sevdam da yok, yalnızca yemek, uyku ve bol bol gezmek yani havanı teneffüs etmek.

Seul de geçirdiğimiz üç günde etlerini çok beğenerek yediğimi itiraf edebilirim sinisiz, yumuşacık ben ki ot severim ama burada ete hayır diyemedim.

Sakuraların özellikle Kore’ye ait olduğunu öğrendim. Japonlar buradan ülkelerine taşımışlar, Kore de bir ay yaşayan Sakura ağaçları Japonya da en fazla onbeş gün yaşıyormuş, reklamı Japonyayı aşmış, dünyayı sarmış. 

Çiçeklerin artık zamanı geçmiş tek tük kalan ağaçları gördük , rüzgarla çiçekler savrulup gitmiş. Hava biraz esintili oysa üç gün sonra baharın son ayını yaşayacağız. Bir yanda modern mimari gökdelenler, alış veriş merkezleri, markaları sağlı sollu dağıtmış şık bir cadde diğer yanda tapınaklar, eski evler.

Tokyo’ya uçuyoruz , hayatımın hatasını THY uçağının inişteki içinin , fotoğrafını çekmemekle yapmışım iki uçağı mukayese ederdim , pırıl pırıl, tertemiz bir iniş , sırt örtüleri katlanmış , yastıklar koltuklara dayalı en ufak bir döküntü yok , hostesler şık ve zarif, kuğu gibiler uçağın içi oldukça ferah.

Tokyo’nun ayağımıza giydiğimiz parmak arası tokyo terlikle hiç alakası yok ama hangi akıldan çıktı ki yıllarca giydik o terlikler. Yine şık bir mimari ve devasa gökdelenler biz gelmeden bir kaç gün önce yine deprem olmuşt, hem de 7.4 şiddetinde, biz de olsa yer yerinden oynardı burada sallanan tek bir ağaç bile yok , bu sabah yine olmuş hissetmedik.

Tokyo -Osaka-Kobe - Kiyoto Bambu ormanları ve Fuji Dağı, Geyşa Mahallesi, Çay Seremonisi 

 Tekne, Hızlı Tren , Uçak, Otobüs hatta Taksi, tüm bu araçları kullanıyoruz.

 Şehirler çok güzel, çok temiz, mimarisi eşsiz , tapınaklar , gösteriler her şehirde bir otel kiminde iki kiminde üç gün kalacağız . Grup uyumlu 33 kişiyiz yedisi genç gerisi 60 ila 82 arası rehberimiz Haluk Bey son derece kültürlü, geniş bir birikime sahip, anlatımıyla hepimize dinlettiren 60 yaşında bir beyefendi, Boğaziçi mezunu, Mühendis ama rehberlikte çok çok başarılı, Turumuzun adı (Dünya Değişmeden) turumuzun adı.

 Tekneyle Fuji Dağı’nı görmek için gölde tur attık ama sis onu kapatmış bir de bulutlar o tarafa doğru akınca sanki saklambaç oynuyor gibiyiz azıcık tepesini gördüğümüzde mutluluktan bağırıyoruz , geçmişini yaşayan çocuklar gibiyiz hepimiz. Meraklı gözlerimiz Fuji’yi bulmaya çalışıyor, tahta sıralarımızdaki atlaslarımızdan başlarımızı kaldırıp dağın güzelliğini seyretmeye başladık , sis bir gidiyor bir geliyor..

Başka bir gün Bambu ormanının içine daldık, bambular rüzgarın uğultusuna ses veriyor sanki, o incecik gövdelerinde hışırtılı bir sesle şarkı söylüyor gibiler.

Ve Kiyota :

Masalsı bir şehir savaş bu şehrin güzelliğine hiç dokunmamış bombalarını diğer şehirlere atıp burayı kendi güzelliğiyle baş başa bırakmışlar. Tapınaklar bir cennetin içerisinde mücevher gibi, yeşilin tonları her ağacın cinsinde farklı, oldu bitti ağaca sevdalıyım yine de aç bir kurt gibi bakıyorum bu güzelliğe. 

Hava biraz açıyor, sonra kapıyor bir iki damla serpiştirip gidiyor yere eğilip üç beş tane taş aldım tapınağın çıkışında, benim alışkanlığım yıllardır gittiğim her ülkeden taş getiririm bir kavanoz dünya kardeşliğim var. 

Arkadaşım illada deodorant alacağım dedi ya ne Seul’de ne de Japonya da gezdiğimiz tüm şehirlerde sprey deodorant yok yalnızca roll-on var, ozon tabakasına zarar vermemek için satmıyorlarmış bu nasıl bir duyarlı insan olma hali. 

Biraz da Geyşa Mahallesini geziyoruz, yerel kimono giysili genç kızlar hemen her yerde, kiralayarak giydikleri bu giysilerin fotoğraflarını sosyal medyadan paylaşıyorlarmış. Geyşa Mahallesinde, Geyşaların misafir beyleri ağırladıkları evler kapalı bir mücevher kutusu gibi, polislerle korunuyor, dikkatli bakmak ve bir Geyşa’nın fotoğrafını çekmek yasak , saygı duyuyoruz..

Tokyo ile Osaka arasında yer alan Nara şehrini geziyoruz , geyikleriyle ünlü bu şehrin , geyiklerini ellerimizle besleyeceğiz, herkes çantasında ne varsa onu veriyor, geyikler oyun arkadaşımız gibi hiç çekinmeden yanımıza yaklaşıp beni sev ve beni besle diyor. Hiç kırar mıyız ? 

Yavaş yavaş şehri arkamızda bırakıyoruz.

Gecesi ayrı, gündüzü ayrı güzel Japonya’ ya ertesi sabah veda edip hızlı trenle Çin’ e geçiyoruz.

Şanghay’dayız:

Dünyada ne kadar çok renk varsa hepsi Şanghay da buluşmuş adeta. Kırmızı fenerler, yol boyunca sarı pembe, mavi yeşil balonlar ağaçların dallarında, sardunyalar ve diğer çiçekler alabildiğince coşmuş , havası suyu her yere dağılmış her şey o kadar can dolu ama bir o kadar da kalabalık bir şehir , çok değil bir iki evsiz var gibi , işte yine evsiz Çinlilere rast geldik yerlere kıvrılmışlar, yüzlerinde buruk bir gülümsem. Acaba Kore de ve Japonya da da evsiz yurtsuz var mıydı? Gezerken hiç görmedim, hayat herkese adil değil ne yazık ki.

Zengin Şanghay’dan sonra bürokrasinin kalbi Pekin deyiz: Oldukça sade bir şehir, 

Şanghay daki binalar gerçekten görmeye değer, bir yanda tarihi binalar diğer yanda modern mimari şık binalar, taş köprüler , çocuklar için uçsuz bucaksız oyuncak mağazaları büyükler için teknolojinin en son modelleri, küçük adamların dev adımları. 

Bence dünya onlar için bir top ve onlar elden ele bunu o kadar güzel oynuyorlar ki , mutlular mı derseniz güler yüzlü oldukları için mutlular diyebilirim. 

Öğleden sonra geleneksel “Çay Evin” de çay seremonimiz var, minik kaselerde çeşitli çayların lezzetlerini deneyeceğiz. Kaç gün geçti bilmiyorum ama en son çayımı memleketimde içmiştim.

Artık gezimizin son durağı Pekin’deyiz:

Yapacak çok iş var yeşim taşlarının nasıl yapıldığını gösteren fabrikayı ziyaret ediyoruz öncelikle , meşhur Çin Seddi’ nde yürüyüş , mahşeri bir kalabalık, Çin ipeğinden yaplan yorganlar, yastıklar, kıyafetler ve eşarplar, gelmişken bir yorgan iki yastık aldık vakumlattık, bilgisayar çantası büyüklüğünde oldu rehberimiz Haluk Beyin tavsiyesiyle, Cennet Tapınağı ve Yasak Şehri ve Tian An Men meydanını ziyarete gittik tanklar yok, gül bırakamadık ama sevgimizi bıraktık bu arada gökyüzü delirmiş gibiydi. Fındık büyüklüğündeki doluları yağdı sırtımıza, sanki savaş meydanındayız ne şemsiye, ne yağmurluk hepsi valizlerde anlayacağız sonrasında hepimiz öksürmeye başladık.  

Son İmparator filminin çevrildiği sarayın merdivenlerinde poz vermek güzeldi ve en sonunda da akşam yemeği olarak Pekin Ördeği yedik ve bu güzel üç ülkeye veda ederek havaalanına doğru yol aldık, gece uçuşumuz başlayacak birazdan. 

Geriye kalan ne varsa aklımızda getirdik , üç ülkenin üçünün de yolları kaymak gibi , kaldırımları çok düzgün , arada hafif çatlayanlar olsa da kırık ucu kalkık tek bir taş yok yürüdükçe yıllar içerisinde tüm taşlar yerine oturmuş , eğri büğrü değil caddeler çok geniş , altı gidiş altı geliş on iki şerit engelli yolları neredeyse diğer zeminle aynı seviyede. Hepsi çalışkan, hepsi temiz, rekabet elbette var ama o olmasa çalışkan olamazlar ki. Bizi taşıyan tur otobüslerimizde kristal avizelerin sallanmasına çok güldük bir de klasik dikişli püsküllü perdelerine.

Başka bir geziden başka anıları toplamak ve burada sizlerle paylaşmak isterim  

Tekrar görüşmek üzere 

Saygılar, sevgiler

FATOŞ ACAR

GAZETEC YAZAR

Bir zamanlar “orta sınıf” diye bir gerçek vardı… Ne çok zengin, ne çok yoksul… Ama en çok umut eden, en çok çalışan, en çok hayal kuran kesimdi. Bir ev sahibi olmak, bir araba almak, çocuklarına iyi bir eğitim sunmak, yılda bir kez de olsa tatile çıkabilmek… Ve hepsinden önemlisi, yarının bugünden daha iyi olacağına dair o sarsılmaz inanç… İşte orta sınıf tam olarak buydu. Hayatın yükünü sırtlayan ama geleceğe dair umudunu da kaybetmeyen insanların sessiz ama güçlü hikâyesiydi. Şimdi durup kendimize soralım: Gerçekten hâlâ var mı o hayat, yoksa sadece bir hatıradan mı ibaret kaldı?

Eskiden maaş günü geldiğinde bir rahatlama olurdu insanın içinde. “Yetmez ama idare eder” duygusu bile bir güven hissi yaratırdı. Çünkü insan en azından kontrolün kendisinde olduğunu düşünürdü. Şimdi ise maaş günü bir ferahlık değil, adeta bir hesaplaşma günü. Faturalar sıraya giriyor, kira kapıda bekliyor, mutfak masrafı her geçen gün biraz daha ağırlaşıyor. Marketten alınan poşetler hafifliyor ama ödenen tutarlar ağırlaşıyor. İnsan eve dönerken yalnızca aldıklarını değil, alamadıklarını da taşıyor aslında. Ve o kaçınılmaz soru zihnin bir köşesinde yankılanıyor: “Ben bu kadar çalışıyorum… neden hâlâ yetişemiyorum?” Bu soru artık bireysel bir serzeniş değil, toplumsal bir çığlık haline gelmiş durumda.

Zengin daha da zenginleşiyor, çünkü paranın kendine ait bir dili var ve o dil, parayı kendine çekiyor. Yatırım yapabilen, sistemi çözebilen, risk alabilecek gücü olan büyüyor, genişliyor, çoğalıyor. Parası olanın seçeneği de artıyor, gücü de. Ama orta sınıf için tablo çok daha farklı. Risk alacak birikimi yok, birikim yapacak alanı yok, hata yapacak lüksü hiç yok. En küçük bir yanlış adım bile onu yıllarca geriye götürebiliyor. Ve en acı gerçek şu ki, çalıştıkça yükselmesi gereken insanlar artık çalıştıkça yoruluyor. Emek artıyor ama karşılığı aynı oranda büyümüyor. Çaba var ama karşılığında gelen sadece yorgunluk oluyor.

Fakir kesim zaten uzun zamandır hayatta kalma mücadelesi veriyor. Onun derdi geleceği planlamak değil, bugünü atlatabilmek. Ama orta sınıf… işte kırılma tam da burada başlıyor. Çünkü orta sınıf artık ikiye ayrılıyor: yavaş yavaş yukarı çıkabilen küçük bir kesim ve sessizce aşağıya kayan büyük bir çoğunluk. Ve gerçekçi olalım, çoğunluk aşağıya doğru sürükleniyor. Bu düşüş ani değil, gürültülü değil… ama çok derin ve çok gerçek. İnsan farkına vardığında ise çoğu zaman çok geç oluyor.

Bir düşün… çocukluğunu hatırla. Belki anne ya da baban tek maaşla bir evi döndürebiliyordu. Belki hayat çok lüks değildi ama bir denge vardı. Eksik yoktu, huzur vardı. Şimdi ise iki kişi çalışıyor ama bir hayatı kurmak bile zorlaşıyor. Eskiden “çalışırsan başarırsın” denirdi. Bu cümle bir motivasyondu, bir yol haritasıydı. Şimdi insanlar çalışıyor, hem de eskisinden çok daha fazla… ama sadece ayakta kalabiliyor. Koşuyorlar ama ilerleyemiyorlar. Yoruluyorlar ama varamıyorlar.

En acı gerçek ise şu: İnsanlar artık hayal kurmaktan vazgeçiyor. Çünkü hayal kurmak bile bir lüks gibi hissettiriliyor. Umut etmek bile maliyetli bir duygu haline gelmiş durumda. Bir kahve içerken bile hesap yapan, bir ay sonrasını değil yarın sabahı düşünen insanlar var artık. Ve bu insanlar tembel değil, aksine sistemin en çok çalışan, en çok çabalayan kesimi. Ama ne yazık ki en çok sıkışan da yine onlar.

Orta sınıfın çöküşü sadece ekonomik bir mesele değil; bu aynı zamanda derin bir duygu kaybıdır. Güven kaybıdır, aidiyet kaybıdır, gelecek hissinin yavaş yavaş silinmesidir. Çünkü insan sadece parasını kaybetmez… inancını kaybettiğinde asıl o zaman yıkılır. Kendine olan güvenini, yarına dair umudunu kaybettiğinde, işte o zaman gerçek çöküş başlar.

Ama burada çok kritik bir gerçek var: Bu bir kader değil. Bu bir düzen ve her düzen değişebilir. Tarih bize defalarca gösterdi ki dengeler bozulur, sistemler sarsılır ama ardından yeniden kurulur. Bugün orta sınıf sıkışmış olabilir, evet… ama bu aynı zamanda bir uyanışın da başlangıcı olabilir. İnsanlar artık sorguluyor, artık eskiye göre daha bilinçli. “Bu böyle gitmez” diyenlerin sayısı her geçen gün artıyor.

Daha bilinçli tüketim alışkanlıkları, farklı gelir yolları arayışları, dayanışma ihtiyacının yeniden doğuşu… Bunların hepsi aslında yeni bir dönüşümün işaretleri. Çünkü artık insanlar sadece çalışmanın yetmediğini görüyor. Yeni dünya; akıl, esneklik ve cesaret istiyor. Ama belki de en çok, insanın kendi değerini bilmesini istiyor. Çünkü kendini değersiz hisseden bir insan, ne kadar çalışırsa çalışsın bir noktadan sonra tükenir.

Gerçek şu ki kimse kimseyi kurtarmayacak. Ama insanlar birbirine tutunursa, birbirini anlarsa, birbirine destek olursa… işte o zaman her şey değişebilir. Zengin daha zengin olabilir, fakir daha yorgun olabilir… ama orta sınıf eğer gerçekten uyanırsa, oyunu değiştiren taraf olabilir. Çünkü orta sınıf sadece bir ekonomik grup değildir; o, toplumun omurgasıdır. O kırılırsa, her şey kırılır. Ama o ayağa kalkarsa, her şey yeniden şekillenir.

Ve belki de bu yazının en net, en vurucu cümlesi şu: Sorun sadece para değil… sorun, sistemin sana sürekli “yetmiyorsun” hissi vermesi. Ama gerçek bu değil. Sen yetersiz değilsin. Sadece yanlış bir oyunun içinde, doğru hamleleri yapmaya çalışıyorsun. Ve bu, senin hatan değil.

Şimdi kendine dürüstçe şu soruyu sor: Ben gerçekten yaşıyor muyum, yoksa sadece yetişmeye mi çalışıyorum? Eğer cevabın seni rahatsız ediyorsa, bilin ki değişim tam da o rahatsızlığın içinde başlar. Çünkü fark etmek, dönüşümün ilk adımıdır.

Unutma… orta sınıf kaybolmaz. Ya dönüşür… ya da yeniden doğar. Ve belki de tam da şu an, o yeniden doğuşun eşiğindeyiz.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere kıymetli okurlarım 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Mendil…. Şarkılara konu olmuş, şiirlere tema… 

“Sallasana, sallasana mendilini,

Akşam oldu göndersene sevdiğimi”

Rahmetli Safiye Ayla, yanık sesiyle bu şarkıyı seslendirirken sevgilileri çağırıyordu !

Oysa ki Yahya Kemal Beyatlı “Sessiz Gemi” şiirinde 

“Hiç yolcusu yokmuş gibi sessizce alır yol,

Sallanmaz o kalkışta ne mendil, ne de bir kol” 

Derken.. ölümü anlatmaktadır…

Mendil öyle yada böyle hayatımızın vazgeçilmez bir parçasıdır, cebimizde yada çantamızda mutlaka bulunur. 

Bilmem bugüne kadar hiç dikkat ettiniz mi, tüm mendiller kare şeklinde üretilir, 

Gerek kumaş olsun gerekse, kağıttan yapılsın mendillerin eni ve boyu eşittir elbette bu bir tesadüf değildir mendilin geçmişi yasalara dayanır. Fransa'da yayınlanan bir kararname ile kare üretildi ve hala kare olarak kullanılır. 

Mendil cebinizde taşıyıp bir şeyleri silmek için üretilmedi. 

Eskiden mendiller sosyal bir sınıf özelliği taşırdı, çiçeklerin olduğu gibi mendillerinde bir anlamı vardı, 

"Vedalaşırken sallanan mendil" 

“Sana sadık kalacağım” anlamına geliyordu.

"Camdan sarkıtılan mendil" 

Şu an ailemin yanında gözetimdeyim anlamındaydı.

"Kendisine bakıldığını gören kadın veya erkek tesadüfen mendilini kendi önüne düşürünce" 

Benim kalbim başkasında demek oluyordu.

Fakat bazı anlarda ise;

"Pencereden savrulan mendil" 

Ona aşkını ilan etmek ve savrulan mendili alan kişide aşkına cevap vermek anlamında idi.

Osmanlıda ise mendillerin rengi önemli idi

Beyaz olan mendil; "Seni çok seviyorum"

Kenarları mor mendil; "Çok çapkınsın"  

Eflatun mendil; "Yarın penceremin önünden geçiniz" 

Mavi mendil; "Bugün çok hüzünlüyüm" 

Sarı mendil ise "Hastayım" demekti.

Tabiki günümüzde bunların hiçbiri kalmadı, Kullan-At felsefesi öne çıktığı için tek kullanımlık mendiller de kağıt oldu.

Kağıt mendilin icadı aslında farklı bir amaç güdülerek yapılmıştı. Yaralanan askerlerin tedavilerinde önceleri pamuk kullanılıyordu. Birinci Dünya Savaşı sırasında pamuk kıtlığı nedeniyle yeni, emici bir bandaj üretilmişti. Üretici Kimberly Clark firması bu ürününe selülozlu pamuk anlamında “Cellucotton’s” adını vermişti, savaştan sonra geliştirilen ürün kadınlar için havlu olarak düşünülerek piyasaya sürüldü ve daha çok gösteri dünyasında makyaj silmek için kullanılır oldu.

Kleenex adıyla geliştirilen model, sinema artistleriyle yürütülen reklam kampanyasıyla kısa sürede başarıya ulaşarak kadınların çantalarına girdi. Firmaya gelen mektuplarda ise kadınlar kocalarının “Krem mendilleri”ne burunlarını sildiğinden şikayet ediyor, erkeklerse erkekler için de modeller üretilmesini istiyordu. 1921 yılında üretilen, tek tek kağıt mendil almaya yarayan özel kutuyla “Kleenex” tüketimi daha da arttı.

1969'da Eczacıbaşı, Kocaeli’nin Karamürsel ilçesi sınırları içinde İpek Kağıt Fabrikasını kurdu. 

Türkiye'de ilk kez kağıt mendil üretilecekti. Bez mendillerin sadece aksesuar olarak ceketlerin yakalarını süslemediği, pantolonların arka ceplerinde mutlaka bulunduğu yıllardı. 

Nejat Eczacıbaşı, Avrupa'da gördüğü bir ürünü Türkiye'ye getirmeye karar vermişti amacı kağıt mendille Türkiye’yi tanıştırmaktı Bugün sıradan gibi gözüken kağıt mendil üretme, o günün Türkiye'si için hayaldi. Orta yaş grubu hatırlar kağıt mendil Türkiye için büyük bir olaydı. 

Biz kağıt mendili Selpak olarak tanıdık ve öyle kaldı, bugün çok çeşitli markalarda kağıt mendil üretilse de, bizler yine kağıt mendil denilince Selpak aklımıza gelir, işte bu Selpak ismi nereden doğdu derseniz onu da araştırdım. Selpak ismi bir fabrika işçisinin önerisiyle çıkmıştı.  Şöyle ki. 

“Sel” Selüloz'dan, “Pak” ise temizlikten geliyordu sonuçta Selpak böyle doğdu. 

Selpak ilk piyasaya çıktığında satmadı. İnsanların alışkanlıkları kolay değişmiyordu. Buna rağmen Eczacıbaşı pazardan çekilmek bir yana pazarı büyütme kararı aldı. 

1970'te Selpak’ın ilk reklamları Erol Günaydın ile çıktı sanatçı televizyonda ‘‘At o çaputi al buni’’ diye kağıt mendil sallıyordu...

İlk bakışta masum bir istekti. ‘‘At o çaputi, al buni’’ Siyah-beyaz televizyon ekranlarının başında oturanlar, şaşırdılar. Bu da ne demek? Bez mendili atıp da ne olacak? Diye düşündüler

Sanatçı Erol Günaydın, sık sık ‘‘At o çaputi, al buni’’ diye tekrarlıyor; bir yandan da elindeki kağıt mendili sallıyordu. İşlemeli, sırmalı, oyalı bez mendilleri atın, atın. ipeklileri, ketenleri hepsini atın!

1970'den itibaren günlerce yayınlanan bu reklam aslında açık bir savaş ilanıydı. Bir tüketim kalıbını kırmayı amaçlıyordu. Yok edilmek istenen öyle 15-20 yıllık tarihi olan bir alışkanlık değildi. Yüzyıllar öncesinden gelen bir mendil kültürüydü söz konusu olan ve başarılı oldularda, yavaş yavaş bez mendiller yok olmaya başlarken, kağıt mendiller piyasayı doldurmaya başlamıştı. Tabiki hijyen bakımından bir numaraydı diyebilirim, Kullan-At, sonra yenisini al, onu da kullan ve at.. Yıkama, ütüleme derdi de ortadan kalkmıştı…  

Selpak önce oteller, restoranlar ve kafelere sonra da evlere girdi. Yıllar içinde kağıt mendil ve hatta neredeyse peçete kelimesi bile kayboldu bunların yerini “Selpak” aldı. 

Yıllar sonra Bülent Eczacıbaşı, bir röportajında, "Alışkanlıkları değiştiren en önemli markamız Selpak" derken sonrasında çok daha çarpıcı bir ifade kullanıyordu: "Rakip markalar bile bizim markamızla talep ediliyor" 

Gerçekten de öyleydi. Selpak bir markanın, bir ürünün ötesine geçmiş bir dil olmuştu. 

1989'da ise Eczacıbaşı, Selpak için Amerikalı şirket Georgia-Pasific ile ortak oldu, kapasite büyüdü, teknoloji arttı, marka güçlendi. Selpak global sistemin içindeydi.  2012'de ise Eczacıbaşı, ABD'li ortağından hisseleri geri aldı tamamen yerli bir marka olmuştu ama global pazar hedefinden de vazgeçmedi. 

Günümüz gençlerini oluşturan Z kuşağı bez mendillerle tanışamadan onlar tarihin karanlıklarına gömülmüştü… 

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın 

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Bazı kelimeler vardır, sadece söylendiğinde bile insanın içini ısıtır. “Anne” de işte tam olarak öyle bir kelimedir; bir sığınak, bir başlangıç, bir ömürlük izdir. Hayatın en başında gözlerimizi açtığımız o ilk anın görünmeyen kahramanı, ağladığımızda sesimizi ilk tanıyan, gülüşümüzü en içten duyan, varlığıyla dünyayı anlamlı kılan o eşsiz varlık… Anneler, sadece bizi dünyaya getiren değil; bizi her gün yeniden büyüten, yeniden kuran, yeniden var eden görünmez mimarlardır. Bu yüzden Anneler Günü, bir takvim yaprağından çok daha fazlasıdır; geçmişten bugüne uzanan, hatıralarla dokunmuş, duygularla derinleşmiş bir sevgi günüdür.

Dün… Çocukluğun o saf ve tertemiz yıllarında, annemizin dizinin dibinde başlayan hayatımız… Sabahın erken saatlerinde hazırlanan kahvaltılar, ütülenmiş okul kıyafetleri, saçımıza özenle atılan tokalar, cebimize sıkıştırılan küçük harçlıklar… O zamanlar fark etmediğimiz ama bugün düşündükçe içimizi burkan o fedakârlıklar… Bir düşüşte ilk “anne!” diye bağırışımız, bir korkuda ona sığınışımız, bir başarıda gözlerinde parlayan gurur… Aslında hayatın en büyük güven duygusunu o zaman öğrenmiştik: “Annem varsa, her şey yoluna girer.” O yıllarda annemizin yorgunluğunu görmezdik; çünkü o, yorgunluğunu sevgisinin arkasına saklamayı çok iyi bilirdi.

Geçmiş… Yıllar ilerledikçe roller değişmeye başlar. Biz büyürken, annemizin ellerindeki çizgiler derinleşir, saçlarına aklar düşer, sesi biraz daha yumuşar. Bir zamanlar bizi koruyan o güçlü kadın, fark etmeden bizim de korumak istediğimiz en kıymetli varlığa dönüşür. O anıları düşündükçe, insanın kalbinde bir şeyler sızlar; çünkü her hatıra, içinde hem mutluluk hem de hafif bir özlem taşır. Bazen bir yemek kokusunda, bazen bir sözde, bazen de sessiz bir akşamda annemizin varlığını daha derinden hissederiz. Onun söylediği basit gibi görünen sözlerin aslında hayatın en büyük dersleri olduğunu yıllar sonra anlarız. “Üşütme”, “kendine dikkat et”, “aç kalma”… Bunlar sadece cümle değil, sevginin en sade ama en güçlü hâlidir.

Bugün… Artık büyüdük. Hayatın telaşı, sorumluluklar, zamanın hızla akışı derken çoğu şeyi geç fark eder olduk. Ama anneler değişmedi. Onlar hâlâ aynı sabırla, aynı içtenlikle, aynı koşulsuz sevgiyle hayatımızın en sağlam yerinde duruyor. Belki artık eskisi kadar sık sarılamıyoruz, belki her gün arayamıyoruz, belki bazen ihmal ediyoruz… Ama gerçek şu ki; içimizde taşıdığımız en derin bağ, hâlâ annemizin sevgisidir. Onun varlığı, bize görünmeyen bir güç verir; ne kadar yorulsak da, ne kadar düşsek de yeniden ayağa kalkmamızı sağlar. Çünkü bir anne, çocuğunun hayatına sadece dokunmaz; onun ruhuna yerleşir.

Anneler Günü işte tam da bu yüzden sadece bir kutlama günü değildir. Bu gün, fark edemediğimiz sevgileri hatırlama, dile getiremediğimiz duyguları ifade etme, gecikmiş teşekkürleri sunma günüdür. Belki bir sarılma, belki bir “iyi ki varsın”, belki de içten gelen birkaç cümle… Çünkü anneler büyük hediyeler değil, küçük ama gerçek sevgiler ister. Onlar için en değerli şey, unutulmamaktır.

Ve sonuç olarak… Hayat bize birçok şey öğretir ama en büyük ders, annemizin sevgisinde saklıdır. Çünkü o sevgi karşılıksızdır, sınırsızdır, zamansızdır. Bir anne, çocuğunu sadece doğurmaz; onu her gün yeniden hayata bağlar. Bu yüzden bazı insanlar hayatta çok şey kazanır ama annesinin sevgisini kaybeden, aslında en büyük eksikliği yaşar. Varlığıyla huzur veren, yokluğuyla içimizde derin bir boşluk bırakan anneler… Onlar, bu dünyanın en sessiz kahramanlarıdır.

Bugün, geçmişin hatıralarını, bugünün kıymetini ve yarının özlemini bir araya getiren o en özel gün… Anneler Günü… Eğer annen yanındaysa, sarıl ve sıkıca tut; eğer uzaktaysa, sesini duyur; eğer artık bu dünyada değilse, onu kalbinde yaşat… Çünkü bir anne asla gerçekten gitmez. O, her zaman kalbin en derin yerinde, en sıcak haliyle yaşamaya devam eder.

İyi ki varsınız… Ve iyi ki “anne” diye bir gerçek var bu hayatta.

Haftaya başka bir yazimda görüşmek üzere sevgili okurlarim ?

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ / YAZAR

Bugün herkes annesine sarılırken, annesinin elini öperken, telefon açıp ‘Anneler Günün kutlu olsun’ derken, ben yine geçmişin içinde seni arıyorum. Bir fotoğrafın gözümün önüne geliyor, sesin kulağımda yankılanıyor. O sıcak bakışların, o şefkat dolu ellerin, saçımı okşayışın… Hepsi dün gibi aklımda. Ama ne acıdır ki insan bazı şeyleri sadece hatıralarda yaşayabiliyor artık.

Anne… Sen gittikten sonra hayat devam etti belki ama hiçbir şey tamamlanmadı. İnsan annesini kaybedince sadece bir insanı kaybetmiyor. Sığınacağı limanı kaybediyor. Koşulsuz sevgiyi kaybediyor. Dünyada ‘Ben ne olursa olsun onun yanındayım’ diyen tek kişiyi kaybediyor. İşte ben, tam 39 yıldır bu eksiklikle yaşıyorum.

Bazen çok yorulduğumda seni düşünüyorum. ‘Annem şimdi yanımda olsaydı bana ne derdi?’ diye geçiriyorum içimden. Eminim yine o güzel kalbinle beni teselli eder, ‘Geçecek yavrum’derdin. Çünkü anne sesi insanın ruhuna iyi gelen bir dua gibiymiş meğer. Sen gidince bunu daha iyi anladım.

Yıllar geçti anne… Saçlara aklar düştü, mevsimler değişti, insanlar geldi geçti hayatımdan. Ama senin yerin hiç dolmadı. Kimse senin gibi bakmadı bana. Kimse içimdeki yarayı senin gibi hissedemedi. İnsan kaç yaşına gelirse gelsin, annesiz kalınca içinde hep eksik bir çocuk taşıyormuş.

En çok da özel günlerde canım acıyor. Bayramlarda, doğum günlerinde, Anneler Günü’nde… Çünkü herkesin bir annesi oluyor yanında, benimse sadece dualarım kalıyor. Sessiz dualar… İçimde büyüyen özlem… Ve bir türlü dinmeyen o hasret…

Bazen sokakta yaşlı bir anne görünce gözlerim doluyor. Bir çocuğun annesine sarıldığını görünce içim titriyor. Çünkü insan en çok sahip olamadığı şeye yanıyor. Ben de yıllardır bir kez daha sana sarılabilmenin hayalini taşıyorum içimde. Bir kez daha sesini duyabilmek… Bir kez daha ‘Yavrum’ deyişini işitebilmek… Dünyalara bedel olurdu bana.

Derler ya, zaman her şeyin ilacı diye… Değilmiş anne. Zaman sadece özlemi büyütüyormuş. İnsan yıllar geçtikçe annesinin değerini daha da derinden anlıyormuş. Bugün dönüp geçmişe baktığımda, senin fedakârlıklarını, sevgini, emeğini daha iyi görüyorum. Meğer bir anne, evladının dünyasıymış. Senin yokluğunda öğrendim bazı acıların hiç geçmediğini…

İnsan kalabalıkların içinde bile annesiz hissedebiliyormuş kendini. Gülse bile içinde eksik kalan bir taraf oluyormuş. Çünkü anne sadece bir insan değilmiş; huzurmuş, güvenmiş, merhametmiş, evmiş…

39 yıl oldu anne… Tam 39 yıldır içimde aynı cümle yankılanıyor. Keşke yanımda olsaydın…’ Bir kahveni içebilseydim… Elini tutabilseydim… Sana sarılıp içimde biriken her şeyi anlatabilseydim… Belki o zaman biraz hafiflerdi içimdeki bu yük. Ama biliyorum… Sen artık gözle göremediğim bir yerdesin. Belki beni uzaktan izliyor, dualarınla hâlâ koruyorsun. Ben de bugün seni özlemle, rahmetle ve dualarla anıyorum. Mekânın cennet olsun güzel annem… Toprağın incitmesin seni.

Anneler Günün kutlu olsun anne… Sensiz geçen bunca yıla rağmen, kalbimde hâlâ en sıcak yerde sen varsın. Ve ben nefes aldığım sürece seni hep özlemle anacağım…

Habib BABAR

Bir yanda savaştan yeni çıkmış, sefalet ile boğuşan bir ülke, bir yanda dünyanın o dönemdeki en büyük tehdidi Adolf Hitler, bir diğer yanda ise tüm bu olaylara masumiyetiyle tanıklık eden bir çocuk… Film bize umut ile masumiyet arasındaki gizemli ve bir o kadar da naif bir ilişkiyi anlatıyor. 1991 yapımı “Piano Piano Bacaksız” Kemal Demirel’in aynı adlı romanından Tunç Başaran tarafından beyazperdeye uyarlandı. Bu film gösterildiği dönemde kapalı gişe oynamıştı…

Piano … yani Türkçe adı ile Piyano… İtalyanca bir kelimeydi anlamı “Yavaş” Müzikte ise “ Yumuşak, hafif” anlamını taşıyordu, bu film hafızalarımızda hep kaldı unutulmadı.

Sizlere bu unutulmaz filmi detaylarıyla anlatmak isterdim, ama konumuz film değil… Konumuz: Piyano ya da orijinal adı ile Piano… 

Keyifli bir müzik yolculuğu yapacağız hazır mısınız? Tarihin inişli çıkışlı yokuşlarında dolaşırken, Piyano’nun tarihçesine uzanalım, bu hepimizin gıpta ile baktığı büyüleyici enstrümanın köylerden günümüze uzanan serüvenine bir göz atalım. Piyano, sadece telleri ve tuşlarıyla değil, aynı zamanda zengin tarihi ve kültürel mirasıyla da müzik dünyasının kalbini oluşturur.

Gerilere, çok gerilere gidecek olursak Avrupa'da müzik aletleri de dahil olmak üzere birçok yeni şeyin keşfedildiği ve icat edildiği Rönesans dönemine kadar uzanmamız gerekecek.

Çekiçli Santur adı verilen bir enstrüman sizlere yabancı olmasa gerek, daha çok sokak şarkıcılarının çaldığı, tahta bir kutu üzerine gerilmiş ve farklı perdelere ayarlanmış teller ve bu tellere yumuşak keçe kaplı iki çekiç ile vurularak çalınan bu enstrümanla ruhumuzu okşayan bir müzikle karşılaşırız, işte bu Çekiçli Santur, Piyano’nun ana temasını oluşturur… Kısaca piyano bu enstrümandan esinlenerek icat olmuştur desem asla abartmış olmam..   

Tabi ki bu Çekiçli Santurla kalmadı, daha sonraki yıllarda, yine gerilmiş ve farklı perdelere ayarlanmış tellerden oluşan bir dizi kullanan Klavsen ortaya çıktı. Bu Klavsenin günümüzdeki piyanoya benzer bir klavyesi vardı. Bir tuşa bastığınızda, enstrümanın içindeki bir çubuk yukarı doğru itilir, çubuğun üzerinde bulunan pim teli çekerdi. Klavsen o günlerde çok popüler bir enstrüman haline geldi ancak bir dezavantajı vardı, herhangi bir tuşuna ne kadar sert veya yumuşak basarsanız basın, ses her zaman aynı çıkıyordu.

Müzisyenler uzun uzun düşündüler, sonunda günümüz piyanonun atası diyebileceğimiz “Klavikord”u buldular, Klavikord da Klavsen gibi çalışıyordu, ancak aradaki fark tel çekmek yerine, bir tuşa basıldığında küçük bir metal parçası tele vuruyordu, tuşa ne kadar sert ve hızlı basarsanız, tele o kadar sert vuruluyordu. Bu müzisyenlerin Klavikordu klavyeli çalgıdan daha etkileyici bir şekilde çalmasına olanak sağladı. Ne yazık ki Klavikord büyük bir salonda veya diğer enstrümanlarla birlikte çalınacak kadar yüksek sesli değildi, istenileni verememişti… 

İşte insanların birşeyleri bulma çabasıyla günler günleri kovalardan, İtalya'da Bartolomeo Cristofori adında bir Klavsen yapımcısı, Klavsen gibi yüksek sesli, ancak Klavikord gibi dokunmaya duyarlı bir enstrüman yapmak istiyordu, bu yüzden Çekiçli Santurdan ilham alarak bir tuşa basıldığında yumuşak kaplı bir çekici tele vuran bir enstrüman yaptı. Tuşa ne kadar sert basılırsa, çekiç o kadar sert vuruyordu, tele vurulduktan sonra, çekiç geri düşerek telin serbestçe titreşmesine izin veriyordu. Tuş basılı tutulduğu sürece tel titreşiyordu, ancak tuş bırakılır bırakılmaz bir susturucu teli susturuyordu. Bu çok karmaşık bir mekanizmaydı, bir o kadar da dahiyaneydi, günümüzde piyanolarımızda küçük değişikliklerle hala kullanılmaktadır. Cristofori, enstrümanına İtalyanca'da “Yumuşak ve yüksek sesli selvi ağacından yapılmış klavye" anlamına gelen “Un cimbalo di cipresso di piano e forte" adını verdi. 

Cristofori'nin piyanosu büyük bir teknik başarı olmasına rağmen , piyanoların yaygınlaşması biraz zaman aldı. Almanya'da Gottleib Silbermann adında erken dönem bir piyano yapımcısı, Cristofori'nin piyanosu hakkındaki yazıları okuduktan sonra kendi piyanosunu yapmaya karar verdi. 

Cristofori'nin tasarımını, tüm tellerin susturucularını kaldırmanıza ve parmaklarınızı tuşlardan kaldırdığınızda bile tellerin çalmasına olanak tanıyan elle çalışan bir kol ekleyerek geliştirdi. Silbermann yeni piyanosunu Johann Sebastian Bach'a gösterdiğinde, Bach ilk başta yüksek notaların düşük notalara göre çok yumuşak olduğundan şikayet etti. Silbermann bazı iyileştirmeler daha yaptı ve sonunda Bach'ın onayını aldı hatta Bach “Silbermann Piyanoları”nın yetkili satıcısı olarak ilk piyano satıcılarından biri oldu. Bach, enstrümana “Piano Et Forte" (yumuşak ve yüksek sesli) adını verdi; zamanla bu enstrüman “Piano Forte", “Forte Piano" olarak anılmaya başlandı ve günümüzde bu dinamik enstrümana bizler “Piyano" diyoruz.

İlk piyanonun doğuşundan üç yüz yıl sonra, artık dünyanın her yerinde, konser salonlarından kendi oturma odanıza kadar Piyano çalındığını görebilirsiniz. Geniş bir ton, ses yüksekliği, renk ve ifade yelpazesi üretme yeteneği bakımından eşsiz bir enstrüman. Belki de bu yüzden, yüzlerce yıldır insanlar Piyano etrafında toplanıp birlikte dinlemeyi ve şarkı söylemeyi seviyorlar. Benim canım yeğenim Sarp’ta iyi bir Piyano sanatçısı olma yolunda ilerliyor, okulunda verdiği piyano resitallerini dinlerken duyduğum mutluluk ve gururu tarif edemem. Piyano’nun bu ilginç tarihini yazmama biraz da Sarp’ım vesile olmuştur. Teşekkürüm Piyano’yu bulanlara ve şahane resitalleri ile beni mutlu eden canım Sarp’ıma..

Bugünlükle bu kadar, başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Eskiden dostlukların başka bir ağırlığı vardı. İnsanlar birbirinin derdiyle dertlenir, sevincine sevinirdi. Bir sofrayı paylaşmak, bir çayı bölüşmek bile samimiyetin göstergesiydi. Şimdi ise çoğu ilişki menfaat üzerine kurulmuş durumda. İşin varsa arayan çok, düştüğünde yanında duran yok. İnsanlar artık dostluğu bile çıkar hesabıyla yaşıyor. Maddi imkanın, makamın, çevren varsa herkes yanında; ama işler tersine döndüğünde bir bakıyorsun etraf bomboş.

Ne yazık ki bu devirde insanların çoğu iyi gün dostu olmuş. Gülüyorsan yanında, ağlıyorsan uzağında. Başarıların alkışlanıyor ama acıların paylaşılmıyor. Oysa gerçek dost dediğin sen konuşmadan derdini anlayandır. Herkes sırtını döndüğünde bile yanında dimdik durandır. Zor gününde seni yalnız bırakmayan, düştüğünde elinden tutandır.

Bugün birçok insan yalnızlıktan şikayet ediyor ama aslında yalnızlığın sebebi sahte dostluklar. İnsan bazen yıllarını verdiği insanların gerçek yüzünü bir günde görüyor. En çok da buna kırılıyor. Çünkü dost bildiğin kişinin yabancı çıkması, yabancının zarar vermesinden daha ağır geliyor insana.

Zor zamanlar insanın çevresini tanıdığı en büyük sınavdır. Sıkıntı geldiğinde çil yavrusu gibi dağılanlar dost değildir. Sadece iyi günün kalabalığıdır onlar. Gerçek dost ise fırtına koptuğunda belli olur. Herkes giderken kalabilendir dost. Menfaati bittiğinde değil, nefesi yettiğince yanında olandır.

Bu devir gerçekten başka devir. İnsanlar artık samimiyetten çok çıkarın peşinde koşuyor. Ama yine de insan, bir tane gerçek dosta sahip olduğunda dünyanın en zengin insanıdır. Çünkü gerçek dostluk kolay bulunmaz. Bulunduğunda da kıymeti bilinmelidir.

BİRDE VEFADAN ALMAYAN FIRSATÇILAR VAR

Bir insana bazen hiçbir karşılık beklemeden fırsat verirsiniz. Elinden tutarsınız, yanında olursunuz, düştüğünde kaldırırsınız. Sadece iyi olsun diye uğraşırsınız. Çünkü insanlık bunu gerektirir dersiniz. Vefa gösterirsiniz, emek verirsiniz, zaman harcarsınız. Ama gün gelir yollar ayrılır ve o değer verdiğiniz insanların gerçek yüzü ortaya çıkar.

En acısı da ne biliyor musunuz? İyilik yaptığınız insanların size karşı vefasız olması… Bir zamanlar sizinle aynı masada oturan, sizi yok saymaya başlar. İşleri bitince ne bir selam kalır ne bir hatır. Sanki hiç tanışmamış gibi davranırlar. Üstelik bunu büyük bir marifetmiş gibi yaparlar.

Bugün sosyal medya çağında yaşıyoruz ya… İnsanların karakteri de artık bir engelle tuşuna sığmış durumda. Önce sosyal medya hesaplarınızdan engellenirsiniz. Sanki hayatın merkezinde sosyal medya varmış gibi… Oysa insan düşünüyor, onun hesabında olmuşsun ne yazar, olmamışsın ne yazar? Gerçek dostluk bir takip listesine sığar mı? Bir insanın değerini sosyal medya mı belirler? Elbette hayır.

Ama mesele engellenmek değil aslında. Mesele, zamanında sizden faydalanan insanların sonra hiçbir şey olmamış gibi üç maymunu oynaması. Görmedim, duymadım, bilmiyorum tavırlarıyla ortalıkta dolaşmaları. İşleri düşünce kapınızı çalanların, işleri bitince yüzünü çevirmesi insanın zoruna gidiyor. Çünkü insan yapılan kötülüğü değil, yapılan iyiliğin unutulmasını kaldıramıyor.

Bazı insanlar vardır, işi bitene kadar sizi över, yanınızda durur, dost görünür. Menfaat kapısı kapanınca da ilk onlar kaybolur. İşte o an anlarsınız ki onların derdi dostluk değilmiş, sadece çıkar ilişkisiymiş. Vefa bilmeyen insanın sevgisi de dostluğu da samimiyeti de geçicidir.

Hayatta en büyük hayal kırıklığı düşmandan değil, dost bildiklerinden geliyor. Çünkü insan yabancıdan kötülük bekler ama iyilik yaptığı kişiden nankörlük görünce içi kırılıyor. Hele bir de emek verdiğiniz insanların size karşı küçücük bir vefa göstermemesi insanın içinde derin bir yara bırakıyor.

Ama yine de karakter sahibi insan değişmez. İyilik yapan, yine iyilik yapar. Vefa bilen, yine vefasını korur. Çünkü herkes kendi karakterinin yansımasını taşır. Kimisi yapılan iyiliği ömür boyu unutmaz, kimisi ise ilk fırsatta sırtını döner. Bu da onların nasıl insan olduğunu gösterir.

Bu yüzden artık kimseye kırılmadan, kimseye fazla anlam yüklemeden yaşamak gerekiyor. Çünkü bu devirde bazı insanlar dostluğu menfaat bitene kadar sürdürüyor. Sonrası ise sessizlik, vefasızlık ve koca bir yabancılık.

Habib BABAR

İstanbul’da yaşamak, bir mevsimin içine sıkışmak gibi değil; aksine, tüm mevsimleri aynı günün içinde solumaktır. Özellikle ilkbaharda… Şehrin üstüne çöken o tuhaf canlılık, bir yandan umut gibi kokar, diğer yandan insanın omuzlarına çöken görünmez bir ağırlık bırakır. Ağaçlar çiçek açar, martılar daha yüksek sesle bağırır, vapurlar daha kalabalık kalkar. Ama kimse tam olarak hafiflemez.

İstanbul kalabalıktır. Bu, artık sadece bir gözlem değil, bir gerçeklik biçimidir. Sabahın erken saatinde metrobüs duraklarında, vapur iskelelerinde, dar kaldırımlarda akan insan seli; birbirine değmeden ilerlemeye çalışan bedenlerin sessiz anlaşmasıdır. Herkes bir yere yetişir, ama çoğu zaman nereye yetiştiğini bilmez. Bu şehirde zaman, insanın elinden kayıp giden bir şey değil; aksine, insanın peşinden sürüklendiği bir güçtür.

İlkbahar gelir, ama İstanbul’da bahar bir mola değildir. Aksine, yaşam mücadelesinin daha görünür hale geldiği bir sahnedir. Parklarda oturan insanlar bile aslında dinlenmez; sadece yorgunluklarını daha estetik bir çerçeveye koyarlar. Bir bankta oturup Boğaz’a bakan birinin gözlerinde bile, yarının hesabı vardır. Çünkü İstanbul’da yaşamak, sadece bugünü yaşamak değildir; sürekli bir yarına hazırlanma halidir.

Bu şehir tarih kokar derler. Doğrudur. Ama İstanbul’un tarihi, sadece taşlarda, camilerde, saraylarda değildir. Asıl tarih, insanların yüzlerinde birikir. Yorgunlukta, umutla karışan o inatçı bakışlarda… Yüzyıllar boyunca imparatorluklara başkentlik yapmış bu şehir, şimdi sıradan insanların küçük mücadelelerine ev sahipliği yapar. Ve belki de en büyük tarih, tam da burada yazılır: Bir gün daha ayakta kalabilenlerin hikâyesinde.

İstanbul’da yaşamak, biraz direnmek demektir. Gürültüye, kalabalığa, belirsizliğe… Ama aynı zamanda vazgeçmemektir. Çünkü bu şehir, ne kadar yorsa da, insanı kendine bağlayan garip bir taraf taşır. Bir sabah güneşinin Haliç’in üstüne düşüşü, bir akşamüstü vapurda esen rüzgâr, bir sokak arasında duyulan eski bir şarkı… Tüm bunlar, insanın içindeki “buradayım” duygusunu diri tutar.

Belki de İstanbul’da yaşamak tam olarak budur: Yorulmak ama gitmemek. Şikâyet etmek ama vazgeçmemek. Kalabalığın içinde kaybolurken bile, kendine ait küçük bir yer bulmaya çalışmak.

Ve ilkbahar… Her şeye rağmen, yeniden başlama ihtimalini fısıldar. İstanbul’da bile.

Her zaman olduğu gibi sağlığınıza çok dikkat edin. Hoşçakalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Bazıları bir camianın ruhudur.

Sergen Yalçın da Beşiktaş için tam olarak budur.

Yıllardır futbolun içindeyim…

Binlerce maç izledim, yüzlerce futbolcu, onlarca teknik adam gördüm.

Ama bazı isimler vardır ki forma giymez sadece… O formanın karakteri olur.

Sergen Yalçın, Beşiktaş’ın karakteridir.

Bugün geldiğimiz noktada yaşananları üzülerek izliyorum.

Konyaspor maçının ardından tribünlerden yükselen tepkiler, edilen protestolar, sahaya atılan su şişeleri…

İnanın içim acıdı.

Çünkü o protestoların hedefindeki adam, bu kulübü seyircisiz dönemde şampiyon yapan adamdı.

Üstelik sadece bir kupa değil…

O sezon Beşiktaş’a üç kupa kazandıran bir Beşiktaş evladıydı.

Ne çabuk unuttuk…

O zor günlerde herkes umudunu kaybetmişken, o takım sahaya çıktığında insanların gözlerinde yeniden ışık yanıyordu.

Çünkü kulübede Sergen Yalçın vardı.

Sadece teknik bilgi değil, Beşiktaş ruhu vardı.

Mücadele vardı.

İnat vardı.

Aidiyet vardı.

Bugün ise birkaç kendini bilmezin yaptığı hareket bütün camianın üstüne yapışıyor.

Bir teknik adama değil, bu kulübün öz evladına su şişesi atılıyor.

Ve ben bunu kabul edemiyorum.

Milyon dolarlar harcanan kameralar var bu statta…

Bulun o kişiyi.

Çünkü mesele sadece bir su şişesi değil.

Mesele vefadır.

Mesele Beşiktaşlılık duruşudur.

Ve ne yazık ki bugün şunu acıyla görüyorum:

Bir zamanlar “Beşiktaşlılık duruştur” diyen camiada, o duruş yavaş yavaş kayboluyor.

Sabır yok…

Vefa yok…

Geçmişe saygı yok…

Sergen Yalçın’ın kredisi taraftarın gözünde asla bitmez sanıyordum.

Ama görüyorum ki bazı insanlar çabuk unutuyor.

Sergen gittikten sonra kaç yönetim geldi…

Kaç teknik adam değişti…

Hangisi onun verdiği futbol heyecanını verebildi?

Hangisi o havayı yakalayabildi?

Hiçbiri…

Bu yüzden bugün ilk kez içim yanarak şunu söylüyorum:

Sergen…

Belki de artık gitme zamanı.

Eğer senin değerini bilmiyorlarsa, daha fazla kendini üzmenin anlamı yok.

Çünkü sen bu camiaya zaten adını altın harflerle yazdırdın.

Şampiyonluklar unutulmaz.

O ruh unutulmaz.

O gece insanlar evlerinde ağlayarak kutlama yaparken sen onların umudu olmuştun.

Sana yapılan bu saygısızlığı yapanları ise Allah’a havale ediyorum.

Ve şunu herkes bilsin…

Sergen Yalçın sadece bir teknik direktör değildir.

Sergen Yalçın, Beşiktaş tarihinin yaşayan efsanelerinden biridir.

Efsaneler yuhalanmaz…

Efsanelere sahip çıkılır.

Burhan AKDAĞ

Kardeşlik, çoğu zaman doğal ve kendiliğinden oluşan bir yakınlık biçimi olarak kabul edilir. Aynı aile ortamında büyümek, ortak bir geçmişe sahip olmak ve benzer deneyimleri paylaşmak, bu ilişkinin güçlü ve kalıcı olacağına dair bir varsayım yaratır. Ancak psikolojik literatür, bu varsayımın her zaman geçerli olmadığını göstermektedir. Aynı ailede yetişen bireyler, benzer koşullara maruz kalsalar dahi, farklı duygusal deneyimler geliştirebilirler. Bu durum, kardeşlik ilişkilerinin yalnızca biyolojik bağlarla değil, duygusal etkileşimler ve algılanan deneyimler üzerinden şekillendiğini ortaya koymaktadır.

Kuramsal Çerçeve

Sistemik aile kuramları ve gelişimsel psikoloji perspektifine göre, aile içindeki her birey belirli roller üstlenir. Bu roller, ebeveyn tutumları, çocukların doğum sırası, mizacı ve aile içi dinamiklere bağlı olarak şekillenir. Bazı çocuklar daha fazla korunurken, bazıları daha fazla sorumluluk alır, bazıları daha görünür olurken, bazıları ise geri planda kalabilir. Bu bağlamda “görülmeme” deneyimi, açık bir ihmal ya da istismar içermese dahi, bireyin kendilik algısını etkileyen önemli bir psikolojik süreçtir.

Görülmeme Deneyimi ve Psikolojik Etkileri

Psikolojik araştırmalar, duygusal ihmalin çoğu zaman açık travmalar kadar görünür olmadığını, ancak uzun vadede bireyin benlik değeri, aidiyet hissi ve ilişkisel güveni üzerinde belirleyici etkiler yarattığını göstermektedir. Görülmeme, duyulmama ve öncelik verilmemesi gibi deneyimler, bireyde “değersizlik” ya da “önemsizlik” algısının gelişmesine zemin hazırlayabilir. Bu durum, bireyin ilerleyen yaşamında kurduğu ilişkilerde kendini geri çekme, aşırı uyum sağlama ya da sürekli onay arama gibi davranış kalıplarına yol açabilir.

Kardeş İlişkilerinde Rol ve Denge

Aile sistemleri yaklaşımı, kardeş ilişkilerinin yalnızca duygusal bağlar üzerinden değil, aynı zamanda güç, rol ve denge üzerinden şekillendiğini vurgular. Aile içinde bazı bireyler daha baskın bir konumda yer alırken, bazıları daha uyum sağlayıcı bir rol üstlenir. Bu durum, ilişkide eşitlik algısını zedeleyebilir. Çocuklukta oluşan bu rol dağılımı, çoğu zaman fark edilmeden yetişkinlik dönemine taşınır ve bireyin kardeşleriyle kurduğu ilişkiyi uzun vadede etkiler.

Yetişkinlikte Yeniden Üretim Süreci

Yetişkinlikte yaşanan birçok duygusal tetiklenme, mevcut durumdan ziyade geçmiş deneyimlerin yeniden üretimi olarak değerlendirilebilir. Kardeş ilişkilerinde yaşanan mesafe, ilgisizlik ya da iletişim eksikliği, bireyin çocukluk döneminde yaşadığı görülmeme deneyimini yeniden aktive edebilir. Bu noktada bireyin dikkatini dışsal faktörlerden içsel deneyimlerine yönlendirmesi, psikolojik farkındalık açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.

Sınır Koyma ve Psikolojik Düzenleme

Toplumsal normlar, kardeşlik ilişkilerinin sürdürülmesini çoğu zaman zorunlu bir bağ olarak konumlandırır. Ancak psikolojik açıdan bakıldığında, her ilişkinin sürdürülebilir ya da sağlıklı olmadığı görülmektedir. Bu bağlamda mesafe koymak, bir kopuş ya da reddetme davranışı değil, bireyin kendilik sınırlarını koruma ve duygusal yükünü düzenleme biçimi olarak değerlendirilebilir. Sağlıklı sınırlar, bireyin hem kendisiyle hem de çevresiyle daha dengeli ilişkiler kurmasına olanak tanır.

Sonuç

Kardeşlik ilişkileri, biyolojik yakınlığın ötesinde, duygusal deneyimlerin şekillendirdiği karmaşık yapılardır. Aynı ailede büyümek, aynı duygusal gerçekliği paylaşmak anlamına gelmez. Görülmeme deneyimi, bireyin psikolojik gelişimi üzerinde derin etkiler bırakabilir ve bu etkiler yetişkinlikte de kendini gösterebilir. Bu nedenle iyileşme süreci, karşı tarafın değişiminden ziyade bireyin kendi deneyimini anlamlandırması ve sağlıklı sınırlar oluşturmasıyla başlar. Sonuç olarak, aidiyet her zaman doğulan yerde değil, bireyin kendine kurduğu psikolojik alanda inşa edilir.

HANIM DEMİRBAŞ

SOSYAL PEDAGOG

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Türk ve Balkan kültürlerinde baharın gelişi, bereket, yenilenme ve dileklerin kabul günüdür. 

Hıdırellezde ağaçlar çiçeklenir, toprak kokusu derinleşir, günler uzamaya başlar, işte tam bu mevsim geçişinde, güzel Anadolu’mun en köklü geleneklerinden biri sessizce kapımızı çalar: Hıdırellez. 

Her yıl 5 Mayıs’ı 6 Mayıs’a bağlayan gece kutladığımız Hıdırellezin birtakım tabiatüstü güçlerle temsil edilen bu geleneğin binlerce yıllık geçmişi var başlangıcı geçmişin derinliklerinde bulunan tabiatın yeniden doğumunu simgeleyen,  güzellikleri hayatımıza davet etiğimiz Hıdırellez günü dünyanın var oluşundan beri insanların hayatında önemli bir kutlama günü olmuştur.

İnanışa göre darda kalanların yardımcısı olduğu düşünülen, halk arasında ölümsüzlük sırrına ermiş biri karada, diğeri denizde olduğuna inanılan Hızır ile İlyas’ın yeryüzünde buluştukları gün olarak düşünülür ve kutlanır. Hızır ve İlyas bu gecede birbirlerini bulabilmek için gül ağacının kokusunu takip ederek gül ağacının altına bakıp buraya yazılmış dileklerin olması için dua ederlermiş.

Bu gelenek içinde neler neler var… 

Hıdrellez gecesi Hızır’ın yeryüzüne indiği, dolaştığı ve dokunduğu şeylere bereket getirdiği inancıyla 5 Mayıs gecesi evlerdeki yiyecek ve içeceklerin ağzı açık bırakılır. Bütün bir yılın bereketli olacağı inancı vardır. Anneler hastalıklara şifa vereceği inancıyla Hıdrellez gecesi bütün sulara nur yağacağına inandıkları için kır çiçeklerini kaynatır suyunu çocuklarına içirir, o gece suya girersek eğer her türlü hastalığa karşı güçlü olacağımızı büyüklerimiz anlatırdı.

“Bereket bolluk istemenin tam zamanı”der kısmet ve talihini arayanlar için en uygun zaman dilimi olarak söylenir. Üzerimizdeki kötü enerjiden kurtulmak için küçük ateşler yakılır, dileğimizi dileyerek üzerinden atlanır. 

Evlenmek ve bahtını açmak isteyen genç kız ve kadınlar o gece yüzük, küpe gibi eşyalarını toprak bir çömleğe atarlar, çömleğin üzerine su eklenerek ağzı kilim ile kapatılır, akşam ezanından sonra çömlek bir gece boyunca bir gül ağacının dibine bırakılır. Kızların hep birlikte bez parçalarından diktikleri “bez bebek” kapatılan kilimin üzerine oturtulur. Hıdırellez gününün sabahı, sabah namazından sonra yaşı büyük olan kız; bez bebeği çömleğin üzerinden alır ve kilimi kaldırarak çömleği açar.

Çömleği ilk açan kız, elini çömleğe daldırarak suyun içinden bir obje çıkartır çıkarılan objenin sahibine :

“Maniye başlayalım, 

Şeytanı taşlayalım, 

Bu mani kime çıkarsa, 

Düğününe başlayalım” der ve sırayı çıkarmış olduğu objenin sahibine devreder. 

Çömleğin içindekiler bitene kadar sırayla maniler söylenir mani söylemi bitince kızlar ellerine darbukaları alarak türküler söyleyip eğlenirler ve böylece Hıdırellez’i kutlamış olurlar. Ayrıca Hıdrellez gecesi tuz yiyip yatarsan evleneceğin kişi rüyanda sana su verir diye de inanırlar. O gece evde cüzdanlar açık bırakılır ya da para keseleri gül ağacının altına konur. Bir kağıda Ev, Araba, İş, Aşk vb. İstekler için semboller çizilir, bu da gül ağacının altına bırakılır. 

Evimin bahçesinde kırmızı bir gül ağacı var. Komşular gece saat 24.00’da dileklerde bulunmuşlar.  Gün ağarırken uyandığımda gül ağacı dilek ağacı gibiydi.  Sabahleyin birkaç komşu geldi dilek yazılarını ağaçtan çıkarıp aldı, birkaç tanesi ağaçta asılı kaldı ….  

Gün doğmadan dilek kâğıdı alınıp suya atılır, ne kadar hızlı erirse dilekler o kadar çabuk gerçekleşir diye düşünülür, bu da bir Hıdrellez inanışıdır. Ertesi sabah kısmet dağıtıldığı inancıyla evdeki kapılar erkenden açılır. 

‘Hızır gibi yetişmek’ deyiminin kökeni de Hıdrellez ritüellerine dayanmaktadır. İnançlara her zaman saygım vardır hele ki içtenlikle samimiyetle yapılanlara. Tüm bu ritüeller tamam da Hıdırellezin kökenini anlatmak istiyorum.  

Efsanelere göre Hızır, “Yeşilin Efendisi”dir. Ab-ı hayat suyunu içerek ölümsüzlüğe ulaşmış, özellikle de bahar aylarında insanlar arasında dolanarak bolluk ve sağlık dağıtan, zor durumda olanlara yardım eden ermiş kişi yada Peygamber, olduğuna inanılır.  

İlyas ise özellikle suyla ilişkilendirilir; kuraklığa karşı koruyucu bir Peygamber olarak anılır. Hıdırellez, kısaca Bereket Peygamberi Hızır ile denizlerin hâkimi olduğuna inanılan İlyas Peygamberin yeryüzünde buluştukları gün olarak düşünülür ve kutlanır.

Tüm olumsuzluklara rağmen, umudumuzu hiçbir zaman kaybetmeyelim. Gül ağacına bıraktığımız dileklerin tümünün gerçek olması dileğiyle…  Umut ve mutluluk içinde bereket ve yazın habercisi Hıdırellez kutlu olsun, bizim yurdumuza da barış, bolluk, bereket getirsin. 

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bir zamanlar seçenekler sınırlıydı, hayat daha yalın ilerliyordu. İnsanlar meslek seçerken, bir şehirde yaşamaya karar verirken ya da bir ilişkiye başlarken önlerinde bugünkü kadar geniş bir yelpaze yoktu. Bu durum her ne kadar kısıtlı gibi görünse de, beraberinde bir netlik ve kararlılık getiriyordu. Bugün ise tam tersine, seçeneklerin neredeyse sınırsız olduğu bir çağın içindeyiz. Her şeyin alternatifi var, her tercihin bir üst versiyonu, her kararın bir “daha iyisi”… Peki bu gerçekten bir özgürlük mü, yoksa görünmeyen bir zihinsel yük mü?

Modern dünyanın en çarpıcı ama çoğu zaman fark edilmeyen sorunlarından biri, “seçenek bolluğu felci”dir. Bu durum, bireyin çok fazla seçenek karşısında karar verememesi, sürekli ertelemesi ve nihayetinde hiçbir adım atmaktan kaçınması olarak tanımlanabilir. İlk bakışta seçeneklerin artması, bireyin özgürlüğünü genişleten bir unsur gibi görünür. Ancak gerçekte, seçeneklerin çoğalması karar vermeyi kolaylaştırmak yerine zorlaştırır. Çünkü her seçenek, beraberinde bir kıyaslama ve değerlendirme yükü getirir.

Artık bir şey seçmek, sadece onu tercih etmek anlamına gelmez. Aynı zamanda diğer tüm ihtimallerden vazgeçmek demektir. İşte bu farkındalık, modern bireyin zihninde sürekli bir “acaba” hali yaratır. “Ya daha iyisi varsa?”, “Yanlış mı seçtim?”, “Biraz daha beklesem daha doğru bir karar verebilir miydim?”… Bu sorular, karar verme sürecini bir eylem olmaktan çıkarıp, bir kaygı döngüsüne dönüştürür.

Özellikle Z kuşağı ve onu takip eden nesiller, bu durumun tam merkezinde yer alıyor. Çünkü onlar, seçeneklerin en fazla olduğu dönemde büyüdüler. Eğitim alanında sayısız bölüm, kariyer yolunda yüzlerce alternatif, yaşam tarzında sonsuz model… Bu çeşitlilik bir yandan fırsat sunarken, diğer yandan yön kaybına neden olabiliyor. Ne olmak istediklerinden çok, neyi kaçırmak istemediklerine odaklanan bir kuşak ortaya çıkıyor. Dijital çağ, bu durumu daha da karmaşık hale getiriyor. Sosyal medya, her gün karşımıza sayısız hayat senaryosu sunuyor. Birileri kariyerinde hızla yükselirken, bir başkası dünyayı geziyor, bir diğeri kendi işini kuruyor. Bu çeşitlilik, ilham vermek yerine çoğu zaman karşılaştırma ve yetersizlik hissi doğuruyor. Çünkü insan, kendi hayatını başkalarının “seçilmiş anlarıyla” kıyaslıyor. Bu da karar vermeyi daha zor, daha ağır ve daha riskli bir hale getiriyor.

Seçenek bolluğu felcinin en belirgin sonuçlarından biri, erteleme davranışıdır. Karar veremeyen birey, çoğu zaman “biraz daha düşünmeyi” seçer. Daha iyi bir fırsat, daha uygun bir zaman ya da daha net bir işaret bekler. Ancak bu bekleyiş çoğu zaman sonsuz bir döngüye dönüşür. Çünkü mükemmel seçenek ya da kusursuz zaman nadiren vardır. Bu noktada hayat, bekleyenleri değil; harekete geçenleri ödüllendirir. Bu durumun bir diğer önemli boyutu ise pişmanlık korkusudur. Günümüzde insanlar yanlış karar vermekten çok, “en doğruyu seçememekten” korkuyor. Çünkü seçenekler arttıkça, geriye dönüp bakıldığında “başka ne olabilirdi?” sorusu da güçleniyor. Bu da bireyi karar almaktan uzaklaştıran bir baskı oluşturuyor. Oysa hayat, en doğru kararı bulma yarışı değildir. Hayat, seçilen yolun içinde anlam bulma sürecidir.

Peki bu felç halinden çıkmak mümkün mü? Elbette. Ancak bunun için öncelikle mükemmeliyet arayışını sorgulamak gerekir. Çünkü “en iyiyi seçmek” çoğu zaman imkânsızdır. Bunun yerine “benim için yeterince iyi olanı” seçmek, daha gerçekçi ve sürdürülebilir bir yaklaşımdır. Karar vermek, her zaman risk içerir. Ama aynı zamanda hareket etmeyi, ilerlemeyi ve öğrenmeyi de beraberinde getirir. Bir diğer önemli nokta ise kendini tanımaktır. Ne istediğini bilen bir birey için seçenekler bir yük değil, bir imkândır. Ancak ne aradığını bilmeyen biri için her seçenek bir kafa karışıklığı yaratır. Bu nedenle karar verme süreci, dış dünyadan çok iç dünyayla ilgilidir. İnsan, kendi değerlerini, önceliklerini ve sınırlarını ne kadar iyi tanırsa, seçim yapmak da o kadar kolaylaşır. Ayrıca kabul edilmesi gereken bir gerçek daha var: Her seçim, bir vazgeçiştir. Ve bu son derece doğaldır. Hayat, tüm ihtimalleri yaşamak üzerine kurulu değildir. Aksine, seçtiklerimizle bir yol çizmek ve o yolun içinde derinleşmek üzerine kurulur. Bu yüzden kaçırılan ihtimallere değil, seçilen yolun sunduklarına odaklanmak gerekir.

Sonuç olarak seçenek bolluğu, modern çağın en karmaşık paradokslarından biridir. Özgürlük ile belirsizlik, imkân ile kaygı arasında sıkışmış bir insan profili ortaya çıkarmaktadır. Ancak bu durum kaçınılmaz bir kader değildir. Bilinçli seçimler, kendini tanıma ve mükemmeliyet baskısından uzaklaşma, bu felcin etkisini azaltabilir. Ve belki de en önemli gerçek şudur: Hayat, en doğru seçimi yapanların değil; seçimini sahiplenebilenlerin hikâyesidir. Çünkü bazen ilerlemek için kusursuz bir karar değil, cesur bir adım yeterlidir.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Bir zamanlar hayat, yaşandığı yerdeydi… Bir kahve sohbetinde, bir sokak gülüşünde, bir dostun gözlerinin içine bakarken saklıydı. Anılar, fotoğraflardan çok kalplerde birikirdi. Bir bakış, bir dokunuş, bir içten “nasılsın?” bile insanın gününü değiştirmeye yeterdi. Şimdi ise elimizin içinde bir dünya var; kaydırdıkça büyüyen ama dokundukça eksilen bir dünya… Sosyal medya. Peki bu dünya gerçekten hayatı kolaylaştıran bir köprü mü, yoksa fark etmeden gerçek hayatı bizden çalan görünmez bir uçurum mu? Belki de en tehlikelisi, bu uçurumun kenarında olduğumuzu fark etmeyişimiz…

Artık sabah uyanır uyanmaz kendimize değil, ekrana bakıyoruz. Gözlerimiz daha güne değil, başkalarının hayatlarına açılıyor. Daha kendi ruh halimizi anlamadan, başkalarının “mükemmel” anlarına şahit oluyoruz. Kim nerede, kim ne yemiş, kim ne giymiş, kim ne kadar mutlu… Oysa kimse “gerçekten” nasıl hissettiğini paylaşmıyor. Çünkü sosyal medya, gerçeğin değil, en parlatılmış halinin sahnesi. Ve biz o sahnede gördüğümüz hayatları, kendi perdemizin arkasındaki gerçeklerle kıyaslıyoruz. İşte o an başlıyor içsel kırılma… Sessiz, derin ve fark edilmeden büyüyen bir kırılma.

Bir süre sonra fark etmeden içimizde bir eksiklik hissi büyüyor. “Ben neden böyle değilim?” sorusu sinsice yerleşiyor zihnimize. “Neden benim hayatım bu kadar sıradan?” demeye başlıyoruz. Oysa kimse mutsuz olduğu anı paylaşmıyor, kimse ağladığı geceyi story yapmıyor, kimse kırıldığı yeri göstermiyor. Herkes güçlü, herkes mutlu, herkes kusursuz… en azından görünürde. Sosyal medya bize bir hayat sunmuyor aslında; bir illüzyon sunuyor. Ve en tehlikelisi de bu illüzyona inanıyor olmamız. Çünkü insan, inanmadığı bir şeye özenmez… ama inandığında kendini kaybetmeye başlar.

Gerçek hayatta bir kahkaha saniyeler sürer ama sosyal medyada o kahkaha defalarca izlenir. Gerçek hayatta bir sarılma iç ısıtır ama sosyal medyada bir beğeni sayısı kalp atışlarımızı belirler hale gelir. Artık “nasılım?” yerine “kaç beğeni aldım?” sorusu daha çok ilgilendiriyor bizi. Değerimizi rakamlarla ölçmeye başladığımız an, aslında kendimize yaptığımız en büyük haksızlığı yapıyoruz. Çünkü insan, sayılarla değil hislerle var olur. İşte tam da burada başlıyor kopuş… İnsan kendinden uzaklaştıkça, hayat da anlamını yitirmeye başlıyor. Ve en acısı, bunu fark ettiğimizde çoğu zaman zaten çok yorulmuş oluyoruz.

Sosyal medya bir araçtı, ama biz onu amaç haline getirdik. Paylaşmak için yaşamaya başladık, yaşadıklarımızı paylaşmak yerine. Gittiğimiz yerin keyfini çıkarmadan önce fotoğrafını çekiyoruz. Yediğimiz yemeğin tadına varmadan önce en güzel açıyı bulmaya çalışıyoruz. Bir anı yaşamadan önce nasıl görüneceğini düşünüyoruz. Anı yaşamıyoruz, anı “gösteriyoruz.” Ve gösterdikçe içimiz boşalıyor. Çünkü gerçek haz, yaşanan andadır; sergilenen değil hissedilen an kıymetlidir.

En acı olanı ise yalnızlık… Kalabalık görünen ama derin bir yalnızlık barındıran hayatlar. Yüzlerce takipçi, binlerce beğeni… ama konuşacak bir dost yok. İçini dökecek bir omuz yok. Dert anlatacak bir sessizlik bile yok. Çünkü gerçek bağlar, ekranın arkasında değil, kalbin içinde kurulur. Ve o bağlar zayıfladıkça insan kendini daha çok kaybeder. İnsan, anlaşılmadığı yerde kalabalıklar içinde bile yalnızdır. Ve sosyal medya, çoğu zaman bu yalnızlığı daha da görünmez hale getirir.

Bir başka tehlike de zaman… Fark etmeden akıp giden saatler, kaydırdıkça eriyen günler… “Bir bakayım” diye girilen o dünya, saatlerimizi, enerjimizi, hatta bazen ruhumuzu alıp götürüyor. Oysa o süre içinde yapılabilecek nice gerçek şey, kurulabilecek nice gerçek bağ, hissedilebilecek nice gerçek duygu var. Ama biz onları erteliyoruz… sürekli erteliyoruz. Ve hayat, ertelendikçe yaşanmamış bir hikâyeye dönüşüyor.

Ama tüm bunlara rağmen sosyal medya tamamen kötü mü? Hayır… Aslında o, bizim nasıl kullandığımızın bir yansıması. Bilinçli kullanıldığında bir ilham kaynağı, bir iletişim köprüsü, bir farkındalık alanı olabilir. İnsanlara dokunabilir, ses olabilir, umut olabilir. Ama ölçüyü kaçırdığımızda, hayatın yerini almaya başlar. İşte o zaman tehlike başlar. Çünkü hiçbir sanal dünya, gerçek hayatın yerini dolduramaz.

Belki de kendimize sormamız gereken en önemli soru şu: “Ben sosyal medyayı mı kullanıyorum, yoksa o mu beni kullanıyor?” Çünkü bu sorunun cevabı, hayatımızın yönünü belirliyor. Gerçek hayat; filtresizdir, kusurludur, bazen yorucudur ama en gerçek olandır. Sosyal medya ise seçilmiş anların vitrini… Vitrin güzel olabilir ama içinde yaşanmaz. Ve insan, vitrinlerde değil, gerçeklerin içinde büyür.

Hayat; bir ekranın içine sığmayacak kadar derin, bir fotoğraf karesine hapsedilemeyecek kadar değerlidir. Bir çocuğun gülüşünde, bir annenin duasında, bir dostun samimiyetinde saklıdır. Bir akşamüstü esen rüzgârda, bir çayın buharında, bir “iyi ki varsın” cümlesinde gizlidir. Ve bunların hiçbirinin “beğeni”ye ihtiyacı yoktur. Çünkü bazı duygular sadece yaşanır, gösterilmez… ve en kıymetlileri de zaten görünmeyenlerdir.

Belki de artık biraz durma zamanı… Telefona değil, yanımızdakine bakma zamanı. Paylaşmadan önce hissetme, göstermeden önce yaşama zamanı. Kendimize dönme, içimizi duyma, gerçek bağları hatırlama zamanı. Çünkü gerçek hayat bekliyor… Sessizce, sabırla… Biz onu fark edelim diye, biz ona geri dönelim diye…

Ve belki de en net, en vurucu gerçek şu:

Sosyal medya hayatı öldürmez…

Ama biz ona fazla yer verdiğimizde, hayatı yaşamayı unuturuz.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere kıymetli okurlarım 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

İstanbul’da yaşayıpta Topkapı Sarayı’nı gezmeyen yada İstanbul’a gelipte Topkapı Sarayı’na gitmeyen yoktur sanırım, varsa sizin için büyük kayıp, Sultanahmet’te ki Topkapı Sarayı’nı gezerken, iç avluda bulunan Hazine dairesinde oldukça loş bir odada, pırıl pırıl parlayan, bir elmas dikkatinizi çeker “Kaşıkçı Elması”  

Bu elmasın hikayesini bilmeyen, elması adından dolayı kaşığa benzetmeye çalışsada başarılı olamaz… Çünkü gözlerinizi kamaştıran elmas 86 karat (17.5gram) ağırlığında, çevresi 49 adet çift sıra pırlanta ile çevrili damla kesimli ünlü bir elmastır. Dünyanın en büyük ve değerli elmaslarından biri kabul edilir, değerine ise paha biçilemiyor çünkü bir ikincisi yok…. 

Bu yazıyı yazmak nereden aklına geldi derseniz, onu da anlatayım. Geçtiğimiz aylarda şehir dışından bir arkadaşım İstanbul’a gelmişti, bir gününü bana bıraktı, ona İstanbul’un tarihi yerlerini gezdirirken, tabiki olmazsa olmazlarımızdan biri olan Topkapı Sarayını da gezdirmiştim, hayranlık içerisinde sarayı dolaşırken Kaşıkçı Elması’nın görünce başından zorla ayrıldı. Bana:

- Hep bunu görmek istemiştim ama bu kadar muhteşem olacağını düşünmemiştim, sana çok teşekkür ederim” demişti, 

İşte o Kaşıkçı Elması’nı, çoklarınız bilir de öyküsünü birde benden dinleyin isterseniz, aslında anlatacaklarım tabiki efsaneye dayanıyor… Efsanelerin zihnimizde bıraktığı izlerin hepsinin birer öyküsü vardır. 

Bu kimi zaman bulunduğu mekanın duvarlarına sinmiş gözyaşları, kimi yerde hazin bir aile dramı, bir başka sararmış tozlu sayfada ise yarım kalmış bir aşk öyküsü olarak çıkar karşımıza. Her hikaye geçmişten bir macerayı zaman tünelinden süzüp getirir, karıştırır hayatımıza iyi de eder... 

Çünkü hayat efsaneler, söylenceler ve öykülerde gerçeklerden çok daha güzel değil mi? Sizce haklı mıyım? Ne derseniz?

İşte bugün size anlatacağım hikaye bilindik bir efsane. 

Kaşıkçı Elması hakkında çokça söylenti vardır aslına bakarsanız. 

Çok araştırdım, sonuçta bunlardan bana en mantıklı geleni , İstanbul’da yaşanan bir efsane. 

Gelin geçmiş tarihe gidelim, çokk eskilere, 1600’lü yılların sonlarına; henüz asfaltın icat olmadığı şarkılara konu olmuş, Arnavut kaldırımlı İstanbul sokaklarına uzanalım.. 

Hikayemiz Eğrikapı’da başlıyor, eskiden İstanbul sadece sur içiydi. Bu surların en batısında Edirnekapı - Ayvansaray arasında sur dibinde bugünde müze olarak kullanılan Konstantin’in doğduğu ünlü Tekfur Sarayı vardır. Öykümüz oradan, yani o zamandan beri kalan adıyla “Eğrikapı” da başlar, sokakta kağıt toplayıcıları vardır çöpleri karıştırarak karton, kağıt toplar bunları satarlar, işte o zamanlarda da bu meslek varmış, hatta onlara ‘Baldırıçıplak’ denilirmiş.

Bugün, garibanlara bu ad veriliyorsa, bilinki bu “Baldırıçıplak” lakabı taaa o zamanlardan gelmedir. Bu kişiler mahallelinin attığı kıyafet, çanak, çömlek, eski eşya artık o gün nasibinde ne varsa onu toplarlar. Öyle kağıt toplayıcı dedikse onlarda belirli bir plan içinde çalışırlar her bölgenin, her semt ve mahallenin ayrı bir toplayıcısı vardı. Senenin başında Kadı tarafından atanır ve topladığı çöpe göre vergi öderlerdi.

Bulduklarıysa kendilerine kalır, hayatlarını da bunları satarak kazanırlardı.

İşte yine böyle bir sabah, baldırı çıplaklardan birisi, başına geleceklerden habersiz, mahalledeki çöp toplama işine dalmıştı. Her gün olduğu gibi Kadırga, Suriçi ve Eğrikapı’ya uğrayıp çöpleri alacak aşağı yani Ayvansaray’ya inip Haliç’in kenarında topladığı eşyaları yıkayıp, üçe beşe bakmadan kaça tutturabilirse satacaktı. 

Aynen de öyle oldu. Sahile indi ve çamurdan arındırdığı eşyaların arasında, yuvarlak bir taş buldu, ne olduğuna anlam veremiyordu, yıkandıkça güneşin ışığında pırıl pırıl parladı bu taş. 

Baldırı çıplak, bu taşıda aldı omuzundaki çuvala atıp Balat yakınlarında , ‘“Oymacı” diye tabir edilen tahta kaşık yapan kaşıkçıya gitti. Ben tarihin yalancısıyım, söylenceye göre üç tahta kaşık karşılığında, parlayan taş parçasını sattı. 

Nereden bilecekti ki gariban baldırıçıplak , o anda hayatını değiştirecek olan büyük bir fırsatı elinden kaçırdığını.

Hep dürüstler olacak değil ya, o zamanda vardı böyle kurnazlar, kaşıkçı ise taşı hiç vakit kaybetmeden, komşusu olan kuyumcuya götürdü. Üç tahta kaşığa aldığı taş parçasını, tam 10 akçeye sattı kuyumcuya, eh keyfi yerindeydi, aslında 10 akçeyi o da büyük para olarak görüyordu ama değil, o da günümüz parasına vurursanız 150-200 lira civarındaydı, yani pekte büyük bir para sayılmazdı. Fakat kuyumcuda o taşın gerçek değerini ve elmas olduğu bilmediğinden dolayı taşa ödediği paranın çok fazla olduğunu düşünüp pişmanlık içerisinde içi içini yiyordu, bir yanda da bu taşı çok daha fazla fiyata satacağına inanmıştı, yoksa bir taş parçasına 10 akçe sayacak göz yoktu onda! 

“Hiç olmazsa bir arkadaşıma danışayım” diye düşündü, taşı götürdüğü diğer kuyumcu da görür görmez adeta büyülenmişti. Başladılar atışıp, kapışmaya... Diğer kuyumcuda bu taşa sahip olmak istiyordu, kavgaları o kadar büyüdü ki, sonunda konuya ‘Kuyumcubaşı’ dahil oldu. O da daha ilk bakışta taşın kıymetinin farkına varmıştı. 

Her iki taraf da işi fazla uzatmayıp seslerini kessinler diye, en şişkininden birer kese altın verip taşı aldı ve bu kavga eden iki kuyumcuyu gönderdi ve bu değerli taş, artık Kuyumcubaşı’nın zimmetindeydi.

Ancak bu durum ‘Saray-ı Hümayun’ çevrelerinde de konuşulmuş olacak ki, Osmanlı’nın en güçlü sadrazamlarından Köprülüzade Fazıl Ahmet Paşa’nın kulağına gitti mesele. Paşa hem çok kültürlü, hem de zeki bir adamdı. Anında duruma el koyup, Hatt-ı Hümayun’la elması Osmanlı Devleti’nin malı haline getirdi. Elden ele gezen taş, hemen sarayın elmas tıraşçısına verildi. Ve Sonunda hepimizin hayranlıkla izlediği Topkapı Sarayı’nın en kıymetli parçalarından 86 karatlık Kaşıkçı Elması günümüze kadar geldi.

Dedim ya efsane bu diye, aslında bu ünlü elmas hakkında başka bir efsane de var, pek bilinmese de, tarih yine yazar, onun için onuda sizlerle paylaşayım dedim, artık kararı siz verirsiniz. 

Efsane bu ya güya 1774’te Pigot adlı bir Fransız subayı, bu elması bilemediğim bir nedenle alıp, Hindistan’ın Madaras Mihracesi’nden ülkesine götürür. Bir süre sonra tekrar satışa çıkarılan bu elması Napolyon’un annesi mücevherlerinin arasına katar ve uzun süre göğsünde taşır.

Ne var ki tarih bu kez çarkları ters döndürür, Napolyon’un annesi Letizia Ramolino oğlu sürgüne gönderildiğinde onu kurtarabilmek için elması elinden çıkarmaya çalışır. İşte o esnada, Fransa’da bulunan Tepedelenli Ali Paşa’nın bir adamı, 150 bin altın ödeyerek elması alıp yurda döner. Bu kez Kaşıkçı Elması uğursuz gelir, Sultan II. Mahmud zamanında Tepedelenli Ali Paşa, devlete karşı ayaklandığı için öldürülür. Varlıklarına el konulup, nesi var nesi yoksa hazineye devredilir. Böylelikle, Napolyon’un annesinden satın alınan ‘Kaşıkçı Elması’ Osmanlı Hazinesi’ne girmiş olur.

Topkapı Sarayı’nda Kaşıkçı Elması’na bakarken “Ah be bu bende olsa neler yapardım var ya…” diyerek yutkunduğunuzu görür gibiyim. Gözleriniz pırıl pırıl parladı değil mi? Ama ben sizlerle aynı görüşte değilim, bense elmasa her baktığımda “Elmasa bak ne badireler atlatmış” diye düşünür dururum. 

Evet, yorum sizin.

Görmediyseniz, gidin görün, büyülenin.

Ve her yolda bulduğunuza da çöp deyip tekme atmayın olur mu!

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın 

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Dünya Basın Özgürlüğü Günü

Takvimde sıradan bir gün gibi görünür belki…

Ama benim için, kalemimin ağırlığını bir kez daha omuzlarımda hissettiğim gündür.

43 yıllık gazeteciyim…

Bir çocuğun kurduğu hayalin peşinden yürüyerek geldim bugünlere.

Daha küçücükken, bir gün adımın bir gazetenin altında yazacağını hayal ederdim.

O hayal… benim en büyük servetim oldu.

Çünkü bir insanın çocukluk hayalini gerçekleştirmesi, bu dünyada yaşayabileceği en büyük mutluluktur.

Ama…

Her hayalin bir bedeli vardır.

Gazetecilik, bu topraklarda hiçbir zaman kolay olmadı.

Ben başladığımda da zordu…

Ama şimdi?

Şimdi o zorluk, insanın nefesini kesen bir ağırlığa dönüştü.

Eskiden haber peşinde koşardık,

Şimdi haberin peşine düşenler sorgulanıyor.

Eskiden gerçekleri yazmak cesaret isterdi,

Şimdi gerçekleri yazmak bedel istiyor…

Bugün dönüp baktığımda üzülerek söylüyorum:

Gazetecilik, bu ülkeyi yönetenlerin basın bültenlerini paylaşmaya indirgenmek isteniyor.

Oysa gazetecilik… muhalefettir.

Kim olursa olsun…

İktidar kimde olursa olsun…

Gazetecilik, güce karşı gerçeğin yanında durmaktır.

Çünkü kalem…

Hiçbir zaman diz çökmez.

Ama ne yazık ki…

Bugün ülkemizde basın özgürlüğünden söz etmek, içimi acıtıyor.

Bir tarafta dolandırıcılar, tacizciler, katiller…

Ellerini kollarını sallayarak geziyor.

Diğer tarafta…

Bir cümle kurduğu için,

Bir kelime yazdığı için,

Bir gerçeği dile getirdiği için

cezaevinin soğuk duvarlarıyla tanışan gazeteciler var.

İşte bu yüzden…

Bugün 3 Mayıs, sadece bir kutlama günü değil benim için.

Bir yüzleşme günü.

Bir utanç günü.

Bir direnme günü.

Ben hâlâ o çocuğum aslında…

Elinde kalemiyle dünyayı değiştirebileceğine inanan çocuk.

Ve hâlâ aynı inançtayım:

Gerçek, bir gün mutlaka kazanır.

Çünkü kalem…

Kırılabilir belki,

Ama asla eğilmez.

Ve ben…

Nefes aldığım sürece yazacağım.

Bedeli ne olursa olsun…

Çünkü ben gazeteciyim.

Burhan AKDAĞ

Eski bir televizyon reklamı vardı “Bisküvi denince akla, hemen onun adı gelir” derdi, bende derim ki “Ödül denilince akla hemen Nobel Ödülü gelir”

Nobel ismi gerçek bir insana aittir bu dünyaca ünlü prestij ödülü Nobel ismi ile “Bilim, Edebiyat ve Barış” dalında dünyada 120 yıldır dağıtılmaktadır. 

Ödüle ismini veren Alfred Nobel aynı zamanda dinamitin de mucididir. Gazetelerde kendisi ölmediği halde “Ölüm taciri öldü” şeklinde haberler çıktıktan sonra kararları ve karakteri değişen Alfred Nobel’in nasıl oldu da adı “Ölümle” anılırken sonradan “Ödülle” anılmaya başlandı?  

Alfred Nobel’i gelin birlikte inceleyelim değerli Habercaddesi okurlarım.

Alfred Nobel 1833’te varlıklı bir aileden gelen anne Andriette Ahlsell ile Mühendis baba Immanuel Nobel’in üçüncü oğlu olarak Stokholm’de dünyaya geldi. Babası Kimyagerdi aynı zamanda ticaret ile de uğraşıyordu. Babasının değerli ticari malzemelerle yüklü gemisinin batması sonucu aile iflas ederek iyice yoksullaştı. Alfred İki abisiyle birlikte Stockholm sokaklarında kibrit satarak ailenin geçimine katkıda bulunmaya çalışıyordu. Her geçen gün daha da yoksullaşan ailesi, Moskova Petersburg’a taşınmaya karar verdi. Petersburg’ta annesi market işletmeye başladı, babası ise ilgi alanı olan mayınlar üzerine çalışmalar yapıyordu. İlerleyen süreçte Alfred Nobel’in babası, çalışmalarının başarılı olması sonucunda Rus ordusu için silah üretmeye başladı. Silah ticareti, bu ailenin yeniden varlığa kavuşmasına sebep olmuştu. Aile Alfred Nobel üzerinde titiz davranıyordu, onu özel öğretmenler eğitiminde büyüttüler. Alfred oldukça zeki bir çocuktu, henüz 17 yaşında iken İsveççe, Rusça, Fransızca, İngilizce ve Almanca olmak üzere beş dili ana dili gibi rahatlıkla konuşabiliyordu. Alfred’in İngiliz edebiyatına ve şiire olan ilgisini zaman içinde fark eden babası bundan pek hoşlanmamıştı çünkü Alfred’in Kimyager olmasını istiyordu onu Kimya Mühendisliği eğitimi için yurt dışına gönderdi.

Alfred Nobel, tüm Avrupa’yı gezerken Paris’te bulunduğu süre zarfında dönemin ünlü Kimyageri T. J. Pelouze’nin laboratuvarında çalıştı ve bu dönemde İtalyan Kimyager Ascanio Sobrero ile tanıştı. Sobrero patlama gücü yüksek bir madde olan Nitrogliserinin mucidiydi. Alfred Nobel bu enerjinin nasıl kontrol edilebileceğini öğrenmek istiyordu çünkü verimli bir patlayıcıdan çok para kazanabileceğini biliyordu uzun uğraşlar ve birçok deneyden sonra 1863’te Nitrogliserinin kontrollu patlamasını düzenleyen Detonatörü (Fünye) icad etti. 

Bu icatı sayesinde Nitrogliserin daha çok alanda kullanılmaya başlandı Alfred Nobel çalışmalarına devam ederken ailesi ülkeye yani İsveç Stockholm’a geri döndü Alfred’in çalışmalarına İsveç’te devam etmesini istediler o da İsveç’e gelerek çalışmalarını burada sürdürdü. 

Kısa sürede İsveç’in her yerinde Nitrogliserin atölyeleri açmaya başladı burada küçük bir atölyedeki çalışmaları sırasında bir patlama meydana geldi Alfred Nobel için çok daha üzücü bir gündü. Patlamada , henüz 20 yaşındaki küçük kardeşi Emil ile birlikte dört kişi hayatını kaybetmişti. Bu olay üzerine İsveç hükümeti Alfred Nobel’in Stokholm şehri sınırları dahilinde çalışma yapmasını yasakladı. Hedeflerinden asla şaşmayan Alfred bu kez çalışmalarına Stockholm’ün batısında Malaren Gölü yakınlarındaki bir mavnada devam etti. 

Alfred Nobel babası gibi hayalci ve yetenekli biriydi, yılmadı bu acı olaydan sonra araştırmalarını sonlandırmak yerine gizlice başka bir laboratuvar kurarak inatla ortaya bir şeyler çıkartmak için durmadan çalıştı. Nitrogliserini patlayıcı madde olarak kullanmanın yollarını araştırırken yine büyük bir patlama daha yaşandı ve bu laboratuvar da kullanılamaz hale geldi. Neyseki can kaybının olmaması onun için sevindirici bir haberdi asla yılmadı çalışmalarına kaldığı yerden devam etti ve nihayet 1864 yılında araştırmalarının sonucunu aldı.

Alfred Nobel, yeniden kurduğu laboratuarında Nitrogliserinin emmesi için günümüzde de emme özelliğinden ötürü kedi kumu olarak kullanılan Diatomit mineralinin bulunduğu masanın üzerine içinde Nitrogliserin bulunan tüp kazaen dökülmüştü, normalda patlaması gereken Nitrogliserin bu kez patlamamıştı, işte bu tesadüf onu Dinamiti bulmaya yönlendirdi, Nitrogliserin emdirilmiş diatomit mineralinini asitliğini düzenlemek için de sodyum karbonatı tercih etti. Bu karışımın soğuk havalardan etkilenmesini engellemek amacıyla içine Etilen Glikol Dinitrat ekleyerek insanlığın akla hayale getiremeyeceği büyüklükte bir gücü meydana getirdi. Bunun sonucunda Alfred Nobel dinamit barutunu bulmuştu. Uzunluğu 8 santimetre çapı 3 santimetre fünye ve metal bir kılıf olan önceden icad ettiği detonatörün içine yerleştirdi. Artık ürününü test etmeye hazırdı. Alfred Nobel gerçekleştirdiği bu deneyin sonucunda patlayıcıların istediği etkiye ulaştığını gördü. Bu icadına Yunanca’da güç anlamına gelen”Dynamis" (δυνάμις) ve bu icada bildiğimiz adıyla “Dinamit” adını verdi.

Çok geçmeden “Dinamit Lokumu” adında yeni bir patlayıcı daha icat etti patentini ise 25 Kasım 1867’de aldı. Nobel kendisiyle rekabet edebilecek tüm icatları satın aldı ve 20 yıl boyunca bu konudaki yeni gelişmelere engel oldu.

Dinamit Lokumu, madencilik ve petrol alanında büyük bir çığır açtı. Kardeşleri de bu buluştan yararlandılar ve keşfettikleri petrol yataklarını işleterek, Alfred ise silah ve patlayıcı üzerine 20 farklı ülkede 100’e yakın şirket kurarak çok büyük kazançlar elde ettiler.

Küçük kardeşi Emily’i kaybetmesi, Alfred Nobel için dönüm noktası olmuştu bu olay sonrasında Fransız gazeteleri; 

“Ölüm taciri, öldü!”

“İnsanları hiç olmadığı kadar hızlıca öldürmenin yollarını bularak zengin olan Alfred Nobel dün öldü.”

“İnsanlık için yaptığı buluşlar, insanların ölümüyle sonuçlanan bilim adamı Alfred Nobel öldü.” 

Gibi manşetler atılmıştı. 

Fransız gazeteleri o dönem kardeşinin ölümünü, Alfred Nobel öldü diyerek yalan haberler yapsalarda Alfred Nobel’in öldükten sonra bu şekilde anılacak olması onda büyük bir hayal kırıklığı yarattı. Bu tatsız olay Alfred Nobel’in ölmeden önce kendi ölümünü düşünmesine yol açmıştı. Öldükten sonra “Ölüm taciri” olarak anılmak istemediğinden dolayı tüm servetini oluşturduğu “Nobel Vakfı”na bağışladı.

Alfred Nobel’in serveti, Nobel Vakfı aracılığıyla insanlığa “Bilim, Edebiyat ve Barış” alanında en büyük hizmeti sağlayan kişilere her sene dağıtılacaktı.

Alfred Nobel, San Remo’da 1896 yılında beyin kanaması sonucu öldü. Vasiyetinde, mirasının Nobel Ödüllerinin enstitüleştirilmesi yönünde kullanılmasını ve 33.200.000 krona yakın servetinin her yıl insanlığa hizmette bulunanlara verilmesini istemişti. Hayatını kaybettikten sonra vasiyeti üzerine her yıl 10 Aralık’ta Nobel Ödülleri sahiplerine verilmeye başlamıştır. 

Bir zamanlar, bazılarınca “Ölüm Taciri” olarak tanımlanan bir kişinin adı en prestijli ödülün adına dönüştü. Alfred Nobel’in icatları, dolaylı olarak bazılarının ölümüne yol açtıysa da sıra kendi ölümüne geldiğinde o en büyük icadını bu kez insanlığa en faydalı kişiler için yaptı. 

Cesaretleri, yaratıcılıkları ve elbette meraklarıyla dünyayı değiştiren bu kişiler de bizlere umut ve ilham vermeye devam ediyor. Alfred Nobel’in bu hikayesi sizlere de ilham verir ve ölüm ilanınızı bir gazetede görmeseniz de öldükten sonra nasıl hatırlanmak isteyeceğinizi düşünmeye başlarsınız.

İşte hayat böyle tesadüflere bağlıdır ve o tesadüfler sizi birgün dünyanın en ünlü kişisi yapar. 

Işıklarda uyu Alfred Nobel insanlık seni asla unutmayacak. 

Hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

İyilik, başkasının varlığını gözeten bilinç olarak kabul edilir; kötülük ise onu yok sayma hali. Ölçü, çoğu zaman niyet ve sonuç arasında kurulan dengedir. Toplumda iyilik güveni büyütür, kötülük ise korkuyu besler. Huzur, küçük iyiliklerin birikimiyle kurulur; asayiş, kötülüğe karşı ortak vicdanla korunur.

İyilik ve kötülük, insanlık tarihinin en eski ve en tartışmalı kavramları arasında yer alır. Her birey, her toplum ve her çağ bu iki kavramı yeniden tanımlar. Kimi zaman bir davranış birine göre iyilikken, bir başkası için kötülük olarak görülebilir. Bu nedenle “iyilik nedir, kötülük nedir?” sorusu yalnızca ahlaki değil, aynı zamanda kültürel ve toplumsal bir sorgulamadır.

İyilik, en yalın hâliyle, başkasının varlığını gözetmek, zarar vermemek ve mümkünse fayda sağlamaktır. Empati kurabilme yeteneğiyle yakından ilişkilidir. Bir insanın, tanımadığı birine yardım etmesi, doğaya zarar vermemesi ya da adaletli davranması iyiliğin farklı tezahürleridir. Ancak iyilik sadece bireysel bir erdem değildir; aynı zamanda toplumsal bir bağ kurma biçimidir. İnsanlar arasındaki güven, dayanışma ve huzur duygusu, büyük ölçüde bu küçük ama sürekli iyilik eylemleriyle inşa edilir.

Kötülük ise çoğu zaman başkasının hakkını ihlal etmek, zarar vermek ya da kayıtsız kalmak şeklinde ortaya çıkar. Kimi zaman bilinçli bir tercih, kimi zaman da ihmalin bir sonucu olabilir. Kötülüğün en tehlikeli biçimlerinden biri, sıradanlaşmasıdır. İnsanların kötülüğe alışması, onu görmezden gelmesi ya da normalleştirmesi, toplumsal çöküşün habercisi olabilir. Çünkü kötülük, yalnızca mağdurunu değil, tanık olan herkesi dönüştürür.

Peki neye göre iyilik, neye göre kötülük belirlenir? Bu sorunun kesin ve evrensel bir cevabı yoktur. Dinler, felsefi akımlar ve hukuk sistemleri bu konuda farklı ölçütler sunar. Ancak ortak bir payda arandığında, “zarar vermeme” ilkesi öne çıkar. Bir eylem, bireye ya da topluma zarar veriyorsa kötülük olarak değerlendirilir; aksine fayda sağlıyorsa iyilik olarak görülür. Bununla birlikte niyet de önemlidir. İyi niyetle yapılan ama kötü sonuçlar doğuran eylemler, bu tartışmayı daha da karmaşık hâle getirir.

İyilik ve kötülüğün toplumsal etkileri oldukça derindir. İyiliğin hâkim olduğu bir toplumda güven duygusu gelişir. İnsanlar birbirine daha kolay inanır, birlikte hareket edebilir ve krizleri daha az hasarla atlatır. Böyle bir ortamda huzur, yalnızca bir ideal değil, günlük hayatın doğal bir parçası hâline gelir. Kötülüğün yaygın olduğu toplumlarda ise tam tersi bir tablo ortaya çıkar: Güvensizlik, korku ve kaos. İnsanlar birbirinden şüphe eder, bireysel çıkarlar ortak değerlerin önüne geçer.

Dünyadaki huzur ve asayiş de bu dengenin bir yansımasıdır. Küresel ölçekte bakıldığında, savaşlar, adaletsizlikler ve eşitsizlikler kötülüğün sistematik hâle gelmiş biçimleridir. Buna karşılık, uluslararası dayanışma, yardım faaliyetleri ve insan hakları mücadeleleri iyiliğin kolektif tezahürleridir. Huzur, yalnızca yasalarla değil, insanların içselleştirdiği ahlaki değerlerle sağlanır.

Sonuç olarak iyilik ve kötülük, birbirine karşıt iki kavram olmanın ötesinde, insanlığın yönünü belirleyen temel dinamiklerdir. Her bireyin günlük hayatta yaptığı küçük seçimler, bu büyük dengeyi etkiler. Belki de en önemli soru şudur: Daha iyi bir dünya için, biz hangi tarafta durmayı seçiyoruz?

Kendinize iyi bakın, sağlığınıza dikkat edin. Hoşça kalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Bazı günler vardır; sadece bir tarih değildir… İçinde alın teri, direniş, umut ve insan olmanın en yalın gerçeği saklıdır. 1 Mayıs da işte tam olarak böyledir. Yüzyıllar öncesinden bugüne uzanan bir hikâyedir bu; fabrikaların dumanlı bacalarından, tarlaların bereketli toprağından, atölyelerin dar ve yorgun duvarlarından yükselen bir insanlık hikâyesi…

Eskiden, emeğin adı çoğu zaman yoktu. İnsanlar sabahın ilk ışığında işe başlar, gecenin karanlığına kadar durmadan çalışırdı. Saatler uzun, şartlar ağır, haklar ise neredeyse yok denecek kadar azdı. Ama insan dediğin, sadece çalışan değil; düşünen, hisseden, hak eden bir varlıktır. İşte o günlerde bir kıvılcım yandı… “Daha insanca bir yaşam mümkün” diyenlerin sesi, zamanla bir dalgaya dönüştü. Ve o dalga, dünyanın dört bir yanında yankı buldu.

O yankı, sadece meydanlarda değil; vicdanlarda büyüdü. Bir işçinin suskunluğu, bir annenin gözlerindeki yorgunluk, bir gencin hayalleriyle birleşti. Çünkü emek sadece kas gücü değildir; yürektir, sabırdır, vazgeçmemektir. Ve insan, en çok emeğiyle insandır.

1 Mayıs, sadece bir mücadele günü değildir; aynı zamanda bir fark ediştir. Emeğin değerini anlama, insanın insan üzerindeki yükünü sorgulama, adaletin peşinden gitme günüdür. Bu yüzden bazen serttir, çünkü haksızlığa karşı durur. Bazen yumuşaktır, çünkü dayanışmayı anlatır. Bazen neşelidir, çünkü umudu taşır. Ve her zaman gerçektir, çünkü hayatın tam içinden gelir.

Bugün sokaklarda yürüyen, pankart taşıyan, şarkılar söyleyen insanlar sadece hak aramaz; aynı zamanda geçmişe saygı duruşunda bulunur. Çünkü bu gün, kolay kazanılmadı. Her kazanımın ardında bir direniş, her hakkın arkasında bir bedel vardır. Ama 1 Mayıs’ın en güzel yanı da budur aslında: İnsanların birlikte güç olduğunu hatırlatması.

Kalabalıkların içinde tek bir yürek gibi atan bir ritim vardır o gün… Aynı sloganı atan binlerce ses, aslında tek bir cümle kurar: “Biz varız.” Ve bu varoluş, sadece bugünün değil; yarının da teminatıdır. Çünkü birlik, yalnızca yan yana durmak değil; aynı duyguda buluşabilmektir.

Emeğin olduğu her yerde hayat vardır. Bir annenin evinde verdiği görünmeyen emek, bir işçinin makine başındaki sabrı, bir öğretmenin sınıfta yaktığı ışık, bir çiftçinin toprağa kattığı umut… Hepsi bu büyük hikâyenin parçasıdır. Ve bu hikâye, sadece geçmişe ait değildir; bugün yazılmaya devam ediyor.

Üstelik artık emek, sadece fiziksel değildir. Bir bilgisayar ekranının başında geçen uzun saatler, bir fikri hayata dönüştürmek için verilen mücadele, görünmeyen ama hissedilen zihinsel yorgunluk da bu hikâyenin içindedir. Dünya değiştikçe emeğin biçimi değişir, ama değeri asla eksilmez. Çünkü emeğin özü, insanın kendinden verdiğidir.

Geleceğe baktığımızda ise 1 Mayıs bize şunu fısıldar: Daha adil, daha eşit, daha insanca bir dünya mümkün. Teknoloji değişir, zaman değişir, şartlar değişir… Ama emeğin değeri değişmez. İnsanlık var oldukça, emek kutsaldır. Ve bu kutsallık, sadece çalışmakla değil; hak etmekle, paylaşmakla, dayanışmakla anlam kazanır.

Belki bir gün, kimse emeğinin karşılığını almak için mücadele etmek zorunda kalmayacak. Belki bir gün, adalet talep edilen değil; zaten var olan bir gerçek olacak. İşte o gün geldiğinde, 1 Mayıs sadece bir hatırlatma değil; bir kutlama, bir şükran, bir huzur günü olacak.

Ama o güne kadar… Her 1 Mayıs, bir çağrıdır. Susmamaya, görmezden gelmemeye, unutmamaya dair bir çağrı… Daha iyisi mümkünken daha azına razı olmamaya dair bir hatırlatma…

Bugün ise hem geçmişin izlerini taşıyoruz, hem bugünün sesini yükseltiyoruz, hem de geleceğin hayalini kuruyoruz. Çünkü 1 Mayıs; sadece işçinin, emekçinin değil… İnsanın bayramıdır.

Ve unutma…

Emeğin olduğu yerde hayat vardır.

Dayanışmanın olduğu yerde umut.

Umudu büyüten her yürek, dünyayı değiştirecek güce sahiptir.

Ve umut varsa…

her zaman bahar yeniden gelir. ?

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere kıymetli okurlarım 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ-YAZAR

Onu yakından tanıyan herkesin ortak fikri şudur. Selçuk Aka’nın kalbi temizdir. Kimsenin kötülüğünü istemez. Hatta çoğu zaman kendi işini bir kenara bırakıp başkalarına yardım etmeyi tercih edecek kadar fedakârdır. Günümüz dünyasında çıkar ilişkilerinin bu kadar ön planda olduğu bir dönemde, onun bu tavrı gerçekten dikkat çekicidir. Çünkü o, insan kazanmanın her şeyden daha değerli olduğunu bilenlerdendir.

Mesleki anlamda ise tartışmaya kapalı bir isimdir. İşini titizlikle yapar, detayları asla gözden kaçırmaz ve temsil ettiği kişi ya da kurum için en doğru stratejiyi belirlemek adına büyük bir özveriyle çalışır. Basın dünyasının dinamiklerini çok iyi analiz eder, doğru zamanda doğru hamleyi yapmayı bilir. Bu da onu sıradan bir basın danışmanından ayıran en önemli özelliklerden biridir.

Selçuk Aka’nın en güçlü yanlarından biri de güvenilirliğidir. Bugün birçok insanın en çok ihtiyaç duyduğu şeylerden biri güvendir. Ve o, bu güveni yıllar içinde adım adım inşa etmiştir. Sözüne sadıktır, verdiği sözün arkasında durur. İnsanlar onunla çalıştığında ya da dostluk kurduğunda arkalarını rahatlıkla yaslayabileceklerini bilirler.

Dostluk konusunda da ayrı bir parantez açmak gerekir. Selçuk Aka için dostluk, sadece iyi günlerde hatırlanan bir kavram değildir. O, zor günlerde yanında olan, destek veren, çözüm üreten bir dosttur. Yıllardır süren tanışıklığımız boyunca bunu defalarca görme fırsatım oldu. Onunla kurulan bağ, zamanla daha da güçlenen bir güven ilişkisine dönüşür.

Aynı zamanda mütevazı bir kişiliğe sahiptir. Başarılarını hiçbir zaman abartmaz, kendini ön plana çıkarmak yerine yaptığı işin konuşmasını ister. Bu da onu hem meslektaşları hem de çevresi tarafından daha saygın bir noktaya taşır.

 Selçuk Aka, sadece işini iyi yapan bir basın danışmanı değil, karakteriyle, duruşuyla ve insanlığıyla örnek alınabilecek bir isimdir. Böyle insanların sayısının azaldığı bir dönemde, onun gibi değerlerin varlığı umut vericidir. Onu tanımak bir şans, dostluğunu kazanmak ise ayrı bir ayrıcalıktır.

Habib BABAR

Güvensiz Bağlanma ve Erken Dönem Sinir Sistemi Yapılanması

İnsan sinir sistemi, yaşamın ilk yıllarında dışarıdan düzenlenerek şekillenir.

Bir çocuk duygularını kendi başına yönetmeyi değil, bakım verenle kurduğu ilişki üzerinden öğrenir.

Bakım veren tutarlı ve öngörülebilir olduğunda çocuk şunu öğrenir:

Duygular ortaya çıkar, düzenlenir ve zamanla yatışır.

Ancak bakım veren tutarsızsa, sevgiyi koşula bağlı veriyorsa ya da açıklamadan kontrol ediyorsa, çocuk farklı bir öğrenme geliştirir:

Duygular geldiğinde ne olacağı belli değildir.

Bu durum sinir sistemini belirsizlik üzerine kurar.

Beyin belirsizliği tehdit olarak algılar.

Bu nedenle çocuk, güvende kalmak için kendini değiştirmeyi öğrenir.

Doğallık yerine uyum gelir.

Yetişkinlikte bu yapı, yakınlık kurulduğunda tehdit algısının aktive olmasıyla kendini gösterir.

Kişi yakınlaştıkça huzursuzluk hisseder ve geri çekilir.

Bu durum toplumda derin bağ kuramama, yüzeysel ilişkiler ve güven eksikliği üretir.

Şiddetle ilişkisi doğrudan değil dolaylıdır; çünkü dünya daha tehditkâr algılanır ve tetiklenme eşiği düşer.

1.⁠ ⁠Duygusal Regülasyon Eksikliği

Duygular sadece zihinsel değil, bedensel süreçlerdir.

Her duygu sinir sisteminde bir aktivasyon yaratır.

Eğer kişi bu aktivasyonu düzenlemeyi öğrenmemişse iki uç davranış ortaya çıkar:

Duyguların bastırılması veya anında dışa vurulması.

Bastırılan duygu kaybolmaz, sinir sisteminde birikir.

Bu birikim zamanla tepki eşiğini düşürür.

Bu nedenle küçük olaylar büyük tepkilere yol açar.

Anında dışa vurum ise düşünme sürecini devre dışı bırakır.

Duygu doğrudan davranışa dönüşür.

Bu durum bağırma, kırma, ani kopuşlar ve fiziksel tepkiler olarak ortaya çıkabilir.

Bu nedenle duygusal regülasyon eksikliği, şiddet davranışına doğrudan zemin hazırlar.

1.⁠ ⁠Duygusal Okuryazarlık Eksikliği

Birçok insan ne hissettiğini doğru şekilde tanımlayamaz.

Kırgınlık, korku veya değersizlik gibi duygular genellikle öfkeye dönüşür.

Bu durum iletişimi bozar.

Kişi gerçek duygusunu ifade etmek yerine suçlayıcı bir dil kullanır.

Bu da karşı tarafı savunmaya iter ve gerilim hızla artar.

İfade edilemeyen duygu, davranış olarak ortaya çıkar.

1.⁠ ⁠Utanç Temelli Kimlik Gelişimi

Utanç, davranışa değil kimliğe yönelir.

Kişi yaptığı hatayı değil, kendisini hatalı olarak algılar.

Bu durumda eleştiri, bir gelişim fırsatı değil tehdit olarak algılanır.