Bir zamanlar yalnızlık daha kolay tarif edilen bir şeydi.

İnsan yalnızdı çünkü yanında kimse yoktu.

Telefon çalmazdı.

Kapısı çalınmazdı.

Konuşacak biri olmazdı.

Bugün ise bambaşka bir yalnızlık yaşıyoruz.

Telefonlarımız susmuyor.

Mesajlarımız geliyor.

Sosyal medyada yüzlerce insan görüyoruz.

Kalabalıkların içinden geçiyoruz.

Ama buna rağmen birçok insan geceleri kendini derin bir yalnızlığın içinde buluyor.

Çünkü insanın en büyük ihtiyacı yanında birilerinin olması değildir.

Yanında kendisi olabileceği birilerinin olmasıdır.

İşte günümüzün görünmeyen yalnızlığı tam burada başlıyor.

Psikolojide uzun zamandır bilinen bir gerçek vardır:

İnsanlar yalnızlıktan çok, duygusal kopukluktan etkilenir.

Yani sorun çevremizde insan olup olmaması değildir.

Sorun, o insanların yanında gerçekten var olup olamadığımızdır.

Kaç kişi bizi gerçekten tanıyor?

Kaç kişinin yanında rol yapmıyoruz?

Kaç kişinin yanında güçlü görünmek zorunda değiliz?

Kaç kişinin yanında yorulduğumuzu söyleyebiliyoruz?

İnsan bazen onlarca kişiyle konuşur.

Ama tek bir kişi tarafından anlaşılmadığını hisseder.

Ve ruhu tam da bu yüzden yorulur.

Çünkü görülmek ile bakılmak aynı şey değildir.

Dinlenmek ile duyulmak aynı şey değildir.

Birlikte vakit geçirmek ile bağ kurmak aynı şey değildir.

Birçok insan bugün insan eksikliğinden değil, güvenli bağ eksikliğinden yoruluyor.

Bu yüzden bazı sohbetler saatler sürse de içimizi doldurmuyor.

Bazı ilişkiler yıllarca sürse de bizi beslemiyor.

Bazı kalabalıklar yalnızlığımızı azaltmıyor.

Çünkü insanın ruhu sayıya değil, güvene ihtiyaç duyuyor.

Belki de bu yüzden birçok kişi son yıllarda kendini daha yorgun hissediyor.

Sadece ekonomik yüklerden değil.

Sadece hayatın hızından değil.

Sürekli güçlü görünmek zorunda hissetmekten.

Sürekli iyi görünmekten.

Sürekli idare etmekten.

Sürekli “iyiyim” demekten.

Çünkü insanın sinir sistemi de güven arar.

Güvende hissettiğimiz ilişkilerde gevşeriz.

Daha çok güleriz.

Daha açık konuşuruz.

Daha az savunmada oluruz.

Daha çok kendimiz oluruz.

Ama güvende hissetmediğimiz ilişkilerde görünmez bir nöbet tutarız.

Ne söyleyeceğimizi düşünürüz.

Nasıl algılanacağımızı hesaplarız.

Ne kadarını göstermemiz gerektiğine karar veririz.

Ve fark etmeden ilişki yaşamayız.

Kendimizi koruruz.

İşte birçok insanı tüketen şey tam da budur.

Hayatın yükü kadar, sürekli nöbette olmak.

Belki de bu yüzden bazı insanlar gün sonunda fiziksel olarak değil, duygusal olarak tükenmiş hissediyor.

Çünkü bütün gün anlaşılmaya değil, yanlış anlaşılmamaya çalışıyorlar.

Ve bu sandığımızdan çok daha yorucu.

İnsan ruhu yalnızca sevgiyle beslenmez.

Güvenle de beslenir.

Yalnızca ilgiyle değil.

Kabul görmekle de.

Yalnızca konuşmakla değil.

Anlaşılmakla da.

Belki de bugün birçok insanın özlediği şey yeni arkadaşlar değildir.

Yeni bir ilişki de değildir.

İçini saklamak zorunda kalmadığı bir yerdir.

Yargılanmadan konuşabildiği bir insandır.

Güçlü görünmek zorunda olmadığı bir bağdır.

Çünkü insanın gerçek yalnızlığı tek başına kalması değildir.

Gerçek yalnızlık, kendisi olarak var olamadığı yerde yaşamaktır.

Ve belki de iyileşme daha fazla insan bulmakla başlamaz.

Bir kişinin yanında maskeni çıkarabildiğini fark etmekle başlar.

Çünkü ruhun en derin ihtiyacı kalabalıklar değildir.

Güvende hissedilen bağlardır.

Ve bazen tek bir güvenli ilişki, yüzlerce yüzeysel tanışıklıktan daha fazla yalnızlığı iyileştirebilir.

Çünkü insanın kalbi en çok insanların arasında değil…

Kendisi olabildiği yerde dinlenir.

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Adı PAPBİL... İlk duyduğumda açık söyleyeyim; "Parmak izinden insan mı analiz edilir?" diye düşündüm. Hatta içimden "Yok artık..." dediğim bile oldu. Çünkü bugüne kadar kişilik testleri gördük, zekâ testleri gördük, kariyer analizleri gördük. Hepsinde onlarca soru vardı. Bazen insan kendisini bile kandırabiliyor. İnsan, olmak istediği kişiyi işaretliyor; olduğu kişiyi değil.

Ama burada tek bir soru bile sorulmuyor. Sadece parmak izinizi okutuyorsunuz... Yaklaşık beş dakika sonra önünüze onlarca sayfalık bir rapor geliyor. İnsan okudukça şaşırıyor. "Bu gerçekten ben miyim?" diye kendi kendine soruyor. İşte beni en çok etkileyen de bu oldu. Bu projenin arkasında yıllarını bilimsel araştırmalara adamış bir isim var. Öğretim Görevlisi Hacı İsmail Çıngı... Emniyetin kriminal birimlerinde yıllarca parmak izi üzerine çalışmış. Sonra bilgi birikimini yapay zekâ ile buluşturmuş. Kolay mı? Hiç değil.

Bir fikir üretmek zordur. Ama o fikri yıllarca geliştirip inatla vazgeçmeden devam ettirmek çok daha zordur. Bugün PAPBİL'in geldiği noktaya bakınca bunun tesadüf olmadığını anlıyorsunuz. Her başarılı projenin arkasında sadece fikir olmaz. O fikre inanan insanlar da olur. İşte burada dikkatimi çeken bir başka isim var.

SECUR firmasının sahibi Süleyman Durukan... Çoğu insan yalnızca sonucu alkışlar. Ama bazı insanlar daha yolun başında taşın altına elini koyar. Bir bilim insanının hayaline maddi ve manevi destek vermek, aslında geleceğe yatırım yapmaktır. Süleyman Durukan'ın yaptığı tam da bu. Belki bugün birçok kişi bunun farkında değil. Ama yıllar sonra bu teknoloji dünya çapında konuşulursa, o başarı hikâyesinin satır aralarında onun da adı mutlaka yazacaktır.

 Bugün birçok özel okul öğrencilerine PAPBİL analizlerini yaptırıyor. Velilerden gelen memnuniyet ise dikkat çekici. Aslında düşündüğünüz zaman neden olmasın? Bir anne baba çocuğunu en iyi şekilde yetiştirmek ister. Ama çoğu zaman çocuklarının gerçekten hangi alanda başarılı olabileceğini bilemez. Kimi mühendis olurken ressam ruhuyla yaşar. Kimi doktor olur ama aslında iyi bir sporcu olabilecek potansiyele sahiptir. Belki de yıllarca yanlış kapıları çalıyoruz. Belki de çocuklarımızı kendi hayallerimiz için değil, onların yetenekleri doğrultusunda yetiştirmeliyiz. İşte PAPBİL'in en güçlü tarafı bana göre burada başlıyor.

 Sonra aklıma başka bir şey geldi. Neden sadece öğrenciler? Bugün yüzlerce, hatta binlerce personel çalıştıran şirketler var. İnsan kaynakları departmanları günlerce mülakat yapıyor. CV'ler inceleniyor. Kişilik envanterleri dolduruluyor. Saatlerce süren değerlendirmeler yapılıyor. Peki ya yapay zekâ destekli biyometrik analizler, insan kaynaklarına yeni bir bakış açısı kazandırabilir mi? Doğru insanı doğru görevle buluşturabilir mi? Elbette bu soruların kesin cevabını bilim verecektir. Ancak teknolojinin bu noktaya gelmiş olması bile üzerinde düşünmeye değer.

 Daha da ilginç olanı şu... Bu sistemin 7 yaşındaki bir çocuğa da uygulanabilmesi, 77 yaşındaki bir yetişkine de hitap edebilmesi. Yani hayatın her döneminde insanın kendisini yeniden tanımasına katkı sunabilecek bir teknolojiyle karşı karşıyayız. Belki geleceğin eğitim modeli burada saklı. Belki geleceğin insan kaynakları sistemi... Belki de geleceğin sporcu seçmeleri... Kim bilir?  Ben gazeteciyim. Hayatım boyunca çok şey gördüm. Ama itiraf ediyorum... Bir gün bana "Parmak izinden yapay zekâ senin öğrenme biçimini, iletişim tarzını, güçlü yönlerini ve eğilimlerini analiz edecek." deselerdi, muhtemelen gülümser geçerdim. Bugün ise aynı cümleyi hayretle dinliyorum. Çünkü teknoloji bazen insanın hayal gücünü bile geride bırakıyor.Belki de geleceği değiştiren devrimler, laboratuvarlarda değil... Bir insanın parmak ucunda başlıyordur.

Burhan AKDAĞ

Gabriel García Márquez

Rahmetli babamdan kalan güzel bir alışkanlığım var… Kitap okumak…. Oralarda hayat bulurum. 

Kütüphanem zengindir, bir oda dolusu kitabım vardır desem abartmış olmam, okumak benim için vazgeçilmez bir alışkanlıktır. 

Kimi kitaplar okunur, biter ve kütüphanemin raflarında kalır ama bazıları vardır ki, son sayfası kapandıktan sonra bile ruhumun derinliklerinde yaşamaya devam eder. 

Sevgili Habercaddesi okurlarım, sizlere bu yazımda bir kitaptan bahsedeceğim, yıllar öncesinde okumuştum ama geçtiğimiz haftalarda kütüphanemden alıp yeniden okuduğum ve okurken ilk günkü heyecanı yaşadığım Gabriel García Márquez'in Kırmızı Pazartesi adlı romanını sizlerle birlikte incelemek istedim. 

Çoğunuzun bu romanı okuduğunu tahmin ediyorum, ilk cümlesinden itibaren okuyucuya cinayetin işleneceğini açıkça söyler, katilin kim olduğu da bellidir. Buna rağmen insan, kitabı büyük bir merakla okumaya devam eder çünkü asıl soru "Kim öldürdü?" değildir, asıl soru "Herkes biliyorken neden kimse engel olmadı?" sorusudur.

Kırmızı Pazartesi ya da İspanyonca adı ile (Gronica de una muerte anunciada) Nobel ödüllü Kolombiyalı yazar Gabriel García Márquez’in hafızalara kazınan, dünyaca ün yapmış yedinci romanıdır. 

Sizlere kısaca ünlü yazar Gabriel García Márquez den bahsetmek isterim.

Gabriel García Márquez veya tam adıyla Gabriel José de la Conciliación García Márquez tüm Latin Amerika'da “Gabo” lakabıyla bilinen Nobel Edebiyat Ödüllü Kolombiyalı yazar, romancı, hikâyeci ve oyun yazarıydı. 6 Mart 1927'de Kolombiya'nın kuzeyindeki Aracataca kasabasında dünyaya geldi. Babası telgrafçıydı, maddi imkansızlıklar nedeniyle ilk yıllarını kendisine masallar ve aile efsaneleri anlatarak hayal gücünü şekillendiren anneannesi ve siyasi hikayeler anlatan dedesinin yanında geçirdi. Onlarla geçirdiği günler daha sonra kaleme alacağı eserlerin ana ilham kaynağı oldu. Edebiyat aşığı olana Gabriel, genç yaşında yazdığı romanlar ile çok okunan yazarlar arasına girmeyi başarmıştı.

Kırmızı Pazartesi’ye dönecek olursam, okuyanların da iyi hatırlayacağı gibi romanın merkezinde Santiago Nasar'ın öldürülmesi var fakat bu ölüm yalnızca bir insanın hayatını kaybetmesi değildi aynı zamanda vicdanın, adaletin, cesaretin ve insanlığın da yavaş yavaş ölmesiydi. Kasabada ki neredeyse herkes cinayetin işleneceğini bilir. Kimisi duyduğunu önemsemez, kimisi başkasının müdahale edeceğini düşünür, kimisi ise "Bana ne?" diyerek sessiz kalır sonunda ise herkes biraz suçludur.

İşte tam da bu yüzden bence Kırmızı Pazartesi sadece bir roman değil toplumun aynasıdır. O aynaya baktığımızda yalnızca romandaki insanlarla beraber bazen kendimizi de görürüz.

Hayatta çoğu zaman yanlışları görürüz ama konuşmayız. Bir çocuğun haksızlığa uğradığını biliriz, sessiz kalırız. Bir kadının şiddet gördüğünü duyarız, "Aile meselesidir." der geçeriz. Bir insanın iftiraya uğradığını fark ederiz ama doğruları söylemeye cesaret edemeyiz. Sonra da olanlar karşısında üzülürüz. Oysa bazen sessizlik de bir tercihtir. Bence sessizlikte bir cevaptır, ve bazı sessizlikler, yapılan kötülük kadar ağır sonuçlar doğurabilir.

Romanın en çarpıcı yönlerinden biri de "namus" kavramını sorgulamasıdır. İnsanların onurunu koruma adına işlenen cinayetler gerçekten onuru korur mu? Bir insanın canı, toplumun oluşturduğu geleneklerden daha mı değersizdir? Yıllarca insanlar "El âlem ne der?" korkusuyla nice yanlışlara göz yumdu oysa gerçek namus; dürüst olmak, vicdan sahibi olmak, adaletli davranmak ve insan hayatına değer vermektir. Bir insanı öldürmek hiçbir zaman onuru geri getirmez; yalnızca yeni acılar doğurur.

Kitap bize, insanların bazen düşünmeden kalabalığın peşinden gittiğini de gösteriyor. Bir kişi sustuğunda, diğerleri de susuyor. Bir kişi müdahale etmediğinde, başkaları da etmiyor. Böylece yanlışlar büyüyor oysa iyilik de kötülük de bulaşıcıdır. Cesaret gösteren tek bir insan bazen birçok hayatı değiştirebilir.

Romanı okurken en çok içimi acıtan şeylerden biri de pişmanlıktı. Cinayet işlendikten sonra herkes konuşmaya başlar. "Keşke söyleseydim", "Keşke uyarsaydım", "Keşke ciddiye alsaydım" derler ama artık çok geçtir. Günlük hayatımızda da bazı pişmanlıkların telafisi yoktur. Söylenmeyen bir söz, uzatılmayan bir el, yapılmayan bir iyilik bazen bir ömür vicdan yükü olur.

Kırmızı Pazartesi, bize kader ile insanın seçimi arasındaki ince çizgiyi de düşündürür. Olay sanki kaçınılmazmış gibi anlatılır ancak roman boyunca fark ederiz ki aslında onlarca küçük fırsat vardır. Bir kişi daha cesur davransa, biri gerçekten görevini yapsa, biri sadece birkaç dakika önce harekete geçse belki de Santiago yaşayacaktı. Demek ki bazen kader dediğimiz şey, insanların aldığı ya da almadığı kararların sonucudur.

Bu eser günümüzde de güncelliğini koruyor çünkü teknoloji değişse de insanın korkuları, önyargıları, dedikoduları ve sessizliği çok değişmiyor. Sosyal medyada bir haksızlık gördüğümüzde, okulda bir arkadaşımız dışlandığında, iş yerinde birine adaletsizlik yapıldığında çoğu zaman seyirci kalıyoruz oysa seyirci olmak, bazen olayın dışında kalmak değildir; olayın bir parçası hâline gelmektir.

Gabriel García Márquez bu romanla bize yüksek sesle bağırmıyor, sessizce anlatıyor ama anlattıkları insanın yüreğinde derin bir iz bırakıyor çünkü romandaki asıl suçlu tek bir kişi değildir. Suç, korkunun, önyargının, geleneklerin yanlış yorumlanmasının ve en önemlisi sessiz kalmanın ortak sonucudur.

Bu kitabı bitirdiğimizde aklımızda bir tek cinayet kalmaz. Vicdanın sesi kalır. İnsan olmanın sorumluluğu kalır. Haksızlık karşısında susmamanın önemi kalır. Çünkü bazen tek bir cümle, tek bir uyarı, tek bir cesur adım bir hayat kurtarabilir.

Belki de Kırmızı Pazartesi bize şu gerçeği hatırlatmalıdır. 

Bir toplumu ayakta tutan sadece yasalar değildir. Vicdan, merhamet, adalet ve cesaret de en az yasalar kadar gereklidir. İnsanlar birbirlerinin acılarına kayıtsız kaldığında, kaybeden yalnızca bir kişi olmaz; bütün bir toplum olur.

Bu yüzden bu roman yalnızca Santiago Nasar'ın hikâyesi değildir. Her dönemde, her toplumda yaşanabilecek bir insanlık sınavının hikâyesidir. Ve romanı bitirdiğimde kafamda şu soru kaldı: Eğer o kasabada ben yaşasaydım, gerçekten sessiz kalmayacak mıydım ? İşte bu soru, romanın en ağır ve en unutulmaz mirasıydı… Cevabım ne olacaktı derseniz, bırakın o da benim özelimde kalsın olur mu?

Bu günlükte bu kadar, başka bir yazımda, başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Peki sosyal medya fenomeni olmak tek başına boşanma sebebi midir? Elbette hayır. Bir kişinin sosyal medya fenomeni olması, çok takipçiye sahip olması ya da içerik üretmesi tek başına boşanma nedeni oluşturmaz. Ancak bu süreçte sergilenen davranışlar, evlilik birliğini temelinden sarsacak boyuta ulaşıyorsa durum tamamen değişiyor. Türkiye'de bu konuda dikkat çeken kararlar bulunuyor. Özellikle eşini ve ailesini ihmal edecek derecede sosyal medya bağımlılığı geliştiren, sürekli canlı yayın yapan, karşı cinsle uygunsuz yakınlık kuran, özel aile hayatını izinsiz paylaşan ya da eşinin kişilik haklarını zedeleyen paylaşımlarda bulunan kişiler hakkında açılan davalarda mahkemeler bu davranışları kusur olarak değerlendirebiliyor. Bu noktada en önemli gelişmelerden biri de Yargıtay'ın verdiği emsal kararlardır. Yargıtay, sosyal medya kullanımının evlilik birliğini olumsuz etkilemesi halinde bunun boşanmada kusur sayılabileceğine hükmetmiştir. Özellikle sosyal medya üzerinden karşı cinsle samimiyeti aşan yazışmalar yapılması, eşin güvenini sarsacak paylaşımlar gerçekleştirilmesi, aile hayatının ihmal edilmesi ve özel yaşamın sürekli teşhir edilmesi gibi davranışlar boşanma davalarında önemli deliller arasında yer almaktadır.

Burada dikkat edilmesi gereken nokta, fenomen olmanın değil, fenomenlik uğruna sergilenen davranışların evliliğe zarar verip vermediğidir. Bugün birçok içerik üreticisi, daha fazla izlenme uğruna özel hayatını sürekli ekranlara taşıyor. Eşler arasında yaşanan tartışmalar bile canlı yayınlarda konuşuluyor, çocuklar sosyal medya malzemesi haline getiriliyor, aile mahremiyeti takipçi kazanma yarışında ikinci plana atılıyor. Oysa evlilik, güven ve saygı üzerine kuruludur. Beğeni sayıları, izlenme oranları ve takipçi artışları hiçbir zaman aile huzurunun önüne geçmemelidir. Sosyal medyada geçirilen uzun saatler de eşler arasındaki iletişimi zayıflatabiliyor. Aynı evde yaşayan iki insanın birbirine ayıracağı zamanı telefon ekranına ayırması, zamanla duygusal kopukluklara neden olabiliyor. Birçok uzman da dijital bağımlılığın aile içi iletişimi olumsuz etkilediğini sık sık dile getiriyor.

Öte yandan sosyal medya, doğru kullanıldığında meslek haline de gelebiliyor. Binlerce kişi sosyal medya üzerinden ticaret yapıyor, eğitim veriyor, sanatını tanıtıyor veya haber paylaşıyor. Burada sorun platformun kendisi değil, kullanım şeklidir. Eşlerin birbirine karşı dürüst olması, sınırlarını bilmesi ve karşılıklı güveni koruması halinde sosyal medya evlilik için bir tehdit olmaktan çıkabilir. Yargıtay'ın emsal kararları da aslında bunu söylüyor. Sorun sosyal medya değil; sosyal medyanın aile bağlarını zedeleyecek şekilde kullanılmasıdır. Sonuç olarak fenomen olmak boşanma nedeni değildir. Ancak fenomenlik uğruna eşini ihmal etmek, sadakat yükümlülüğünü ihlal etmek, aile mahremiyetini ortadan kaldırmak ve güven ilişkisini sarsacak davranışlarda bulunmak, Türk hukukunda boşanma davalarında kusur olarak değerlendirilebilmektedir. Unutulmamalıdır ki hiçbir sosyal medya hesabı, hiçbir takipçi sayısı ve hiçbir beğeni, huzurlu bir yuvanın yerini tutamaz. Gerçek mutluluk ekranlarda değil, birbirine güvenen ve saygı duyan aile bireylerinin kurduğu sağlam ilişkilerde gizlidir.

Av. Onur YAĞIŞAN

Evimizin önüne koyacağımız bir kap temiz su, belki de kilometrelerce dolaşıp su bulamayan bir hayvanın hayatını kurtaracaktır. Vereceğimiz birkaç avuç mama, günlerdir aç dolaşan bir canın karnını doyuracaktır. Bahçemizin bir köşesine, apartmanımızın önüne ya da mahallemizde uygun bir noktaya yapacağımız basit bir gölgelik, kavurucu güneş altında yaşam mücadelesi veren hayvanlara nefes olacaktır. Bu sadece hayvan sevgisi değildir… Bu, insan olmanın gereğidir.Merhamet, sadece sözle ifade edilen bir duygu değildir. Merhamet, susayan bir cana su uzatmaktır. Aç olana lokma vermektir. Güçsüz olana sahip çıkmaktır. İşte gerçek vicdan da burada başlar.

Ne yazık ki her yaz onlarca sokak hayvanı susuzluk, sıcak çarpması ve açlık nedeniyle yaşamını yitiriyor. Oysa bu ölümlerin büyük bölümü çok basit önlemlerle engellenebilir. Bir plastik kap, bir karton kutu, birkaç tahta parçası ya da eski bir şemsiye… Bunların hiçbiri büyük maliyetler gerektirmiyor. Gereken tek şey biraz duyarlılık ve biraz zaman.Belediyeler elbette görevlerini yerine getirmeli, su istasyonları kurmalı, gölgelik alanlar oluşturmalı ve sokak hayvanlarının yaşam koşullarını iyileştirmeli. Ancak bu sorumluluk yalnızca kurumların omzuna bırakılmamalı. Çünkü sokaklar hepimizin, bu şehir hepimizin ve bu şehirde yaşayan canlar da hepimizin ortak emaneti.

Çocuklarımıza bırakacağımız en değerli miras, yüksek binalar, lüks arabalar ya da bankadaki para değil, vicdanlı bir toplumdur. Eğer bir çocuk annesini ya da babasını susamış bir kediye su verirken görüyorsa, o çocuk büyüdüğünde merhameti de yanında taşıyacaktır. Unutmayalım… Onlar konuşamıyor diye acı çekmiyor değiller. Onlar kapımızı çalamıyor diye yardıma ihtiyaç duymuyor değiller. Onların da yaşam hakkı var. Onların da serinlemeye, suya, mamaya ve şefkate ihtiyacı var. Gelin bu yaz küçük bir iyilik hareketi başlatalım. Kapımızın önüne bir kap su koyalım. Mümkünse bir kap mama bırakalım. Mahallemizde birkaç basit gölgelik ya da küçük barınak oluşturalım. Komşularımızı da bu iyiliğe ortak edelim. Belki dünyayı değiştiremeyiz… Ama bir canın hayatını değiştirebiliriz. Bazen insanlığın en büyük sınavı, konuşamayan bir canın sessiz çığlığını duyabilmektir. İşte o sesi duyabildiğimiz gün, sadece sokak hayvanlarını değil, kendi vicdanımızı da yaşatmış oluruz.

Leyla SOMER

Bugün Yeşilçam'ın unutulmaz isimlerine baktığımızda onları ‘Eski oyuncu’ diye değil, Türk sinemasının hafızası olarak görüyoruz. Yıllarını tiyatroya vermiş bir ustaya ‘Eski tiyatrocu’ demek ne kadar eksikse, ömrünü müziğe adamış bir isme ‘Eski sanatçı’ demek de o kadar yanlıştır. Sanatçının eserleri yaşamaya devam ettiği sürece, kendisi de yaşamaya devam eder. Çünkü sanat, insan ömründen daha uzun bir yolculuktur.

Bence doğru ifade ‘Duayen sanatçı’, ‘Usta oyuncu’, ‘Usta sanatçı’, ‘Türk sinemasının yaşayan değeri’, ‘Sanat camiasının önemli ismi’ ya da ‘Efsane isim’ olmalıdır. Bu ifadeler hem emeğe saygıyı gösterir hem de yılların birikimini onurlandırır. Unutmamak gerekir ki sanatın emekliliği yoktur. Bir sanatçı, alkışlar sustuğunda da sanatçıdır. Işıklar söndüğünde de sanatçıdır. Yıllar geçse, saçları ağarsa, ekranlardan uzaklaşsa bile o kimliğini kaybetmez.

Bugün hala onlarca yıl önce çekilmiş filmleri izliyor, eski plakları dinliyor, tiyatro oyunlarını konuşuyorsak bunun nedeni o insanların bıraktığı izdir. Sanatçı, geride eser bırakan insandır. Eser yaşayan yerde sanatçı da yaşamaya devam eder. Bu nedenle ben ‘Beski sanatçı’ ya da ‘Eski oyuncu’ sözlerini kullanmayı doğru bulmuyorum. Çünkü sanatın eskisi olmaz. Sanatın ustaları, duayenleri ve efsaneleri olur. Onlar sadece geçmişin değil, bugünün ve yarının da sanatçılarıdır. İşte bu yüzden, yıllarını sanata adamış her isme hak ettiği saygıyla hitap etmeli, onları ‘Eski’ sıfatıyla değil, emeklerinin büyüklüğüyle anmalıyız.

Şehnaz DİLAN

Aylar süren yoğun hazırlık sürecinin ardından sınav maratonu tamamlandı. Binlerce öğrenci için bu süreç; disiplinin, sabrın, fedakârlığın ve psikolojik dayanıklılığın sınandığı uzun bir yolculuktu. Ancak çoğu zaman gözden kaçırılan önemli bir gerçek vardır: Sınavın sona ermesi, eğitim yolculuğunun en kritik aşamasının da tamamlandığı anlamına gelmez. Aksine, şimdi başlayan tercih dönemi, geleceğin şekillenmesinde sınav kadar hatta kimi zaman ondan daha belirleyici bir rol üstlenmektedir. Toplum olarak sınavlara büyük anlamlar yükleyen bir eğitim anlayışına sahibiz. Oysa eğitim bilimleri açısından değerlendirildiğinde sınavlar, bireyin belirli bir zaman dilimindeki akademik performansını ölçen araçlardan yalnızca biridir. Bir öğrencinin karakterini, üretkenliğini, yaratıcılığını, liderlik becerilerini, iletişim yeteneğini ya da hayata katacağı değeri tek başına ortaya koyması mümkün değildir. Bu nedenle tercih sürecinin yalnızca puan ve başarı sıralaması ekseninde değerlendirilmesi, gençlerin gelecek planlamasında önemli hatalara yol açabilmektedir.

Tercih dönemi, öğrencinin yalnızca hangi okulu veya üniversiteyi seçeceğine karar verdiği teknik bir süreç değildir. Aynı zamanda bireyin kendisini tanıdığı, ilgi alanlarını, yeteneklerini, değerlerini ve yaşam hedeflerini sorguladığı çok yönlü bir kariyer planlama sürecidir. Bu nedenle tercih listeleri hazırlanırken yalnızca popüler meslekler ya da yüksek taban puanları değil; bireyin kişilik özellikleri, öğrenme biçimi, mesleki beklentileri ve uzun vadeli yaşam hedefleri de dikkate alınmalıdır.

Ne yazık ki günümüzde birçok genç, kendi hayallerinden çok çevresinin beklentileri doğrultusunda karar vermektedir. Aile baskısı, akran etkisi, toplumun prestij algısı ya da ekonomik kaygılar, tercih listesinin şekillenmesinde önemli rol oynayabilmektedir. Elbette bu faktörler göz ardı edilemez. Ancak bireyin ilgi duymadığı, kendisini ait hissetmediği bir alanda eğitim alması; akademik başarısızlık, motivasyon kaybı ve mesleki tükenmişlik gibi sonuçlara zemin hazırlayabilir. Bu nedenle tercihlerin merkezinde her zaman öğrencinin bireysel potansiyeli yer almalıdır.

Ailelerin bu süreçte üstlendikleri rol de son derece önemlidir. Çocuklarının geleceği adına duydukları kaygı son derece anlaşılabilir olmakla birlikte, karar verme sürecinde yönlendirici olmaktan çok destekleyici bir yaklaşım benimsemeleri daha sağlıklı sonuçlar doğuracaktır. Karşılaştırmalar, yüksek beklentiler ve sürekli başarı odaklı söylemler, gençlerin üzerindeki psikolojik baskıyı artırırken; güven veren, dinleyen ve rehberlik eden bir aile tutumu ise sağlıklı karar alma becerisini güçlendirmektedir. Tercih sürecinde yalnızca üniversite adı ya da bölüm ismine odaklanmak da doğru bir yaklaşım değildir. Akademik kadro, eğitim programının niteliği, uygulama olanakları, uluslararası iş birlikleri, staj imkânları, mezun istihdam oranları, şehir yaşamı, sosyal ve kültürel faaliyetler gibi birçok unsur birlikte değerlendirilmelidir. Çünkü kaliteli bir eğitim, yalnızca diploma kazandırmaz; aynı zamanda bireyin düşünme becerisini, araştırma kültürünü ve yaşam boyu öğrenme alışkanlığını geliştirir.

Bugünün dünyasında meslekler de hızla değişmektedir. Yapay zekâ, dijital dönüşüm, sürdürülebilirlik, veri bilimi ve teknolojik gelişmeler, iş yaşamının dinamiklerini yeniden şekillendirmektedir. Bu nedenle gençlerin yalnızca bugünün değil, geleceğin ihtiyaçlarını da dikkate alarak tercih yapmaları büyük önem taşımaktadır. Esnek öğrenme becerisine sahip, kendini sürekli geliştiren ve değişime uyum sağlayabilen bireyler, geleceğin en güçlü insan kaynağını oluşturacaktır. Bu noktada rehber öğretmenlere ve kariyer danışmanlarına da önemli sorumluluklar düşmektedir. Bilimsel değerlendirme yöntemleriyle öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini analiz etmek, doğru bilgiye dayalı yönlendirmelerde bulunmak ve öğrencilerin bilinçli karar vermelerine katkı sağlamak, tercih sürecinin en önemli yapı taşlarından biridir.

Sevgili gençler…

Unutmayın ki sınav sonuçları sizin kim olduğunuzu değil, yalnızca belirli bir günde gösterdiğiniz akademik performansı yansıtır. Başarı; yalnızca yüksek puan almak değil, kendi yeteneklerini keşfedebilmek, doğru karar verebilmek ve seçtiği yolda azimle ilerleyebilmektir. Bugün yapacağınız tercihler, yalnızca bir okul ya da bölüm seçimi değildir. Aynı zamanda nasıl bir yaşam sürmek istediğinize, hangi değerlere sahip olacağınıza ve topluma nasıl bir katkı sunacağınıza dair önemli bir adımdır.

Doğru tercih, en yüksek puanla yapılan tercih değil; bilgiyle, bilinçle ve kişinin kendi potansiyelini tanıyarak yaptığı tercihtir. Çünkü eğitim bir yarış değil, bireyin kendini gerçekleştirme yolculuğudur. Bu yolculukta önemli olan başkalarının izinden gitmek değil, kendi yolunu cesaretle çizebilmektir.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

 Gazetecilik, gecenin bir yarısı gelen bir ihbarla evden çıkıp olay yerine gitmektir. Gazetecilik, yağmurun altında saatlerce beklemektir. Gazetecilik, bazen aç kalmak, bazen uykusuz sabahlamaktır. Biz bu mesleği bilgisayar ekranına bakarak öğrenmedik. Biz olayların tam ortasında yetiştik. Polis-adliye muhabirliği yaptık. Bu mesleği bilenler çok iyi bilir, polis-adliye muhabirliği gazeteciliğin en zor okuludur. Bir cinayet haberi... Bir trafik kazası... Bir yangın... Bir operasyon... Bir mahkeme... Bir gözaltı... Hepsinin içinde oldunuz mu, ister istemez hayatın en acı yüzüyle de tanışırsınız.  Sabaha kadar karakol kapılarında bekledik. Adliye koridorlarında saatler geçirdik. Adli Tıp Kurumu'nun önünde gün doğmasını beklediğimiz geceler oldu. Hastane acillerinde doktorlardan bilgi almaya çalıştık. Bir haber eksik kalmasın diye kilometrelerce yol gittik. Çünkü biliyorduk ki gazetecilik masa başında değil, sahanın içinde öğrenilir. Bugün cep telefonuyla saniyeler içinde fotoğraf çekiliyor. Eskiden öyle miydi? Fotoğraf makineleri mekanikti. Film takılırdı. Kaç kare çekebileceğinizi hesaplamak zorundaydınız. Yanımızda kocaman kol flaşları taşırdık. O flaş patladığında çıkan sesi bugün genç meslektaşlar duysa şaşırır.

Dijital ekran yoktu. ‘Çektim, nasıl çıkmış?’ diye hemen bakamazdınız. Fotoğraf banyoya girerdi. Saatler sonra ortaya çıkardı. İşte o şartlarda haber yaptık. Bir kare fotoğraf için saatlerce beklediğimiz günleri unutmadık. Çünkü biliyorduk ki o kare, ertesi gün binlerce insanın göreceği tarihin bir parçası olacaktı. Yıllar geçti... Polis-adliye muhabirliğinin ardından spor muhabirliği yaptık. Sonra siyaset... Ardından magazin... Her alanın ayrı bir dili, ayrı bir disiplini olduğunu yaşayarak öğrendik. Bir siyasetçinin tek cümlesinin manşeti değiştirebildiğini gördük. Bir futbol maçının perde arkasında yaşananları araştırdık. Bir sanatçının kameralar kapandıktan sonraki gerçek hayatına tanıklık ettik. Gazetecilik sadece yazmak değildir. Gazetecilik, gördüğünü doğru anlatabilmektir.

Bugün ise sosyal medyada birkaç paylaşım yapan kendisini gazeteci ilan ediyor. Yapay zekadan aldığı metni kendi düşüncesi gibi sunuyor. Ne araştırma var... Ne kaynak kontrolü... Ne saha deneyimi... Ne de mesleğin etik ilkelerine dair bir hassasiyet... Oysa gerçek gazetecilikte en büyük sermaye güvendir. Bir kez güven kaybederseniz, yazdığınız bin haberin de bir anlamı kalmaz. Yapay zeka çok güçlü bir araç olabilir. Araştırmayı hızlandırabilir. Fikir verebilir. Eksikleri gösterebilir. Ancak hiçbir yapay zeka, olay yerindeki siren sesini duymaz. Bir annenin gözyaşını hissedemez. Mahkeme salonundaki sessizliği yaşayamaz. Deprem enkazındaki çaresizliği anlatamaz. Gazetecinin omzundaki fotoğraf makinesinin ağırlığını taşıyamaz. En önemlisi de vicdan sahibi olamaz.

Çünkü gazetecilik yalnızca kelimelerden ibaret değildir. Gazetecilik, tanıklıktır. Gazetecilik, sorumluluktur. Gazetecilik, cesarettir. Gazetecilik, bazen bedel ödemektir. Bugün teknolojiyi elbette kullanacağız. Yapay zekadan da yararlanacağız. Ancak hiçbir zaman onun ürettiği metni kendi alın terimiz gibi göstermeye kalkmayacağız. Çünkü gazetecilikte imza, sadece bir ismin altında duran harflerden ibaret değildir. O imzanın arkasında yılların emeği, binlerce haber, uykusuz geceler, koşuşturulan sokaklar, beklenen adliye koridorları, sayısız röportaj ve kazanılmış güven vardır. İşte bu yüzden gerçek gazeteci ile yapay zekanın yazdığı metni kendi eseri gibi sunan kişi arasındaki fark, yalnızca birkaç satır değildir. O fark,emekle kolaycılık, deneyimle taklit, meslek ahlakıyla gösteriş arasındaki farktır. Ve inanıyorum ki teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, gerçek gazeteciliğin yerini hiçbir zaman yapay zeka alamayacaktır. Çünkü haberin ruhunu makine değil, insan yazar.

Habib BABAR

Geçmişin en güzel en şık otellerinden biriydi. 10 Haziran 1974 de hizmete giren bu otelin hemen arkasında 1980 de alınan yazlığımız sebebiyle neredeyse her akşam ziyaret ederdik . Otel o tarihlerde Cannes Film Festivali gibi. Ünlü isimlerin de içinde olduğu birbirinden şık hanımlarla ve beylerle dolar taşardı, her biri moda dergilerinden fırlamışcasına.

Otelin denizi bir gerdanlık gibi süsleyen mimarisiyle şahane bir görüntüsü vardı ki hala o görüntü değişmedi ama eski kalabalığından eser yok. O dönemlerde kumarhanesi, birbirinden şık mağazaları, restoranları çay - kahve salonuyla , diskosuyla, marinasıyla , plajıyla , kıyıya demirlenmiş görkemli yatlarıyla büyüleyici bir atmosfere sahipti. 

Kim bilir kaç çift denize nazır rüya gibi bir manzaranın şahitliğinde bu otelde evlenmişlerdi. Altın Yunus’un bir ayrıcalığı vardı gündüzü ayrı güzel gecesi muhteşemdi.

Benim çocuklarım da çok küçük yaşlarında bu otelin hemen yanındaki tenis kortunda tenis oynar ve ata binerlerdi. Hatta oğlum babası ya da o olmadığında babaannesiyle sırf oyun olsun ama öğrensinde diye oltasını, kovasını alır otelin deniz kısmında balık tutmaya giderlerdi, minik minik üç beş balık tutarlar sonra biraz daha büyüsün diye denize atıp geri gelirlerdi.

Her akşam şıklanıp otele maaile gitmemiz bir gelenek haline gelmişti. Bir değil üç kayınvalidemle birlikte , eşimin anneannesi, annesi ve teyzesiyle birlikte üçü de ayrı kişilikte. Büyükanne eşime emek verip büyüttüğü için onun üzerinde söz sahibiydi, eşime en küçük bir laf söyletmez nedense arı gibi sokardı beni, izi kalırdı kayınvalidemin ki çok emeği olmadığından sivrisinek sokması gibi iğnesini batırır, biraz kaşındırırdı. 

Teyze ise ünlü bir ailenin oğluyla evlenip yedi yıllık evliliğinde yedi gün mutlu olamadığı için çaya sıkılmış limon gibiydi, azıcık çayın rengini bulandırır sonra ustalıkla kenara çekilirdi, yıllar içerisinde üçününde huyunu aklıma yazmıştım , ben de zaten evliliğimde olgunlaşmaya başlamıştım . Aklım kalın ciltli defterler gibiydi , zaten her şeyi yazmayı adet edindiğimden onlarında bana karşı politik tutumlarını not ediyor, ona göre daha akılcı davranıyordum. 

Ankaralı bir antikacı ilk kez ve sonrasında da bir kaç yıl üst üste hem eserlerinin tanıtımını hem de müzayedelerini bu otelde yapmaya başlamıştı ve zamanla da ünlendi.  

Antika eserlere olan merakımdan dolayı yılda bir kez akşam üzeri yapılan bu tür aktiviteleri hiç kaçırmazdım. Yıllar içerisinde bu alışkanlığım Ankara’daki müzayedelerde boy göstermeme sebep olacaktı. 

Neredeeen nereye…

Dün akşam eşimle yine her yıl olduğu gibi Altın yunus’a çay içmeye gittik, otel neredeyse bomboştu, odalarda ışık yok karanlığa mahkum olmuş gibiydi , denize bakan üç beş masada misafirler vardı ama otelden mi yoksa bizim gibi dışarıdan mı bilinmez?

Biz de o güzel manzaradan nasibimizi aldık hava biraz esintili de olsa yaz akşamları Çeşme’nin bu esintisine alışıktı . 

“Hey gidi günler hey dedi eşim” “ Kim bilir kimlerle geldik yıllarca bu otele”

Geçmişi yad ediyorduk dilim çözüldü itiraflarıma başladım. 1984 yazı eşim babasıyla aynı işyerini paylaştığından dönüşümlü gidip geliyorlar Ankara’ya , araba Çeşme de kalıyor, hangisi gelirse o kullanıyor, onlarda gece otobüsleriyle dönüyorlar sabah işlerinin başında oluyorlar. Bu gece de eşimi yolcu edeceğiz, öncesinde yine Altın yunus vazifemizi yapacağız tam takımız, büyükanne , anne , teyze, onun oğlu , eşim ve ben iki çocuğumuz . Otelin alt kısmındaki ünlü Çarık mağazasının şubesi var ve vitrindeki keten spor ayakkabı bana bakıyor , beyaz ketenin üstünde pembe , mavi ve sarı çizgileri var “Beni al ve giy” diyor , hemen eşime gösterdim o da çok beğendi “Yarın gel al” dedi, alışverişimizi asla onların yanında yapmazdık, büyükanne bizi dinliyormuş meğer, “Senin zaten boyun kısa ne lazım ki o sana” dedi. Para harcamayı hiç sevmezdi hele adı gelin olan kişilerin harcamasına hepten karşıydı.

Ben artık işin o boyutunu çoktan aşmıştım, boyları 1.40 la 1.50 arasında olan üç kişi 1.60 olan boyumu kısa buluyor ve laf söylüyordu amaç boy değil benim oğullarının parasını harcamamamdı.

Karşılarındaki kişiyi tanımamaları ne kadar acıydı, gece eşimi yolculadık bana oldukça dolgun bir harçlık bırakarak beni ve çocukları da bana emanet ederek gitti garibim, 15 gün sonra gelecekti “istediğin ne varsa al dedi “ yolu ve kısmeti açık olsun. 

Ertesi gün mantı yapmaya karar verip hamuru yoğurdular onlar balkonda oklavayla açarken ben mutfakta iş başındaydım. Buzdolabındaki yoğurdun büyük bir kısmını lavaboya döküp akıttım, iki kaşık kadar kalanı kayınvalideme gösterip 

“Anne bu yoğurt yetmez dedim, 

“Ne çabuk bitmiş” dedi , bende 

“Belki İrfan yemiştir” dedim kocamın üstüne atarak , onun adı geçince akan sular dururdu . zafiyetlerini biliyordum tabi ki genç olduğum için benim gidip almam gerekiyordu markete zaten amacım da buydu çocuklar bahçede oynuyordu nasıl olsa saat kontrolüm tamamdı öyle bir sevinçle fırladım ki evden onlar mantıyı yapa dursun ben soluğu Altın yunus’ un çarşı kısmında aldım. 

Önce ayakkabımı sonra yan dükkandan dün geceden gözüme kestirdiğim gece çantamı, eşime iki tane tişört ve en son Rodos el işi dantel yatak örtümü alıp yakındaki markete uğradım , yoğurt ve gazeteyi de aldıktan sonra bizimkiler görmeden sitenin bahçe kapısından girdim odama geçip eşyalarımı dolabıma koydum ve yoğurtla salona girdim , o kadar çabuk hareket etmiştim ki beni çekiştirmekten geciktiğimi anlamamışlardı gelinin zaferi üç kaynanayı yenmişti. 

Akşam Altın yunus sefamıza yeni ayakkabılarımı giydim üçü de gördü , hiç biri de güle güle giy diyemedi ama ben tepe tepe yıllarca giydim, boyum yine de onlardan çok uzundu. 

Ben de olaylar hiçbir zaman bitmedi ama yazının sonuna geldik haftaya başka bir yazımda yine sizlerle birlikte olmak dilekleriyle .

Hoşçakalın 

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Bir Bardak Suyun Değerini Anlamadan Kaybetmek Üzere miyiz!..

Sabah uyandığımızda yaptığımız ilk şeylerden biri musluğu açmaktır. Dişimizi fırçalarken, yüzümüzü yıkarken, çayımızı ya da kahvemizi hazırlarken, duş alırken, çamaşır ve bulaşık yıkarken suyu neredeyse hiç düşünmeden kullanırız. Çünkü su, hayatımızın değişmez bir parçası gibi görünür. Oysa dünyanın birçok bölgesinde insanlar güne temiz bir musluk suyuyla değil, kilometrelerce yürüyerek su aramak zorunda kalarak başlıyor. Bir bardak temiz suya ulaşabilmek, milyonlarca insan için hâlâ büyük bir mücadele anlamına geliyor.

Belki de insanlığın en büyük yanılgısı, suyun hiçbir zaman tükenmeyeceğini düşünmesidir. Uzun yıllar boyunca gelecekte petrol için savaşlar yaşanacağı konuşuldu. Bugün ise bilim insanları çok daha farklı bir tehlikeye dikkat çekiyor. Gelecekte ülkeleri karşı karşıya getirecek en büyük nedenin su olabileceği ifade ediliyor. Çünkü petrolün yerine farklı enerji kaynakları geliştirilebilir, ancak suyun alternatifi yoktur. İnsan haftalarca aç kalabilir, fakat susuz yalnızca birkaç gün yaşayabilir. Bu gerçek bile suyun yaşamımızdaki yerini anlatmaya yeter.

Eskiden büyüklerimiz suyu boşa akıttığımızda bizi hemen uyarırdı. "Evladım, suyun hesabı vardır." derlerdi. O yıllarda bu sözler bize biraz abartılı gelebilirdi. Fakat bugün kuruyan göller, çekilen nehirler, azalan barajlar ve değişen iklim koşulları, o uyarıların ne kadar haklı olduğunu gösteriyor. Artık su sınırsız bir kaynak değil. Doğa bize sessiz ama son derece güçlü bir mesaj veriyor.

Türkiye de su stresi yaşayan ülkeler arasında yer alıyor. Bir zamanlar doluluk oranlarıyla övündüğümüz barajlar bugün yağmur bekleyen şehirlerin umudu hâline gelmiş durumda. Yağışların azalmasıyla birlikte televizyonlarda sık sık "Barajlarda doluluk oranı düştü", "Kuraklık tehlikesi büyüyor", "Uzmanlar su tasarrufu çağrısı yaptı" haberlerini izliyoruz. İlk günlerde bu haberleri konuşuyor, ardından günlük hayatımıza dönerek unutuyoruz. Birkaç gün yağmur yağınca da her şeyin normale döndüğünü düşünüyoruz. Oysa asıl sorun yağmurun yağıp yağmaması değil, elimizdeki suyu nasıl kullandığımızdır.

Bir damla suyun gerçek değeri, musluklardan akmadığında anlaşılır. Bir mahallede yaşanan ana su borusu patlağında saatler süren su kesintisi sırasında insanların marketlere koşarak damacana su araması bunun en çarpıcı örneklerinden biridir. Kısa süre önce sıradan görülen musluk suyu, birkaç saat içinde en değerli ihtiyaç hâline gelir. İnsan doğası çoğu zaman sahip olduğu şeyin kıymetini ancak onu kaybetme ihtimaliyle karşı karşıya kaldığında anlayabiliyor.

Dünya nüfusu hızla artarken şehirler büyüyor, tarım alanları genişliyor ve sanayi gelişmeye devam ediyor. Bu büyümenin ortak ihtiyacı ise sudur. Üstelik yalnızca içtiğimiz su değil, kullandığımız hemen her ürün de büyük miktarda su tüketilerek üretilmektedir. Bir kilogram pirincin üretiminde binlerce litre, bir pamuklu tişörtün üretiminde binlerce litre, bir kot pantolonun üretiminde ise on bin litreye yaklaşan su harcanmaktadır. Bu nedenle yalnızca musluğu kapatmak değil, bilinçli tüketim alışkanlıkları geliştirmek de su tasarrufunun önemli bir parçasıdır. Dolabımızdaki kıyafetlerden

soframızdaki ekmeğe kadar kullandığımız her ürün aslında görünmeyen bir su tüketimini de beraberinde getirir.

İklim değişikliği ise su krizini daha da derinleştiriyor. Eskiden mevsimler daha düzenli yaşanırken bugün aynı hafta içinde yaz sıcaklarını, şiddetli yağışları, doluyu ve kuraklığı bir arada görebiliyoruz. Artan sıcaklıklar orman yangınlarını çoğaltıyor, kuruyan toprak yağmur suyunu ememiyor ve yağışlar toprağa karışmak yerine sel olarak akıp gidiyor. Bu nedenle bir bölgede kısa süre önce taşkın yaşanırken birkaç ay sonra aynı yerde ciddi kuraklık görülebiliyor. Bu durum artık istisna değil, iklim krizinin yeni gerçeğidir.

Pek çok insan "Ben tek başıma neyi değiştirebilirim?" diye düşünüyor. Oysa büyük değişimler küçük alışkanlıklarla başlar. Evde musluğu gereksiz yere açık bırakmamak, diş fırçalarken suyu kapatmak, sebze ve meyveleri akan su altında değil bir kap içerisinde yıkamak, çamaşır ve bulaşık makinelerini tam dolmadan çalıştırmamak gibi basit görünen davranışlar, milyonlarca insan tarafından uygulandığında çok büyük tasarruflar sağlar. Bir ailenin yaptığı tasarruf apartmana, apartmanın yaptığı tasarruf mahalleye, mahallenin yaptığı tasarruf ise şehirlere yayılabilir.

Bu konuda çocukların etkisi de küçümsenmemelidir. Yıllar önce kuraklık yaşayan bir bölgede başlatılan "Bir Damla Bir Gelecek" kampanyasında çocuklar ailelerini su tasarrufu konusunda bilinçlendirmiş, okullarda eğitimler verilmiş ve evlere tasarruf aparatları takılmıştı. Kısa süre içerisinde bölgedeki su tüketiminde önemli düşüşler yaşanmıştı. Bazen yetişkinlerin değiştiremediği alışkanlıkları çocukların farkındalığı değiştirebiliyor. Çünkü onlar gelecekte yaşayacakları dünyayı bugünden düşünmeye başlıyor.

Su meselesi yalnızca çevreyle ilgili bir sorun değildir. Aynı zamanda ekonomiyi, tarımı, sağlığı, göçü, güvenliği ve toplumsal yaşamı doğrudan etkileyen bir konudur. Bir çiftçi yeterli su bulamazsa üretim azalır. Üretimin azalması fiyatların yükselmesine neden olur. Sebze, meyve, süt ve et ürünleri pahalanır. Bunun yükünü ise en çok dar gelirli aileler hisseder. Dolayısıyla suyun azalması sadece susuzluk anlamına gelmez; hayat pahalılığı, ekonomik zorluklar ve sosyal sorunlar anlamına da gelir.

Şehirlerde yaşayan insanlar kuraklığın etkisini her zaman doğrudan hissetmeyebilir. Çünkü market rafları dolu görünmeye devam eder. Ancak o rafların arkasında aylarca yağmur bekleyen çiftçiler, kuruyan tarlalar, boş kalan göletler ve emeğinin karşılığını alamayan üreticiler vardır. Tarımda yaşanan her kayıp, eninde sonunda şehirlerde yaşayan milyonlarca insanın sofrasına yansır.

Eskiden büyüklerimiz yere düşen ekmeği öperek başına koyar, nimete saygı gösterirdi. Belki de artık çocuklarımıza yalnızca ekmeğin değil, suyun da en büyük nimetlerden biri olduğunu yeniden öğretmeliyiz. Çünkü su yalnızca içtiğimiz bir sıvı değildir. Bir annenin bebeğine hazırladığı mamadır, bir doktorun ameliyathanedeki hijyenidir, bir çiftçinin umududur, bir öğrencinin okul bahçesindeki

çeşmesidir, bir itfaiyecinin yangınla mücadelesidir, bir fabrikanın üretimidir, bir ağacın köküdür, bir kuşun yaşamıdır ve bir kedinin önündeki su kabıdır. Kısacası su, yaşamın ta kendisidir.

Ne yazık ki çoğu zaman suyu yalnızca faturada yazan rakamlardan ibaret sanıyoruz. Oysa her damla su, milyonlarca yıllık doğal döngünün bize emanetidir. Biz onu üretmiyoruz; yalnızca kullanıyoruz. Bu nedenle gelecek nesillere temiz ve güvenli su kaynakları bırakmak hepimizin ortak sorumluluğudur.

Çocuklarımıza miras olarak evler, arsalar ve maddi birikimler bırakmayı planlıyoruz. Ancak asıl önemli olan, onların temiz suya ulaşabilecekleri bir dünya bırakabilmektir. Çünkü geleceğin en zengin insanı, belki de en fazla paraya sahip olan değil; temiz havaya, verimli toprağa ve güvenilir su kaynaklarına ulaşabilen kişi olacaktır.

İnsanlık tarihine baktığımızda birçok medeniyetin savaşlardan önce kuraklık nedeniyle zayıfladığını görüyoruz. Su kaynaklarını koruyamayan toplumlar zamanla üretim güçlerini, ekonomik dengelerini ve yaşam düzenlerini kaybetmiştir. Tarih bize suyun yalnızca yaşam verdiğini değil, ihmal edildiğinde yaşamı sessizce geri alabildiğini de göstermektedir.

Bugün yapılması gereken en önemli şey, su krizini yalnızca haber bültenlerinde izlenen bir çevre sorunu olarak görmekten vazgeçmektir. Bu sorun sadece devletlerin, belediyelerin ya da bilim insanlarının çözebileceği bir mesele değildir. Evinde musluğu kapatan çocuk da, damla sulama sistemine geçen çiftçi de, üretim süreçlerinde tasarruf sağlayan sanayici de, bilinçli alışveriş yapan tüketici de bu mücadelenin önemli bir parçasıdır.

Sonuç olarak, geleceği değiştiren büyük adımlar küçük alışkanlıklarla başlar. Bugün koruduğumuz bir damla su önemsiz gibi görünebilir. Ancak milyonlarca insan aynı bilinçle hareket ettiğinde o damlalar geleceğin göllerine, nehirlerine ve yaşam kaynaklarına dönüşebilir.

Belki de bir gün torunlarımız bize, "Siz suyun bol olduğu yıllarda ne yaptınız?" diye soracak. O gün vereceğimiz cevap, bugün göstereceğimiz duyarlılığın bir yansıması olacaktır.

Unutmayalım ki su yalnızca bugünün değil, yarının da en büyük hazinesidir. Su bittiğinde sadece musluklar susmaz; tarlalar sessizleşir, şehirler yavaşlar, doğa yorulur ve insanlık en temel yaşam kaynağını kaybetmenin ağır bedeliyle yüzleşir. Bugün alacağımız küçük önlemler ise yarın çocuklarımızın umutla açacağı muslukların sesi olabilir.

Çünkü suyu korumak, aslında geleceği korumaktır. Bir başka yazımda tekrar görüşmek üzere esen kalın kıymetli okurlarım     

SEÇİL ESKİOĞLU GAZETECİ -YAZAR

Tarih bazen öyle acılar saklar ki onları kazananlar yazmaz, kaybedenler ise anlatacak gücü bulamaz. Bu yüzden bazı felaketler, yaşandıkları gün milyonlarca insanın kaderini değiştirmiş olsalar bile zamanın tozlu raflarında sessizce unutulur. İşte “Wilhelm Gustloff Faciası “, tam da böyle bir trajedidir.

30 Ocak 1945 de hayatta kalmak için savaştan kaçan, genci yaşlısı, kadını çocuğu onbin civarında mülteciı ile yola çıkmış fakat Sovyet S-13 denizaltısı tarafından torpidolarla batırılmış, tahminen beşbini çocuk ve genç olmak üzere 9.600 kişi ölmüştür, Titanik faciasında 1.500 kişinin öldüğü düşünülürse, “Gustloff faciası” nın Titanik’i gölgede bıraktığı daha iyi anlaşılabilir.

Ama maalesef bu olay, Titanik gibi ne filmi yapılıp tekrar tekrar sinemalarda oynatıldı, ne tarih kitaplarında uzun uzun işlendi, ne de dünya kamuoyunun hafızasında hak ettiği yeri bulabildi. 

Unutuldu gitti, eminim çoklarınız ismini bile bilmiyordu, ilk defa duyuyordu. Ben araştırırken, bazen empati yapmak zorunda kaldım, gerçekten korkunç bir olaydı.

30 Ocak 1945 gecesi, Baltık Denizi'nin buz gibi sularında yaşananlar, insanlık tarihinin en büyük deniz faciası olarak kayıtlara geçti belki de en acısıydı.

Bu olayın merkezinde yalnızca bir gemi değil, umutlarını son kez denize emanet eden binlerce insan vardı.

1945 yılına gelindiğinde II. Dünya Savaşı artık son perdesini oynuyordu. Almanya geri çekiliyor, Sovyet orduları doğudan hızla ilerliyor, Doğu Prusya'daki milyonlarca sivil ise savaşın tam ortasında kalıyordu.

Kasabalar yanıyor, şehirler boşalıyor, yollar göç kafileleriyle doluyordu.

İnsanlar evlerini değil, bütün hayatlarını arkalarında bırakıyordu.

Kimisi yalnızca birkaç parça eşya taşıyabiliyor, kimisi ise çocuklarını battaniyelere sarıp kilometrelerce yürüyordu.

Hepsinin ortak bir hayali vardı:

Hayatta kalabilmek!

İşte bu umudun adı o günlerde “Wilhelm Gustloff” olmuştu.

Aslında gemi ilk inşa edildiğinde savaş için tasarlanmamıştı. Nazi Almanyası'nın "Kraft durch Freude" (Neşeden Gelen Güç) adlı sosyal programı kapsamında, işçilere tatil gezileri düzenlemek amacıyla yapılmış büyük ve gösterişli bir yolcu gemisiydi.

Fakat savaş başladığında her şey değişti önce hastane gemisine dönüştürüldü, sonra denizaltı personelinin eğitim gemisi oldu. Ve savaşın son aylarında bir kaçış gemisi olmuştu.

25 Ocak 1945'te gemi Polonya'nın Gdynia kentine yanaştı ve mültecileri almaya başladı. Wilhelm Gustloff'un yolcu yüklediği haberi yayıldıkça , rıhtımlar çılgın mültecilerle doldu ve gemiye binmek için korkunç bir mücadele yaşandı.

29 Ocak itibarıyla, geminin kayıt listesi sonlandırılmadan önce gemide 7.956 kişinin bulunduğunu gösteriyordu. Bu noktadan sonra 2.000 kadar kişi daha gizlice gemiye girdi.

Gustloff , 30 Ocak günü öğleden kısa bir süre sonra, Baltık Denizi kıyısında Almanya'nın en kuzeyindeki Schleswig-Holstein eyaletinin başkenti olan Kiel şehrinin Kriegsmarine deniz üssüne gitmek üzere savaştan canını kurtarmak için kaçan yaşlısı, genci, çocuğu, kadını günümüz tarihçilerinin deyimiyle 10.000 - 10.800 arasında mülteciyi alarak limandan ayrıldı.

Başlangıçta Gustloff'a iki torpido botu, sivilleri ve askeri personeli taşıyan başka bir yolcu gemisinin eşlik etmesi planlanmıştı ancak diğer gemide mekanik sorunlar oluştuğu için eşlik edemedi dolayısıyla Gustloff baltık denizinde tek başına, korumasız bir şekilde yola çıktı. 

Askeri komutan Teğmen Wilhelm Zahn, kıyıya yakın ve ışıkların olmadığı sığ sularda kurs almayı önerdi ancak Gustloff'un kaptanı Friedrich Petersen, mayınlardan temizlendiği bilinen derin sulara yönelmeye karar verdi.

Akşam saat 18 civarında Kaptan Petersen'e, bir Alman mayın tarama gemisi konvoyunun üzerlerine doğru ilerlediği bilgisi verildi kaptan Petersen, çarpışmayı önlemek için gemisinin seyir ışıklarını etkinleştirerek hayatının hatasını yaptı çünkü bu ışıklar Wilhelm Gustloff'un karanlıkta fark edilmesini kolaylaştırdı.

Wilhelm Gustloff kısa süre sonra Kaptan Alexander Marinesko komutasındaki Sovyet denizaltısı S-13 tarafından farkedildi.

 Saat 2.00’ı biraz geçe Sovyet denizaltısından fırlatılan üç torpido Gustloffa çarptı. Patlama motorları devre dışı bıraktı, güç jeneratörlerini kapattı ve tüm iletişimi kesildi Gemi bir anda karanlığa gömüldü.

Güvertede görevli mürettebat cankurtaran filikalarını hızla serbest bırakmıştı, ancak yalnızca dokuzunu indirmeyi başardılar, diğerleri soğuk hava koşullarında mataforalarına (Flikaları denize indirmeye yarayan vinç sistemi) yapışıp donmuştu. Üstelik gemi iskele tarafına doğru yana yatmaya başladığından sancak tarafındaki cankurtaran filikalarının hiçbiri kullanılamıyordu, bazılarının kabloları koparak içindekileri buzlu suya attı.

Bu sırada geminin güvertesinde bulunan uçaksavar silahları yerlerinden çıkarak serbest kaldı ve denize düşerek tamamen dolu bir cankurtaran sandalına çarparak batırdı… 

Güvertenin altındaki merdivenler, insan kalabalığının hızla akan sulardan kaçmaya çalışması nedeniyle sıkıştı. Korkunç anlar yaşanıyordu, insanlar artık sonlarının yaklaştığının farkındaydı, izdihamda yüzlerce kişi ezilerek hayatını kaybetti. Durumun umutsuzluğunu hisseden bazıları, tabancalarıyla ailelerinin ve kendilerinin canına kıymaya karar vererek intihar etmeye başladılar… 

Vurulmasının üzerinden 40 dakikadan az bir süre geçtikten sonra Wilhelm Gustloff içinde hapsolmuş binlerce canıda beraberine alarak dalgaların altında tamamen kayboldu.

Binlerce kişi daha dondurucu Baltık Denizi’nde savrulup kaldı. Deniz üzerinde sağ kalanların büyük çoğunluğu soğukta donarak hayatını kaybetti.

Birkaç torpido botu, mayın tarama gemisi ve diğer gemiler kaza mahalline gelerek yaklaşık 10.000’in üzerindeki kişiden ancak 1.200’ü kurtarabildi.

Kaybedilen canların kesin sayısı bilinmiyor, bu konuda tarihçilerin sadece tahminleri var,

Ve inanırım ki, Yaradan yarına bırakır ama yanına bırakmazdı. İşte Sovyet denizaltısı S-13’ün kaptanı uygunsuz eylemler sonucu emekliye ayrıldı, elli yaşındayken kanserden öldü. 

Wilhelm Gustloff'un hikayesi uzun yıllar Batı'da büyük ölçüde fark edilmedi savaş kaybı olarak kayda geçti. 

Peki neden bu facia, Titanik kadar bilinmiyor? Çünkü tarih yalnızca rakamlarla yazılmıyor.

Wilhelm Gustloff, Nazi Almanyası'na ait bir gemiydi. Savaşın sonunda batmıştı.

Kurbanların büyük kısmı Alman sivillerdi. Savaşın yarattığı büyük yıkım içinde bu insanların hikâyesi uzun yıllar boyunca gölgede kaldı.

Oysa ölen herşeyden habersiz binlerce çocuğun milliyeti yoktu. Soğuk su, ideolojilere göre ayrım yapmıyordu. Deniz, pasaport sormuyordu.

Binlerce doğmamış umut da Baltık'ın derinliklerine gömüldü.

Bugün geminin enkazı, Polonya açıklarında, Baltık Denizi'nin derinliklerinde savaş mezarı olarak korunuyor.

Dalgıçların büyük bölümü bölgeye saygı nedeniyle yaklaşmıyor çünkü orası yalnızca paslanmış çelikten ibaret bir enkaz değil.

Wilhelm Gustloff'un batışı, yalnızca bir geminin batışı değildir.

O gece, binlerce ailenin geleceği battı.

Binlerce çocuk, büyüyemeden denizin koynuna emanet edildi.

Binlerce anne, evladını son kez sarılamadan kaybetti.

Ve binlerce isim, soğuk suların altında sessizliğe karıştı.

Savaşın en acı tarafı da budur hiç kimse gerçekten kazanmaz. Cephede kazanılan zaferler, mezarlıklardaki sessizliği değiştirmez. Haritalar yeniden çizilebilir, sınırlar değişebili bayraklar yükselebilir.

Ama ne olur bu sözümü unutmayın, kaybedilen bir çocuğun gülüşü geri gelmez.

Bir annenin gözyaşı tarihin dipnotu değildir.

Denizin altında yatanlar artık ne askerdi, ne mülteci, ne de bir devletin vatandaşı...

Onlar sadece yarım kalmış hayatlardı.

Belki de insanlık olarak öğrenmemiz gereken en büyük ders budur:

Savaşlar önce insanlığı batırır, gemiler ise sadece en son batar.

Haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Ne güzel günlerdi o eski günler, komşularımızla birlikte oturur, soba üstünde kestane kebap yapardık. Sohbetler bitmezdi sonraları televizyonlar evlerimize girmeye başladı, komşular sinema seyircisi gibiydiler… Televizyonun hayatımıza girişi ile herşey bitti, zevkler ve renkler tartışılmaz misali her odaya bir televizyon, aile fertleri odalara dağılmış, kimi dizi, kimi film, kimi haber izlemekle meşgul… 

Televizyon evimizin olmazsa olmazlarından vazgeçilmez bir eşyamız oldu adeta onunla bütünleşmiştik.

Hiç düşündünüz mü, dünyayı odamıza getiren bu sihirli kutu nasıl icat edilmişti? Yetmişli yıllardı, çocuktuk o zamanlar izledikçe düşünürdük acaba bu camın arkasındakiler de bizi görüyor muydu hatta Vizontele filmindeki Deli Emin’in (Yılmaz Erdoğan)ın unutulmaz repliği hala hafızalarımızdadır… ne diyordu Deli Emin

“ Zeki Müren’de bizleri görüyor mu?” Yok hayır görmüyordu !

Televizyonun öyküsünü anlatmak için öncelikle İskoç Mühendis John Logie Baird’ı tanıtmam gerekecek.  

J.L.Baird İskoçya’nın Helensburgh şehrinde doğmuştu, Glasgow ve West of Scotland Teknik Koleji’nde Mühendislik eğitimi aldı.

Çocukluğundan beri sağlık sorunlarıyla boğuşan ve Birinci Dünya Savaşı'nda (1914-1918) görev yapamayacak durumda olan Baird, deniz havasının sağlığını iyileştireceğini umarak 1923'te İngiltere’nin Manş Denizi kıyısındaki küçük bir kasaba olan Hastings’te bir ev kiraladı.

Burada, girişimci ruhlu genç, asla paslanmayacak cam bir tıraş bıçağı ve yürüyüşü kolaylaştırmak için şişirilmiş balonlu pnömatik ayakkabılar icat ederek para kazanmayı hedefledi ancak bunların hepsi boşa çıktı.   

J.L.Baird 1924'te Londra'nın Westminster bölgesinde , Oxford ve Regent Caddeleri arasında yer alan ünlü semt Soho'da bir çatı katı kiraladı, burayı laboratuara dönüştürdü ve karmaşık cihazıyla sürekli arızalanan parçaları etrafa saçılan, büyük, gürültülü, tehlikeli bir şekilde titreşen bir makineyle takıntılı bir şekilde deneyler yaptı.  

Televizyon düşüncesinin ilk adımlarını 1923 yılında atmış olsa da, ilk görüntüyü, çalışmalarının üzerinden 2 yıl geçtikten sonra 1925 yılında gerçekleştirdi. 

J.L.Baird bir gün laboratuvarının alt katında çalışan 20 yaşındaki ofis çalışanı William Taynton'ın, yanına koşar adımlarla indi ve heyecanla Taynton’ı kolundan tuttuğu gibi adeta sürüklercesine yukarı kata çıkarttı.  

Taynton, J.L.Baird'in laboratuvarının darmadağınık halini görünce, çok şaşırmıştı. Taynton, o günlerini yıllar sonra BBC ‘ye şöyle anlatıyordu. 

 "O günlerde kullandığı aletler tam bir felaketti yani içinde bisiklet lensleri ve benzeri şeyler olan karton diskler, her türlü lamba, eski piller ve diski döndürmek için kullandığı çok eski motorlar vardı.

Beni vericinin önüne oturttuğunda sıcağı hissetmeye başlamış ve çok korkmuştum ancak J.L.Baird bana endişelenecek bir şey olmadığını söyledi. Görüntü olup olmadığını görmek için alıcı ucuna gitti, ışığa odaklandım ancak bu lambaların müthiş sıcağı yüzünden bir dakikadan fazla orada kalamadım, kalkmak istedim. Bay Baird, bu defa elime yarım kron (iki şilin ve altı peni) sıkıştırdı ve lambanın karşısına oturmamı rica etti. “ İşte bu yarım kron tarihe ilk TV. ücreti olarak geçti. 

J.L.Baird, Taynton'dan dilini çıkarıp komik suratlar yapmasını istedi. Sıcaktan panikleyen Taynton, 

“Diri diri kavruluyorum" diye bağırdı. 

J.L.Baird de "Birkaç saniye daha dayan William, birkaç saniye daha dayanabilirsen" diye karşılık verdi. 

Bu sırada J.L.Baird, kollarını havaya kaldırarak William yanına koşarak geldi ve 

"Seni gördüm William, seni gördüm. Sonunda televizyonum var, ilk gerçek televizyon görüntüsü" dedi.

Hala heyecanın doruk noktasında olan J.L.Baird, Taynton'a icadı hakkında ne düşündüğünü sordu. 

"Doğrudan bunu pek beğenmedim bay Baird çok ilkel yüzümü görebiliyordum ama hiçbir belirginlik veya özellik yoktu” diye düşüncelerini söyleyince, J.L. Baird bu sözlere itiraz etti “Hayır bu ilk görüntüydü, bu ilk televizyon ve ülkenin hatta dünyanın her yerindeki evlerde göreceksin” dedi. 

Ertesi yıl 26 Ocak’ta Baird, Londra’daki Kraliyet Enstitüsü’nde dünyanın ilk kamuya açık televizyon gösterisini gerçekleştirdi. Bu başarılı gösterimin hemen ardından Baird, iş yerini Londra'nın Covent Garden bölgesindeki 133 Long Acre adresine taşıyarak Baird Television Development Company'nin genel merkezini ve stüdyolarını kurdu. 

3 Eylül 1939'da İkinci Dünya Savaşı'nın başlamasıyla birlikte, hükümetin televizyon sinyallerinin düşmanın hedef belirlemesine yardımcı olacağı endişesi nedeniyle yayınları durdurulmak zorunda kaldı.  Baird Television iflas etmesine rağmen, 

J.L.Baird geniş kişisel birikimlerini kullanarak özel araştırmalarına devam etti ve yüksek çözünürlüklü renkli televizyon da dahil olmak üzere fikirler geliştirdi. 

Ve maalesef bizlere büyük bir buluşu hediye eden adam 14 Haziran 1946'da 57 yaşında hayatını kaybetti.

1970 li yıllarda yurdumuza ilk girmeye başlayan Televizyon günümüzde artık evimizin olmazsa olmazlarından oldu… Hep ilkleri yazdık ya, televizyona çıkan ilk sanatçımız kimdir diye soracak olursanız, onuda yazayım.

Yurdumuzda henüz televizyonun olmadığı dönemde, 1953 yılında Amerika'da CBS kanalında şarkı söyleyerek televizyona çıkan ilk Türk sanatçı Rüçhan Çamay'dır. Caz şarkıcısı Rüçhan Çamay, Amerikalı bir ajanın davetiyle gittiği New York'ta iki solo programla ekrana çıkarak bu alanda tarihe geçmiştir.

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

İnsan hayatı, geriye doğru bakıldığında uzun bir yolculuğa benzer. O yolun bir yerinde toprak vardır, bir yerinde taşlı yollar… Kimi zaman gaz lambasının titrek ışığı, kimi zaman çeşmeden taşınan su, kimi zaman da karanlıkta beklenen elektrik vardır. Sonra yıllar geçer. Yollar yapılır, evlere su gelir, elektrik yanar, şehirler büyür. İnsanlar köylerden kasabalara, kasabalardan şehirlere taşınır. Hayat değişir, yaşam şekli değişir, alışkanlıklar değişir.

Bir zamanlar kırsal kesimde yaşayan insanların hayatı bugünkü gibi kolay değildi. Evlerde musluklardan su akmazdı. Su çeşmeden, kuyudan ya da uzaklardaki bir kaynaktan taşınırdı. Elektrik yoktu; geceler gaz lambasının, kandilin veya fenerin ışığında geçerdi. Yollar çoğu zaman toprak ve çamurdu. Kışın kar, yazın toz hayatın bir parçasıydı.

Fakat o zor şartların içinde bambaşka bir hayat vardı.

İnsanlar birbirine daha yakındı. Bir evde yemek pişiyorsa komşunun da nasibi olurdu. Birinin hastası varsa bütün mahalle onun derdiyle dertlenirdi. Düğünler, bayramlar ve cenazeler insanları bir araya getirirdi. Hayatın imkânları azdı belki ama insanların birbirine ayırdığı zaman daha fazlaydı.

Çocuklar bugünkü gibi ekranların karşısında büyümezdi. Toprakta oynar, ağaçlara tırmanır, derelerde yüzmeye çalışır, akşam ezanına kadar sokaklarda koşarlardı. Akşam olduğunda büyüklerin etrafında toplanılır, onların anlattığı hikâyeler dinlenirdi. Bu hikâyelerin içinde savaş yılları, kıtlık, büyük aşklar ve yıllar önce yaşanmış olaylar vardı.

Bugün düşündüğümüzde anlıyoruz ki o anlatılanların her biri aslında birer hayat hikâyesiydi.

Sonra zaman değişti. Köylerden şehirlere göç başladı. İnsanlar daha iyi bir hayat, daha iyi bir eğitim ve daha fazla imkân için şehirlerin yolunu tuttu. Kimi elinde bir bavulla, kimi birkaç parça eşyayla, kimi de geride bıraktığı evine ve toprağına son kez bakarak yola çıktı.

Şehir, insana yeni kapılar açtı ama beraberinde yeni mücadeleler de getirdi.

Bir zamanlar tarlada çalışan, hayvanlarla ilgilenen, sabahın erken saatlerinde bağa ve bahçeye giden insanlar; şehirlerde fabrikalarda, atölyelerde, inşaatlarda ve iş yerlerinde yeni bir hayat kurmaya çalıştılar. Kırsaldan şehre gelen insan, beraberinde yalnızca eşyalarını getirmedi. Çocukluğunu, ailesini, toprağını, alışkanlıklarını ve anılarını da yanında taşıdı.

Şehirde yeni bir hayat kurarken kalbinin bir köşesinde hep eski evinin kapısı, köyünün yolu ve çocukluğunun geçtiği sokaklar kaldı.

İnsan yaş aldıkça geçmişe daha fazla bakıyor.

Gençlik yıllarında insan geleceğe doğru koşuyor. Yeni bir iş, yeni bir ev, yeni umutlar… Hayatın telaşı içinde geçmişte kalanlara fazla zaman ayıramıyor. Fakat yıllar ilerledikçe insanın bakış açısı değişiyor. Bir zamanlar sıradan görünen olaylar, yıllar sonra büyük bir anlam kazanıyor.

Çocukken yürüdüğümüz toprak yol, bugün gözümüzde dünyanın en güzel yolu oluyor. Çeşmeden taşınan su, yıllar sonra unutulmaz bir anıya dönüşüyor. Gaz lambasının etrafında toplanan aile ise geçmişin en sıcak fotoğrafı gibi hafızamızda kalıyor.

Belki o günlerde yoksulluk ve zorluk vardı. Fakat bugün geriye baktığımızda, bütün bu zorlukların içinde büyük bir samimiyet olduğunu görüyoruz.

Bir kış günü sobanın başında oturmak… Annemizin yaptığı sıcak yemeğin kokusu… Babamızın eve gelişini beklemek… Bayram sabahları… Komşuların birbirine yaptığı ziyaretler… Çocukluk arkadaşları…

Bugün şehirlerde yaşıyoruz. Teknoloji hayatımızın her yerinde. Bir düğmeye basıyor, ışığı yakıyor; musluğu açıyor, suya ulaşıyoruz. Yollar, araçlar ve iletişim hayatımızı kolaylaştırıyor.

Fakat bazen insan, kolaylaşan hayatın içinde geçmişteki bazı zorlukları özlüyor. Çünkü o zorlukların içinde birlikte yaşamak vardı. Bir ekmeği paylaşmak, aynı sofrada toplanmak, bir komşunun kapısını çalmak vardı. Belki özlediğimiz yalnızca geçmiş değil; geçmişteki insan ilişkileridir.

Bugün herkesin bir hikâyesi var. Kimi kırsalda büyüdü, kimi şehirde doğdu. Kimi çocukluğunu toprak yollarda geçirdi, kimi apartmanların arasında. Kimi çeşmeden su taşıdı, kimi hayatında hiç gaz lambası görmedi. Ama hepimizin ortak bir tarafı var: Geçmişimiz. Çünkü insan nereye giderse gitsin, nerede yaşarsa yaşasın, geçmişini kalbinin bir köşesinde taşır. Hayat boyunca yaşadığımız sevinçler, üzüntüler, mücadeleler ve kayıplar bizi biraz daha biz yapar.

Bu yüzden geçmiş, sadece geride kalan zaman değildir. Geçmiş, bugün kim olduğumuzu anlatan en önemli parçadır. İnsan yaş aldıkça bazı yerlere değil, bazı duygulara özlem duyar. Çocukluğuna, gençliğine, ailesine, eski dostlarına ve geçmişte kalan güzel günlere…

Her zaman söylediğim gibi sağlık önemli. Sağlığınıza önem verin. Hoşça kalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Kemal Sunal'ın yanı sıra Metin Akpınar, Zeki Alasya, Adile Naşit, Münir Özkul, Tarık Akan, Şener Şen, Ayşen Gruda, İlyas Salman, Halit Akçatepe, Ertem Eğilmez'in yönettiği sayısız film ve daha nice usta isim, Türk sinemasını zirveye taşıdı. Onlar komediyi sadece güldürmek için yapmadılar. Kahkahanın içine dostluğu, sevgiyi, aile bağlarını, komşuluğu, paylaşmayı ve insan olmanın değerini de yerleştirdiler. Bugün hala ‘Hababam Sınıfı’, ‘Süt Kardeşler’, ‘Tosun Paşa’, ‘Şabanoğlu Şaban’, ‘Çöpçüler Kralı’, ‘Kapıcılar Kralı’, ‘Davaro’, ‘Kibar Feyzo’ ya da ’Neşeli Günler’ televizyonda yayınlandığında milyonlar ekran başına geçiyor. Çünkü o filmler eskimiyor. Aradan kırk, elli yıl geçmesine rağmen hala güldürüyor, hâlâ düşündürüyor. Bu da gerçek sanatın zamana meydan okuduğunu gösteriyor.

Peki bugün aynı duyguyu neden yaşayamıyoruz?

Günümüz komedi filmlerine baktığımızda ne yazık ki bambaşka bir tablo görüyoruz. Senaryoların büyük bölümü küfür üzerine kurulmuş durumda. Sanki insanları güldürmenin tek yolu kaba konuşmak, bel altı espriler yapmak ve argo kullanmakmış gibi bir anlayış hakim oldu. Hikaye zayıf olunca küfür kolay bir çıkış yolu olarak görülüyor. Oysa gerçek mizah zekâ ister. İnce bir espri, güçlü bir diyalog ve iyi yazılmış karakterler insanları yıllarca güldürebilir.Eskiden ailece sinemaya gidilirdi. Anne, baba, çocuklar, dedeler, nineler aynı salonda aynı filmi izlerdi. Kimse ‘Bu sahnede çocukların gözünü kapatalım’ ya da ‘Burada televizyonun sesini kısalım’ deme ihtiyacı hissetmezdi. Bugün ise birçok komedi filmi için aynı şeyi söylemek mümkün değil. Çocuklarla birlikte izlemek istediğinizde karşınıza peş peşe gelen küfürler, cinsellik içeren diyaloglar ve gereksiz argo çıkıyor. Film bittiğinde akılda kalan ne güzel bir hikâye oluyor ne de unutulmaz bir karakter... Sadece birkaç saatlik gürültü.

Elbette her yeni yapımı aynı kefeye koymak doğru olmaz. Günümüzde de kaliteli işler yapan, emek veren, farklı hikâyeler anlatmaya çalışan yönetmenler ve oyuncular var. Ancak genel tabloya baktığımızda, eski Yeşilçam'ın sıcaklığını ve samimiyetini bulmak giderek zorlaşıyor. Teknoloji gelişti. Kameralar değişti. Görüntü kalitesi arttı. Özel efektler dünya standartlarına ulaştı. Dijital platformlar çoğaldı. Ama bütün bu teknik gelişmelere rağmen, izleyicinin kalbine dokunan o sıcaklık aynı ölçüde artmadı. Çünkü sinemayı unutulmaz yapan teknoloji değil, hikâyedir. Hikâyeyi unutulmaz yapan ise insanı anlatabilmesidir. Yeşilçam filmlerinde mahalle kültürü vardı. Komşuluk vardı. Yardımlaşma vardı. Fakir ama onurlu insanlar vardı. Kötüler bile bazen vicdan muhasebesi yapardı. Bugün ise birçok yapımda karakterler derinlikten uzak, olaylar yüzeysel ve diyaloglar sıradan kalıyor. Kemal Sunal'ın filmlerinde bir tek küfür etmeden milyonları güldüren sahneler vardı. Yüz ifadeleri, mimikleri, beden dili ve doğal oyunculuğu başlı başına bir komedi unsuruydu. Metin Akpınar ile Zeki Alasya'nın karşılıklı diyalogları bugün bile izleyenleri kahkahaya boğuyor. Çünkü onların mizahı zekâya dayanıyordu. Espriyi yazan da oynayan da seyirciye saygı duyuyordu.

Bugünün sinemasında eksikliğini hissettiğimiz belki de en önemli değer, işte bu saygıdır. Seyirciye ‘Nasıl olsa güler’ mantığıyla değil, ‘En iyisini hak ediyor’ düşüncesiyle yaklaşan bir anlayışa ihtiyaç var. Mizah, toplumun aynasıdır. İnsanları aşağılayarak, küfür ederek ya da sadece şoke ederek kalıcı eserler üretmek mümkün değildir. Belki de bu yüzden yıllar geçmesine rağmen televizyon kanalları hâlâ Yeşilçam filmlerini yayınlıyor ve reyting alıyor. Gençler bile Kemal Sunal'ı, Adile Naşit'i, Münir Özkul'u keşfediyor. Çünkü samimiyetin modası geçmiyor. Gerçek sanatın yaşı olmuyor. Bugün sinemamızın yeniden o sıcaklığa kavuşmasını istemek nostaljiye sığınmak değildir. Aksine, geçmişten ilham alarak geleceğe daha kaliteli eserler bırakma arzusudur. Elbette zaman değişiyor, mizah anlayışı da değişebilir. Ancak saygıyı, aile değerlerini, güçlü senaryoyu ve kaliteli oyunculuğu kaybetmeden de insanları güldürmek mümkündür. Bunun en güzel kanıtı, aradan onlarca yıl geçmesine rağmen hala ilk günkü heyecanla izlediğimiz Yeşilçam filmleridir. Kemal Sunal ve onunla aynı dönemin büyük ustaları bizlere sadece filmler bırakmadı, temiz mizahın, emeğin ve sanatın nasıl olması gerektiğini de öğretti. Dileğim odur ki, Türk sineması yeniden ailece izlenebilen, küfür yerine zekayı, kaba mizah yerine ince espriyi tercih eden yapımlarla eski gücüne kavuşsun. Çünkü gerçek kahkaha, insanı utandıran değil, yüzünde tebessüm, yüreğinde sıcaklık bırakan kahkahadır.

Habib BABAR

Medyanın neredeyse her kademesinde görev yaptım. Ama biliyor musunuz? Ben hiçbir zaman o koltuklara âşık olmadım. Ben hep haberin peşine âşık oldum. Çünkü gazetecilik makamla değil, merakla yapılır. Bugün hâlâ bir haber duyduğumda heyecanlanıyorsam... Hâlâ bir olayın peşine düşmek istiyorsam... Hâlâ yazacak bir satır bulabiliyorsam... Demek ki içimdeki muhabir hiç yaşlanmamış. Ben hâlâ muhabirim... Sadece saçlarıma biraz daha fazla beyaz düştü. 43 yıl boyunca çok şey değişti.

Daktilolar gitti... Kurşun harfler tarihe karıştı... Film banyoları yerini dijital fotoğraflara bıraktı.Gazetelerin tirajı azaldı... Televizyonlar çoğaldı... İnternet geldi... Sosyal medya hayatımıza girdi. Ama değişmeyen tek şey vardı. Gazeteciliğin onuru... Ve o onuru korumak için verilen mücadele. Ben bu 43 yıl boyunca... Kalemimi satmadım. Objektifimi karartmadım. Yalan haberin arkasına saklanmadım. Tehdide boyun eğmedim. Şantajın kıyısından bile geçmedim. Bazen kaybettim... Bazen yalnız kaldım... Bazen bedel ödedim... Ama geceleri başımı yastığa rahat koydum. Çünkü vicdanım bana hiçbir zaman hesap sormadı.

Bugün geriye dönüp baktığımda, en büyük ödülüm aldığım plaketler değil... Taşıdığım sürekli basın kartı da değil... En büyük ödülüm, insanların bana dönüp: "Senin yazdığına güveniyoruz." demesidir. İşte gazetecilik budur. Gazetecilik; güçlüden yana olmak değil, doğrudan yana olmaktır. Gazetecilik; alkış almak değil, gerçeği yazabilmektir. Gazetecilik; kalemini kiralamak değil, vicdanını özgür bırakmaktır. Bugün ne yazık ki mesleğimiz eski günlerinden çok uzakta. Haber ile yorumun birbirine karıştığı... Doğrunun çoğu zaman gürültünün arasında kaybolduğu... Tıklanmanın, gerçeğin önüne geçtiği bir dönemi yaşıyoruz.

İşte tam da bu yüzden 24 Temmuz'un anlamı her zamankinden daha büyüktür. Çünkü sansür sadece yasaklarla olmaz. Bazen korkuyla olur... Bazen baskıyla... Bazen de insanın kendi kendine koyduğu sınırlarla... Oysa gazetecinin en büyük sermayesi özgür kalemidir. Ve o kalem, hiçbir makamın, hiçbir patronun, hiçbir çıkarın emrine girmemelidir. Ben bugün 43 yılın sonunda hâlâ aynı duayı ediyorum. Allah bana, doğruları yazacak cesareti; yanlışların karşısında duracak vicdanı eksik etmesin. Kalemimin mürekkebi tükenebilir... Ama onuru asla tükenmesin. Bugün bu mesleği gerçekten hakkıyla yapan... Haber uğruna yağmurda, çamurda, depremde, savaşta görev yapan... Gerçeğin peşinden koşarken ailesinden, sevdiklerinden fedakârlık eden... Kalemini satmayan... Objektifini karartmayan... Yalana ortak olmayan... Bütün gazeteci dostlarımın 24 Temmuz Basın Özgürlüğü İçin Mücadele Günü'nü yürekten kutluyorum.

Dilerim ki gelecek nesiller gazeteciliği sadece bir meslek olarak değil, bir vicdan nöbeti olarak görür. Çünkü gazetecilik, ekmek kazanmanın ötesinde, gerçeğe tanıklık etmektir. Ve ben... 43 yıldır aynı inançla yazıyorum. Allah ömür verdiği sürece de yazmaya devam edeceğim. Çünkü ben önce muhabirdim... Bugün de muhabirim... Ve son nefesime kadar da öyle kalacağım. Kalemini satmayan, objektifini karartmayan tüm meslektaşlarıma selam olsun...

Burhan AKDAĞ

Sorun, Kendinizi Kaybettiğinizi Fark Ettiğiniz Halde Kalmaya Devam Etmenizdir.

Bazı ilişkiler bir anda yıkılmaz.

Sessizce aşınır.

Dışarıdan bakıldığında her şey normal görünür.

Mesajlar vardır.

Görüşmeler vardır.

Birlikte geçirilen zaman vardır.

Hatta bazen sevgi de vardır.

Ama insanın içinde tarif etmesi zor bir şey eksilmeye başlar.

Önce sesi değişir.

Sonra düşünceleri.

Sonra kendisine bakışı.

Ve bir gün aynaya baktığında, eskiden olduğu kişiyle arasında görünmez bir mesafe oluştuğunu hisseder.

İşte birçok insanın aşk sandığı şey bazen tam da burada başlar.

Çünkü bize sevginin her şeyi iyileştireceği öğretildi.

Ama pek az kişiye şu öğretildi:

Her yoğun duygu sevgi değildir.

Her özlem sevgi değildir.

Her bağlılık da sevgi değildir.

Bazen bir insana bağlanırız çünkü onun yanında huzurlu hissederiz.

Bazen ise ona bağlanırız çünkü onun onayına ihtiyaç duyarız.

İkisi birbirine çok benzeyebilir.

Ama insan ruhunda bıraktıkları iz tamamen farklıdır.

Sağlıklı sevgi insanı kendisine yaklaştırır.

Sağlıksız bağlanmalar ise insanı kendisinden uzaklaştırır.

Bu yüzden bazı ilişkilerde kişi sürekli kendisini açıklamak zorunda hisseder.

Sürekli yanlış anlaşılmaktan korkar.

Sürekli yeterli olmaya çalışır.

Sürekli biraz daha iyi, biraz daha sabırlı, biraz daha anlayışlı olursa ilişkinin düzeleceğine inanır.

Ve fark etmeden ilişkiyi yaşamayı bırakır.

İlişkiyi kurtarmaya başlar.

İşte yorgunluk burada başlar.

Çünkü bir ilişkiyi iki kişi taşıyabilir.

Ama bir insan hem kendisini hem ilişkiyi aynı anda taşıyamaz.

Psikolojide çok önemli bir gerçek vardır:

İnsanlar her zaman mutlu oldukları ilişkilere bağlanmazlar.

Çoğu zaman tanıdık gelen ilişkilere bağlanırlar.

Bu yüzden bazı insanlar kendilerine iyi gelmeyen ilişkilerden ayrılmakta zorlanır.

Sorun irade eksikliği değildir.

Sorun, o ilişkinin eski bir yaraya tanıdık gelmesidir.

Belki çocukken sevgiyi eleştiriyle birlikte öğrendiler.

Belki kabul görmek için çok çaba harcamak zorunda kaldılar.

Belki değerli hissetmek için kendilerini kanıtlamaları gerekti.

Ve şimdi yetişkinlikte aynı hikâye başka yüzlerle yeniden karşılarına çıkıyor.

Bu yüzden birçok insanın yaşadığı en büyük çatışma ilişkiyle ilgili değildir.

Kendi içindeki çocukla ilgilidir.

Bir yanı çoktan yorulmuştur.

Bir yanı gitmek istiyordur.

Ama başka bir yanı hâlâ şu cümleye tutunuyordur:

“Biraz daha sabredersem belki değişir.”

İnsan bazen karşısındaki kişiyi değil, bu ihtimali bırakmakta zorlanır.

Bu yüzden ayrılıkların en zor kısmı bir insanı kaybetmek değildir.

Kurduğun geleceği bırakmaktır.

Gerçekleşmesini beklediğin hikâyeyi bırakmaktır.

Bir gün olacağını umduğun şeyi bırakmaktır.

Ve iyileşme çoğu zaman burada başlar.

Karşı tarafın neden böyle davrandığını anlamaya çalışmayı bıraktığında.

Dikkatini ilk kez kendine çevirdiğinde.

Şu soruyu sorduğunda:

“Bu ilişki bana ne yaptı?” değil…

“Ben bu ilişki uğruna kendime ne yaptım?”

İşte bu soru insanın hayatını değiştirebilir.

Çünkü bazı ilişkilerin bıraktığı en büyük yara terk edilmek değildir.

Kendi sesine yabancılaşmaktır.

Kendi ihtiyaçlarından utanmaya başlamaktır.

Kendi değerini başkasının sevgisine teslim etmektir.

Ve bir gün insan çok acı ama özgürleştirici bir şeyi fark eder:

Ben onu kaybetmekten korkarken, kendimi kaybetmişim.

O an suçlama biter.

Öfke azalır.

Yerini başka bir şey alır.

Anlayış.

Kendine karşı duyulan anlayış.

Çünkü iyileşme kendine kızarak başlamaz.

Kendini anlamaya başladığında başlar.

Belki de bu yüzden gerçek sevginin en önemli işareti sizi ne kadar sevdiği değildir.

Onun yanında kendiniz olarak kalıp kalamadığınızdır.

Çünkü sevgi sizi sürekli küçültüyorsa…

Sürekli kendinizden şüphe ettiriyorsa…

Sürekli kendinizi ispatlamaya zorluyorsa…

Sorun sizin yeterince sevilebilir olmamanız değildir.

Sorun, o ilişkinin sevginin taşıması gereken yükü taşıyamıyor olmasıdır.

Ve bazen bir insanın hayatındaki en güçlü dönüşüm, bir başkasını kaybettiği gün başlamaz.

Kendini yeniden bulmaya karar verdiği gün başlar.

Çünkü gerçek sevgi sizi kendinizden uzaklaştırmaz.

Gerçek sevgi, eve dönmüş gibi hissettirir kendi içinize.

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Tarihi severim, çokta okurum, bazen öylesine ilginç olaylarla karşılaşırım ki, zaman zaman kendi kendime “Yok artık bu kadar da olmaz” dediklerim bile olmuştur. Bugün zamanı geri sarıp biraz gerilere gidelim… Padişahlık zamanına…

Eyüpsultan’a gittiğinizde belki dikkatinizden kaçmış olabilir Ayvansaray’da metrobüsten inerde, şöyle biraz hava alayım diye Eyüpsultan’a doğru yürürseniz Feshane’nin hemen karşısında yol kenarında bir cami karşınıza çıkar, bu mimari açıdan harika bir camidir, heleki ‘mihrabı” harikulededir, zarif ve kibardır.  

Evliya Çelebi Seyahatname’sinde bu cami için şunları söylemiştir: 

“Camilerin en güzelidir ki İrem bağı içinde iki tarafı yıl (yol) ve pek parlaktır. Osmanlı ülkesinde olan vezir camileri içinde bundan nurlusu yoktur. Minberi, mihrabı, müezzin mahvelleri, ince sütunları Sinop kalasındaki minberden başkasında görmedim.’ 

Konuya girdik bile amacım camileri tanıtmak değil ama bu caminin özelliği Mimar Sinan’ın eseri olmasına rağmen maalesef yapıldığı dönemde yaklaşık 5 yıl boyunca halk bu camiye namaz kılmak için gitmemiştir nasıl olurda bu muhteşem camide 5 yıl boyunca hiçbir cemaat namaz kılmadı derseniz, başlayayım o zaman hüzünlü hikayeyi anlatmaya.

Yıllar önce bizi ekranlara bağlayan bir TV. Dizisi vardı, “Hürrem Sultan” usta oyuncular Halit Ergenç ile Meryem Uzerli’nin başrolunu paylaştığı bu diziyi çoğumuz izlemiştir. Hafızalarınızı biraz yoklayın, o dizide elinde tahta kılıçla savaş oyunları yapan küçük bir çocuk vardı “Şehzade Mustafa” 

Kanuni Sultan Süleyman, ilk oğlu olan yarın tahtının varisi olacak Şehzade Mustafa’yı çok seviyor, onu öpüp kokluyor, örnek bir baba portresi çiziyordu peki aynı Kanuni Sultan Süleyman’ın, en çok sevdiği bu oğlunu 38 yaşına geldiğinde “Tahtımı elimden alacak” korkusundan cellatlara boğdurtacağını düşünebilir miydiniz?  

Osmanlı Tarihinin büyük olarak kabul ettiği, Batılıların “Muhteşem” sıfatını verdiği o güçlü Padişah tahtını korumak uğruna yalnız Şehzade Mustafa’yı değil, Şehzade Bayezid’i ve 5 torununu da boğdurtmuştu. 

İktidar hırsı böyle kötü bilşeydi ne baba, ne evlat, ne torun tanıyor, tahtını korumak uğruna vicdanlar sıfırlanıyordu. 

Tarihin biraz daha derinliklerine inersek, ilginç belgelerle karşılaşırız. Kanuni Sultan Süleyman’ın 8 erkek ve bir kız çocuğu dünyaya gelmişti.

Mahidevran Sultan’dan olan en büyük Şehzade Mustafa hariç diğerleri Kanuni’nin büyük aşkı Hürrem Sultan’dan doğmuşlardı. 

Şehzadelerin dördü küçük yaşta hastalanıp öldü. 

1553 yılında hayatta dört şehzade vardı: Mustafa , Selim , Bayezid ve Cihangir .

Konya Valisi olan Şehzade Mustafa mükemmel bir eğitim görmüştü. Sağlam karakteri, iyi yürekliliği, güler yüzlü oluşu, çalışkanlığı ve bilgisi ile büyük sevgi kazanmıştı ancak müthiş bir zekâya ve sonsuz bir hırsa sahip bulunan Hürrem Sultan, babasından sonra tahta geçecek olan Şehzade Mustafa’nın karşısına şeytan gibi dikilmişti.

Kanuni Sultan Süleyman’a adeta hükmeden Hürrem Sultan, kendi çocuklarından birinin padişah olabilmesi için Bizans oyunlarına başvurdu. Damadı olan Sadrazam Rüstem Paşa ile birlikte, hiçbirşeyden haberi olmayan Mustafa’ya müthiş bir kumpas hazırladılar. 

Sanki Şehzade Mustafa’nın ağzından çıkmış gibi İran Şahı’na, babasını devirmek için yardım istediği şeklinde sahte mektuplar yazdırarak bu mektupların Kanuni’nin eline geçmesini sağladılar.

O Muhteşem Süleyman, Hürrem Sultan tarafından uydurulan bu mektuplara hiç araştırmadan inandı ve oğlu Şehzade Mustafa’yı öldürmeyi aklına koydu.

1553 yılının Ağustos ayında Kanuni Sultan Süleyman, ordusunun başına geçip İran seferine çıktı. Şehzade Mustafa’ya da, askerleriyle birlikte orduya katılması için emir yolladı.

Aslında bu bir tuzaktı Şehzade Mustafa’nın hazin sonu, adım adım yaklaşıyordu.

Konya yakınlarında, Şehzade Mustafa babasının elini öpmek için Padişah çadırına girdiğinde, babasının orada olmadığını görünce şaşırdı. 

Aynı anda yedi dilsiz cellat, üzerine atılıp onu boğmak istedi fakat çok güçlü olan Şehzade, cellatların birkaçını devirip ellerinden kurtuldu, tam dışarı çıkacakken (sonradan paşa yapılan) Zal Mahmud arkasından yetişip, önce kafasına vurarak devirdi, sonra yay kirişi ile onu boğarak öldürdü. 

Atalarımız “İyilikten maraz doğar” derken boşuna dememişler, Şehzade Mustafa hayatı boyunca Zal Mahmud’a hep yardım etmişti, kadere bakın ki, yardım ettiği o kişi tarafından vahşice öldürüldü.

Kanuni Sultan Süleyman’ın ardından tahta çıkan II.Selim, Zal Mahmud Ağa’yı hizmetinin karşılığı olarak paşalığa yükseltti ve vezirliğe getirdi.

İlerleyen zamanda Sultan II. Selim’in kızı Şah Sultan ile evlenen Zal Mahmud Paşa eşi ile birlikte Zal Mahmud Paşa Camii yaptırmışlardı. 

1580 yılında 50 yaşındayken hayatını kaybeden Zal Mahmud Paşa, aynı yıl vefat eden eşi Şah Sultan ile birlikte inşa ettirdiği külliyeye defnedildi.

Halkın çok sevdiği Şehzade Mustafa'nın boğdurulmasının halkta yarattığı derin üzüntü, insanların bir dönem bu camiye gitmemesine sebep oldu hatta Zal Mahmud Paşa’nın babasının da oğlu için şöyle beddua ettiği söylenir:

“Sen ki Mustafa’nın katilisin, o caminin kapısından adımımı atmam. Dilerim ki camiin olsun ama cemaatin asla olmasın"

Öte yandan Mimar Sinan'ın Caminin yapılmasında pek gönüllü olmadığı da rivayetler arasındadır...

Bu günlükte bu kadar başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bir toplumun gerçek gelişmişliği yalnızca ekonomik gücüyle değil, yetiştirdiği vicdanlı insanlarla ölçülür. Bazı insanlar vardır; yaşadıkları dönemin çok ötesine geçer, sadece kendi hayatlarını değil milyonlarca insanın kaderini değiştirir. Prof. Dr. Türkan Saylan da tam olarak böyle bir isimdi. O, yalnızca başarılı bir doktor ya da akademisyen değil; hayatını insanlığa, eğitime ve eşitliğe adamış büyük bir Cumhuriyet aydınıydı.

Bugün Türkiye’de onun adı geçtiğinde insanların aklına yalnızca tıp alanındaki başarıları değil; fedakârlık, mücadele ve umut geliyor. Çünkü Türkan Saylan’ın hikâyesi, makam odalarında yazılmış bir başarı hikâyesi değildi. O hikâye; Anadolu’nun unutulmuş köylerinde, eğitim hakkı elinden alınmış kız çocuklarının gözlerinde, toplumdan dışlanan hastaların sessizliğinde ve çaresizlik içindeki insanların dualarında yazıldı. Türkan Saylan’ın hayatını özel yapan şeylerden biri, insanların görmezden geldiği sorunlara sırtını dönmemesiydi. Özellikle cüzzam hastalarıyla ilgili yaptığı çalışmalar bunun en büyük örneklerinden biridir. Bir dönem cüzzam hastaları toplumdan dışlanıyor, insanlar onlara korkuyla yaklaşıyor, hatta birçok kişi aynı ortamda bulunmaktan bile çekiniyordu. Hastalık yalnızca bedeni değil, insanların ruhunu da yalnızlaştırıyordu. İşte tam bu noktada Türkan Saylan devreye girdi.

O, insanların korkarak uzaklaştığı hastalara sevgiyle yaklaştı. Köylere gidip hastaları tek tek ziyaret etti. Sadece ilaç vermedi; onların yeniden insan yerine konulmasını sağladı. Düşünün… Bir köyde yıllarca herkesin kaçtığı bir hastanın elini tutabilmek bile büyük bir cesaret ister. Türkan Saylan bunu yaptı. Çünkü onun için doktorluk yalnızca tedavi etmek değil, insanın onurunu korumaktı.

Anadolu’nun uzak bölgelerinde yaptığı çalışmalar sırasında birçok zorluk yaşadı. Yol olmayan yerlere gitti, yoksulluk gördü, eğitimsizlik gördü, umutsuzluk gördü. Ancak hiçbir zaman “Bu sorun çözülmez” demedi. Çünkü o, değişimin önce inanmakla başladığını biliyordu. Belki de onu toplumun hafızasında ölümsüz yapan en önemli mücadele, kız çocuklarının eğitimi için verdiği savaştı. O yıllarda Türkiye’nin birçok bölgesinde kız çocukları okula gönderilmiyor, küçük yaşta evlendiriliyor ya da sadece “ev işi yapacak birey” olarak görülüyordu. Birçok aile için erkek çocuk okutulmalıydı; kız çocuklarının hayalleri ise çoğu zaman daha başlamadan bitiyordu.

Türkan Saylan bu düzene sessiz kalmadı. Çünkü o, eğitimin bir lüks değil temel hak olduğuna inanıyordu. Çocukların kaderinin doğduğu şehirle, ailesinin maddi gücüyle ya da cinsiyetiyle belirlenmesine karşı çıktı. Bu yüzden yıllarca burs projeleri yürüttü, öğrencilerin eğitim hayatına destek oldu, özellikle ekonomik imkânsızlıklar nedeniyle okuyamayan genç kızlar için mücadele verdi. Bugün doktor, öğretmen, avukat, psikolog ya da akademisyen olmuş binlerce kadın varsa; onların hayatında Türkan Saylan’ın bıraktığı iz mutlaka vardır. Çünkü bazen bir insanın verdiği burs yalnızca okul masrafını karşılamaz; bir hayatı değiştirir. Belki küçük bir Anadolu kasabasında yaşayan bir kız çocuğu, onun sayesinde ilk kez üniversite hayali kurdu. Belki ailesine rağmen eğitimine devam etti. Belki bugün başka çocukların hayatına dokunuyorsa, bu zincirin ilk halkasında Türkan Saylan vardı.

Aslında onun hikâyesi biraz da Cumhuriyet’in kadınlara verdiği hakların nasıl korunması gerektiğinin hikâyesidir. O, çağdaş eğitimin önemini her fırsatta anlattı. Bilimin ışığından uzaklaşıldığında toplumların karanlığa sürükleneceğini savundu. Bu yüzden sadece hastanelerde değil; televizyon programlarında, konferanslarda, eğitim projelerinde de mücadele verdi. Türkan Saylan’ın hayatına baktığımızda, gerçek aydın olmanın ne demek olduğunu görüyoruz. Çünkü aydın olmak yalnızca diploma sahibi olmak değildir. Gerçek aydın; halkın sorunlarını görebilen, sessiz kalanların sesi olabilen insandır. O, bunu hayatının her döneminde yaptı.

Bugün sosyal medyada birkaç dakikalık popülerlik uğruna insanların birbirini acımasızca tükettiği bir dönemde, Türkan Saylan gibi isimler bize başka bir şeyi hatırlatıyor: Kalıcı olmak için çok görünmek değil, gerçekten faydalı olmak gerekir. Çünkü bazı insanlar konuşulur ve unutulur; bazı insanlar ise hayatlara dokunduğu için nesiller boyunca hatırlanır. Onun hayatındaki en etkileyici yönlerden biri de tüm zorluklara rağmen umudunu kaybetmemesiydi. Hastalıklarla mücadele etti, baskılar gördü, eleştirildi ama geri çekilmedi. İnandığı doğruları savunmaya devam etti. Çünkü o, korkunun değil vicdanın peşinden yürüyen insanlardandı.

Belki bugün Türkan Saylan fiziksel olarak aramızda değil. Ama onun bıraktığı miras hâlâ yaşıyor. Bir üniversite sırasındaki genç kızın hayalinde, öğretmen olmak isteyen bir çocuğun umutlarında, eğitim için mücadele eden insanların sesinde yaşamaya devam ediyor.

Ve belki de en önemlisi şu:

Bazı insanlar başarılarıyla anılır, bazı insanlar ise değiştirdikleri hayatlarla…

Prof. Dr. Türkan Saylan işte tam da bu yüzden unutulmayacak isimlerden biridir. Çünkü o, yalnızca yaşayan bir insan değil; umut olmayı başarmış bir ömürdü.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Bugün ise dijital dünya, emeğin yerini hızla almaya başladı. Bir şarkı yapmak için artık stüdyolarda günlerce çalışmaya gerek kalmıyor. Evde mikrofonun karşısına geçip birkaç dakikada kayıt alınabiliyor. Altyapılar yapay zeka destekli programlarla hazırlanıyor, sesler düzeltiliyor, efektler ekleniyor. Ardından klipler de yapay zeka ile montajlanıp sosyal medyada paylaşılıyor. Allah aşkına söyler misiniz, sanat bu işin neresinde? Elbette teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor. Buna kimsenin itirazı yok. Ancak kolaylık, emeğin tamamen ortadan kalkması anlamına gelmemeli. Çünkü sanat, sadece ortaya çıkan ürün değil, o ürünün hazırlanış sürecidir. Bir ressamın fırça darbeleri, bir müzisyenin parmaklarının enstrümanda bıraktığı iz, bir oyuncunun rolüne hazırlanırken çektiği zahmet… İşte sanatın gerçek değeri burada gizlidir.

Yeşilçam filmlerine baktığımızda bunu çok net görürüz. O filmlerde inanılmaz bir emek vardı. Oyuncular çoğu zaman makyajlarını kendileri yapar, kıyafetlerinin bir kısmını kendi imkanlarıyla karşılardı. Bugünkü gibi lüks karavanlar, dev prodüksiyon ekipleri, sınırsız teknik imkanlar yoktu. Üstelik aldıkları ücretler de çoğu zaman komik denecek kadar azdı. Ama buna rağmen kamera karşısına geçtiklerinde sanatlarını konuştururlardı. O dönem filmler makara filme kaydedilirdi. Makara film pahalıydı. Bu yüzden çekimler defalarca tekrarlanamazdı. Bir sahneye giren oyuncu, hata yapmamak için tüm yeteneğini ortaya koymak zorundaydı. Repliğini unutmamalı, duygusunu doğru vermeli, rolünü yaşamalıydı. Çünkü her tekrar, büyük bir maliyet demekti. İşte bu yüzden Yeşilçam oyuncuları sadece rol yapmaz, adeta karakterin ruhuna bürünürdü.

Bugün ise aynı sahne onlarca kez çekilebiliyor. Hatalar bilgisayarda düzeltiliyor, eksikler montajla tamamlanıyor. Oyuncunun performansı bile teknolojinin gölgesinde kalabiliyor. Elbette günümüz sanatçılarını küçümsemek doğru değil. Onların da kendine göre zorlukları var. Ancak geçmişteki o saf emeği, o fedakârlığı, o sanat aşkını bugünün dünyasında bulmak giderek zorlaşıyor. Belki de bu yüzden insanlar eskiye dönüyor. Eski şarkıları dinliyor, eski filmleri izliyor, eski kıyafetleri giyiyor. Çünkü geçmişte samimiyet vardı. İnsanlar daha az imkânla daha büyük işler başarıyordu. Şimdiki gibi her şeyin hazır olduğu bir dünyada değil, yokluk içinde var olmanın mücadelesini veriyorlardı.

Teknoloji ilerlesin, yapay zeka gelişsin, dijital dünya hayatımızı kolaylaştırsın… Buna karşı çıkmak mümkün değil. Ama sanatın ruhunu kaybetmemesi gerekiyor. Çünkü emek olmadan sanat olmaz. Alın teri olmadan kalıcılık olmaz. Bugün yapay zekâ ile hazırlanan birçok eser belki kısa süreli bir ilgi görebilir. Ama yıllar sonra insanların hafızasında kalacak olanlar, yine emekle üretilen gerçek sanat eserleri olacaktır. Nerede o eski günlerin emeği diye sormamızın sebebi işte budur. Biz aslında sadece eski kıyafetleri, eski şarkıları ya da eski filmleri özlemiyoruz. Biz, emeğin değer gördüğü, sanatın ruh taşıdığı, insanların işlerini aşkla yaptığı o samimi günleri özlüyoruz.

Habib BABAR

Kimine göre batıl inanç da olup çoğunuzun inanmadığı ama benim gibi bir insanın da inandığı adetlerden söz edeceğim sizlere , bunlar annemden bana geçen belki de inandığımız için hayatımızda olumlu ya da olumsuz pek çok olayı beraberinde getiren adetler.

Annem cumartesi günleri çamaşır yıkamayı hiç sevmezdi çünkü üç cumartesi yılları birbirini tutmasa da çamaşır yıkamaya kalkıştığında ne acı tesadüftür ki üç erkek çocuğunu kaybetmiş.

İki erkek çocuk biri dokuz aylıkken diğeri altı aylıkken 1950 ve 1952 tarihinde doğan iki erkek çocuk , daha sonra onların üstüne biz , bizim üstümüze 1963 doğumlu kardeşim de beş aylıkken cumartesi günü yine çamaşır yıkarken havale geçirip ölünce annem cumartesi günlerinden nefret etti çamaşır yıkamayı da diğer günlere çevirdi. 

Cuma günleri bizi yıkarsa saçlarımız daha çok uzardı, hiç denemedim , saçlarım zaten uzundu o zamanlar ölçmeyi de bilmezdik. 

Gün bitip akşama döndüğünde acı ya da tuzlu (turşu , sarımsak , acı biber hatta kahve bile) hiçbir gıdayı ne bir kimseye verirdi, ne de kendi alırdı evde kavga çıkar diye zatende bir şey istemeyi hiç sevmezdi. 

Yıllar geçti bir cumartesi çamaşır yıkamaya kalktım , oğlum küçücük iki yaşında bile değil , çamaşır makinem eski model merdaneli o zamanlar otomatik makina yok daha 1979 sonları, cumartesi aksi huyunu gösterdi makinaya yeni çamaşır atmaya arkama döndüm bu arada merdane çalışıyor sonrasında makinaya döndüğümde oğlumun kolunu dirseğe kadar merdaneye girmiş gördüm, panik vaziyette makinanın fişini çekip merdaneyi kaldırdım , kabus gibi bir kayınvalidem vardı, o gün duymadığım laf işitmediğim azar kalmadı, hemen eşimle hastaneye götürdüler , ben de cumartesi günleri çamaşır yıkamaya son verdim. Oğlumun kolunda hala o iz durur 1980’ de hemen otomatik makinaya geçtik . Annem elden ele bıçak ve makas almazdı, alırsa hafif tükürür gibi tu tu derdi , yine kavga çıkmasın diye, eskiden çok mu kavga edilirdi ki acaba ? Şimdi dizileri takip etmekten ya da başımızı telefonlarımıza gömdüğümüzden kavga etmek aklımıza gelmiyor.

Merdiven altından geçirmezdi bizi , uğursuzluk sayardı , yolumuza kara kedi çıkarsa da uğursuz derdi, at nalı, fil ,kaplumbağa uğurluydu, bereketine inanıyorsa o çantasını ya da cüzdanını hep yanında taşırdı, türbe ziyaretlerimiz, dilenen dileklerimiz eksik olmazdı , dualar her zaman güçlüydü , kimseye bela okumaz yedi komşuya zararı olur diye bizlere de yasak ederdi.

Yola giden biri varsa o gün hiç iş yapılmaz yolcu sağ salim yerine vardıktan sonra ev süpürülür, çamaşır yıkanırdı. İllaki yolcunun arkasından bir tas su döker, sağlıkla git sağlıkla dön derdi , sınava girecek her kimse pirince ve şekere Fetih suresini okur , sınav öncesi onları yedirirdi , kurşun dökme ritüelini çok severdim hala da güvendiğim birini bulursam kurşun döktürürüm, çocukluğumda baş ağrılarım çoktu nedense annem beni hocaya götürüp muska yazdırmıştı, faydası olmamış muskanın demek ki yıllar sonra ağrılarım sinüzit ve devamında migren şeklinde artış gösterdi. Büyüden korkar ama arada bana kahvesini içip fal da baktırırdı bunu inanç olarak değil güzel bir şey duymak istediği için yapardı. 

Yeni evlenen birinin şahitleri mutlu evliliği olan başı bağlı tabir edilen kişilerden seçilirdi , gelin yatağını da yine böyle biri düzeltmeliydi. 

El öpmek diye bir adet vardı evlenen kız anne baba davet etmeden asla annesinin evine gitmezdi hatırlıyorum da beni de on beş gün sonra davet etmişlerdi, eşimle gidip eşimle dönmüştük ben önceden tek başıma gidemezdim, bunun adı el öpmesiydi ve karı koca ikimize de hediye vermişlerdi annem ve babam.

Sokakta kirli bir su akıyorsa asla üstüne bastırmazdı düşünüyorum da hem çok güzel, yerini bulan adetlerimiz varmış hem de bağımlı kaldıklarımız.

Annemin tembihiyle rüyalarımızı rastgele herkese anlatamıyorduk, yanlış yorumlardan korktuğumuz için . Annem “Rüyanın da bir saati var, sabah anlatın, suyu açıp suya anlatın, herkese rüya anlatılmaz” derdi .

Aslında ne çok şey dermiş de biz hepsini havada dinlemişiz, tembih etmek de bir adetti, annem konuşurken onu hep kameraya almalıymışız ya da elimizde defter kalem olmalıymış. 

Sebze ya da meyveleri yıkadığı suyu asla boşa harcamaz onları çiçeklerin dibine dökerdi, ben de şimdi öyle yapıyorum, para biriktirmeyi ondan öğrendik başımızın ucundaki kumbaralarımızı nasıl da keyifle doldururduk şimdi kredi kartları bu güzel adeti yok etti.

Misafir geldiğinde terlik vermek , giderken de ayakkabısını giyme yönünde çevirmek, ceketini, palto ya da mantosunu tutmak saygılı bir adetti. 

Tükettik her şeyi hem de çabucak, çocukluğumuz, gençliğimiz ne kadar güzelmiş aklımızda kalan bu adetler hayatımızın bir parçasıymış.  

En güzeli de karşı komşuya giderek 

“Bu akşam müsaitseniz annemler size gelmek istiyor “ dediğimiz de 

“ Tabii çocuğum , buyursunlar bekleriz”

Artık hepimizin odalarında birer televizyon, ellerimizde cep telefonlarımız var, misafirliğe gitme adeti kalmadı. 

Mazi sen nasıl bir kelimesin? Hatırlanabilir misin yoksa unutulabilir mi?

Bu hafta da bu kadar olsun, eski adetlerimiz kaybolsa da yenileri yerini bulsun gönlünüz, sevgiyle, hoşluklarla dolsun . 

Saygıyla hoşçakalın .

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Sabah evden çıkıyorsunuz. Elinizde kahve, aklınızda günün telaşı var. Bir yandan işe yetişmeye çalışıyor, bir yandan da günün nasıl geçeceğini düşünüyorsunuz. Sonra bir bakıyorsunuz, kasada sizi bir insan değil ekran karşılıyor. Bankaya uğruyorsunuz, sıra beklemeden işleminizi telefonunuzdan hallediyorsunuz. Eve dönüp internetten sipariş verdiğiniz ürünün ne zaman geleceğini merak ediyorsunuz; bunu da bir görevli değil, bir yapay zekâ sistemi hesaplıyor. Akşam bir film seçmek istiyorsunuz, karşınıza çıkan öneriler yine sizin zevkinizi tahmin eden bir algoritmadan geliyor. Farkında olsak da olmasak da yapay zekâ artık hayatımızın kenarında değil, tam ortasında duruyor.

Eskiden teknoloji denince akla daha çok fabrikalarda çalışan makineler gelirdi. Bugün ise teknoloji yalnızca üretim bantlarında değil, cebimizde taşıdığımız telefonda, kullandığımız navigasyonda, hastanelerde, okullarda, marketlerde, belediye hizmetlerinde, hatta evimizin salonunda bile bizimle birlikte hareket ediyor. Bir zamanlar yalnızca uzmanların konuştuğu bu kavram, şimdi sabah kahvaltısında, iş yerinde, okulda, otobüste, aile sohbetlerinde karşımıza çıkıyor. İşte bu yüzden son yılların en çok sorulan sorularından biri de şu oldu: Yapay zekâ insanların işini elinden mi alacak?

Bu soruya tek kelimelik bir cevap vermek kolay olurdu ama doğru olmazdı. Çünkü mesele ne bütünüyle “evet”tir ne de rahatlatıcı bir “hayır.” Gerçek, bu iki uç cevabın arasında, hayatın kendisi kadar karmaşık bir yerde duruyor. Tarih bize şunu defalarca gösterdi: Her büyük teknolojik dönüşüm önce korku yaratır, sonra insanlar ona alışır, ardından da o dönüşüm yeni fırsatlar doğurur. Bugün yaşadığımız şey de bundan çok farklı değil.

Bir an için geçmişe gidelim. İlk ATM cihazları bankalara geldiğinde birçok kişi “Artık banka memurlarına ihtiyaç kalmayacak” demişti. İnternet alışverişi başladığında “Mağazalar kapanacak” yorumları yapıldı. Online gazeteler ortaya çıktığında “Gazetecilik bitecek” denildi. Cep telefonları yaygınlaştığında “Artık kimse yüz yüze konuşmayacak” diye endişe edildi. O günlerde bu cümleler çok güçlü, hatta biraz da korkutucu geliyordu. Peki bugün ne oldu? Bankalar hâlâ var. Mağazalar hâlâ dolu. Gazetecilik hâlâ sürüyor. İnsanlar hâlâ birbirine sarılıyor, hâlâ konuşuyor, hâlâ buluşuyor. Sadece çalışma biçimleri değişti. Teknoloji işleri tamamen ortadan kaldırmadı; işlerin yapılma şeklini değiştirdi.

Yapay zekâ da bugün tam olarak bunu yapıyor. Birçok alanda insanın yerini almak yerine insanın yanında çalışıyor. Eskiden saatler süren raporlar birkaç dakikada hazırlanabiliyor. Muhasebe programları birçok hesabı otomatik yapıyor. Doktorlar binlerce görüntüyü tarayan sistemlerden destek alıyor. Avukatlar yüzlerce sayfalık dosyaları çok daha kısa sürede inceleyebiliyor. Mimarlar tasarımlarını saniyeler içinde farklı alternatiflerle görebiliyor. Öğretmenler ders materyallerini daha hızlı hazırlayabiliyor. Gazeteciler bilgiye daha çabuk ulaşabiliyor. Yani yapay zekâ çoğu zaman insanın yerine değil, insanın yanında çalışıyor. Bu ayrım çok önemli. Çünkü korkunun büyük kısmı, teknolojinin varlığından değil, onun neyi değiştireceğini tam bilememekten kaynaklanıyor.

Elbette herkes için tablo bu kadar rahat değil. Özellikle sürekli aynı işi tekrar eden mesleklerde çalışan insanlar doğal olarak endişeleniyor. Bir fabrikada gün boyunca aynı parçayı vidalayan işçi, verileri sürekli sisteme giren personel, rutin evrak düzenleyen memur, telefonlara aynı cümlelerle cevap veren çağrı merkezi çalışanı… Bu görevlerin önemli bir kısmı artık otomatikleşmeye başladı. İşte asıl kaygı da burada doğuyor. İnsanlar çoğu zaman yapay zekâdan değil, belirsizlikten korkuyor. Çünkü bilinmeyen her dönem insanı ürkütür. “Yarın benim işim ne olacak?” sorusu, teknik bir sorudan çok insani bir sorudur. Kira ödeyen, çocuk büyüten, borç kapatan, gelecek planlayan herkes için bu soru çok gerçektir.

Ama tarih bize başka bir şeyi daha gösteriyor: Hiçbir büyük teknoloji yalnızca iş yok etmedi. Aynı zamanda yeni meslekler de doğurdu. Bundan yirmi yıl önce “Sosyal medya uzmanı” diye bir meslek neredeyse yoktu. İçerik üreticiliği bugünkü kadar büyük bir sektör değildi. Mobil uygulama geliştiriciliği bu kadar yaygın değildi. Drone pilotluğu çoğu insanın aklına bile gelmiyordu. Podcast yapımcılığı diye bir kariyer yolu neredeyse hayal edilmezdi. Bugün ise bu alanlarda binlerce, hatta yüz binlerce insan çalışıyor. Yani teknoloji bir kapıyı kapatırken başka kapılar açtı. Eski mesleklerin bir kısmı değişti, yeni uzmanlık alanları ortaya çıktı.

Şimdi benzer bir dönüşüm yapay zekâ ile yaşanıyor. Şirketler artık “yapay zekâ eğitmeni”, “prompt uzmanı”, “veri etik danışmanı”, “yapay zekâ denetçisi”, “makine öğrenmesi uzmanı”, “dijital içerik stratejisti”, “AI proje yöneticisi” gibi pozisyonlar açıyor. Bundan birkaç yıl önce bu unvanları duyan çok az kişi vardı. Bugün ise bunlar dünyanın en hızlı büyüyen alanları arasında sayılıyor. Üstelik mesele yalnızca teknoloji şirketleriyle sınırlı değil. Sağlıktan eğitime, finanstan medyaya, lojistikten tarıma kadar pek çok sektör bu dönüşümün içine girmiş durumda. Bir zamanlar yalnızca yazılım mühendislerinin konusu gibi görünen yapay zekâ, artık her mesleğin kapısını çalıyor.

İşin ilginç tarafı şu: Yapay zekâ hesap yapabiliyor, metin yazabiliyor, resim oluşturabiliyor, müzik besteleyebiliyor, kod yazabiliyor. Ama hâlâ insan olamıyor. Bir annenin çocuğuna baktığı gözlerdeki sevgiyi hissedemiyor. Bir öğretmenin öğrencisinin moralinin bozuk olduğunu sezmesini gerçekten yaşayarak yapamıyor. Bir doktorun hastasına umut veren gülümsemesini içtenlikle veremiyor. Bir gazetecinin vicdanını, bir sanatçının ilhamını, bir dostun omzunu, bir insanın empatisini üretemiyor. Çünkü bunlar yalnızca bilgiyle değil, deneyimle, duyguyla, sezgiyle ve vicdanla ilgili şeyler. Teknoloji ne kadar gelişirse gelişsin, insanın bu tarafını birebir kopyalayamıyor.

Belki de geleceğin en değerli becerileri tam da burada gizli olacak. Empati, iletişim, yaratıcılık, merak, problem çözme, takım çalışması, insan ilişkileri… Bunlar artık yalnızca “iyi özellikler” değil, doğrudan iş hayatının merkezine yerleşen yetenekler hâline geliyor. Bir zamanlar diploma tek başına çok şey ifade ederdi. Bugün ise diploma önemli olsa da tek başına yeterli değil. Çünkü dünya çok hızlı değişiyor. Dün öğrendiğiniz bilgi bugün eskimiş olabiliyor. Bu yüzden “Bir meslek öğren, ömür boyu yap” anlayışı yerini “Sürekli öğren, sürekli yenilen” dönemine bıraktı. Artık insanlar kariyerleri boyunca birkaç farklı meslek yapabiliyor. Bir öğretmen aynı zamanda dijital içerik üreticisi olabiliyor. Bir muhasebeci veri analizi öğrenebiliyor. Bir gazeteci yapay zekâ araçlarını kullanarak daha derin araştırmalar yapabiliyor. Bir esnaf internet üzerinden dünya çapında satış yapabiliyor. Bir çiftçi bile tarlasını yapay zekâ destekli sistemlerle daha verimli yönetebiliyor.

Aslında değişen yalnızca meslekler değil, çalışma kültürü de değişiyor. Eskiden önemli olan çok çalışmaktı. Şimdi akıllıca çalışmak daha değerli hâle geliyor. Saatlerce bilgisayar başında oturmak başarı anlamına gelmiyor. Doğru teknolojiyi doğru yerde kullanabilmek büyük avantaj sağlıyor. Bir işi daha hızlı yapmak, daha az hata ile yapmak, daha verimli yapmak artık çok önemli. Bunu günlük hayatta bile görüyoruz. Eskiden uzun uzun yol tarif eden insanlar vardı, şimdi navigasyon kullanıyoruz. Eskiden ansiklopediler karıştırıyorduk, şimdi saniyeler içinde bilgiye ulaşıyoruz. Eskiden fotoğraf çektirmek özel bir olaydı, şimdi cebimizde profesyonel kameralar taşıyoruz. Teknoloji hep hayatı kolaylaştırdı. Yapay zekâ da aynı yolu izliyor. Fakat burada asıl soru şu: Biz bu değişime nasıl bakacağız?

Belki de sormamız gereken soru “Ben yapay zekâ ile yarışmalı mıyım?” değil. Çünkü bu soru insanı gereksiz bir rekabete sürüklüyor. Yapay zekâ ile satranç oynamak isteyen biri, onun hamle hızına yetişmeye çalışırsa yorulur. Oysa doğru soru şudur: “Ben yapay zekâyı kendi avantajıma nasıl kullanabilirim?” İşte geleceği belirleyecek olan bakış açısı tam olarak bu olacak. Yapay zekâyı kullanan insanlar, kullanmayanlara göre daha hızlı üretecek. Daha doğru analiz yapacak. Daha fazla zamandan tasarruf edecek. Ve belki de en önemlisi, kendilerine daha fazla yaşam zamanı ayırabilecek. Çünkü teknoloji yalnızca iş üretmek için değil, insanın hayatını kolaylaştırmak için de var. Eğer doğru kullanılırsa, insanı daha verimli kılar; yanlış kullanılırsa, insanı gereksiz bir telaşın içine sürükler.

Ama teknolojinin gölgesinde unutmamamız gereken bir gerçek daha var: Her yenilik beraberinde sorumluluk da getirir. Yapay zekânın doğru bilgi üretmesi, etik kurallara uygun kullanılması, kişisel verilerin korunması ve insan haklarına saygılı şekilde geliştirilmesi büyük önem taşıyor. Teknoloji ne kadar güçlü olursa olsun, onu hangi amaçla kullandığımız asıl belirleyici unsur olmaya devam edecek. Bugün bir bilgisayar çok hızlı hesap yapabiliyor ama hangi hesabın adil olduğuna karar veremiyor. Bir yapay zekâ binlerce cümle kurabiliyor ama hangi cümlenin bir insanın kalbini inciteceğini hissedemiyor. Bir sistem veriyi işleyebiliyor ama vicdan taşıyamıyor. İşte bu yüzden geleceğin merkezinde yine insan olacak.

Belki klavyeler değişecek. Belki ofisler değişecek. Belki çalışma saatleri değişecek. Belki bugün bildiğimiz bazı meslekler tarih olacak. Ama insanların umut etmeye, üretmeye, hayal kurmaya ve birbirine ihtiyaç duymaya devam ettiği sürece hiçbir teknoloji insanın yerini tamamen alamayacak. Çünkü insan yalnızca çalışan bir varlık değildir; aynı zamanda düşünen, hisseden, bağ kuran, anlam arayan bir varlıktır. Bir makine size doğru cevabı verebilir ama doğru soruyu sormayı çoğu zaman insan öğretir. Bir sistem size en hızlı yolu gösterebilir ama o yolda neden yürüdüğünüzü yine insan belirler.

Belki yıllar sonra bugünü hatırlayıp gülümseyeceğiz. Nasıl ki bir zamanlar internetten alışveriş yapmaya çekinen insanlar bugün tek tıkla dünyanın öbür ucundan ürün sipariş edebiliyorsa, bugün yapay zekâdan korkan birçok kişi de yarın onu en büyük yardımcısı olarak kullanacak. Çünkü insanlık tarihi biraz da böyle ilerliyor. Önce çekiniyoruz, sonra direniyoruz, sonra alışıyoruz, en sonunda da o yeniliği hayatımızın doğal bir parçası hâline getiriyoruz. Bugün bize çok uzak gelen şeyler, yarın sıradanlaşıyor. Dün hayal gibi görünen şeyler, bugün günlük hayatın parçası oluyor.

Sonuç olarak mesele, yapay zekânın işimizi elimizden alıp almayacağı değil. Asıl mesele, değişen dünyaya ne kadar uyum sağlayabildiğimizdir. Çünkü tarih boyunca kazananlar, değişime direnenler değil; değişimi anlayan, öğrenen ve onu kendi lehine kullanmayı başaranlar oldu. Geleceğin en değerli insanı belki tek bir unvana sahip olmayacak. En değerli kişi, öğrenmeyi bırakmayan, merakını kaybetmeyen, teknolojiyi korkuyla değil bilinçle kullanan ve insan olmanın en güçlü yanlarını koruyan kişi olacak.

Ve belki de bütün bu dönüşümün sonunda şunu daha net anlayacağız: Yapay zekâ insanın rakibi değil, doğru kullanıldığında onun en güçlü çalışma arkadaşıdır. Çünkü geleceği belirleyecek olan yalnızca daha akıllı makineler değil; o makineleri vicdanla, bilgiyle ve sağduyuyla yöneten insanlardır. Bu yüzden asıl soru “Yapay zekâ bizi işsiz bırakacak mı?” değil, “Biz bu yeni dünyada kendimize nasıl bir yer açacağız?” sorusudur. Cevap da büyük ihtimalle korkuda değil, öğrenmede gizlidir.

Bir sonraki yazımda görüşmek üzere sevgili okurlarım

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ -YAZAR

Dünya Kupası dört yılda bir oynanır. Ancak bu organizasyon yalnızca bir futbol turnuvası değildir. Aynı zamanda sporun, kültürün, müziğin ve küresel iletişimin ortak buluşma noktasıdır. Milyarlarca insanın aynı anda aynı heyecanı paylaştığı, dünyanın tek ekrana kilitlendiği ender olaylardan biridir.

2026 FIFA Dünya Kupası finali de bunun en çarpıcı örneklerinden biri oldu. Tarihte ilk kez düzenlenen Dünya Kupası finali devre arası gösterisinde Madonna, Shakira, Justin Bieber ve BTS gibi dünyanın en büyük sanatçıları sahne aldı. Futbol efsaneleri gösterinin bir parçası oldu. Dünyanın dört bir yanında televizyonlar yalnızca maçı değil, bu tarihi geceyi tüm ayrıntılarıyla izleyicilerine aktardı.

Ancak Türkiye'de milyonlarca insan bu tarihi anı izleyemedi.

Bu finalin Türkiye açısından ayrı bir anlamı daha vardı. Turnuva boyunca İspanya'nın sergilediği futbol, futbolseverlerin büyük takdirini topladı. Ayrıca Filistin konusunda uluslararası kamuoyunda sergilediği tutum nedeniyle Türkiye'de birçok kişi finalde gönülden İspanya'yı destekledi. Sosyal medyada milyonlarca paylaşım yapıldı, insanlar tarihi finali ve İspanya'nın şampiyonluk yolculuğunu büyük bir heyecanla takip etti. Böylesine güçlü bir ilginin olduğu bir gecede TRT'nin, dünyanın konuştuğu devre arası gösterisini ve final atmosferini Türk izleyicisinden esirgemesi, eleştirilerin neden bu kadar büyüdüğünü de açıkça ortaya koyuyor.

Çünkü TRT, dünyanın konuştuğu gösteriyi yayınlamak yerine stüdyodaki yorumcuların değerlendirmelerini ekrana getirmeyi tercih etti.

İşte asıl tartışılması gereken konu budur.

Bu kararı kim verdi?

Hangi yayıncılık anlayışı, milyarlarca insanın izlediği tarihi bir organizasyonun en çok konuşulan bölümünü görmezden gelmeyi doğru buldu?

Modern yayıncılık, izleyiciyi merkeze koyar.

TRT ise dün gece tam tersini yaptı.

Üstelik bundan sadece günler önce NATO Zirvesi'nde liderlerin karşılanışı, mehter gösterisi ve törenler uzun uzun canlı yayınlanabiliyordu. Demek ki istenildiğinde organizasyonun tamamını ekrana taşımak mümkün olabiliyor. Aynı yaklaşım neden Dünya Kupası finalinde gösterilmedi?

Devre arası bu kez sıradan değildi.

FIFA tarihinin ilk resmî Dünya Kupası finali devre arası şovuydu.

Dünyanın en büyük müzik yıldızları aynı sahnedeydi.

Efsane futbolcular gösterinin parçasıydı.

Bütün dünya bunları konuşurken Türkiye'deki milyonlarca insan, uzatılmış stüdyo yorumlarını izlemek zorunda bırakıldı.

Üstelik normal şartlarda yaklaşık 15 dakika süren devre arası, bu özel gösteri nedeniyle yaklaşık 28 dakikaya uzamıştı. Dünyanın geri kalanı bu süre boyunca tarihi bir şova tanıklık ederken, TRT ekranında neden bu gösterinin yayınlanmadığına dair tek bir açıklama bile yapılmadı. Yorumcular, gösteride kimlerin sahne aldığına, dünyanın neden bunu konuştuğuna ya da izleyicilerin neden bu görüntülerden mahrum bırakıldığına ilişkin en küçük bir bilgi dahi vermedi.

Sorulması gereken başka sorular da var.

TRT neden bu organizasyona özel içerik hazırlamadı?

Neden dünya futbolunun yıldızlarıyla yapılmış röportajlar yoktu?

Neden finali izlemeye gelen futbol efsaneleri ve dünya yıldızlarıyla özel yayınlar hazırlanmadı?

Neden izleyiciye "Bu tarihi gecenin bir parçasısın." hissi yaşatılamadı?

Kamu yayıncılığı yalnızca maçın 90 dakikasını ekrana vermek değildir.

Kamu yayıncılığı, izleyiciyi dünyanın konuştuğu ana ortak etmektir.

Dün gece TRT bunu başaramadı.

Sosyal medyada milyonlarca insan devre arası gösterisini konuşurken Türkiye'deki izleyiciler görüntüleri farklı platformlarda aramak zorunda kaldı. Bu durum, kamu yayıncılığı adına düşündürücü bir tablo ortaya çıkardı.

Asıl mesele yalnızca bir konserin yayınlanmaması değildir.

Asıl mesele, kamu kaynaklarıyla finanse edilen bir yayın kuruluşunun, dünyanın en büyük spor organizasyonlarından birinde kendi izleyicisini küresel deneyimin dışında bırakmayı tercih etmiş olmasıdır.

Dünya değişiyor.

Yayıncılık değişiyor.

İzleyici değişiyor.

Ancak görünen o ki TRT'nin bazı yayın tercihleri hâlâ geçmişin dar yayıncılık anlayışından kurtulabilmiş değil.

Dün gece kaçırılan sadece birkaç dakikalık bir konser değildi.

Kaçırılan, dünyanın aynı anda yaşadığı ortak kültürel deneyimdi.

Ve kamu yayıncılığı tam da böyle gecelerde vatandaşını dünyadan koparmak için değil, dünyayla buluşturmak için vardır.

Burhan AKDAĞ

Tarihin karanlık sokakları arasında kaybolmaya yüz tutmuş, bazı büyük hikayeler gürültüyle başlamaz. Ne alkış vardır ilk adımlarında, ne de tarihin sayfalarına geçeceğini bilen insanlar...

Sadece birkaç insan, biraz cesaret, biraz merak ve bilinmeyene doğru atılmış sessiz adımlar...

Bugün dünyanın en tanınmış enerji şirketlerinden biri olan Shell'in hikâyesi de işte tam da böyle başladı.

XIX.Yüzyılda dünyanın en değerli kaynağı petrol değildi.Kömürdü. Evet, evet bildiğimiz, çocukluğumuzda sobalarımızda yaktığımız, ısındığımız kömür, sadece evlerde değil o zamanlar fabrikaların ve demiryollarınında vazgeçilmez yakıtıydı. Zamanla teknoloji geliştikçe, aydınlatma ihtiyacı arttıkça ve sanayi büyüdükçe yeni bir enerji kaynağı sessizce yükseliyordu: Kömürün pabucunu dama attıran petrol.

İşte tam da bu dönüşümün merkezinde, sıradan bir tüccar olarak başladığı hayatını küresel enerji tarihine altın harflerle yazdıran Samuel Marcus vardı.

İlk bakışta şaşırtıcı gelebilir ama "Shell" adının kaynağı, ne bir sondaj kuyusu ne de bir rafineridir.

Deniz kabukları. Hani şu plaj kıyılarında topladığımız, rengarenk boyayıp , ipe dizip, tavana astığımız, rüzgarın gücü ile birbirine çarparken çıkardığı ses ile ruhumuzu dinlendiren deniz kabukları, 

XIX.yüzyılın ortalarında Londra'da yaşayan bir Marcus Samuel ailesi vardı, bu ünlü aile geçimini Uzakdoğu kıyılarından topladıkları egzotik deniz kabuklarını Avrupa'daki koleksiyonerlere satarak sağlıyordu. O yıllarda insanlar bu deniz kabuklarını büyük bir hayranlıkla inceliyor, onları evlerinin en değerli köşelerine koyuyorlardı.

Kim bilebilirdi ki küçücük bir deniz kabuğu, bir gün milyarlarca insanın tanıyacağı bir markaya adını verecekti?

Hayat bazen en büyük sırlarını en küçük ayrıntıların içine saklıyor.

Zaman ilerledikçe dünya değişmeye başladı.

Sanayi Devrimi'nin dumanı gökyüzünü kaplıyor, fabrikalar çoğalıyor, şehirler büyüyordu.

Ve İnsanlıkta gelişen sanayiye ayak uydurarak artık daha fazla enerjiye ihtiyaç duyuyordu.

Bu değişimin farkına varmakta gecikmeyen Marcus Samuel, oğlu Walter Horace Samuel ile birlikte deniz kabuklarının sessiz dünyasından çıkıp çok daha büyük bir serüvene doğru yürümeye karar verdiler. Shell'in ilk logosu da rastgele seçilmiş değildi. Bir deniz tarağı geçmişine duyduğu saygının simgesiydi bu "Shell" adının kökeni de buradan gelmekteydi. İngilizce’de "shell" kelimesi "deniz kabuğu" anlamına gelir. Marcus ailesinin ticaretinin simgesi olan bu kabuklar, yıllar sonra dünyanın en tanınmış enerji markalarından birinin adı olacaktı.

XIX ncı yüzyılın sonlarına doğru Rusya'daki Bakü petrol sahaları büyük miktarda petrol üretmeye başlamıştı. Avrupa’nın ve Asya’nın bu enerjiye ihtiyacı giderek artıyordu ancak büyük bir sorun vardı. Petrolün güvenli taşınması...

O yıllarda petrol, ahşap fıçılar içinde taşınıyor, bu yöntem hem maliyetli hem de son derece tehlikeli oluyordu. Samuel Marcus, bu sorunu yalnızca bir lojistik problemi olarak değil, devasa bir ticaret fırsatı olarak gördü.

Oğlu Marcus Samuel ile birlikte dünyanın ilk modern petrol tankerlerinden bazılarını geliştirmek için çalışmaya başladı. Çelik gövdeli, özel bölmelere sahip tankerler sayesinde petrol artık çok daha güvenli ve düşük maliyetle taşınabiliyordu.

Bu yenilik yalnızca taşımacılığı değiştirmedi.

Petrol ticaretinin ekonomik kurallarını da yeniden yazdı.

1892 yılında hizmete giren "Murex" adlı tanker, Süveyş Kanalı'ndan geçen ilk modern petrol tankeri olarak tarihe geçti. Bu başarı, Avrupa ile Asya arasındaki petrol ticaretinde adeta yeni bir çağ başlattı.

Bu yenilik yalnızca taşımacılığı değiştirmedi.

Petrol ticaretinin ekonomik kurallarını da yeniden yazdı.

Samuel Marcus'un kurduğu ticaret ağı kısa sürede dünyanın dört bir yanına yayıldı.

Rus petrolü Uzak Doğu'ya ulaşıyor, Asya pazarları hızla büyüyor, şirket uluslararası bir enerji devine dönüşüyordu.

Bugün arabanıza benzin almak için Shell istasyonuna uğradığınızda, kafanızı kaldırın ve firmanın ünlü deniz kabuğu logosuna bakın, orada çok şey gizlidir her logonun ardında görünmeyen bir geçmiş vardır. Her kurumun omuzlarında taşıdığı yıllar, başarılar kadar hataları da barındırır. Belki de önemli olan, geçmişi inkâr etmeden geleceğe yürüyebilmektir.

Yol değişiyor, dünya değişiyor. enerji değişiyor.

Ama bence bazı semboller, bütün bu değişimin içinde zamana tanıklık etmeye devam ediyor.

Belki de Shell'in gerçek hikâyesi tam burada başlıyor; geçmişin izlerini taşıyarak, geleceğin belirsiz yollarına doğru sessizce ilerleyen o uzun yolculukta...

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın 

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Kimi insanlar vardır yaşarken ünlü olur, kimileri ise öldükten sonra efsaneye dönüşür bir de isimleri yıllar geçse bile kulaktan kulağa dolaşanlar vardır. 

Siz Habercaddesi okurlarıma anlatmaya çalışacağım “Lüks Nermin" de onlardan biri...

İstanbul'un eski gecelerinde gazino masalarının üzerindeki kristal kül tablaları kadar meşhur, Beyoğlu'nun neon ışıkları kadar dikkat çekici bir isimdi denilir. Kimi onu görmüş olduğunu söyler, kimi yalnızca hikâyelerini dinlediğini ama herkesin anlattığı “Lüks Nermin” sanki başka bir Nermin'dir.

Yaşlılar kahve köşelerinde emeklilik günlerini yaşarken hikaye anlatmayı severler;

"Bir gece geldi..."

"Hele bir gülüşü vardı..."

"Üzerindeki kürkün fiyatına apartman alınırdı..."

Benzer çok abartılmış hikayelerini okudum ama inanın işin ilginç yanı, anlatanların hiçbiri birbirini tutmamakla birlikte hepsinin ortak noktası vardı : “Lüks Nermin” öyle sıradan biri değildi.

Bugün sosyal medyada herkes on beş dakikalığına fenomen oluyor o yıllarda ise bir isim olmak kolay değildi. Güzellik salonları yoktu, Botox’un ne olduğu bile bilinmezdi, porselen Makyaj keşfedilmemişti, heleki dolgun dudaklar, kalem gibi kaşlar hak getire, reklam ajansları yoktu, Influencer yoktu, filtre fotoğraflar, algoritma hiç yoktu. Kısaca insan ya gerçekten çok güzeldi dikkat çekiyordu ya da kimse dönüp bakmıyordu.

“Lüks Nermin’in adı ise dilden dile dolaşıyordu.

Kiminin gözünde cesur bir kadın...

Kiminin gözünde dönemin en renkli karakterlerinden biri...

Kiminin gözünde ise İstanbul gecelerinin yürüyen efsanesi...

Gerçeği hangisiydi?

Belki hepsiydi, belki de hiçbiriydi.

Bugün Beyoğlu İstiklal Caddesi’nde yürürken kimse birbirine bakmıyor herkes telefonuna bakıyor. 

 O yıllarda “Lüks Nermin” sokağın başında göründüğünde kahve sohbetleri değişiyor, garsonlar doğruluyor, müzisyenler başlarını kaldırıyormuş.

İşte buna "karizma" denirdi. “Lüks Nermin” inde bir karizması vardı. 

Sizlere anlatmaya çalışacağım “Lüks Nermin” yada gerçek adıyla Şaziye Zeren , 1950'li yıllarda İstanbul'un yeraltı dünyasına ve gece hayatına damga vurmuş ünlü bir randevu evi patroniçesidir. Sadece elitlere ve üst düzey devlet görevlilerine hizmet veren Nermin, dönemin siyasi ağıyla kurduğu ilişkiler sayesinde “Dokunulamaz" bir figür haline gelmişti. 

Saziye Zeren, Balkan göçmeni yoksul bir ailenin çocuğu olarak İstanbul’un Gaziosmanpaşa ilçesine bağlı, Topçular mahallesinde dünyaya geldi. Şaziye, zor bir çocukluk geçirdi, daha 13 yaşında iken kandırılmış ve tecavüz edilmişti, yaşadığı travmalar ve babasının işkenceleri, kötü davranması, sürekli dövülmesi sonunda evden kaçışı onu Beyoğlu'ndaki randevu evlerine kadar sürükledi. Kısa sürede kendi imparatorluğunu kurarak Beyoğlu ve Osmanbey'de lüks genelevler işletmeye başladı. 

Beyoğlu’nun ünlü Zambak Sokağı vardır, Galatasaray’dan Taksim’e çıkarken, Ağa Camii’nin birkaç sokak ötesinde olan İstiklal Caddesi’ni Tarlabaşı Bulvarına bağlayan bu sokak namı diğer “Lüks Nermin”’le anılırdı. 

Bu noktada biraz nefes alıp sözü Giovanni Scognamillo’nun “Beyoğlu’nda Fuhuşun Tarihi” adlı kitabında Lüks Nermin’i anlattığı satırlara bırakayım: 

“Zambak Sokağı’nın 21 no’lu hanesi denildiğinde, eski kuşaktan olanların aklına tek bir isim gelir: Lüks Nermin ve onun az buçuk ‘Fransız tarzı’ geleneğini sürdüren ülke çapında bir randevuevi. Meşin koltuklu, kırmızı kadifeli bir salon; kahve ve lokum ikramları, Fransızcayı İngilizceyi paralayan bir teşrifatçı kız… Kızların sayısı pek kalabalık değildir, beş ya da altı. Fakat ‘servis’te yok yoktu.”

Takvimler 24 Nisan 1959 yılını gösterdiğinde zamanın Endonezya Cumhurbaşkanı Ahmed Sukarno dünya turu sırasında ülkemizi de ziyaret etmişti, kadınlara düşkünlüğü ile tanınan Sukorna’nın isteği üzerine Lüks Nermin le irtibata geçilmiş ve Lüks Nermin’de randevu evinde çalışan kadınlardan birini Sukarno’nun konakladığı Yıldız Şale Köşkü’ne göndermişti. 

Bu gecenin ardından Sukarno halinden memnun bir şekilde memleketine dönmüştü. Ancak birkaç hafta sonra bu memnuniyet yerini ıstıraba bırakmış çünkü Sukarno’nun cinsel yolla bulaşan halk dilinde “Bel Soğukluğu” denen Frengi hastalığına yakalandığı ortaya çıkmıştı. Endonezya Türkiye’ye nota vermişti verilen notanın tonundan olsa gerek krizin faturası Lüks Nermin’e kesilmişti. 

18 Mayıs 1959 günü Lüks Nermin’in randevu evlerine ve Bahçelievler’de yaşadığı kendi evine üst üste baskınlar düzenlenmiş; baskınlarda ele geçirilen 1.435 dolar ve yurda kaçak sokulduğu iddia edilen eşyalar gerekçe gösterilerek tutuklanmıştı. 

Tüm bunlar Endonezya tarafından verilen notanın artçı sarsıntılarımı bilinmez ama “Lüks Nermin”’e 3 milyon lira vergi cezası kesilmiş, tüm mallarına el konulmuş ve fuhuş yaptırmaktan da hapis cezasına çarptırılmıştı. Lüks Nermin’in her çıktığı duruşma geniş kalabalıkları toplamış ve duruşmalardaki hal ve tavırları ülkenin magazin gündemine oturmuştu. 

Lüks Nermin Sultanahmet Cezaevi’ne konulmuştu, burada geçen zor hapishane günleri 27 Mayıs 1960 darbesiyle son bulmuş ve çarklar ters dönmeye başlayınca bu kez Lüks Nermin’i başına bu çorabı örenlerle hesaplaşma günü gelmişti. Özgürlüğüne kavuşur kavuşmaz bir basın toplantısı düzenledi. 

Lüks Nermin bu Basın toplantısında elindeki kara kaplı defteri aralamış, devlet ve hükümet erkânı ile İstanbul’da idare mekanizmasının başında olan şahıslara yıllarca hizmet ettiğini; ayrıca yabancı devlet reislerini de ağırlama vazifesi yaptığını tek tek anlatmıştı. 

Gazetecilerin hangi yabancı devlet reislerini ağırlama vazifesi yaptığını sorması üzerine Lüks Nermin son olarak Ürdün Kralı Hüseyin ve Endonezya Devlet Başkanı Ahmed Sukarno’yu ağırladığını anlatmıştı..

Aktık bu şaşalı hayatına son vermek isteyen Lüks Nermin, adeta inzivaya çekilmiş gibi, Avcılar girişinde o zamanlarda yaptırdığı ünlü mermer köşkte hayatının sonunu kadar halk ve basından uzak bir yaşam sürerek, hayata veda etti… 

Lüks Nermin’in hayat hikayesi bana şu ata sözünü hatırlattı. “Su testisi su yolunda kırılır” 

Bu günlükte bu kadar, başka bir yazımda, başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bazı içecekler susuzluğu giderir, bazıları ise gönülleri birbirine yaklaştırır. Çay, bizim kültürümüzde sadece bir içecek değildir; dostluğun, sohbetin, paylaşmanın ve samimiyetin en sıcak simgesidir. İnce belli bir bardaktan yükselen buhar, çoğu zaman yalnızca çayın değil, insan ilişkilerinin de sıcaklığını taşır.

Türk insanının hayatına şöyle bir göz attığımızda, çayın olmadığı bir anı bulmak neredeyse imkânsızdır. Sabahın ilk ışıklarıyla demlenir çay. Kahvaltı sofralarının vazgeçilmezidir. Günün yorgunluğu yine bir bardak çayın etrafında atılır. Evde, iş yerinde, kahvehanede, köy odasında, esnaf dükkânında, vapurda, hatta hastane koridorlarında bile çay vardır. Çünkü çay, hayatın kendisi kadar doğal ve vazgeçilmezdir.

Eskiden insanlar birbirlerine "Bir çayını içeriz." derken aslında bir bardak çaydan fazlasını teklif ederlerdi. O davet, samimiyetin, güvenin ve dostluğun kapısını aralardı. Komşular akşamüstü birbirlerine uğrar, demlenen çayın yanında saatler süren sohbetler edilirdi. Çocukların kahkahaları sokaklardan yükselirken büyükler, ince belli bardaklarını ellerinde tutarak hayatı konuşurdu. Çay, insanların birbirini dinlediği, dertlerini paylaştığı ve sevinçlerini çoğalttığı sessiz bir köprüydü.

Hayatın her duygusunda çay vardı. Bir cenaze evinde acıyı hafifletmeye çalışan insanların elinde yine çay bardağı bulunurdu. Çünkü bazen söylenecek söz kalmaz, çayın sıcaklığı insanların birbirine destek olmasına vesile olurdu. Bir düğünde, nişanda, asker uğurlamasında veya bayram ziyaretinde de ilk ikram yine çaydı. Sevinçlerin de hüzünlerin de ortak tanığıydı.

İş hayatında da çayın ayrı bir yeri vardı. Esnaf sabah dükkânını açar açmaz çay ocağından ilk bardaklar gelirdi. Müşteriyle pazarlık yapılırken, anlaşmalar konuşulurken veya sadece hâl hatır sorulurken çay masanın başköşesinde yerini alırdı. Bir bardak çayın kurduğu samimiyet, bazen uzun yıllar sürecek dostlukların temelini oluştururdu.

Bir dönem vardı ki siyasetin oldukça hareketli olduğu yıllarda kahvehaneler adeta küçük birer fikir meydanıydı. Gazeteler masaların üzerine serilir, herkes gündemi tartışırdı. Farklı düşüncelere sahip insanlar aynı masada oturur, hararetli tartışmalar yapar ama önlerindeki çay eksik olmazdı. O günlerde fikir ayrılıkları olsa bile aynı demlikten çıkan çay, insanlara ortak bir zeminde buluşabileceklerini hatırlatırdı. Belki sesler yükselirdi ama sohbet bitince yine aynı bardaklar tokuşturulur, "Bir çay daha söyle." denilirdi. Çünkü çay, ayrıştıran değil birleştiren bir kültürün sessiz temsilcisiydi.

Köy kahvehanelerinde de çayın bambaşka bir anlamı vardı. Gün boyu tarlada çalışan insanlar akşam olunca kahvehaneye gelir, günün yorgunluğunu çay eşliğinde atardı. Kimi ürününü anlatırdı, kimi çocuklarının okulunu, kimi de yıllar öncesinden kalan bir hatırayı... Gençler büyüklerini dinler, büyükler de hayat tecrübelerini aktarırdı. Aslında çayın demlendiği yerde sadece su ve yaprak değil, nesiller arasında köprü kuran kültür de demlenirdi.

Teknolojinin hayatımıza hızla girdiği günümüzde ise aynı masada oturan insanların bazen birbirine değil, telefon ekranlarına baktığını görüyoruz. Çay hâlâ masada duruyor ama sohbetler eski uzunluğunu, eski derinliğini zaman zaman kaybediyor. Oysa çayın gerçek tadı, yalnız içildiğinde değil; paylaşıldığında ortaya çıkar. Bir bardak çayın yanında edilen içten bir sohbet, bazen günlerce süren yorgunluğu unutturabilir.

Bugün dünyanın birçok ülkesinde çay içiliyor olabilir. Ancak Türk insanının çayla kurduğu bağ bambaşkadır. Biz çayı yalnızca demlikte değil, gönlümüzde de demleriz. Misafirimize uzattığımız ilk ikram odur. "Çay içer misiniz?" sorusu çoğu zaman "Sizi ağırlamaktan mutluluk duyarım" demenin en zarif hâlidir.

Belki de bu yüzden çay, kültürümüzün en mütevazı ama en güçlü sembollerinden biridir. Ne gösterişi vardır ne de ihtişamı. İnce belli bir bardakta sessizce yerini alır; ama insanların arasındaki mesafeleri kısaltır, gönülleri birbirine yaklaştırır. Bazen bir özrün, bazen bir barışın, bazen de yeni başlayan bir dostluğun ilk adımı olur.

Hayat değişiyor, şehirler büyüyor, insanlar daha hızlı yaşamaya başlıyor. Fakat hangi çağda yaşarsak yaşayalım, bir bardak demli çayın etrafında kurulan samimi sohbetlerin yerini hiçbir teknoloji dolduramayacaktır. Çünkü çay, sadece içilen bir içecek değil; paylaşmanın, dayanışmanın, dostluğun ve insan olmanın en güzel hatırlatıcılarından biridir.

Demlenen aslında sadece çay değildir. Hatıralar demlenir, dostluklar demlenir, umutlar demlenir. Ve her yudumunda Türk insanının sıcaklığı, misafirperverliği ve gönül zenginliği yeniden hayat bulur.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ & YAZAR

İnsan garip bir varlık.

Saatlerce susuz kalınca bedeninin sinyal verdiğini fark ediyor.

Uykusuz kaldığında gözleri ağırlaşıyor.

Aç kaldığında midesi hatırlatıyor.

Ama ruhun ihtiyaçları söz konusu olduğunda aynı netlik her zaman olmuyor.

Bu yüzden birçok insan yıllarca fark etmeden duygusal açlık yaşayabiliyor.

Çalışıyor.

Üretiyor.

Sorumluluklarını yerine getiriyor.

Hayatını sürdürüyor.

Ama içten içe bir şeylerin eksik olduğunu hissediyor.

Ve çoğu zaman bunun nedenini anlayamıyor.

Çünkü bize yaşamın fiziksel ihtiyaçları öğretildi.

Ama ruhun ihtiyaçları daha az konuşuldu.

Oysa psikoloji uzun zamandır önemli bir gerçeği gösteriyor:

İnsan yalnızca hayatta kalmak için yaratılmış bir canlı değildir.

İnsan ilişki kurmak için yaratılmıştır.

Anlam bulmak için.

Sevilmek için.

Sevmek için.

Gülmek için.

Ve belki de en önemlisi, bir yere ait hissedebilmek için.

Ne var ki modern hayatın görünmez bedellerinden biri tam burada ortaya çıkıyor.

Birçok insan hayatını yönetmeyi öğreniyor.

Ama hayatı hissetmeyi unutuyor.

Takvimler doluyor.

Yapılacaklar listeleri uzuyor.

Sorumluluklar artıyor.

Ama insanın iç dünyası sessizce geri çekilmeye başlıyor.

Ve bir gün kişi kendisini şöyle düşünürken buluyor:

“Neden hiçbir şey beni eskisi kadar mutlu etmiyor?”

Çoğu zaman sorun mutluluğun kaybolması değildir.

Sorun, insanın ruhunu besleyen şeylerden uzaklaşmış olmasıdır.

Çünkü neşe bir lüks değildir.

Neşe sinir sisteminin nefes aldığı alanlardan biridir.

Gülmek sadece eğlenmek değildir.

Güvende hissetmenin işaretlerinden biridir.

Bu yüzden insanlar gerçekten rahat hissettikleri ortamlarda daha çok gülerler.

Daha çok oyun oynarlar.

Daha çok kendileri olurlar.

Mizahın psikolojideki gücü de buradan gelir.

Çünkü mizah bazen acıyı inkâr etmek değildir.

Acının altında ezilmemektir

Hayatın ağırlığına rağmen insanlığını koruyabilmektir.

Zor zamanlarda birlikte gülebilen insanlar yalnızca eğlenmiyordur.

Aynı zamanda dayanıklılık geliştiriyordur.

Araştırmalar da güçlü sosyal bağların, aidiyet hissinin ve olumlu duyguların psikolojik iyilik hali üzerinde koruyucu bir etkisi olduğunu yıllardır gösteriyor.

Çünkü insan tek başına taşımak için tasarlanmış bir canlı değildir.

Bunu çoğu zaman unutuyoruz.

Güçlü olmayı bağımsız olmakla karıştırıyoruz.

Kimseye ihtiyaç duymamayı olgunluk sanıyoruz.

Oysa ruh sağlığı üzerine yapılan çalışmaların en tutarlı bulgularından biri şu:

İnsanların en büyük ihtiyaçlarından biri bağlantıdır.

Birinin gerçekten nasıl olduğunu sorması.

Bir dostun yanında gevşeyebilmek.

Yargılanmadan konuşabilmek.

Bir sofrayı paylaşabilmek.

Bir kahkahayı paylaşabilmek.

Çünkü insan yalnızca sevildiğinde değil, görüldüğünde de iyileşir.

Belki de bu yüzden birçok insanın yaşadığı yorgunluk yalnızca iş yükünden kaynaklanmıyor.

Bazıları uzun zamandır neşeden uzak.

Bazıları uzun zamandır yakınlıktan uzak.

Bazıları uzun zamandır kendisi olmaktan uzak.

Ve ruh bazen tam da bu yüzden yoruluyor.

Çünkü ruhun da açlıkları vardır.

Anlam açlığı.

Yakınlık açlığı.

Şefkat açlığı.

Neşe açlığı.

Ve bu açlıklar görmezden gelindiğinde insan yaşamaya devam eder.

Ama tam olarak yaşayamaz.

Belki de bugün kendimize sormamız gereken soru şu değildir:

“Daha fazlasını nasıl başarırım?”

Belki soru şudur:

“Ruhumu en son ne zaman besledim?”

Çünkü hayat yalnızca nefes almak değildir.

Yalnızca görevleri tamamlamak değildir.

Yalnızca dayanmak da değildir.

Hayat bazen bir dostla edilen kahkahadır.

Bazen akşam güneşidir.

Bazen içten gelen bir huzurdur.

Bazen de hiçbir şeyi çözmeye çalışmadan geçirilen birkaç dakikadır.

Ve belki olgunlaşmak, hayatın bütün yüklerini tek başına taşıyabilmek değildir.

Bazen olgunlaşmak, insana iyi gelen şeylerin de en az sorumluluklar kadar gerekli olduğunu kabul edebilmektir.

Çünkü hava bedeni yaşatır.

Ama neşe ruhu yaşatır.

Ve insan ikisine de ihtiyaç duyar.

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ 

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Pierre Loti ismi geçince Eyüp sırtlarında denize nazır, aşıkların buluştuğu bir kahvehane aklınıza gelecektir, senin aklına ne geliyor? derseniz, sadece bir yazar gelmez; biraz deniz kokusu, biraz hüzün, biraz da insanın içini usul usul kemiren bir yalnızlık duygusu gelir. Pierre Loti İstanbul’u bir şehir değil, bir hatıra gibi yaşamıştır

İstanbul’da yaşayanlar iyi bilir bu şehrin karmaşası içinde insanın kendine sığınacak bir köşe aradığı anlar vardır. Gürültüden, kalabalıktan, aceleden uzak; zamanı biraz yavaşlatan, hatta mümkünse durduran yerler... Pierre Loti Kahvesi tam da bu duygulara karşılık veren bir yer. Benim de zaman zaman bu kahvehanede Eyüp sahilinden teleferikle çıkıp, Haliç’e karşı kahve içmişliğim vardır.

Çok merak ederdim , Fransız yazar Pierre Loti, bu kahvehanede kahvesini içerken acaba aklında neler geçiyordu, o duygusal yazılarını burada mı yazmıştı ?  

Araştırmalarım bana şunu gösterdi; Pierre Loti İstanbul'a yaptığı ziyaretlerde Eyüp sırtlarında çok vakit geçiriyor, Haliç manzarasını seyretmeyi seviyordu ve bugün onun adıyla andığımız kahveye sık sık geliyordu. Bu nedenle kahvehane zaman içinde onun adıyla özdeşleşmiştir.  

Bazı insanlar vardır, doğdukları coğrafyaya ait olsalar da ruhları başka diyarlarda dolaşır. Pierre Loti, tam da böyle bir isimdi. Fransız bir deniz subayı olarak başladığı hayat yolculuğu onu yalnızca okyanusların değil, kültürlerin ve duyguların da gezgini haline getirmişti.

Pierre Loti’nin Osmanlı topraklarına, özellikle İstanbul’a duyduğu hayranlık sıradan bir seyahat merakının çok ötesindeydi. O, Doğu’yu egzotik manzara olarak tüketen bir gezgin değil; onun ruhuna dokunmaya çalışan bir gözlemciydi bu yüzden Eyüp sırtlarında kendi adı verilen kahvehane de oturup kahvesini içerken Haliç’e bakan bir yabancıdan ziyade, kendini bu şehrin bir parçası gibi hisseden bir “Yerli yabancıydı”.

Kısaca Pierre Loti, ne tam anlamıyla bir Fransız kaldı, ne de bir Osmanlı oldu. O iki dünya arasında asılı kalan bir ruhtu belki de onu bu kadar büyüleyici kılan şey tam olarak ta buydu.

Çünkü bazı insanlar bir yere ait değildir, bir yerin hikâyesidir. 

Ve Pierre Loti… İstanbul’un en güzel hikâyelerinden biri haline gelmiştir.

Asıl adı Louis Marie Julien Viaud olan Fransız Deniz Subayı ve yazar Pierre Loti, 14 Ocak 1850 tarihinde Fransa'nın Rochefort kentinde dünyaya gelmişti. Bahriye subayı göreviyle Japonya’dan Senegal’e, Hindistan’dan Çin’e, Amerika’dan İran’a kısaca Macellan gibi dünyayı dolaşmıştı. Pierre Loti dünyayı dolaşırken, Osmanlı coğrafyasıyla tanışması ilk 1870 yılında İzmir’e gelişiyle oldu. Altı yıl sonra İstanbul’a geldi. Bu yolculuk onun hayatında bir dönüm noktasıydı.. Fransız Sefarethanesi’nin karakol gemisi Le Gladiateur’de görev almak üzere geldiği İstanbul şehri onun hayatına bundan sonra hiç çıkmamak üzere yer edecekti, Cağaloğlu Divanyolu’nda sonradan kendi adı verilen sokağa yerleşti.  

Pierre Loti İstanbul’la kendiliğinden uyum sağladı bu aslında geçmiş zamanlara duyulan bir özlemin ifadesiydi. Memleketinde yitirdiği huzuru İstanbul’da tekrar buldu çünkü İstanbul onun için dinginliğin, huzurun, sessizliğin, yavaşlığın, sakinliğin, hoşgörünün şehriydi. 

Tabi ki Pierre Loti’nin hayatını işlerken, onun için tek bir aşktan bahsetmek zor, çünkü farklı dönemlerde hayatından birkaç önemli kadın geçti ama en bilinen ve edebiyatına en çok yansıyan aşkı İstanbul’daki “Aziyade” dir…

Pierre Loti’nin Aziyade romanını okuyanlar onun gerçek bir aşkı nasıl yaşadığını çok iyi anlarlar . Ben Pierre Loti’yi Aziyade adlı romanında tanımıştım. Romanda 27 yaşındaki bir Fransız genç ile Çerkez güzeli Aziyade’nin aşkı anlatılıyordu. Doğal olarak Aziyade’nin kim olduğunu merak ettim okuduktan sonra şöyle düşündüm, yarı otobiyografik roman da diyebilirim, ”Milyon Kere Ayten” diyen Ümit Yaşar Oğuzcan’nın belkide hayalinde canlandırdığı bir kadın gibiydi, uzun uzun araştırdım Aziyade gerçek bir isimmiydi yoksa değişik kaynakların yazdığına göre ismi Hatice’miydi tam bilinmiyor ama kesin bilinen birşey varsa o da Pierre Loti’nin İstanbul’da yaşadığı süre boyunca gizli bir aşkının olduğu bilinmektedir. 

Tabiki aşkları Aziyade ile sınırlı değildi, Le Mariage de Loti adlı eserinde Tahiti’deki genç bir kadınla yaşadığı ilişkiyi anlatıyor, Japonya’da Chrysanthème adlı bir japonla geçici bir evlilik yapmış ve bunu da Madame Chrysanthème adlı kitabında anlatmıştı. 

Elbette ki Pierre Loti’de yakışıklı bir erkekti, maceralar yaşaması çok doğaldı ama benim edindiğim izlenime göre onun en büyük aşkı sadece İstanbul’du. 

O da Orhan Veli Kanık gibi İstanbul aşığıydı , Orhan Veli ‘de şiirinde demiş ya. 

“İstanbul'u dinliyorum, gözlerim kapalı.

Pierre Loti ‘de Eyüp sırtlarına çıkar, sonrada kendi adının verildiği köhne kahvehanede, tahta masaya oturur, gözlerini kapatır tıpkı Orhan Veli’nin şiirinde yazdığı gibi İstanbul’u dinlerdi. 

Koyu bir İstanbul sevdalısı olan Pierre Loti, hayatının son yıllarını Fransa'nın güneybatısındaki Hendaye kasabasında “Yalnız Ev” (Bakhar Etchéa) adını verdiği villasında geçirdi. 10 Haziran 1923'te yaşama veda eden Pierre Loti, son yıllarında İlerleyen yaşı ve yaşadığı sağlık sorunları nedeniyle inzivaya çekildi. Konuşma yetisini büyük ölçüde kaybetmişti ve yatağa bağımlı bir şekilde, ailesinin ve sevenlerinin desteğiyle yaşamını sürdürdü. 10 Haziran 1923 tarihinde 73 yaşında hayatını kaybetti. 

Kendi vasiyeti üzerine Fransız devlet töreniyle, Hendaye'deki aile evinin bahçesine defnedildi. Üzerinde hiçbir unvan veya methiye bulunmayan mezar taşında yalnızca şu yazı yazmaktadır: “Pierre Loti”

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bir ülkeyi ayakta tutan yalnızca sınırları, ordusu ya da ekonomik gücü değildir. Asıl güç; aynı bayrak altında yaşayan insanların ortak değerlerde buluşabilmesi, zor zamanlarda birbirine kenetlenebilmesi ve geleceğe birlikte yürüyebilmesidir. İşte bu nedenle demokrasi ve milli birlik, bir toplumun sadece yönetim biçimi değil; aynı zamanda varlığını sürdürebilmesinin en önemli temelidir. Demokrasi, en basit tanımıyla halkın kendi geleceği üzerinde söz sahibi olmasıdır. İnsanların düşüncelerini özgürce ifade edebilmesi, seçim yapabilmesi, farklı fikirlerin bir arada yaşayabilmesi ve hukukun herkes için eşit işlemesi demokrasinin temel taşlarını oluşturur. Ancak demokrasi yalnızca seçimlerden ibaret değildir. Demokrasi aynı zamanda saygıdır, hoşgörüdür, farklı düşüncelere tahammül gösterebilmektir. Çünkü gerçek demokrasi, yalnızca kendi fikrine yakın olanı değil; farklı düşünen insanları da anlayabilmeyi gerektirir.

Tarih boyunca birçok toplum özgürlüklerini koruyabilmek için büyük mücadeleler vermiştir. Çünkü demokrasi kolay kazanılan bir değer değildir. İnsanlık tarihi incelendiğinde savaşların, darbelerin, baskıların ve toplumsal çatışmaların çoğu; halkın iradesinin yok sayılmasıyla ortaya çıkmıştır. Bu nedenle bir toplumun demokratik değerlere sahip çıkması, aslında kendi geleceğine sahip çıkması anlamına gelir. Milli birlik ise bir toplumun ortak acılarda, ortak sevinçlerde ve ortak hedeflerde birleşebilmesidir. İnsanların farklı düşüncelere, yaşam tarzlarına veya kültürel özelliklere sahip olması doğal bir durumdur. Ancak önemli olan; tüm farklılıklara rağmen aynı ülkenin geleceği için ortak sorumluluk hissedebilmektir. Çünkü millet olabilmek yalnızca aynı topraklarda yaşamak değil, aynı kaderi paylaşabilmektir.

Özellikle zor dönemlerde milli birlik duygusunun ne kadar önemli olduğu daha net anlaşılır. Tarihimizde Kurtuluş Savaşı bunun en güçlü örneklerinden biridir. O dönemde millet, tüm imkânsızlıklara rağmen bağımsızlığı için tek yürek olmuş ve büyük bir mücadele vermiştir. İnsanları bir arada tutan şey yalnızca askeri güç değil; ortak vatan sevgisi ve bağımsız yaşama iradesiydi. Çünkü milletler en çok zor zamanlarda birbirine kenetlendiğinde güçlenir.

Günümüzde ise demokrasi ve milli birlik farklı sınavlarla karşı karşıya kalmaktadır. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bilgiye ulaşmak kolaylaşırken, toplumsal kutuplaşmalar da artabiliyor. Özellikle sosyal medya ortamında insanlar birbirlerini anlamaktan çok, karşıt fikirleri düşman gibi görmeye başlayabiliyor. Oysa bir toplumun güçlü olabilmesi için farklı düşüncelerin çatışmadan bir arada yaşayabilmesi gerekir. Çünkü demokrasi, herkesin aynı düşünmesi değil; farklı düşüncelere rağmen ortak değerlerde buluşabilmesidir. Toplumsal birlik yalnızca siyasi meselelerle sınırlı değildir. Deprem, salgın, ekonomik kriz ya da doğal afet gibi zor dönemlerde insanların birbirine destek olması da milli birlik ruhunun önemli bir göstergesidir. Türk toplumunun en güçlü yönlerinden biri de zor zamanlarda dayanışma gösterebilmesidir. İnsanların birbirini tanımasa bile yardım etmeye çalışması, acıları birlikte paylaşması toplumsal bağları güçlendiren önemli değerlerdir.

Özellikle genç nesillerin demokrasi bilinciyle yetişmesi büyük önem taşımaktadır. Çünkü geleceğin toplumunu bugünün gençleri şekillendirecek. Gençlerin özgür düşünceye sahip olması, farklı fikirlere saygı duyması, hukuk ve adalet kavramlarını benimsemesi demokratik toplumların geleceği açısından hayati öneme sahiptir. Demokrasi kültürü yalnızca okul kitaplarında öğrenilen bir kavram değildir; günlük yaşamın içinde davranışlarla gelişir. İnsanların birbirini dinlemesi, empati kurması ve saygılı iletişim kurabilmesi de demokratik bilincin bir parçasıdır. Milli birlik konusunda ailelere, eğitim kurumlarına ve medyaya da önemli sorumluluklar düşmektedir. Toplumu bir arada tutan değerlerin yeni nesillere doğru şekilde aktarılması gerekir. Çünkü aidiyet duygusu güçlü olmayan toplumlarda ortak bilinç zayıflar. Oysa vatan sevgisi, dayanışma ruhu ve toplumsal sorumluluk bilinci güçlü olan milletler, kriz dönemlerini daha sağlam şekilde atlatabilir.

Demokrasi aynı zamanda bir güven ortamıdır. İnsanların fikirlerini korkmadan ifade edebilmesi, adalet sistemine güvenebilmesi ve geleceğe umutla bakabilmesi toplumun huzuru açısından son derece önemlidir. Adalet duygusunun zayıfladığı toplumlarda birlik duygusu da zamanla zarar görür. Bu nedenle güçlü bir demokrasi için yalnızca seçimler değil; hukuk, eşitlik ve toplumsal güven de korunmalıdır.

Bugün dünyanın birçok yerinde insanlar savaşlar, çatışmalar ve kutuplaşmalar nedeniyle büyük acılar yaşamaktadır. Bu durum bize barışın, huzurun ve toplumsal birlikteliğin ne kadar değerli olduğunu bir kez daha göstermektedir. Çünkü bir ülkenin en büyük zenginliği yalnızca doğal kaynakları değil; huzur içinde bir arada yaşayabilen insanlarıdır. Demokrasi ve milli birlik birbirinden ayrı düşünülemez. Çünkü demokrasi halkın iradesini korurken, milli birlik o iradenin ortak hedefler etrafında güçlenmesini sağlar. Bir toplumun geleceğe güvenle yürüyebilmesi için hem özgürlüklerini koruması hem de birlik duygusunu kaybetmemesi gerekir.

Sonuç olarak demokrasi ve milli birlik, bir milletin en büyük gücüdür. Farklı düşüncelere rağmen ortak değerlerde buluşabilmek, zor zamanlarda dayanışma gösterebilmek ve geleceğe birlikte yürüyebilmek toplumları güçlü kılar. Çünkü milletleri ayakta tutan şey yalnızca geçmişleri değil; birlikte kurdukları ortak gelecektir.

Ve unutulmamalıdır ki;

Bir ülkenin gerçek gücü, insanlarının birbirine duyduğu güven ve ortak değerlerine sahip çıkma kararlılığıdır.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Tarihin bazı günleri vardır; üzerinden yıllar geçse de unutulmaz. Takvim yapraklarında sıradan bir tarih gibi görünse de taşıdığı anlam nesiller boyunca hafızalarda yaşamaya devam eder. İşte 15 Temmuz da Türk milletinin hafızasına yalnızca bir tarih olarak değil, demokrasiye, bağımsızlığa ve milli iradeye sahip çıkma kararlılığının sembolü olarak kazınmıştır.

Bir ülkenin gücü sadece sahip olduğu ekonomik kaynaklarla, teknolojik yatırımlarla ya da askeri imkanlarla ölçülmez. Asıl güç, zor zamanlarda milletin ortaya koyduğu birlik ve beraberlik ruhunda saklıdır. Çünkü devletleri ayakta tutan yalnızca kurumlar değildir; gerektiğinde o kurumların arkasında duran milletin kendisidir. 15 Temmuz 2016 gecesi, Türkiye tam da böyle bir sınavla karşı karşıya kaldı. O gece yaşananlar yalnızca bir darbe girişimi değildi. Aynı zamanda milletin iradesine, demokratik düzene ve ülkenin geleceğine yönelik bir müdahale girişimiydi. Ancak o gece tarihin akışını değiştiren şey, tankların gücü ya da silahların etkisi olmadı. Tarihin yönünü değiştiren, milletin ortaya koyduğu irade oldu. Bazı geceler vardır ki sabahı yalnızca güneş getirmez; milletin kararlılığı getirir. 15 Temmuz'u anlamak için yalnızca yaşanan olaylara değil, o gece ortaya çıkan toplumsal duruşa bakmak gerekir. Çünkü o gece farklı siyasi görüşlere sahip insanlar, farklı yaşam tarzlarından vatandaşlar, farklı yaş gruplarından bireyler ortak bir noktada buluştu: Demokrasiye sahip çıkmak. Demokrasinin değeri çoğu zaman günlük hayatın akışı içinde fark edilmez. Sabah işe giderken, çocuklarımızı okula bırakırken, market alışverişi yaparken ya da bir kafede oturup sohbet ederken demokrasiyi düşünmeyiz. Çünkü özgürlüklerin varlığı çoğu zaman yoklukları hissedilene kadar fark edilmez. Ancak tarihe baktığımızda görüyoruz ki demokratik haklar kolay kazanılmış değerler değildir. Dünyanın birçok ülkesinde insanlar özgürlükleri, seçme ve seçilme haklarını, düşüncelerini ifade edebilme imkanlarını uzun mücadeleler sonucunda elde etmiştir.

Bu nedenle demokrasi yalnızca seçimlerden ibaret değildir. Demokrasi aynı zamanda farklı düşüncelerin bir arada yaşayabilmesi, insanların fikirlerini özgürce ifade edebilmesi ve milletin geleceğine yine milletin karar verebilmesidir. Demokrasi kusursuz olmayabilir; ancak millet iradesinin üzerinde hiçbir güç kabul etmeyen en güçlü yönetim anlayışıdır. 15 Temmuz'un en önemli mesajlarından biri de budur. Bir ülkenin geleceğine yalnızca o ülkenin vatandaşları karar verir. Hiçbir güç, milletin iradesinin yerine geçemez. O gece yaşananlar aynı zamanda birlik olmanın önemini de gösterdi. Çünkü toplumlar zor zamanlarda gerçek karakterlerini ortaya koyarlar. Günlük hayatın içinde farklı düşünebiliriz, farklı tercihlerimiz olabilir, farklı yaşam tarzlarına sahip olabiliriz. Bu son derece doğaldır. Ancak konu ülkenin ortak değerleri olduğunda, birlik duygusunun ne kadar önemli olduğu bir kez daha ortaya çıkmıştır. Bugün sosyal hayata baktığımızda da benzer bir gerçeği görebiliriz. Bir apartmanda yaşayan insanlar her konuda aynı düşünmeyebilir. Bir mahallede yaşayan komşuların farklı görüşleri olabilir. Aynı iş yerinde çalışan insanların dünya görüşleri birbirinden farklı olabilir. Ancak önemli olan farklılıkların çatışma nedeni değil, zenginlik kaynağı olarak görülmesidir. 15 Temmuz'un hatırlattığı en önemli değerlerden biri de ortak paydalarda buluşabilme kültürüdür. Bir milleti güçlü yapan, herkesin aynı düşünmesi değil; farklı düşüncelere rağmen aynı vatan sevgisinde buluşabilmesidir. Aradan yıllar geçmiş olsa da 15 Temmuz'un bıraktığı dersler güncelliğini korumaktadır. Çünkü demokrasi sadece belirli günlerde hatırlanacak bir kavram değildir. Demokrasi her gün korunması gereken bir değerdir. Hukuka saygı göstermek, farklı fikirlere tahammül etmek, toplumsal sorumluluk bilinciyle hareket etmek ve milli birlik ruhunu yaşatmak demokrasinin günlük hayattaki karşılığıdır. Bugün genç nesiller için 15 Temmuz aynı zamanda önemli bir toplumsal hafıza konusudur. Geçmişte yaşanan olayların unutulmaması, gelecekte benzer tehditlere karşı daha bilinçli olunmasını sağlar. Çünkü tarih yalnızca geçmişi anlatmaz; geleceğe de yön verir. Unutulmamalıdır ki özgürlük, güvenlik ve demokrasi kendiliğinden varlığını sürdüren değerler değildir. Bunlar korunması, geliştirilmesi ve gelecek nesillere aktarılması gereken ortak emanetlerdir.

Bazı emanetler vardır ki para ile ölçülmez. Demokrasi de onlardan biridir. 15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü, yalnızca geçmişte yaşanan bir olayın yıldönümü değildir. Aynı zamanda birlik olmanın, ortak değerlere sahip çıkmanın ve millet iradesinin önemini hatırlama günüdür. Bugün bu günü anarken, hayatını kaybeden vatandaşlarımızı rahmetle anıyor, gazilerimizi minnetle hatırlıyoruz. Ancak en önemlisi, o geceden çıkarılması gereken dersleri unutmamamız gerekiyor. Çünkü güçlü bir gelecek inşa etmenin yolu, geçmişte yaşananları doğru okumaktan geçer. Çünkü birlik, yalnızca zor günlerde hatırlanacak bir kavram değildir. Çünkü demokrasi, yalnızca bir yönetim biçimi değil; aynı zamanda bir yaşam kültürüdür. Ve çünkü bir milletin en büyük gücü sahip olduğu silahlar değil, ortak değerlerine sahip çıkabilme iradesidir.

15 Temmuz bize bir kez daha göstermiştir ki; milletin sesi susturulmak istendiğinde, tarih bazen en güçlü cevabı yine milletten alır.

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere sevgili okurlarım. 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ-YAZAR

Biraz nostaljiye ne dersiniz? Bazı kelimelerin hiç bilinmediği mesela ..! 

Utanç kelimesinin yanakları kızarttığı dönemler, şimdi öyle bir şey var mı ? Yetmişli yıllarda hani şu kavak yellerinin estiği o güzelim yıllar gerçekten nasıl da çabucak geçti. İşte o yıllarda bu kelimenin anlamı ne kadar büyüktü şimdi ise herkese yabancı.

Anne - babaların izni olmadan sokağa adım atılmadığı hatta arkadaş seçimlerinde büyüklerin kontrolü ve tasvibi altında olmak gerektiği, sigara ve içkinin babaların yanında asla kullanılmadığı, büyüklerin yanında ayak ayak üstüne atarak oturmanın ayıp hatta saygısızlık olarak görüldüğü, erkek arkadaşı kelimesinin hiç bir şekilde telaffuz edilmediği, bazı kız arkadaşların çöp çatanlık, bazı eş dost tanıdığın görücülük vazifesini üstlendiği.

Yalanların pembeden beyaza, beyazdan pembeye dönüştüğü zararsız dönemlerde söylenme ihtiyacı olduğu,iki satırla ilan edilecek aşkların en yakın arkadaşlardan özel ulak seçilerek (anneler duymadan , görmeden ) defterden koparılmış küçücük pusula dediğimiz kâğıtlara yazılarak sevdiğine , beğendiğin kişiye ulaşımının sağlandığı yıllarda işte biz o dönemin çocuklarıyız . 

Size hiç serenat yapıldı mı? Birlikte konsere gitmek değil bu çok özel, çok güzel bir şey. 

Ben bunu yaşadım , beğenilme arzusunun üstlere çıktığı yıllar, aklı bende aynı sokakta komşu olan abimin arkadaşı her pazar günü gitarıyla evimizin altına gelir, yavaş yavaş başlattığı müziğini gitarının tellerine ustalıkla dokunarak yükseklere çıkarırdı..

Bendeki anneme yakalanma korkusunu hiç düşünmeyin, yürek Selanik de olsa mest olmuşum.

Demek ki utançtan sonra ayıp , saygı ,çekingenlik, anne korkusu geliyormuş ve çevre baskısı ya komşulardan ya biri duyarsa annemize söylerse.

Ah gençlik gidipte gelmeyen en güzel çağ bilsek o dönemi tepe tepe değil de yudum yudum içerek kullanırdık. 

Hani bir söz var 

“Şimdi ki aklım olsaydı.

Giden gelir mi sandık !

Seksenler doksanlar sanki ışık hızıyla geçti gitti.

Çocukluk gençliğe , gençlik de yavaş yavaş orta yaşa dönmeye başladı, elinden tuttuğumuz çocuklarımızla yol alırken paranın yerini kredi kartlarına bıraktığını gördük. 

1986 ilk yurt dışı seyahatimde babam 

“Paran var mı kızım?” diye sorunca, 

“Evet var, ama biterse kredi kartım da var baba” dediğimde sanki utanmıştı benden. 

Kredi kartı da ne demekti ? Hiç kâğıt parçası paranın yerini tutar mıydı? Aklının almadığı bir şeydi, o da ne demekti? Evliydim iki de çocuğum vardı, ne ayıptı kredi kartıyla alışveriş yapmak, hemen bana harçlık olarak Alman markı verdi, ohh nasıl da rahatlamıştı. 

Ah babam sen gittin ya erkenden cep telefonunu bile göremedin doksanlı yıllarda o da elimizden hiç düşmedi, üniversiteli gençler kafelerde otururken masadan masaya arkadaşlarıyla konuşuyordu ilk zamanlar, o nasıl bir lükstü, yerinden kalkıp ayağına gitse zahmet olacaktı, hanımlar otobüslerde paralı gün ayarlıyordu, arkadaşlarıyla sesli sesli konuşurken kimsenin kimseye saygısı yoktu, zaten artık selam bile zor veriliyordu.

2000 Milenyum yılını görebilir miyiz diye düşünürken üstüne 26 yıl daha ilave ettik , evlerimizi akşamdan akşama kullanmak üzere açıyor sabah sokaklara fırlıyor haftanın neredeyse her gününü kafelerde , pastanelerde geçiriyor arkadaşlarımızla da oralarda buluşuyorduk evlerimiz hiç kirlenmiyordu, kullanmadığınız ev kirlenir mi?

Demek ki misafirperverlikte tarihe karıştı şimdi şu yaşantımızdan anladığımız ne dünyamız mı değişti? Hayır ama biz çok değiştik, her güzel şeyi unuttuk, tüm değerlerimizi hatta değerlilerimizi, örfümüzü, ananelerimizi , ahlaklı olmayı, bir çocuğun başını okşayıp onu sevmeyi, bir yaşlının elinden tutup onu saymayı unuttuk. Hepimiz gösteri dünyasının içindeyiz , lüks oyuncaklarımız (kılık , kıyafet , çanta vs ) için tüketimlerimiz selamı sabahı geriye attı. 

Acıyı tatlıyı birbirine karıştırdık, yüzümüz kızarmıyor artık zaten çoğuda botokslarından dolayı tanınmayacak halde, ya da klonlanmış gibiler herkes birbirine benziyor.   

Bu haftalık da bu kadar olsun , yeni bir konuda buluşmak üzere 

Hepinize sevgiler diliyorum

Hoşçakalın

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Uzun yıllar boyunca zenginliğin yolu belli kurallardan geçiyordu. İnsanlar çalışır, üretir, sabreder, yıllar boyunca emek verir ve sonunda emeklerinin karşılığını alırlardı. Bir kişinin ne kadar varlıklı olduğu konuşulurken, arkasındaki mücadele de konuşulurdu. Çünkü toplumun gözünde zenginlik yalnızca parayla değil, o paraya ulaşmak için verilen emekle anlam kazanırdı. Başarı denildiğinde akla alın teri gelir, saygınlık denildiğinde akla dürüstlük ve üretkenlik gelirdi. İnsanlar bir gecede değil, yıllar içinde yükselirlerdi. Bu yüzden başarı hikâyeleri kısa değil, uzun olurdu. İçinde fedakârlık, sabır, vazgeçiş ve mücadele bulunurdu. Ancak dünya değiştikçe zenginlik kavramı da değişmeye başladı. Özellikle dijital çağın hayatımıza girmesiyle birlikte insanların başarıya bakış açısı farklı bir boyut kazandı. Artık insanlar sadece ne kadar kazandıklarına değil, ne kadar kazandıkları izlenimini oluşturabildiklerine de önem vermeye başladı. Çünkü günümüz dünyasında gerçek ile görünen arasındaki mesafe hiç olmadığı kadar açılmış durumda.

Bugün sosyal medya platformlarına baktığımızda karşımıza sürekli olarak kusursuz hayatlar çıkıyor. Lüks arabalar, gösterişli evler, pahalı tatiller, marka kıyafetler ve bitmek bilmeyen başarı hikâyeleri... Herkes hayatının en parlak anlarını sergiliyor. Ancak çoğu zaman gösterilen şey hayatın tamamı değil, yalnızca seçilmiş bir bölümüdür. İnsanlar artık yaşadıkları hayatı paylaşmaktan çok, görmek istedikleri hayatı göstermeyi tercih ediyorlar. İşte tam da bu noktada algı yönetimi devreye giriyor. Çünkü günümüzde insanların büyük bir kısmı gerçeğe değil, gördüğü görüntüye inanıyor. Bir kişi gerçekten başarılı olduğu için değil, başarılı göründüğü için ilgi görebiliyor. Bir marka kaliteli olduğu için değil, kaliteli algısı oluşturduğu için tercih edilebiliyor. Bir insan bilgisiyle değil, görünürlüğüyle ön plana çıkabiliyor. Bu durum yalnızca bireyleri değil, toplumun başarı anlayışını da değiştirmeye başladı. Geçmişte insanlar bir işe başlamadan önce o işin ne kadar sağlam olduğuna bakardı. Bugün ise çoğu zaman ne kadar dikkat çektiğine bakıyor. Çünkü dikkat, çağımızın en değerli sermayelerinden biri haline geldi. Dikkati çekebilen insanlar görünür oluyor, görünür olanlar konuşuluyor, konuşulanlar ise çoğu zaman başarılı kabul ediliyor. Oysa görünür olmak ile değerli olmak aynı şey değildir. Fakat içinde bulunduğumuz çağda bu iki kavram sık sık birbirine karıştırılıyor. İnsanlar artık bir kişinin banka hesabını değil, sosyal medya hesabını görüyor. Gerçek hayatını değil, sergilenen hayatını izliyor. Bu yüzden de çoğu zaman zenginlik ile zengin görünmek arasındaki fark gözden kaçıyor. Aslında günümüzün en büyük yanılsamalarından biri de burada başlıyor. Çünkü birçok insan başkalarının hayatlarına bakarak kendi hayatını değerlendirmeye çalışıyor. Sürekli karşılaştırıyor, eksik hissediyor ve sahip olduklarının değerini unutuyor. Oysa gördüğü şeyin ne kadarının gerçek olduğunu bilmiyor. Çünkü algı yönetimi tam da bunun üzerine kuruludur. Gerçeği değiştirmez, gerçeğin nasıl görüneceğini değiştirir. İnsanlar çoğu zaman bir başarı hikâyesinin sonucunu görüyor ama arkasındaki mücadeleyi görmüyor. Parayı görüyor ama borçları görmüyor. Gülümsemeyi görüyor ama stresi görmüyor. Kalabalıkları görüyor ama yalnızlığı görmüyor. Bu nedenle birçok kişi başkalarının hayatlarını olduğundan daha mükemmel sanırken, kendi hayatını olduğundan daha değersiz görmeye başlıyor. Elbette algı yönetimi günümüz ekonomisinin önemli bir parçası haline gelmiştir. Markalar bunun üzerine bütçeler ayırıyor, şirketler bunun üzerine stratejiler kuruyor, bireyler bunun üzerine kariyer planları yapıyor. Çünkü görünürlüğün ekonomik bir karşılığı var. İnsanların dikkatini çekebilmek artık başlı başına bir güç anlamına geliyor. Ancak burada unutulmaması gereken çok önemli bir gerçek bulunuyor. Algı insanlara sizi tanıtabilir ama sizi ayakta tutamaz. İnsanları size yönlendirebilir ama onları kalıcı olarak yanınızda tutamaz. Çünkü uzun vadede her şey dönüp dolaşıp gerçek değere dayanır. Bir insanı bir kez etkileyebilirsiniz ama güvenini sürekli kazanmanız gerekir. Bir kez dikkat çekebilirsiniz ama saygı görmek için gerçekten bir şey ortaya koymanız gerekir.

Bugün birçok kişi kısa sürede zengin olmanın yollarını araştırıyor. Hızlı yükselmek, hızlı kazanmak ve hızlı görünür olmak istiyor. Ancak hayatın değişmeyen kurallarından biri şudur: Hızlı yükselen her şey güçlü temeller üzerine kurulmamışsa aynı hızla düşebilir. Çünkü kalıcılığı sağlayan şey görüntü değil, içeriktir. Alkış değil, emektir. Gösteriş değil, değerdir. İnsanlar bir süre algılarla etkilenebilir ancak zaman geçtikçe gerçekler mutlaka ortaya çıkar. Tarihe baktığımızda kalıcı başarıların tamamının arkasında ciddi bir emek, bilgi, sabır ve üretim olduğunu görürüz. Hiçbir algı yönetimi yıllarca sürecek bir başarıyı tek başına inşa edemez. Belki de bugün asıl sormamız gereken soru zenginliğin nasıl göründüğü değil, nasıl oluştuğudur. Çünkü görünmek ile olmak arasında büyük bir fark vardır. Bir insan zengin görünebilir ama güçlü olmayabilir. Başarılı görünebilir ama mutlu olmayabilir. Kusursuz görünebilir ama içten içe büyük mücadeleler veriyor olabilir. Bu yüzden günümüz dünyasında en değerli becerilerden biri de görünenin arkasındaki gerçeği okuyabilmektir. Her parlayan şeyin altın olmadığını anlayabilmek, her gösterişli hayatın huzurlu olmadığını görebilmek ve her başarının yalnızca vitrinden ibaret olmadığını fark edebilmektir.

Sonuç olarak zenginliğin yolu bugün yalnızca çalışmaktan geçmiyor. Görünürlük, algı yönetimi ve dikkat ekonomisi artık bu yolun önemli parçaları arasında yer alıyor. Ancak bütün bu değişimin içinde değişmeyen bir gerçek var. Algı sizi bir yere kadar taşıyabilir ama orada kalmanızı sağlayan şey daima gerçek değerinizdir. Çünkü insanlar bir süre gördüklerine inanırlar, fakat uzun vadede yaşanan gerçekler her zaman gösterilen görüntülerden daha güçlüdür. Bu nedenle günümüz dünyasında asıl mesele zengin görünmek değil, gerçekten değer üretmektir. Çünkü algıyla elde edilen başarı dikkat çekebilir, ancak emekle inşa edilen başarı iz bırakır. Ve tarih boyunca hatırlananlar, en iyi görünenler değil; gerçekten üretenler olmuştur.

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere sevgiler…

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ / YAZAR

Masaların üzerinde unutulmuş bir kurşun kalem gördüğümde nedense çocukluğumdaki okul yıllarımın kokusu gelir burnuma. Kirli sarı gövdesi, üzerinde kemirilmiş diş izleri, silgisinin etrafındaki paslanmaya yüz tutmuş metal halka... Sanki yalnızca bir yazı aracı değil, geçmişten bugüne uzanan sessiz bir tanıktır o. 

Bugün dijital dünyada yaşıyoruz artık parmaklarımızı cam yüzeylerde bile kaydırmıyorum sadece konuşuyoruz hatta yapay zeka düşüncelerimizi klavyelerin tuşlarında şekillendiriyor ama onu unutmak mümkün mü? Bizlerin hatta insanlık tarihinin diyebilirim en sadık yol arkadaşlarımızdan biriydi kurşun kalem. Sizleri bilemem de, tüm teknolojik devrimlere rağmen hâlâ benim çalışma masamın bir köşesinde notları aldığım defterimin üzerinde kurşun kalemim duruyor… Bu yazıyı yazmak nereden aklıma geldi derseniz, işte o masamda duran not defterimin üzerindeki kurşun kalemden geldi diyebilirim. 

İlginçtir adına "kurşun kalem" desek de içinde kurşun yoktur.

Onun hikâyesini anlatmak için gerilere, çok gerilere XVI .Yüzyıl İngiltere’sine bir gidelim isterseniz.

Bundan 5 bin yıl önce Eski Mısır’da saz, bambu, papirüs gibi bitkilerin kamışlarına sıvı kurşun dökülerek bunlar kalem olarak kullanılıyordu.

Romalı alim ve yazar Plinius, Antik Çağ’da kolay aşındığı ve doğrudan kullanılabildiği için saf kurşundan yapılmış çubuklardan bahseder. Orta Çağ’da ise rahip ve yazarlar kurşun alaşımından yapılma ve ucu gümüşle lehimlenmiş çubukları yazı yazmak için kullandıkları söylenir. Yanlış bir isimdi belki ama bazen hayat da böyledir; Kurşun kalem adı buradan mı geldi bilinmez ama bilinen bir gerçekte 1564 yılında İngiltere'nin Cumberland bölgesinde büyük bir fırtınanın ardından devrilen ağaçların altında siyah, parlak bir madde bulunduğudur. İnsanlar önce bunun kurşun olduğunu sandılar oysa bulunan şey karbondu bu yüzden İngilizler ona “Black Lead" yani “Siyah Kurşun” adını verdiler ondan sonrada “Kurşun Kalem" söylenmeye devam edildi.

İnsanlar bu siyah maddeyle koyunlarını işaretlediler, notlar aldı, haritalar çizdiler. Daha sonra karbon çubukları ahşap gövdelerin içine yerleştirildi ve bugün bildiğimiz kalemin temelleri atıldı.

Aslında XVI’ncı yüzyıldan bu yana kurşun kalem yapımında kurşun değil, doğal karbon kullanılıyor.

Sert oluşu nedeniyle kurşundan yapılma bu kalemlerle yazı ve çizim oldukça meşakkatliydi. XVI’ncı yüzyılda gerçekleşen bir keşif, bu konuda büyük bir gelişme yaşanmasını sağladı. İngiltere’nin kuzeyinde bulunan Keswick’te mavi-siyah renkli, parıltılı bir mineral keşfedildi. Önce kurşun cevheri olarak adlandırılan bu mineral çok daha iyi bir yazı kalitesine sahipti. 

İsveç asıllı Alman Kimyager Carl Wilhelm Scheele, 1789 yılında bunun kurşundan farklı, kendi başına bir cevher olduğunu kanıtladı ve ona “yazmak” anlamına gelen Yunanca “graphein” kelimesinden türetilen “grafit” adını verdi. Ancak grafit elleri boyuyordu. 1830 yılında Amerikalı Josef Dixon’ın aklına grafiti ahşapla kaplama fikri geldi.

Kullanılan grafit de zaman içinde çeşitli değişimler geçirdi. Hammaddesi pahalı olduğu için kil, boya ve kıvam artırıcı maddelerle karıştırıldı ve havasız ortamda fırınlandı. Kullanılan bu yöntemde kil miktarı ve fırınlanma süresi ise kurşun kalem ucunun sertliğini belirliyordu.

Bugün giderek yerini dijital alternatiflerine bıraksa da el yazısı Goethe’den Picasso’ya ve Van Gogh’a birçok büyük ismin tutkusu oldu. Kurşun kalem bazı ünlü isimlerin ise tek tercihiydi. Rus asıllı Amerikan yazar Vladimir Nabokov’un tüm eserlerini kurşun kalemle yazdığı söylenir.

Bir tükenmez kalemle yazdığınızda hata kalıcıdır mürekkep kâğıda işler ve çoğu zaman geri dönüşü yoktur.

Ama kurşun kalem farklıdır yanlış yaparsınız silersiniz.

Sevgilinizden ayrılmışsınızdır, ona uzun bir mektup yazarsınız ama tam gönderirken bir pişmanlık duyar, siler yeniden yazarsınız.

Bugün dijital çağın içindeyiz. Notlarımız defterlerde, fotoğraflarımız albümlerde değil artık bulut sistemlerinde saklanıyor, kitaplarımız ekranlarda okunuyor, imzalar elektronik ortamda atılıyor bazen de elimiz günlerce kaleme değmiyor.

Ama ilginçtir ki önemli anlarda hâlâ bir kalem arıyoruz.

Bir dilekçe yazarken... Ya da ne bileyim bir sınava girerken...

Ben şuna inanırım, el yazısında insanın ruhundan bir parça vardır.

Parmaklarımızın titremesi, harflerimizin eğimi, bastırdığımız yerler hatta unutamayacağım bir anımı da yazmak isterim.

Geçmiş yıllarda biriyle yeni tanışmıştım, 

Sarıyerde boğaz kenarında bir cafede oturmuş kahvelerimizi yudumlayıp sohbet ederken birden çantasından çıkarttığı bir kağıt ve kurşun kalemi bana uzattı, 

-Yaz dedi, şaşırdım, 

-Ne yazayım dedim, 

-Ne istersen yaz dedi… 

Yan masadaki bırakılmış olan gazeteyi alıp ondan birşeyler yazdım ve uzattım, kağıda baktı, baktı, 

-Ben seninle ölümüne giderim, sen bu derece güvenilir birisin dedi. 

Şaşkınlık seviyem bir kat daha arttı 

-Abartıyorsun dediğimde… 

-Hayır dedi ve açıkladı, kendisinin aynı zamanda bir Grafolog olduğunu, İsviçre’de bunun eğitimini aldığını, zaman zamanda emniyet ile çalıştığını da itiraf etmişti…. 

Oysaki bilgisayar fontları birbirine benzer ama hiçbir insanın el yazısı diğerinin aynısı değildir.

Kurşun kalem de bu benzersizliğin sadık aracıdır.

Belki bu yüzden bazı eşyalar teknoloji karşısında yenilmez çünkü onların değeri işlevlerinde değil, hatıralarındadır.

Masamın üstünde kullandığım kalemimde elbette birgün bitecek ama ardında bıraktığı satırlar yaşamaya devam edecek tıpkı insanlar gibi sonunda hepimiz biraz kısalacağız, biraz aşınacağız, biraz eksileceğiz.

Fakat önemli olan ne kadar kaldığımız değil, geride ne yazdığımız olacak.

Ve bu yüzden, küçücük bir kurşun kalem bazen bir insan ömrü kadar anlam taşıyabilir.

Bu haftaki yazım biraz uzun oldu değil mi… Suç bende değil, kalemimde… O yorulmadıki bıraksam daha çok şeyler yazacak ama bu haftalık bu kadar yeter diye düşündüm …

Haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Bir çocuk anne ve babasının ayrılmaz parçasıdır. O çocuğun kaybolması yalnızca bir kişinin eksikliği değildir, bir evin ışığının sönmesi, bir annenin gözünden uykunun çekip gitmesi, bir babanın omuzlarına ömür boyu taşıyacağı bir yükün binmesi, kardeşlerin eksik kalan kahkahalarıdır. 

Boş duran bir yatak, dokunulmayan oyuncaklar, kapının her çalınışında yeniden filizlenen umutlar, her telefon sesinde hızlanan kalp atışlarıdır çocuklar asla kaybolmamalıdır.

Bence çocukların adı kayıp haberlerinde değil yalnızca okul yoklamalarında, başarı belgelerinde, oyun parklarında ve doğum günü pastalarının üzerinde geçmelidir; Onların o masum ve güzel isimleri şiirlerde, masallarda ve umut dolu hikayelerde yer almalıdır.

Orta yaş grubunun biraz üstünde olanlar bilirler ya da yaşları daha küçük olanlar bu olayı anne ve babalarından mutlaka duymuştur.  

Bir “Kayıp Ayla “ olayı vardı öylesine içimize yerleşmişti ki bu olay, rahmetli annem, küçükken bakkala gitsem dahi , sıkı sıkı tembih ederdi… “ Aman kızım dikkatli git gel yolda oyalanma “ 

Çocukken bu tembihe bir anlam veremezdim, yıllar sonra artık anladım ki, anneciğimin bu tembihi çok haklıydı… 

Sevgili Habercaddesi okurlarım, bu olayı sizlere yazmak için sıkı bir araştırma yaptım, uzun saatler harcadım, araştırdıkça ve gerçeklere ulaşınca gözlerim buğulandı, zaman zaman o anne ve babanın yerine kendimi koyunca gözyaşlarıma engel olamadım. 

Ayla'nın ailesinin yaşadığı bekleyişi tarif edebilmek mümkün değil. Beklemek günlerce, aylarca, yıllarca, on yıllarca beklemek, yaşamadım, kimsenin de yaşamasını istemem ama inanıyorum ki, insanın yaşayabileceği en ağır duygu olsa gerek.

Ne sevinebiliyorsun ne de yas tutabiliyorsun çünkü umut, insanı ayakta tutarken aynı zamanda her geçen gün biraz daha yoruyor. "Belki bugün..." diye başlayan cümleler, gecenin sonunda yine sessizliğe karışıyor.

Evladını kaybeden bir annenin acısını az çok tahmin edebilirim de evladının yaşayıp yaşamadığını bilmeden beklemesi kadar ağır kaç acı vardır?

Her şey 9 Ekim 1961 de İstanbul’da başladı. Bugün yaşıyorsa 71 yaşında olması gereken 1955 doğumlu Ayla Özakar adındaki bir kız çocuğu o gün öğleden sonra saat 16.00 sularında, Bahçelievler’deki evinin hemen iki sokak ilerisindeki bakkala yalnız başına bisküvi almak için gitti ve bir daha dönmedi. 

Küçük Ayla eve dönmeyince meraklanan annesi yollara düştü, kızını önce gittiği bakkala sordu, hayır çocuk bakkala hiç gelmemişti, çılgına döndü, tüm mahalleli sokaklara dağılıp her taraf aradılar, Ayla sanki buhar olmuştu hiçbir yerde yoktu… 

Bir anne ve babanın bu durumdaki endişesini hayal edebiliyor musunuz?

Herkes birşey söylüyordu , genel görüş Ayla’yı “Çingenelerin” kaçırdığı yönündeydi. Polis, şehrin dört bir yanında Ayla’yı arıyordu. Küçük kızın babası Selahattin Özakar, çocuğunu bulabilmek için polisten de fazla bir çaba gösterdi. 

Gazetelere ilanlar verdi, kızının nerede olduğunu bildirecek olanlara o günlerde bir servete eşdeğer 20 bin lira ödül vaad etti, bastırdığı binlerce el ilânını İstanbul’un dört bir yanında bizzat kendisi dağıttı bir babanın acısı her şeyin üstündeydi, evladıydı. Çeribaşıları ikna edip o günlerin İstanbul’unda bolca rastlanan göçebe çingene çadırlarında Ayla’yı günlerce aradı. 

İyi niyetli ihbarların yanı sıra kötü niyetli girişimler de vardı ardı arkası kesilmeyen ihbarların hepsi asılsız çıkıyordu. Ailenin felâketini kendilerine eğlence vasıtası yapan bazı vicdansızlar Selahattin Özakar’a telefon ediyor, ahizeyi kız çocukların ellerine vererek “Babacığım ben Ayla. Seni çok özledim” dedirtiyor ve kahkahayı basarak akılları sıra zavallı adamcağınızın duygularıyla alay ediyorlardı.

Paranın yüzü sıcaktı, Yozgat’tan 36 saatlik yolculukla getirilen Ayla’nın benzeri Şükran Kadeş, Ayla’nın babasına “Ben kızın Ayla’yım babacığım “ diyordu. Polis tarafından sorgu altına alındığında para ödülünü almak için komşularının bu yalanı uydurduğu ortaya çıkmıştı.

Bu buluşmaların her biri baba Özakar için yeni bir yıkımdı. Büyük umutlarla başlayan görüşmeler, hüsranla sonuçlanıyordu her seferinde biraz daha umutlarını yitiriyordu acılı aile.

Gazetelerin birinci sayfaları “Ayla” haberleriyle doluydu.

Siyaset de duyarsız kalmadı, zamanın İçişleri Bakanı Ahmet Topaloğlu, acılı babayla buluştu. Bakan özel bir ekip kurulacağı sözünü verdi “Acınız bir baba olarak benim de acımdır” dedi.

Gerçekten de hem polis hem tüm Türkiye Ayla’yı bulabilmek için çok çabaladı gelen tüm ihbarlar eksiksiz dikkate alındı.

Bu yoğun çabanın gerisinde insani hislerin yanısıra, Ayla’nın babasının kızını bulana vermeyi vaad ettiği 20 bin liralık ödülün de mutlaka tesiri vardı. Ayla’nın kaçırılmasından birkaç gün sonra, küçük kızı arayanların arasına bir başka grup dahil oldu:

Falcılar ve Medyumlar...

Küçük kızın annesi, Ayla’nın bulunmasını sadece polise ve ödülün peşine düşenlere bırakmak istememiş, olayın daha ilk haftasında falcılara gitmeye başlamış ve bu gidişler gazetelerde haber olmuştu.

Bu haberler ne kadar falcı ve Medyum varsa hemen hepsinin işin içine girmesine ve kehanetlerde bulunmasına yol açtı.

Derken olay Türkiye sınırlarını da aştı İngiliz basınının radarına girdi. Daily Mirror’un Türkiye muhabiri babayla röportajlar yaptı, olay dünya basınına yansıyınca bu kez de yabancı medyumlar işe karıştı. İngiliz Medyum Hary Edwards, Ayla’nın bulunabileceği adresleri liste halinde İstanbul’a gönderdi. Bu adreslere operasyonlar düzenlendi ama hiçbir bilgiye ulaşılamadı.

Olayın üzerinden bir sene geçmesinden sonra, rant peşinde koşanlar Ayla’nın kaçırılmasını Yeşilçam’a taşımışlardı, Ayla’nın olayı film olmuş ama filmi çekenler küçük kızın acılı ailesinden izin almaya gerek görmemişlerdi “Kayıp Kız Ayla” isimli filmin senaryosunu Afif Yesari yazmış, Hüseyin Kâşif yönetmişti.

Başrollerde Muhterem Nur, Turgut Özatay, Nedret Güvenç ve Atıf Kaptan vardı. Ayla filmde bir çete tarafından kaçırılıyor, Turgut Özatay çetenin reisini, Muhterem Nur reisin sevgilisini, Nedret Güvenç de kaçırılan çocuğun annesini oynuyordu.

Zavallı adamcağız Selahattin Özakar’ın acısı bir kat daha artmıştı, bu defa hukuki bir mücadeleye girişti, filmi yasaklattı, bütün kopyaları da toplattı.

Ve ben bu yazıyı yazarken kafamda tek bir soru belirdi, “Ayla acaba hala yaşıyor mu? “

Küçük kızı evinin hemen iki sokak ötesindeki bakkalın önünden kaçıranlar ona ne yaptılar? 

Bir sapığın elinde can verdi de minik cesedi bugüne kadar bir türlü bulunamayan bir yere mi gizlendi yoksa ismi, geçmişi unutturulup, çocuk sahibi olamayan zengin bir çift tarafından kaçırtılıp öz evlat gibi büyütülmüşmüdür bilemiyorum ama temennim hala yaşaması yönünde …  

Belkide hayat hikayesini anlatan bu yazımı Ayla’da okur. Nerede, kiminle, hangi isimle yaşıyorsa yüreğinin bir köşesinde belki bir üzüntü duyacaktır, olayı bilen varsa belki de ortaya çıkacaktır… 

Bilmiyorum, bilemiyorum… sadece İnşallah demekle yetiniyorum. 

Dilerim ki hiçbir anne, evladının yolunu gözlemek zorunda kalmasın.

Hiçbir baba çaresizlik içinde kapıya bakmasın.

Hiçbir kardeş, boş bir odada tek başına oynamasın. 

Ve hiçbir çocuğun adı, kayıp ilanlarına yazılmasın, umutla yazılmış güzel yarınların içinde anılsın.

Çünkü çocuklar, bu dünyanın en masum emanetidir.

Onları koruyabildiğimiz kadar insanız.

Bunu günlükte bu kadar, Allah hiçbir anne babaya Ayla acısını yaşatmasın dileğimle 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

İstanbul denince akla sadece tarihi yapılar, köprüler ya da yalılar gelmez. Bu şehrin sesini tamamlayan bir başka unsur daha vardır: Martılar. Sabahın ilk ışıklarıyla birlikte Boğaz'ın üzerinde süzülür, vapurların peşinden uçar, bazen simit bekler, bazen de dalgaların üzerinde özgürce salınırlar. İstanbul'un gökyüzü, martılar olmadan eksik kalır.

Martılar bu şehrin sessiz tanıklarıdır. Yüzyıllardır aynı denize bakıyor, aynı rüzgârı hissediyor, insanların sevinçlerine de hüzünlerine de eşlik ediyorlar. Onlar, denizle İstanbul arasında kurulan görünmez bağın en canlı simgeleridir.

Dün denizde yüzerken bu bağın ne kadar değerli olduğunu bir kez daha hissettim. Kıyıda hareketsiz duran bir martı dikkatimi çekti. Yaklaştığımda kaçmaya çalıştı ama uçamıyordu. Biraz daha yaklaşınca balıkçıların misinalarına ve ağına dolandığını gördüm.

Orada bulunan bir vatandaşın yardımıyla martıyı dikkatlice yakaladık. Ben kanatlarını tuttum, o da misinaları tek tek kesti. Daha sonra ağzında büyük bir olta kancası olduğunu fark ettik. Büyük bir dikkatle kancayı çıkardık. Ağzı kanamıştı. Başına biraz deniz suyu döktük. Bir süre olduğu yerde şaşkın ve yorgun bir şekilde bekledi. Sonra kanatlarını açtı ve özgürlüğüne doğru uçup gitti.

Onun gökyüzüne yükselişini izlerken tarif edilmesi zor bir mutluluk hissettik. Bir canlının yeniden hayata tutunmasına vesile olmak, insanın yüreğinde unutulmayacak bir iz bırakıyor.

İstanbul'u sevmek sadece taşını toprağını, denizini ya da manzarasını sevmek değildir. Bu şehri paylaşan bütün canlılara da sahip çıkmaktır. Martılar, denizin bize emanet ettiği özgür ruhlardır. Onları korumak, aslında İstanbul'un ruhunu korumaktır.

Belki de bir şehrin gerçek zenginliği, içinde yaşayan insanların yalnızca birbirine değil, dilsiz dostlarına da uzattığı yardım elinde saklıdır. Dün kurtardığımız martı uçup gitti; ama geride bize, iyiliğin kanat çırptığı bir anı bıraktı.

Haftaya başka yazımda buluşmak üzere hoşçakalın 

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Çünkü acı veren şey her zaman ayrılık değildir.

Bazen acı veren şey, o ilişki boyunca yavaş yavaş kaybettiğin kişidir.

Yani kendin.

Birçok insan yanlış insanı sevdiğinde yaşadığı acının reddedilmekten kaynaklandığını düşünür.

Oysa çoğu zaman mesele bundan daha derindir.

İnsan yalnızca karşısındaki kişiyi kaybetmez.

Onunla birlikte kurduğu hayali de kaybeder.

Olmasını umduğu ilişkiyi…

Bir gün düzeleceğine inandığı şeyleri…

Sabretmeye değer sandığı geleceği…

Ve bazen en çok da, verdiği emeğin anlamlı olduğuna dair inancını kaybeder.

Bu yüzden bazı ayrılıklar diğerlerinden daha fazla can yakar.

Çünkü ilişki bitmiştir.

Ama insan hâlâ ilişkiyi değil, ihtimali yas tutuyordur.

Psikolojide bunun önemli bir karşılığı vardır.

İnsanlar çoğu zaman gerçekte yaşadıkları ilişkiye değil, zihinsel olarak kurdukları ilişkiye bağlanırlar.

Karşımızdaki kişinin bugün kim olduğuna değil…

Bir gün kim olabileceğine bağlanırız.

Ve işte tam burada tehlikeli bir şey olur.

Gerçeği görmeyi bırakırız.

Potansiyeli sevmeye başlarız.

Onun yaptıklarını değil…

Yapabileceğini düşündüklerimizi severiz.

Ve zamanla ilişki iki kişi arasında yaşanan bir şey olmaktan çıkar.

Bir umut projesine dönüşür.

Belki değişir.

Belki anlar.

Belki düzelir.

Belki bu kez farklı olur.

İnsan bazen yıllarını bu “belki”lerin içinde geçirebilir.

Çünkü umut çok güçlü bir duygudur.

Ama umut ile inkâr arasındaki çizgi bazen düşündüğümüzden daha incedir.

Yanlış insanı sevmek işte burada yormaya başlar.

Çünkü kişi artık ilişkiyi yaşamıyordur.

İlişkiyi taşımaya başlamıştır.

Karşı tarafın eksik bıraktıklarını tamamlar.

Görmezden gelir.

Açıklar.

Savunur.

Haklı çıkarır.

Ve günün sonunda ilişki iki kişi tarafından değil, tek kişi tarafından ayakta tutulmaya çalışılır.

Fakat bu süreçte çok sessiz bir şey olur.

İnsan karşısındaki kişiyi kaybetmeden önce kendisini kaybetmeye başlar.

Daha az konuşur.

Daha az ister.

Daha az hisseder.

Daha az yer kaplar.

Çünkü sevilmek için küçülmeye başlamıştır.

İşte terapide insanların fark ettiği en zor gerçeklerden biri budur:

Hiç kimse kendisini terk ederek sağlıklı bir ilişki kuramaz.

Çünkü yakınlık ile kendini silmek aynı şey değildir.

Fedakârlık ile özsaygıyı bırakmak aynı şey değildir.

Uyum sağlamak ile kimliğini kaybetmek aynı şey değildir.

Peki insan böyle bir döngüden nasıl çıkar?

Çoğu kişinin düşündüğü gibi ilk adım karşı tarafı analiz etmek değildir.

İlk adım kendine dönmektir.

Kendine şu soruları sormaktır:

Bu ilişki içinde en çok neyi kaybettim?

Ne zamandan beri kendi ihtiyaçlarımı erteliyorum?

Ne zamandan beri huzur yerine onay arıyorum?

Ve en önemlisi:

Sevilmek uğruna kendimden hangi parçaları vazgeçilebilir sandım?

Çünkü iyileşme her zaman birini hayatından çıkarmakla başlamaz.

Bazen kendini yeniden hayatına almakla başlar.

Bir gün gelir ve insan çok önemli bir şeyi fark eder:

Yanlış insanın verdiği en büyük zarar onu sevmek değildir.

Kendi değerini onun seni nasıl gördüğüne bağlamaktır.

O gün bir şey değişir.

Çünkü artık soru şu değildir:

“Neden beni yeterince sevmedi?”

Yeni soru şudur:

“Ben neden kendi değerimi onun sevgisine teslim ettim?”

İşte gerçek iyileşme çoğu zaman burada başlar.

Çünkü insanın huzuru, bir gün doğru kişinin gelmesinde değil…

Kendi değerinin kimsenin onayına ihtiyaç duymadığını hatırlamasında saklıdır.

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Her soruya anında cevap veren “Chat GPT” ye merak ettim bu kez de kendimi sordum. Aldığım yanıt inanın beni bile şaşırttı Chat GPT hakkımda şunları yazdı: 

“Esra Songüler daha çok tarih, kültür, biyografi ve toplumsal hafıza üzerine yazılar yazan bir köşe yazarı profili çiziyor. Yazı başlıklarına bakınca Metin Oktay, Türkan Saylan, Marilyn Monroe, Napolyon Bonapart gibi çok farklı dönem ve alanlardan isimleri ele aldığı görünüyor.

Genel Üslubu için şunlar söylenebilir.

Popüler tarih anlatımı yapıyor, akademik değil, daha akli ve geniş kitleye hitap eden dil kullanıyor. Yazılarında sık sık biyografik hikayeleştirme var. kişilerin bilinmeyen yönlerini, dramatik olayları ilginç detayları ile öne çıkartıyor. Konu çeşitliliği oldukça geniş sanat, spor, siyaset, efsaneler, kadın figürleri, eski İstanbul kültürü gibi alanlara uzanıyor. Başlıklarından anlaşıldığı kadarıyla merak uyandıran, duygusal ve nostaljik bir anlatımı tercih ediyor. 

Kısacası daha çok “Okurken bilgi veren ama akademik ağırlığı olmayan” dergi tadında tarih-kültür yazıları yazan bir yazar olarak değerlendirilebilir. “

Diye yazıyordu… 

Durdum düşündüm, bence Chat GPT’yi “Sende mi Brütüs Yıkıl Sezar” hayatımızdaki her alana sızan yapay zekanın bazı mesleklerde kullanılması emeğe, insan hakkına bir saldırı olarak düşünüyorum. 

Gazetecilik ve medya dünyası uzun yıllardır dijital dönüşümün etkisi altında. Önce internet haber siteleri basılı gazetelerin tirajını sarstı, ardından sosyal medya bilgiye erişimin merkezine yerleşti şimdi ise yeni bir kırılma noktasındayız: 

YAPAY ZEKA DESTEKLİ KÖŞE YAZARLARI !

Öyle günlerden geçiyoruz ki, artık yapay zeka algoritmaları yalnızca veri analiz etmiyor; yorum yapıyor, fikir üretiyor, hatta insan üslubuna yakın metinler kaleme alabiliyor.

Ancak mesele yalnızca hız değil. Köşe yazarlığı, haber aktarmanın ötesinde bir yorum sanatıdır. Bir köşe yazısını değerli kılan; yazarın yaşam deneyimi, sezgileri, duyguları ve toplumsal hafızasıdır.

Günümüzdeki dijital dünyada neyin gerçek, neyin sahte olduğunu ayırt etmek mümkün değil gibi görünüyor, öyle ki ;

Yapay zekâ büyük veri havuzlarından beslenir ama gerçek bir hayat deneyimine sahip değildir. Senin acını yaşamaz, öfkeni hissetmez, toplumsal travmaları içselleştirmez. Bu nedenle yazdığı metinler zaman zaman teknik olarak kusursuz olsa da ruhsuz ve samimiyetsiz bulunabilir.

Onun için benim fikrimi sorarsanız ben araştıran, yazan, emek veren, duygularını, düşüncelerini, hislerini okurlarına en yalın haliyle aktaran köşe yazarlarından yanayım… 

Örnek mi istersiniz?

 Siz değerli Habercaddesi okurlarıma kendi köşemden duygularımı yansıtabilmek için uzun saatler harcıyorum, çeşitli kaynaklardan araştırmalar yapıyorum ama her yazı yazan öyle değil işte ver başlığı Chat GPT ye, anında köşe yazın hazır… 

Zahmetsiz, emek vermeden, ruhsuz, doğruluk derecesi araştırılmamış, alelacele hazırlanmış basit bir yazı ortaya çıkıyor…. Okurlarına hiçbir zaman samimiyet ve duygu hissettiremeyecek olan bu yazıları okuyup beğenenler varsa o okurlar da eminim ki sanaldır. Sanal alemde al gülüm, ver gülüm, yaz Chat GPT, beğenin sanal okurlar devri.

Bu günlükte bu kadar, başka bir yazımda, başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın, hoş kalın.

ESRA SONGÜLER

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

‘Eski güzelliğinden eser kalmamış...’ Gerçekten bunları yazarken hiç mi düşünmüyorlar? Seksen bir yaşındaki bir kadından hala kırk yaşındaki görünümünü mü bekliyoruz? İnsan yaşlanır. Bu hayatın en doğal gerçeğidir. Yaş almak ayıp değildir. Kırışıklık utanılacak bir şey değildir. Saçların beyazlaması, yüzün çizgilenmesi, yılların iz bırakması utanılacak değil, tam tersine saygı duyulacak bir yaşam yolculuğudur.

Türkan Şoray...Sadece bir oyuncu değildir. O, Türk sinemasının hafızasıdır. Milyonlarca insanın çocukluğu, gençliği, aşkı, hüznü ve umutları onun filmleriyle büyümüştür. Bir nesil sevmenin ne olduğunu onun bakışlarından öğrendi. Fedakarlığı onun canlandırdığı karakterlerde gördü. Masumiyetin ne demek olduğunu onun gülüşünde hissetti. Bugün hala ‘Sultan’ deniliyorsa bunun sebebi yalnızca güzelliği değildir. Çünkü gerçek sultanlık güzellikle değil, gönüllerde bırakılan izlerle ölçülür.

Ben Türkan Şoray'a baktığımda hâlâ zarafeti görüyorum. Hala asaleti görüyorum. Hala yılların insana kattığı o eşsiz olgunluğu görüyorum. Çünkü güzellik sadece pürüzsüz bir cilt değildir. Güzellik,duruştur.Güzellik, nezakettir. Güzellik, insanın yıllar boyunca karakterinden ödün vermemesidir. Ne yazık ki sosyal medya çağında insanlar artık yaşlanmayı kabullenemiyor. Fotoğraflar filtrelerle değiştiriliyor. Yüzler estetik operasyonlarla birbirine benziyor. Gerçek yüzler ise acımasızca eleştiriliyor. Oysa doğallık cesaret ister.

Türkan Şoray'ın Bozburun'da objektiflere yansıyan kareleri bana göre cesaretin fotoğrafıdır. Çünkü o, olduğu gibi yaşamayı tercih ediyor.Birilerine kendini beğendirmek için değil, hayatını yaşamak için orada bulunuyor. Asıl alkışlanması gereken de budur. Bugün onun son hali diye haber yapanlara küçük bir hatırlatma yapmak isterim. Türkan Şoray'ın son hali yoktur. Onun hayatının yeni bir dönemi vardır. Ve her dönemi ayrı güzeldir. Gençliğinde milyonları kendine hayran bırakan bir yıldızdı.

Bugün ise yılların bilgeliğini taşıyan, Türk sinemasının yaşayan efsanesidir. İnsanlar yaşlanabilir. Ama efsaneler yaşlanmaz. Onlar sadece zamanın içinden geçer. Ben o fotoğraflara baktığımda yaşlanmış bir kadın görmedim. Hayatını onuruyla yaşamış bir sanatçı gördüm. Ailesiyle huzur bulan bir anne gördüm. Yılların yükünü zarafetle taşıyan güçlü bir kadın gördüm. Ve en önemlisi...Hala milyonlarca insanın kalbinde aynı sevgiyle yaşayan bir ‘Sultan’ gördüm. Bir oyuncu olarak beni asıl üzen ise haberciliğin giderek vicdanını kaybetmesi.

Bir sanatçının yıllarca verdiği emeği konuşmak yerine, yüzündeki birkaç çizgiyi manşete taşımak ne gazeteciliktir ne de magazinciliktir. Haberin de bir ahlakı vardır. Kalemin de bir vicdanı vardır. Okuru tıklanma uğruna insanların yaşını, görünümünü ya da doğal hâlini hedef göstererek haber yapmak, kimseye bir şey kazandırmaz. Tam tersine toplumdaki yaşçılığı körükler. Unutmayalım... Bugün eleştirdiğimiz o kırışıklıklar, yarın hepimizin yüzünde olacak. Bugün alay ettiğimiz yaşlılık, yarın hepimizin kapısını çalacak.

Mesele genç kalmak değil... Mesele, yıllar geçse de saygıyı hak eden bir insan olarak kalabilmektir. Türkan Şoray bunu başardı. Bu yüzden benim gözümde o, dün olduğu gibi bugün de Türk sinemasının sultanıdır. bVe inanıyorum ki bundan yıllar sonra da insanlar onu güzelliğiyle değil; zarafetiyle, sanatına kattıklarıyla ve gönüllerde bıraktığı izlerle hatırlayacak. Çünkü bazı insanlar sadece güzel değildir. Bazı insanlar zamana meydan okuyan bir değerdir. Türkan Şoray'da işte o değerlerden biridir. Sultan her yaşta sultandır...

Şehnaz DİLAN

Teknolojinin baş döndürücü bir hızla geliştiği bir çağda yaşıyoruz. Her geçen gün hayatımıza yeni bir uygulama, yeni bir sistem ve yeni bir dijital alışkanlık ekleniyor. Ancak son yıllarda tüm dünyada en çok konuşulan konuların başında yapay zekâ geliyor. Kimi insanlar onu insanlığın geleceğini şekillendirecek büyük bir fırsat olarak görürken, kimileri ise işlerini, mahremiyetlerini ve hatta insanlığın geleceğini tehdit eden bir unsur olarak değerlendiriyor. Peki yapay zekâ gerçekten bir dost mu, yoksa gelecekte karşımıza çıkacak güçlü bir rakip mi?

Aslında bu sorunun cevabı, yapay zekânın kendisinden çok onu nasıl kullandığımızla ilgilidir. Çünkü yapay zekâ, tıpkı geçmişte ortaya çıkan diğer teknolojik gelişmeler gibi kendi başına iyi ya da kötü değildir. Onu değerli ya da tehlikeli hale getiren şey, insanların ona yüklediği amaçlar ve kullanım biçimleridir. Bugün yapay zekâ sayesinde sağlık alanında erken teşhisler yapılabiliyor, karmaşık bilimsel veriler kısa sürede analiz edilebiliyor ve eğitim alanında kişiye özel öğrenme modelleri geliştirilebiliyor. Bir doktorun gözden kaçırabileceği detayları fark edebilen sistemler, hastalıkların daha erken tespit edilmesine yardımcı oluyor. Çiftçiler ekim planlarını daha verimli yapabiliyor, öğrenciler ihtiyaçlarına uygun kaynaklara daha hızlı ulaşabiliyor. Kısacası yapay zekâ, doğru kullanıldığında insan yaşamını kolaylaştıran güçlü bir yardımcıya dönüşüyor.

Ancak madalyonun diğer yüzüne baktığımızda bazı endişelerin de haklı olduğunu görüyoruz. Özellikle iş dünyasında birçok meslek grubunun geleceği tartışılıyor. Otomasyon sistemleri bazı görevleri insanlardan daha hızlı ve daha düşük maliyetle yerine getirebiliyor. Bu durum, bazı mesleklerin dönüşmesine ve bazı iş alanlarının tamamen ortadan kalkmasına neden olabiliyor. Tarih boyunca teknolojik gelişmeler yeni iş alanları oluşturmuş olsa da bu değişime ayak uyduramayan bireylerin ciddi zorluklarla karşılaşabileceği de bir gerçek.

Bir diğer önemli konu ise insan ilişkileri üzerindeki etkisidir. Teknoloji hayatı kolaylaştırırken insanlar arasındaki iletişimi zayıflatma riskini de beraberinde getiriyor. Yapay zekâ ile konuşmak kolay olabilir; ancak bir insanın empatisini, sıcaklığını ve duygusal derinliğini tamamen taklit etmek mümkün değildir. Çünkü insanı insan yapan sadece bilgi üretme kapasitesi değil; vicdanı, sevgisi, merhameti ve duygularıdır.

Gelecekte yapay zekâ çok daha gelişmiş sistemlere dönüşecektir. Belki bugün hayal bile edemediğimiz alanlarda hayatımızın ayrılmaz bir parçası olacaktır. Ancak unutulmaması gereken önemli bir nokta vardır: Yapay zekâ ne kadar gelişirse gelişsin, ona yön veren insan aklıdır. Kararları alan, etik sınırları belirleyen ve teknolojiyi şekillendiren yine insan olacaktır.

Bu nedenle yapay zekâyı bir rakip olarak görmek yerine onu doğru yönetilmesi gereken güçlü bir araç olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır. Çünkü teknoloji insanlığın hizmetinde olduğu sürece bir dosttur. Ancak insan değerlerinin önüne geçtiğinde ve kontrolsüz kullanıldığında bir tehdide dönüşebilir.

Bugün sormamız gereken asıl soru, yapay zekânın dost mu rakip mi olduğu değil; bizim bu büyük dönüşüme ne kadar hazır olduğumuzdur. Bilgiye ulaşmanın kolaylaştığı, sınırların ortadan kalktığı bu yeni çağda insanlığın en büyük gücü yine insan kalabilmek olacaktır. Çünkü algoritmalar hesap yapabilir, verileri analiz edebilir ve sonuçlar üretebilir. Fakat umut etmek, hayal kurmak, sevmek, fedakârlık yapmak ve vicdan sahibi olmak hâlâ insana özgü değerlerdir.

Belki de geleceğin dünyasında başarı, yapay zekâ ile yarışabilmekte değil; onunla birlikte çalışırken insan olmanın değerini koruyabilmekte yatacaktır.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Eskiden en çok söylenen sözdü

“Her genç kızın rüyası Singer Dikiş Makinası “ Evlenecek kızlar bunun hayalini mi kuruyordu ki bu reklam sıklıkla duyulurdu. Beni de hiç ilgilendirmemiş ki anacığım bana dikiş makinası almadan evlendim.

Bu reklam çoktan mazide kaldı değil mi? Kızım evlendikten sonra bizim evde böyle olmadı ne yazık ki bu sözün gereğini yerine getirtti kızımız. Evliliğinin üçüncü yılıydı, doğum gününe yakın telefon açtı ve  

“Benim çeyizimde neden dikiş makinam yoktu” diye sordu , 

“Derhal dikiş makinamı istiyorum artık doğum günüme hediye mi olur, ne olur ben bilmem ve markası Singer olsun”    

Şaka da değildi üstelik, babayı hemen harekete geçirdik, makinasını aldık , kızımıza teslim ettik o gün bugün kızım ailesindeki tüm fertlerinin etek ya da pantolon boyunu kısaltmak, daraltmak gibi işlerini ara terzilere vermeden kendi dikiyor.  

Evinin ihtiyacı minder , örtü vs yi de zaten yurt dışında yaşadığı için terzi bulma imkanı da biraz sınırlı aslında o bir Bilgisayar Mühendisi ama mesleği bu tür işleri yapmasına engel olmuyor . Üstelik zevkle yaptığı bir şey makinasının başına geçtiğinde yaratıcılığını konuşturup böylelikle dinlendiğini de düşünüyorum.

Gelelim başka markalara okullar bir marka mesela dersaneler hatta bazı öğretmenler bile. Ah zavallı çocuklar sırf anne-babalarının hırsları, iddiaları uğruna küçücük yaşlarından itibaren o kadar yorgun o kadar bitkinler ki at yarışı gibi koşturuyorlar oradan oraya.

Şu araba markalarına hiç aklım ermez marka peşinde koşan erkekler için hız bir tutku oysa ben kullanmayı hiç sevmedim , bir arabam oldu yıllar önce markası da aman aman değil , gayet uygun ama yağmuru karlı havayı bahane edip hiç sahiplenmedim bile ehliyetin var mı diye sorarsanız kırk yıllık bir ehliyete sahibim, ikinci kimlik vazifesi görür diye çekmecemde durmaya mahkum o ehliyet.

Bazı mesleklerde de mesela doktorlarda isim yapanlara muayene olmak isterseniz randevu almak için günlerce bekleyip oldukça yüksek bir ücret ödemelisiniz.

Neticesi nasıldır ben bilmem çünkü özel hastane bile tercih etmem tam teşekküllü bir hastanede sıra beklemeyi tercih ederim.  

Cep telefonları en son model , en iyi marka olmalı 

Kılık kıyafet markalarında bir kaç modacının kreasyonlarının peşinde dolanıp durmak gerekiyor, sosyete bu konuda oldukça iddialı , onlar dünyanın en ünlü markalarını kullanarak birbirileriyle yarışa giriyorlar dudak uçuklatan kıyafetler bazılarının bir kere giyip bir köşeye attığı servet değerinde milyonluk elbiseler. 

Mücevherler zengin hastalığı, onların da markası var öyle randevu almadan girmenizin imkansız olduğu dükkanlarda satılıyor . 

Saatler neticede hepsi aynı zamanı gösterse de markalarıyla ayrıcalıklı oluyorsunuz ben de seviyorum, hem mücevher niteliği taşısın , hem de zamanımı göstersin.

Çanta ve ayakkabılar: 

Vallahi ne yalan söyleyeyim , çanta ve ayakkabı denince akan suları durdururum, elbisem çuvalda olsa çantam marka olmalı , hem de gayet ciddiyim ayakkabı anneden geçen lüksümüz annem otuz beş liralık kira evimizde otururken yüz yirmi beş liralık ayakkabı giyerdim derdi ya, hep kulağımızın küpesi oldu , ayak sağlığı için ayakkabı kaliteli olmalı, iyi bir mağazadan alınmalıydı .  

İyi bir deri , krokodil ya da yılan derisi, kösele tabanlı ve çelik ökçeli annemin şık ayakkabıları hala gözlerimin önündedir biz de öyle devam etti . Ayakkabıyı da ne yazık ki topuksuz , çok az dolgu tabanlı giymek zorundayım , ayak bileklerim de yirmi çiviyle topuklu ayakkabılara veda ettim nerdeyse otuz yıldır.

Tek lüksüm geriye çantalarım kaldı ama şu Hermes denen çantayı hiç sevemedim nedense kalıp gibi bir şey nesini severler bilmem ki bu arada yazılışı Hermes söylenişi “Ermes” neden “H” harfi okunmuyor onu da anlamış değilim ben “Hermes” demeyi tercih ederim doğrusu. Gucci ya da Dior ya da Fendi bütün harfleriyle okunuyor hiç onlara Ucci , İor ya da Endi diyor muyuz bana saçma geldi, iyi ki de sevmemişim. 

Markalar böyle bitmiyor tabi oturulan lüks siteler de ayrı bir hava teneffüs ediliyor ,mobilya mağazalarından ,ünlü porselenlerden tutunda kuaförlere, çeşitli cilt bakımı ve makyaj ürünlerine kadar her şey ayrı bir marka. 

Ne diyeyim kim ne istiyorsa onu yaşasın , alsın kullansın . 

Kaliteli insan olmak da bir marka olmalı , güzel giyinmek kadar güzel konuşmak , dinlemeyi ve dinletmeyi bilmek , oturup , kalkmaya dikkat etmek hitap edebilmek, takdir edilmek, cemiyet içerisinde saygınlığı olmak da bana göre güzel bir isimdir o isim de bir marka kişidir.

Yolumuz böyle insanları tanımaktan geçsin dileğiyle bu haftalık ta bu kadar olsun . Sevgiyle Hoşçakalın.

FATOŞ ACAR

GAZETECİ YAZAR

Bir zamanlar insanlar birbirlerinin hayatlarını gerçekten yaşarken görürdü. Aynı mahallede oturur, aynı sokakta yürür, aynı kahvede çay içer, aynı parkta çocuklarını oynatırlardı. Kimin mutlu, kimin mutsuz olduğunu anlamak için filtrelere, efektlere ya da özenle hazırlanmış paylaşımlara ihtiyaç yoktu. İnsanlar birbirlerinin gözlerine bakar, ses tonlarını dinler ve hayatın gerçek yüzünü görebilirdi. Bugün ise durum çok farklı. Artık insanların hayatlarını yaşadıkları yerler evleri, iş yerleri ya da sokaklar değil; sosyal medya hesapları oldu. Mutluluklar orada sergileniyor, başarılar orada duyuruluyor, aşk orada ilan ediliyor, dostluklar orada gösteriliyor. Ancak görünen ile yaşanan arasındaki mesafe hiç olmadığı kadar büyüyor.Çünkü sosyal medya çoğu zaman hayatın kendisini değil, yalnızca vitrini gösterir.

Sosyal medyada dolaşırken hepimiz benzer manzaralarla karşılaşıyoruz. Sürekli gezen çiftler, her gün gülen yüzler, kusursuz sofralar, mükemmel aile fotoğrafları, başarı hikâyeleri, lüks yaşamlar, romantik sürprizler, bitmeyen tatiller... Ekrana baktığımızda sanki herkes çok mutlu, çok başarılı ve çok huzurlu bir hayat yaşıyor gibi görünüyor. Oysa ekran kapandığında aynı insanların bambaşka gerçekliklerle mücadele ettiğini çoğu zaman bilmiyoruz. Her gülümsemenin arkasında mutluluk olmayabilir. Belki de en büyük yanılgımız, insanların hayatlarının tamamını gördüğümüzü sanmamızdır. Oysa sosyal medya bir hayatın tamamı değil, seçilmiş birkaç saniyesidir. İnsanlar genellikle ağladıkları anları paylaşmaz. Tartışmalarını göstermez. Maddi sıkıntılarını anlatmaz. Uykusuz gecelerini yayınlamaz. Kırgınlıklarını, yalnızlıklarını ve korkularını fotoğraf karelerine sığdırmaz. Çünkü sosyal medya çoğu zaman yaşanan hayatı değil, gösterilmek istenen hayatı sergiler. Bir fotoğraf birkaç saniyeyi gösterir; bir insanın hikâyesini değil.

Düşünün... Bir çift sürekli birlikte fotoğraf paylaşıyor olabilir. Her gönderinin altında sevgi dolu cümleler yazıyor olabilirler. Dışarıdan bakıldığında örnek bir ilişki gibi görünürler. Ancak aynı çiftin evin kapısı kapandığında birbirleriyle konuşmadığını, aylarca süren sorunlarla mücadele ettiğini ya da sadece insanlara mutlu görünmek için aynı karede yer aldığını kim bilebilir? Çünkü ilişkilerin kalitesi fotoğraf sayısıyla değil, görünmeyen anlarla ölçülür. Gösterilen mutluluk ile hissedilen mutluluk arasında bazen koca bir hayat vardır. Benzer şekilde sürekli başarı hikâyeleri paylaşan insanların da görünmeyen mücadeleleri vardır. Herkes terfisini paylaşır ama reddedildiği iş başvurularını paylaşmaz. Herkes aldığı ödülü gösterir ama başarısız olduğu sınavları anlatmaz. Herkes zirveyi gösterir ama oraya çıkarken düştüğü çukurları gizler. Bu yüzden sosyal medya bazen insanlara hayatın sadece kazananlardan oluştuğu hissini verir. Oysa gerçek hayat denemelerle, hatalarla, vazgeçişlerle ve yeniden başlamalarla doludur. Herkes zirveyi gösterir, çok az insan tırmanırken düştüğü yerleri anlatır. Özellikle son yıllarda insanların ruh sağlığı üzerinde sosyal medyanın etkileri daha belirgin hale geldi. Çünkü insanlar artık kendi hayatlarını yaşamak yerine başkalarının hayatlarıyla kıyaslamaya başladı. Bir başkasının tatiline bakıp kendi evini küçümseyenler, başkasının arabasına bakıp sahip olduklarını değersiz görenler, başkasının ilişkisinden etkilenip kendi mutluluğunu sorgulayanlar çoğaldı. Oysa karşılaştırılan şeyler çoğu zaman iki gerçek hayat değil; bir gerçek hayat ile özenle hazırlanmış bir vitrin arasındaki farktır. Karşılaştırılan şey çoğu zaman iki hayat değil; bir hayat ile bir vitrin arasındaki farktır. Bugün birçok insan yüzlerce takipçisi olmasına rağmen yalnız hissediyor. Binlerce beğeni almasına rağmen değer görmediğini düşünüyor. Kalabalıkların içinde olmasına rağmen kendini anlaşılmamış hissediyor. Çünkü dijital dünyada görünür olmak, gerçek hayatta görülmek anlamına gelmiyor. İnsan bazen en çok alkışlandığı yerde en büyük yalnızlığı yaşayabiliyor. Dijital kalabalıklar, gerçek yalnızlıkları gizleyebilir.

Bir kafeye gittiğimizde bunu sık sık gözlemleyebiliyoruz. Aynı masada oturan insanlar birbirleriyle konuşmak yerine telefon ekranlarına bakıyor. Bir yemeğin tadına varmadan önce fotoğrafı çekiliyor. Bir manzaranın keyfi çıkarılmadan önce paylaşımı hazırlanıyor. Sanki yaşamak için değil, paylaşmak için yaşıyoruz. Oysa anın değeri, kaç kişinin gördüğüyle değil, onu ne kadar hissettiğimizle ölçülür. Hayat paylaşmak için değil, yaşamak için vardır.Sosyal medyanın kendisi kötü değildir. İnsanları bir araya getirebilir, bilgi paylaşımını kolaylaştırabilir, uzakları yakın edebilir. Ancak sorun, sanal dünyanın zamanla gerçek hayatın önüne geçmesidir. Sorun, insanların kendilerini oldukları gibi değil olmak istedikleri gibi göstermeye başlamasıdır. Sorun, başkalarının onayını kendi mutluluğumuzun ölçüsü haline getirmemizdir. Görünmek ile gerçekten var olmak aynı şey değildir. En dikkat çekici noktalardan biri de insanların artık mutsuz olduklarında bile mutlu görünmek zorunda hissetmeleridir. Çünkü sosyal medya sürekli bir performans alanına dönüşmüştür. İnsanlar üzgün olduklarında bile gülümseyen fotoğraflar paylaşabiliyor. İçleri kırıkken güçlü görünmeye çalışabiliyor. Yorulduklarında bile enerjik görünmek zorunda hissedebiliyor. Çünkü modern dünyanın görünmeyen baskısı şunu söylüyor: “Herkes mutlu görünüyorsa sen de mutlu görünmelisin. ”İnsan bazen en çok "iyiyim" dediği zamanlarda iyi değildir. Ancak hayat böyle bir yer değil. İnsan bazen üzülür. Bazen yorulur. Bazen başarısız olur. Bazen yalnız hisseder. Bazen kaybeder. Bunlar hayatın kusurları değil, hayatın kendisidir. Sürekli mutlu olmak nasıl mümkün değilse sürekli güçlü görünmek de mümkün değildir. Gerçek insan olmanın içinde kırılmak da vardır, yeniden ayağa kalkmak da. Belki de bu yüzden son yıllarda insanlar samimiyete daha çok değer vermeye başladı. Kusursuz hayat hikâyelerinden çok gerçek yaşam öykülerine ilgi duyuyorlar. Çünkü herkes biliyor ki hiçbir hayat fotoğraflarda göründüğü kadar mükemmel değil. Her evin içinde bilinmeyen mücadeleler, her yüzün arkasında anlatılmayan hikâyeler, her gülümsemenin ardında görünmeyen yükler olabilir. Kusursuz görünen hayatlar yoktur; kusurlarını gizleyen hayatlar vardır. Bu nedenle sosyal medyada gördüğümüz hayatlara bakarken kendimize bir şeyi hatırlatmamız gerekiyor: Hiç kimsenin hayatı birkaç kare fotoğraftan ibaret değildir. Her insanın görünmeyen savaşları vardır. Herkesin sessizce taşıdığı yükler vardır. Mutlu görünen insanlar bazen en büyük yalnızlıkları yaşayabilir. Güçlü görünen insanlar bazen en çok desteğe ihtiyaç duyan kişiler olabilir. Sürekli gülümseyen insanlar bazen geceleri gözyaşlarıyla uyuyabilir. Bir insanın yükünü, profil sayfasına bakarak anlayamazsınız.

Belki de artık birbirimize ekranlardan değil, kalplerden bakmayı öğrenmeliyiz. İnsanları paylaşımlarıyla değil, davranışlarıyla değerlendirmeliyiz. Beğeni sayılarının değil, gerçek dostlukların değerini anlamalıyız. Çünkü hayat, filtrelerin arkasında değil; yaşanan anların içinde saklıdır. Gerçek mutluluk da gösterilene değil, hissedilene aittir. Mutluluk kanıtlanmak zorunda değildir. Ve unutmayalım; sosyal medyada herkesin hayatı kusursuz görünebilir. Ama gerçek hayat, kusurlarımızla, mücadelelerimizle, yaralarımızla ve tüm gerçekliğiyle yaşadığımız yerdir. İnsanları mutlu gösteren şey bazen bir fotoğraf olabilir. İnsanları gerçekten mutlu eden şey ise çoğu zaman paylaşılmayan, sessiz ve görünmeyen anlardır.

Belki de artık birbirimizin paylaşımlarına değil, hâllerine bakmayı öğrenmeliyiz. Çünkü insanı anlatan şey yüklediği fotoğraflar değil, sessizce taşıdığı hayattır, Bence…

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere sevgiyle kıymetli okurlarım 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ YAZAR

Her ne kadar Gazetecilik mesleğim olsada, ben geçmişte Devlet memuruydum, 25 yıl bir kamu kuruluşunda memur olarak çalışıp emekli oldum işte konuya burdan girmek istiyorum. Eskiden Devlet memurluğunda bir yönetmelik vardı; erkekler için hergün sakal tıraşı, takım elbiseli ve kravatlı olmak. İşte bu sakal tıraşı mecburiyeti farkında olmadan iyi bir alışkanlık getirmişti bana, eşim dahil hiç kimse hayatım boyunca beni sakallı görmemiştir bu alışkanlığım emekliliğimde de devam ediyor, her sabah güne sakal tıraşımı olduktan sonra başlarım. 

1900 lü yılların başlarına kadar tıraş olmak oldukça güç bir işti, tıraş olmadan önce usturanın bilenmesi gerekiyordu. Tıraş olmak için usturaya alternatif bir araç geliştirmek üzere pek çok çalışma yapılmış olsa da bunlardan başarılı sonuçlar alınamamıştı ta ki King Camp Gillette Jilet’i icat edene kadar. Bu sayede yüzlerce yıldır devam eden tıraş olma alışkanlıklarında köklü bir değişime imza attı. Çelik şerit ve pirinç parçaları üzerinde çalışırken jileti icat etti ve geliştirdiği tıraş makinesi sayesinde tıraş olmayı kolaylaştırdı. Bu erkekler için yüzyılın icadıydı. 

1903 yılında tek kullanımlık jiletle birlikte satışına başladığı tıraş makineleri, yeni bir ürün olmanın ötesinde yeni bir tıraş şeklinin habercisiydi. Kısa sürede jilet ve tıraş makineleri, kişisel bakımına özen gösterenlerin günlük hayatının bir parçası haline geldi. Aradan geçen bunca zaman sonra bile jilet, King Camp Gillette‘in adıyla anılmaktaydı iyi de Jilete adını veren bu kişi kimdi derseniz? 

King Camp Gillette, 5 Ocak 1855 tarihinde soğuk bir kış günü, ABD’nin Wisconsin eyaletine bağlı Fond du Lac’ta üç çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası posta müdürüydü aynı zamanda yerel bir gazetede Editörlük yapıyordu. Annesi ise disiplini seven bir ev kadınıydı. Aile ortamı içinde küçük King, zamanı verimli şekilde kullanmayı erken yaşlardan itibaren öğrendi, orta gelirli Gillette ailesi için hayat pek çok fırsatla doluydu. Bu fırsatları iyi kullanmak için zaman planlaması önemliydi küçük King‘i bu düşünceyle yetiştiren annesi ve babası, çocuklarının iyi bir eğitim alması için Illinois’e yerleşmeye karar verdiler o zamanlar Fond du Lac’a yaklaşık 400 km. güney de kalan Illinois bölgesi daha iyi imkanlara sahipti. 

Babası King‘in ileride ticarete atılmasını ve başarılı bir iş insanı olmasını istiyordu. Kendisi de bir süre ticaretle uğraşmış fakat başarılı olamamıştı. Yerleştikleri Illinois , Fond du Lac’a göre daha büyük bir yerdi ve ticaret için daha geniş imkanlar mevcuttu. 1871 yılının Ekim ayında gerçekleşen büyük Chicago yangını, Gillette ailesinin tüm maddi varlıklarını kaybetmesine sebep oldu, Chicago yangınından sonra çaresiz kalan Gillette ailesi mecburen New York’a taşındı. 

New York’a yerleşen Gillette ailesi yeni bir hayat kurmaya çalışırken ellerindeki maddi imkanlar kısıtlıydı. Bu nedenle King Camp Gillette eğitimini sürdürmek yerine ticaret alanında devam etmeye karar verdi. Farklı sektörlerde satış işleriyle uğraştı, bolca seyahat etti. Birkaç yıl içinde King Camp Gillette, seyyar satış alanında çok önemli deneyimler kazandı. Boş zamanlarında ise satışını yaptığı ürünleri inceliyor, ürünlerini nasıl geliştirilebileceğine dair çizimler yapıyordu. King Camp Gillette‘e göre bir ürünün satışında başarı elde etmenin yolu o ürünü çok iyi tanımak ve ne işe yaradığını çok iyi bilmekten geçiyordu. Ürünleri tanımak ise daha iyisini yapmaya çalışmak konusunda onu motive ediyordu. Böylelikle King Camp Gillette seyyar satıcılıktan mucitliğe doğru ilerlemeye başladı. 

King Camp Gillette‘in icat tutkusu aslında Illinois’te geçen çocukluk yıllarında ilk işaretlerini vermeye başlamıştı. Evde annesinin yaptığı ev işlerini kolaylaştırmak için basit birtakım pratik çözümler geliştiriyor, mutfak eşyalarını verimli şekilde kullanmak için yeni çözümler buluyordu. Hırdavatçı dükkanında çıraklık yaparken işi gereği pek çok araç ve gereci tanımak durumunda kalmıştı. New York yıllarında King Camp Gillette, o güne kadar edindiği bilgi ve deneyimleri ticari anlamda da kullanmaya başladı. Ürünleri tanımanın getirdiği özgüven satış başarısını arttırırken, satışlardan elde ettiği başarı yeni ürünler geliştirmeye dönük doğal bir motivasyon yarattı. Kendisinin aynı zamanda da tamircilik yönü vardı. Ürünlerde oluşan sorunları kolayca çözmesini sağlayan bu yönü, ürünlerde kusurlu noktaları tespit etmesini kolaylaştırmıştı. 

Gillette‘in en önemli meraklarından biri de kitap okumaktı. Kendisini geliştirmesini sağlayacak kitapları buluyor, boş zamanlarında yeni icatlar üzerinde düşünüyordu. Bu süreçte en çok telefonun ve ampulün icadı King Camp Gillette‘in icatlara olan merakını daha da arttırdı. 

1890 yılında King Camp Gillette, Ohiolu bir petrol tüccarının kızı Atlanta Ella Gaines ile evlendi.

1895 yılında ise hayatını değiştirecek bir fikir geliştirdi. Tarihin en eski zamanlarından beri erkekler tıraş oluyordu fakat tıraş olmalarını kolaylaştıran etkin bir çözüm hâlâ bulunamamıştı. Binlerce yıl öncesinin mağara insanlarının kullandığı yöntemler esas itibariyle neredeyse hiç değişmeden kullanılıyordu. Sakalları kesmek için kullanılan kesici cisimler zaman içinde değişmişti ancak yöntem neredeyse hiç değişmemişti. Antik Mısır ve Roma’da altın ve bakır usturalar, 18. yüzyılda ise İngiltere’de ilk çelik kenarlı tıraş bıçağı kullanılmıştı. 

Tıraş olmayı kolaylaştırmak için sayısız çalışma yapılsa da öteden beri kullanılan düz kenarlı tıraş bıçaklarında henüz istenilen iyileştirme sağlanamamıştı. Günlerden bir gün ayna karşısında tıraş olurken tek kullanımlık tıraş bıçağı olsa tıraş işlerinin ne kadar kolaylaşacağını düşündü. Tıraş olurken ustura bilemek ve diğer işlemler bu sayede tarihe karışabilirdi, bu da zamandan da tasarruf edilebilirdi.  

Bu amaç doğrultusunda King Camp Gillette, çelik şerit ve pirinç parçaları üzerinde çalışmalara başladı. Kullandığı eğe ve mengene sayesinde çelik şeritleri kolayca işleyebiliyordu. Geliştireceği tıraş bıçağı, içinde kullanılacak özel bir kesici sayesinde hem tıraş işlemini kolaylaştırabilir hem de ustura bileme zahmetinden kurtarabilirdi. İlk olarak zihninde tasarladığı tıraş bıçağının tutuş özellikleri el hareketlerine kolay uyum sağlamalıydı. 1899 yılına gelindiğinde King Camp Gillette, tıraş bıçağının ilk prototipini üretmeyi başardı. Tıraş bıçağının kesici kısmını ince çelikten üretti ve sakalları güzelce kesti. Ürünün patentini alarak kişisel bakım alanında çok önemli bir buluşa imza attı. Fakat ne var ki, bu ürünlerin seri üretimini yapıp satışını gerçekleştirmek için gerekli sermayeye sahip değildi. Çeliğin yeterli derecede inceltilmesi ve keskin hale getirilmesi çok güçtü. Ürünün aynı zamanda da sağlam olması gerekiyordu. Bu dönemde William Emery Nickerson ile tanışması, gerekli kaynakları bulmasını sağladı. İşte bu tek kullanımlık jilet sayesinde yüzlerce yıllık tıraş şekli değişmeye başladı.

1901 yılında King Camp Gillette, William Emery Nickerson ortaklığıyla “Gillette Safety Razor Company”‘yi kurdu ve tıraş bıçaklarının seri üretimine başladı. Jiletin icadı hem tıraşta kullanılacak basit ve etkili bir ürünün ortaya çıkmasını sağlamış hem de sakal kesmeyi kolaylaştıran bir makine fikrini açığa çıkarmıştı. O güne kadar sakal kesiminde en sık kullanılan araç usturaydı. Tıraş olmak için usturaya alternatif bir araç geliştirmek üzere pek çok çalışma yapılmış olsa da bunların hiçbiri başarılı sonuçlar vermedi. Jiletin icadı tıraş makinesini geliştirme konusunda önemli bir milattı. Çünkü jilet ele alındığında yaralanmaya yol açabiliyor, bu da jilet kullanımını güvenli hale getirmeyi gerektiriyordu. Şirketin isminde geçen “Safety” sözcüğü bu bağlamda özellikle seçilmişti. Ürünler için yapılan reklamlarda jiletle birlikte satılan tıraş makinelerinin güvenlik konusunda etkin çözümler sunduğunun altı çiziliyordu. Ancak yine de jiletler tıraş makinesinden daha çok ilgi gördü. 

1900’lerin başlarında jiletin icadı kişisel bakım sektöründe hızlı bir büyüme ivmesinin fitilini ateşledi. Bu büyümede en önemli pay doğal olarak Gillette Safety Razor Company‘ye aitti. Sadece 2 yıl içinde satışı yapılan tıraş makinelerinin sayısı 90 bini aşarken, jiletlerin sayısı 12 milyon geçti. Tek kullanımlık tıraş bıçakları hemen tüm meslek gruplarından kullanıcılara hitap ediyor, tıraş olmalarını kolaylaştırıyordu. Jilet fiyatı halkın alım gücüne uygundu ve bu da ürünlerin geniş kitlelere ulaşmasını sağlıyordu. Dahası, ürünlerde yer alan fotoğrafı sayesinde King Camp Gillette dünyanın en tanınan mucitlerinden biri haline geldi. Tıraş olmak için tıraş makinesi ve jilet alan herkes, bu icadın sahibini görüyor ve tanıyordu. Ortalama tıraş süresi 20 dakikadan artık sadece 5 dakikaya inmişti. Tıraş bıçağının sunduğu tıraş deneyiminin cilde zarar vermediğinin de altı özenle çizildi. 

Ve siz beyler her sabah tıraş olurken, Gillette’i saygı ile anmayı unutmayın! 

Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın 

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Bazı ruhlar vardır, yaşadıkları döneme sığmazlar takvim yapraklarının arasına sıkışıp kalmazlar zamanın kıyısına vurmuş deniz kabukları gibidirler; hangi yüzyılda yaşarlarsa yaşasınlar sesleri başka çağlardan gelir yıllar geçtikçe daha da belirginleşirler.

Değerli Habercaddesi okurlarım, Aliye Berger’de bu ruha sahip olanlardan biriydi . Onun hikâyesi yalnızca bir sanatçının hikâyesi değildi aynı zamanda kaybetmenin, yeniden başlamanın, azmin, inadın, sevginin ve hayatı tekrar tekrar sonuna kadar yaşama savaşının hikâyesiydi.

Türk sanat tarihinde bazı isimler vardır eserlerinden önce hayatları konuşulur çünkü yaşamları başlı başına bir sanat eseridir. Aliye Berger’in hayatı da bence böyleydi eserlerinden daha çok konuşulmuştu. Aliye Berger sanıldığı gibi fırçanın ucundan değil, keskin cam kırıkları üzerinde yürüyerek sanatçı olmuştu.

Türkiye'nin ilk gravür sanatçısıydı sadece yurdumuzda değil dünyada da alanında önde gelen isimlerden biriydi, kendisini 52 yıl önce kaybettiğimiz sanatçının hüzünlü ancak başarılarla dolu hayatında geçtiği yolları gelin birlikte gezelim. 

Tanınmış bir ailenin kızı olarak 24 Aralık 1903'te Büyükada'da görkemli Kırmızı Köşk diye de bilinen Şakirpaşa Köşkü’nde dünyaya geldi. Hizmetçi ve dadılarının arasında büyüdü, geçmiş aylarda hayatını yazdığım Halikarnas Balıkçısı olarak bilinen Cevat Şakir Kabaağaçlı'nın ve ünlü ressam Fahrünnisa Zeyd'in kız kardeşiydi. 

Aliye Berger henüz 11 yaşındayken babasını kaybetmişti. Babasının ölümü ile ilgili detaylara girmek istemiyorum, abisi Cevat Şakir bir tartışma sırasında babası Kabaağaçlızade Mehmed Şakir Paşa'yı vurmuştu.

Babasının trajik ölümünün ardından annesi Giritli Sare İsmet Hanım kızlarının eğitimine büyük önem verdi. Aliye Berger İstanbul'da Harbiye’de bulunan İstanbul Radyosu’nun karşısında Notre Dame de Sion Fransız Lisesi'ne başladı, başarılı bir eğitim sonucu okulundan mezun olmuştu. O dönem sosyetesindeki geleneğe göre, her genç kız bir müzik aleti çalmayı öğrenirdi Şakir Paşa' nın üçüncü kızı, Fahrünnisa hanım, “İnas Senayi-i Nefisesi” Günümüzdeki adı ile Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’ne devam ederek ressam olmuştu.

Alienin son kızı olan Aliyenin müzik dalında eğitim alması için , İstanbul'a yaşayan ünlü Macar virtüözü Karl Berger'e gönderilmesi ailesi tarafından uygun görüldü. Keman dersleri almaya başlayan Aliye, kısa bir süre sonra hocasına aşık olmuştu. Hocası Karl Berger, canayakın, oldukça çapkın, yakışıklı bir erkekti. Aliye ablaları, Hakkiye ve Ayşe , küçük kardeşlerinin Karl Berger’e olan duygularını sezerek, onu dikkatli olması konusunda uyarmışlardı ama Aliye bu uyarıları hiç ciddiye almadı "Berger benimle evlenecek!" dedi.

İstanbul' un değişik semtlerinde değişik sevgililerle gününü gün eden müzik hocası gün geçtikçe Aliye' den uzaklaştı hatta bahane olarak müziğe yeteneği olmadığını ileri sürerek derslere son verdi. 

Kadın gururu diye birşey vardır, bir kadın erkek tarafından reddedilmeyi asla gururuna yediremezdi, bu olay üzerine hırçınlığı ve asabiyeti artan Aliye, Karl Berger’i tehdit etmişti. Bu tehdit karşısında korkan Karl Berger, İstanbul' u terk etmeye hazırlanıyordu. İşyerini boşalttı ve geceleri ders verdiği öğrencilerinden birinin evinde kalmaya başladı. Şiddetli kıskançlık insana neler yaptırmaz ki!... Aliye’de kıskançlıktan gözü dönmüş bir haldeydi, intikamından asla vazgeçmedi. Karl’ın kaldığı evi saptayan Aliye, aşkının da verdiği taşkınlık ile kendisine rakip olarak gördüğü kadını öldürmeyi planladı.  

Bir gece, eniştesinin tabancasını alarak, Büyükada’dan motora bindi. İstikamet Üsküdar’dı Madam Onnig ile Karl Berger arasında olan hoca öğrenci ilişkisini aşk ilişkisi sanan Aliye kıskanclığın verdiği asabiyet ve aşkının dürtüsüyle, Karl Berger' in kaldığı Üsküdar'da Tophanelioğlu yokuşunda 34 numaralı evin kapısına dayandı. Kapıyı çaldı, kapıyı hizmetçi açmıştı ama o hizmetçiyi Madam Onnig sanarak ateş etti ve onu yaraladı. Karl Berger bu olay esnasında evdeydi ama bir rivayete göre de silah sesini duyunca alt kattan kaçarak hayatını kurtarmıştı. 

Sonuç olarak Aliye Şakir, Sultanahmet’teki o zamanın İstanbul Adliyesi’nde yargılandı ve otuzbeş gün hapis cezasına çarptırıldı. Doktor raporlarına göre bu suç asabiyetle işlenmiş ve suçlu da tanınmış bir aileye mensup olduğundan, aynı zamanda da böyle bir suçu tekrar işlemeyeceğine kanaat getirildiğinden, cezanın ertelenmesine karar verilmişti. Bu olay o yıllarda gazetelerde manşetlere taşındı ama fazla ilgi görmediğinden unutuldu gitti. 

Stocholm Sendromu’mudur acaba bilemem de, bildiğim bu olaydan sonra Aliyenin Karl Berger ile beraberliği 23 yıl sürdü. Karl Berger' in ölümünden 7 ay önce, resmi nikah kıymışlardı. Bu ölümsüz aşk fazla sürmedi 1947 yılında Karl Berger Büyükada iskelesinden kalkmak üzere olan vapura yetişmek için iskele üstünde koşarken, kalp krizi geçirdi ve hayatını orada kaybetti. Aliye Berger, perişan olmuştu, hıçkırıklar içinde, eşini Büyükada'nın tepesindeki Müslüman mezarlığında yatan babası Şakir Paşa'nın yanına gömdürdü. 

Öldüğü güne kadar kimse Karl Berger' in Müslümanlığı kabul ettiği ve ismini değiştirdiğini bilmiyordu. Aliye Berger' in Cumhuriyet Gazetesi’ne verdiği ilan ile öğrenilmiş oldu. 17 Eylül 1947 tarihli Cumhuriyet Gazetesi'nde şöyle yazıyordu:

"Ömer Baki-Karl Berger' in vefatı şehrimizin sanat muhitinde teessürle karşılanmıştır. Memleketimizin çok iyi tanıdığı keman üstadı, Şakir Paşa'nın damadı ve Bayan Aliye'nin eşi Ömer Baki'nin (Karl Berger) cenazesi bugün öğle namazından sonra Büyükada Mezarlığı’na defnedilecektir."

Aliye Berger genç yaşında dul kalmıştı, acısı dayanılmazdı. Karl Berger' in ölümünden sonra, ona olan şiddetli aşkını gravüre adayarak haklı bir üne kavuştu. Karl Berger' in acısına dayanamadığını gören ablası Fahrünnisa'nın onu alarak Avrupa'ya götürmesiyle gravür macerası başlar.

1935-1939 yılları arasında Paris'te ablası Fahrünnisa Zeyd'in konuğu olarak sanat hareketlerini izleyen Aliye, Londra'da üç yıl süreyle John Buckland Wright'ın atölyesinde gravür tekniği üstüne yoğun çalışmalar yaptı. Bu çalışmalarında Berger eşine olan aşkını ve üzüntüsünü eserlerine yansıttı. 1951'de 140 parça gravürle ilk sergisini İstanbul' da Fransız Konsolosluğu’nda açtı fakat bu meslekteki çabasının ödülünü 1954 yılında aldı. Yapı Kredi Bankası 'nın Uluslararası Yarışması' nda birincilik ödülü Aliye Berger' e verildi. İstanbul'a döndüğü yıllarda, Bedri Rahmi Eyüboğlu ve Ahmet Hamdi Tanpınar'ın da yaşadığı Narmanlı Han'a yerleşti.

İnsan bazen düşünüyor: Eğer hayat bir vitray olsaydı, Aliye Berger’in payına düşen renkler hangi tonlardan oluşurdu?

Belki biraz siyah.

Belki biraz kül rengi. 

Yaşamının son dönemlerinde Akciğer hastalığı ile mücadele eden sanatçı, 10 Ağustos 1974'te 70 yaşında iken, Büyükada'daki doğduğu evinde aramızdan ayrıldı ve burada bulunan aile mezarlığına defnedildi. 

Aliye Berger'in adı geçtiğinde aklıma hep bir deniz feneri gelir.

Çünkü deniz fenerleri gemileri kıyıya çağırmaz; yalnızca karanlıkta bir ışık yakarlar.

Gitmek isteyen gider.

Görmek isteyen görür.

Berger'in sanatı da böyledir.

Bağırmaz.

Çağırmaz.

Kendini anlatmak için çırpınmaz.

Sessizce durur ve ışığını yakar, görmek isteyen o ışığa doğru yürür. 

Işıklarda uyu güzel insan, Türk gravür sanatı seni asla unutmayacak.

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Rahmetli Ahu Tuğba ile yıllar boyunca birçok kez röportaj yapma fırsatı buldum. Her buluşmamızda aynı samimiyeti, aynı içtenliği gördüm. Kamera önündeki güçlü kadınla kamera arkasındaki Ahu Tuğba arasında hiçbir fark yoktu. Ne hissediyorsa onu söyler, kimseye yaranmaya çalışmazdı. Belki de onu bu kadar özel yapan buydu. Son röportajını da benimle gerçekleştirmişti. O dönem Amerika Birleşik Devletleri'nde yaşıyordu. Telefonun diğer ucundaki sesi hala kulaklarımda. Hayata dair umutları vardı, kızıyla ilgili hayalleri vardı. Konuşurken en çok Anjelik'ten bahsederdi. Çünkü onun dünyasının merkezi kızıydı.

Ahu Tuğba'nın Amerika'ya gitmesinin en büyük nedeni de buydu zaten. Kızının iyi eğitim almasını, iyi okullarda okumasını, güvenli ve güzel bir geleceğe sahip olmasını istiyordu. Kendi hayatında ne yaşamış olursa olsun, Anjelik'in aynı zorlukları yaşamaması için mücadele etti. İşte annelik tam da buydu. Sessiz fedakârlık... Karşılık beklemeden verilen ömür... Program boyunca Anjelik'i izlerken zaman zaman Ahu Tuğba'yı gördüm. Aynı bakışlar... Aynı duruş... Aynı yürek... Her sorunun ardından sesi titredi. Cümleleri yarım kaldı. Gözleri doldu. Boğazına düğümlenen kelimelerin arasından sadece tek bir cümle çıkıyordu ‘Habib abi, annemi çok özledim...’ İnsan bazen uzun uzun konuşamaz. Çünkü özlem kelimelerden daha ağırdır. Anjelik'in yaşadığı da tam olarak buydu. İki yıl geçmişti ama onun için zaman durmuş gibiydi. Annesiz geçen her gün, eksik kalan bir hayatın devamıydı.

Ben Anjelik'i yıllardır tanıyorum. Onu annesine çok benzetirim. Dobra, içten, gösterişten uzak ve tertemiz bir kalbe sahip. Bu yüzden program boyunca sadece bir konuğu değil, annesinin hasretiyle ayakta kalmaya çalışan güçlü bir evladı gördüm. Anjelik, annesinin vefatından iki yıl sonra ilk kez bana konuştu. İçinde biriktirdiği acıları, kırgınlıkları ve özlemi tüm samimiyetiyle anlattı. Röportaj yayınlandıktan sonra magazin dünyasında büyük yankı uyandırdı. Çünkü insanlar sadece bir haber izlemedi, bir evladın annesine duyduğu tarifsiz özlemi izledi. Hayatta bazı boşluklar asla dolmuyor. Anne sevgisi de onlardan biri. Aradan yıllar geçse de insanın içinde hep aynı sızı kalıyor. Bunu Anjelik'in gözlerinde bir kez daha gördüm.

Ahu Tuğba bugün aramızda olmayabilir. Ama geride bıraktığı sevgi, mücadele ve annelik örneği yaşamaya devam ediyor. Belki de bir insanın ardından bırakabileceği en büyük miras budur. Rabbim mekânını cennet eylesin. Geride kalanlara da sabır versin. Çünkü bazı özlemlerin ne ilacı vardır ne de zamanı...

Habib BABAR

Bazen kalabalığın ortasında yürürken insanın aklına eski İstanbul düşüyor. Dar sokaklar, ahşap evler, açık kapılar, kapı önlerinde edilen sohbetler… Bir de şimdi etrafımıza bakıyoruz; yüksek binalar, koşuşturan insanlar ve birbirine yabancılaşmış hayatlar…

Eskiden mahalleler sadece evlerin yan yana olduğu yerler değildi. Mahalle demek güven demekti, dayanışma demekti, paylaşmak demekti. Bir evde cenaze varsa bütün mahalle sessizleşir, bir evde düğün varsa herkes sevinci paylaşırdı. Yeni bir komşu taşındığında elinde bir tabak yemekle kapısı çalınır, "Hoş geldiniz" denirdi.

İstanbul'unda mahalle kültürü geçmişte bambaşkaydı. Çocuklar sokaklarda oynar, anneler pencerelerden seslenirdi. Akşam ezanıyla birlikte evlere dönülür, kapı önlerinde çaylar içilir, uzun sohbetler yapılırdı. Kimsenin kapısı yabancı değildi. Bir çocuk yaramazlık yaptığında onu sadece anne babası değil, bütün mahalle uyarırdı. Çünkü herkes birbirini tanır, birbirine sahip çıkardı.

Şimdi ise aynı apartmanda yıllarca oturan insanların birbirinin adını bilmediği bir dönemi yaşıyoruz. Asansörde göz göze gelmemek için telefonuna bakan insanlar olduk. Yan dairemizde hasta birinin olup olmadığını, alt katımızda yalnız yaşayan bir büyüğün bir ihtiyacı bulunup bulunmadığını çoğu zaman bilmiyoruz.

Peki, ne değişti?

Elbette hayat değişti. Şehir büyüdü, nüfus arttı, çalışma şartları ağırlaştı. Teknoloji baş döndürücü bir hızla hayatımıza girdi. Telefonlar, bilgisayarlar, sosyal medya… Hepsi hayatımızı kolaylaştırdı. Ancak bir şeyi de yavaş yavaş elimizden aldı: yüz yüze iletişimi.

Eskiden insanlar birbirlerine zaman ayırırdı. Şimdi ise aynı evin içinde bile herkes farklı bir ekrana bakıyor. Bayram ziyaretleri kısa mesajlara, dost sohbetleri birkaç emojili yazışmalara dönüştü. Bir komşunun kapısını çalmak yerine ona mesaj göndermeyi tercih eder olduk.

Belki de teknoloji sevgiyi azaltmadı; ama sevgiyi gösterme biçimimizi değiştirdi. Yine de hiçbir ekranın sıcak bir "Nasılsın komşum?" sorusunun yerini tutamadığı da bir gerçek.

İstanbul'un geçmişine baktığımızda, şehrin asıl zenginliğinin tarihi eserlerinde değil, insan ilişkilerinde saklı olduğunu görüyoruz. Bu şehri güzel yapan sadece camileri, sarayları, köprüleri değildi. İstanbul'u İstanbul yapan, insanların birbirine olan yakınlığıydı. Aynı simidi paylaşabilmek, bir bardak çayın etrafında dostluk kurabilmekti.

Bugün modern bir şehirde yaşıyoruz. Her şey daha hızlı, daha büyük ve daha gösterişli… Fakat galiba biraz daha yalnızız. Kalabalıklar içinde birbirimize değmeden yaşıyoruz.

Oysa unutulan iyi alışkanlıklarımızı yeniden hatırlamak zor değil. Bir komşunun kapısını çalmak, yaşlı bir büyüğün elini öpmek, bir çocuğun başını okşamak, bir dostu sebepsiz yere aramak… Belki de kaybettiğimizi düşündüğümüz sıcaklığı yeniden bulmanın yolu, bu küçük ama anlamlı davranışlardan geçiyor.

Çünkü şehirleri binalar değil, insanlar güzelleştirir. İnsanları da sahip oldukları iyi alışkanlıklar…

Belki bugün hepimizin yapması gereken şey, biraz durup geçmişe bakmak ve kendi kendimize şu soruyu sormaktır:

Teknoloji ilerledi, şehirler büyüdü, hayat hızlandı… Peki, biz birbirimize ne kadar yakın kaldık?

Sağlığınıza dikkat edin. Hoşça kalın…

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Birçok insan ilişki dendiğinde ilk olarak sevgiyi düşünür.

Beni seviyor mu?

Bana değer veriyor mu?

Beni kaybetmek ister mi?

Oysa yıllar içinde insanların ilişkilerde en çok sordukları sorunun yanlış soru olabileceğini fark ettim.

Çünkü bazı insanlar çok sevilir.

Ama hiç huzurlu değildir.

Bazıları sürekli ilgi görür.

Ama içleri rahat değildir.

Bazıları sevildiğinden emindir.

Ama yine de sürekli tetiktedir.

İşte burada insanın karşısına rahatsız edici bir gerçek çıkar:

Sevgi ile güven aynı şey değildir.

Bir insan sizi sevebilir.

Ama sizi sürekli belirsizliğin içinde bırakabilir.

Sizi özleyebilir.

Ama en çok ihtiyaç duyduğunuz anda ortadan kaybolabilir.

Size değer verdiğini söyleyebilir.

Ama kırıldığınızda savunmaya geçebilir.

Çünkü sevgi bir duygu olabilir.

Ama güven bir deneyimdir.

Ve insan duyduğu şeylere değil, tekrar tekrar yaşadığı şeylere inanır.

Belki de bu yüzden güven, bir ilişkinin en sessiz ihtiyacıdır

Varlığını pek fark etmeyiz.

Ama yokluğu her yere sızar.

Mesajın geç gelmesine.

Bir ses tonuna.

Bir bakışa.

Bir cümlenin altındaki anlama.

Ve zamanla insan ilişkiyi yaşamayı bırakır.

İlişkiyi analiz etmeye başlar.

Ne demek istedi?

Neden böyle yaptı?

Acaba değişti mi?

Acaba hâlâ aynı şeyi hissediyor mu?

İnsan sürekli düşünüyorsa, çoğu zaman kendini güvende hissetmiyordur.

Çünkü güvenin olduğu yerde zihin dinlenir.

Güvenin olmadığı yerde zihin nöbet tutar.

İlişkilerde birçok insanın gözden kaçırdığı şey budur.

Güven, sadakatin sonucu değildir.

Sadakat, güvenin görünen yüzlerinden biridir.

Asıl güven, karşındaki insanın davranışlarının seni sürekli tetikte bırakmamasıdır.

Bugün başka, yarın başka biri olmamasıdır.

Sana yakınlaştığında başka, uzaklaştığında başka biri olmamasıdır.

Çünkü insan kusursuz insanlara güvenmez.

Tutarlı insanlara güvenir.

Saygı da tam burada devreye girer.

Birçok kişi saygıyı nazik konuşmak sanır.

Oysa saygı, karşındaki insanın duygularını senin işine geldiği kadar değil, onun canını yaktığı kadar önemsemektir.

Öfkeliyken bile sınırı geçmemektir.

Haklıyken bile aşağılamamaktır.

Karşındaki insanın zayıf noktalarını öğrenip onları silah olarak kullanmamaktır.

Çünkü bir insanın karakteri, istediğini aldığı zaman değil; alamadığı zaman ortaya çıkar.

Sadakat ise çoğu kişinin düşündüğünden çok daha derin bir şeydir.

Sadakat yalnızca gitmemek değildir.

Sadakat, kalmaya karar verdiğin insanın güvenliğini korumaktır.

Odada yokken de.

Tartışırken de.

Öfkelenirken de.

Hayal kırıklığına uğradığında da.

Çünkü sadakat bir davranış değil, bir duruştur.

Ve belki de bütün sağlıklı ilişkilerin merkezinde aynı ihtiyaç vardır:

İnsan sevildiğini hissetmek ister.

Ama daha da önemlisi, sevildiği yerde korkmadan var olabilmek ister.

Çünkü insanın ruhu sürekli tetikte olduğu yerde açmaz.

Tıpkı bir çiçeğin sert rüzgârın ortasında açamaması gibi.

Yakınlık da ancak güvenli hissedilen yerde büyür.

Belki bu yüzden bir ilişkinin gerçek kalitesini anlamak için sorulması gereken soru:

“Beni seviyor mu?” değildir.

Asıl soru şudur:

“Onun yanındayken kendimi korumayı bırakabiliyor muyum?”

Çünkü insanın kalbi en çok sevildiği yerde değil…

Kendisi olmaktan korkmadığı yerde dinlenir.

Ve bazen bir ilişkinin size iyi gelip gelmediğini anlamanın en basit yolu budur:

Yanındayken içinizdeki nöbetçi uyuyabiliyor mu?

Yoksa hâlâ her gece kapıda bekliyor mu?

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Ancak hayat bazen en büyük alkışların ardından en ağır sessizlikleri de beraberinde getiriyor. Uzun süredir sağlık sorunlarıyla mücadele eden Ömer Danış'ın yaşadığı sıkıntılar, sevenlerini derinden üzüyor. İleri derecede diyabet hastalığıyla mücadele eden sanatçının, diz altındaki ayağını besleyen üç damarında tam tıkanıklık oluştuğu ve buna bağlı olarak kangren geliştiği açıklanmıştı. Geçtiğimiz aylarda yoğun bakımda tedavi gören sanatçının sağlık durumu uzun süre merak konusu olmuştu.

Şimdi ise yürek burkan başka bir tabloyla karşı karşıyayız.Tedavisini sürdürebilmek için ekonomik sıkıntılar yaşadığını dile getiren Ömer Danış'ın yayınladığı yardım çağrısı videosu, onu yıllardır seven herkesi derinden etkiledi. Bir zamanlar binlerce kişiye umut veren, sahnelerde alkış tufanları koparan bir sanatçının bugün tedavisi için destek istemek zorunda kalması, üzerinde düşünülmesi gereken acı bir gerçek olarak karşımızda duruyor.

Sanat dünyasında yıllarca emek vermiş insanların en zor günlerinde yalnız bırakılmaması gerektiğini bir kez daha görüyoruz. Çünkü sanatçı yalnızca sahnede alkışlandığında değil, en zor günlerinde de hatırlandığında gerçek anlamda değer görmüş olur. Bu süreçte duyarlılık gösteren isimlerden biri de Metin Şentürk oldu. Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşım ile Ömer Danış'a destek çağrısında bulunan Metin Şentürk, meslektaşını yalnız bırakmadı. Bu davranış, dostluğun ve vefanın hâlâ yaşadığını gösteren önemli bir örnek oldu.

Keşke bu çağrı daha fazla karşılık bulsa... Keşke yıllarca aynı sahneyi paylaşan, aynı kulislerde bulunan, aynı alkışı alan sanatçılar da benzer bir duyarlılık gösterebilse... Elbette herkesin maddi destek vermesi beklenemez. Ancak bir paylaşım yapmak, bir telefon açmak, geçmişte aynı mesleği paylaştığı arkadaşının sesini duyurmak bile bazen çok büyük bir anlam taşır. Vefa, sadece cenazelerde söylenen güzel sözlerden ibaret değildir. Vefa, insanlar hayattayken yanlarında olabilmektir. İhtiyaç duyduklarında el uzatabilmektir. En zor günlerinde ‘Yalnız değilsin’ diyebilmektir.

Toplum olarak sanatçılarımızı çoğu zaman eserleriyle hatırlıyoruz. Oysa onların da sağlık sorunları yaşayan, ekonomik zorluklarla mücadele eden insanlar olduğunu unutmamak gerekiyor. Yıllarca milyonlara moral veren insanların bugün moral bekliyor olması, hepimize önemli bir mesaj veriyor. Ömer Danış'ın yaşadığı bu süreç, aslında sadece bir sanatçının hikayesi değil, emek veren insanların zamanla nasıl unutulabildiğinin de acı bir göstergesi. Dileğimiz, Ömer Danış'ın en kısa sürede gerekli tedaviye kavuşması, sağlığına yeniden kavuşarak sevenlerinin karşısına çıkmasıdır. Aynı zamanda bu süreç, sanat camiasında dayanışmanın ve vefanın yeniden güçlenmesine de vesile olur.

Çünkü alkışlar bir gün diner... Şöhret zamanla azalabilir... Ama insanlık, dostluk ve vefa hiçbir zaman kaybolmamalıdır.

Şehnaz DİLAN

Bazı eşyalar vardır; işlevlerini çoktan aşmış, kendi hikâyelerini yazmaya başlamışlardır. Bir kol saati yalnızca zamanı göstermez, parmağa takılan bir yüzük, boyna takılan bir kolye yalnızca bir takı değildir onlarında bir geçmişi bir hatırası vardır ve bazı çantalar vardır ki omuza asılmakla kalmaz nesiller boyunca taşınır. 

Sizlere anlatacağım Hermes çantaları da bence tam olarak böyledir.

Bugün Newyork’ta , Tokyo’da ya da Paris’in Şanzelize Bulvarı’nda kısaca dünyanın dört bir yanında vitrinlerin önünde hayranlıkla bakılan, Satın almak için aylarca beklemek gerekse bile mutlaka bu çantaya sahip olmak isteyen insanların imrenerek izlediği Hermes çantalarının hikâyesi aslında bir moda masalından çok daha fazlasıdır. Siz değerli Habercaddesi okurlarıma anlatacağım bu hikâye, bir markanın değil; emeğin, ustalığın, zamanın ve insan ruhunun hikâyesidir.

Bugün soyadını bir kalite olarak tarihe yazdıran Thierry Hermès, 1801 yılında Almanya'nın Krefeld kentinde dünyaya geldi. Bugünlere geleceğini tahmin bile edemezdi çünkü o ne servetin ne de şöhretin hayalini kuruyordu. Hermes’in dünyası daha gerçekçiydi deri kokusu el emeği ve kusursuz işçilik hepsi buydu. Gençliğinde yaşadığı zorluklar, Avrupa'nın çalkantılı yılları ve ailesini kaybetmenin verdiği derin acıları karakterini şekillendiren görünmez çekiç darbeleri oldu.

1837 yılında Paris'te küçük bir koşum ve eyer atölyesi açtığında kimse bu mütevazı dükkânın iki yüzyıl sonra bir efsaneye dönüşeceğini hayal bile edemiyordu. O dönemde at arabaları hayatın merkezindeydi Aristokratlar, devlet adamları ve zengin tüccarlar seyahatlerini atlarla gerçekleştiriyordu. Thierry Hermès ise onların yolculuklarını daha güvenli daha konforlu ve daha zarif hâle getirmek için çalışıyordu. O günlerde yaptığı işin, gün gelecek dünyanın en prestijli moda evlerinden birinin temelini oluşturacağını düşündüm de kendisi bile tahmin edememiştir. 

Zaman değişti artık at arabalarının yerini otomobiller aldı ancak Hermes zamana ayak uydurup değişmek yerine dönüşmeyi seçti. Deri işçiliğindeki ustalığını koruyarak yeni ürünler üretmeye başladı. Valizler, aksesuarlar ve sonunda bugün efsane olarak kabul edilen, sahip olmak için çok yüksek paralara alınan hatta almak için günlerce, haftalarca sıra beklemek pahasına bir marka oluştu. 

Tüm bunların yanı sıra Hermes çantalarını özel kılan yalnızca kullanılan deri ya da kusursuz dikişler değil elbette bence asıl değer, her bir parçanın arkasındaki görünmeyen hikâyededir.

Herbir Hermes çantası tek bir ustanın elinden çıkar, kesiminden son dikişine kadar aynı el tarafından şekillendirilir. Bu nedenle her çanta, üretim bandından çıkan bir ürün değil; başkaca eşi olmayan, küçük bir sanat eseridir.

Günümüzde bir efsane olarak kabul edilen bu ünlü markanın tarihindeki en unutulmaz dönüm noktalarından biri ise 1950'lerde yaşandı. O dönem Hollywood'un ve dünyanın gözdesi olan Grace Kelly, bir Hermes çantasını paparazzilerden saklanmak için yüzüne tutarken görüntülendi, fotoğraf kısa sürede tüm dünyaya yayıldı, çanta bir anda yalnızca çanta ürünü olmaktan çıktı ve zarafetin sembolü haline geldi. Daha sonra çantanın bu modelinin adı firma tarafından “Kelly" olarak değiştirildi günümüzdeki “Kelly” modeli buradan doğdu. 

Yıllar sonra başka bir tesadüf başka bir efsaneyi doğurdu. 60'lar ve 70'lerin sinema ve müzik dünyasına damgasını vuran, "İngilizlerin en Fransızı" olarak bilinen ikonik İngiliz-Fransız şarkıcı, oyuncu Jane Birkin, 1980'lerin başında bir uçak yolculuğunda Hermes'in yöneticisi Jean-Louis Dumas ile yan yana oturdu. Jane Birkin, günlük hayatında kullanabileceği kadar büyük ve şık bir çanta bulamamaktan yakındı. Çok araştırmama rağmen kesin kaynağını bulamadım onun için bir rivayete göre diyeceğim bir kâğıt üzerine çizilen taslak, yıllar sonra dünyanın en çok arzulanan çantalarından biri olacak adı da “Birkin" modeline dönüşecekti.

Bugün Hermes modellerinin Birkin ve Kelly çantaları yalnızca lüks tüketim ürünleri olarak görülmüyor, kimileri için bir yatırım aracı, kimileri için bir aile mirası, kimileri için ise ulaşılması güç bir hayal.

Ancak Hermès'in asıl başarısı da burada yatıyor. 

Modern dünyada her şey hızla tüketiliyor telefonlarımız birkaç yılda eskiyor, trendler birkaç ay içinde unutuluyor, sosyal medya akışları saniyeler içinde değişiyor fakat Hermès'in temsil ettiği şey bu hızla değişen dünyanın tam karşısında dimdik ayakta durmak.

Bu nedenle Hermès'in hikâyesi deri ve dikişten ibaret değildir. 

O hikâye insanlığın kaybetmeye başladığı sabrın hikâyesidir, el emeğinin değerinin hikâyesidir, kalıcılığın, sadeliğin ve zarafetin hikâyesidir.

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Sette herkes ona büyük saygı duyardı. Çünkü o, yılların verdiği tecrübeye rağmen hiçbir zaman kibirli olmadı. Genç oyunculara yol gösteren, ekip arkadaşlarına değer veren, herkesle aynı sofraya oturan, işini büyük bir ciddiyetle yapan gerçek bir ustaydı. Bir sahneye hazırlanırken gösterdiği titizlik, rolüne duyduğu saygı ve seyircisine verdiği değer her zaman örnek olmuştur. Kadir İnanır'ın kamera karşısındaki duruşu bambaşkaydı. Tek bir bakışıyla sayfalar dolusu duygu anlatabilen ender oyunculardandı. Konuşmadan hissettirebilen, sessizliği bile oyunculuğunun bir parçası haline getirebilen büyük bir yetenekti. Oynadığı her karakter yıllar geçse de hafızalarda yaşamaya devam edecek.

Yeşilçam'ın altın yıllarına damga vuran sayısız filmde iz bıraktı. Kimi zaman adaletin peşinden koşan cesur bir adamı, kimi zaman sevdiği uğruna her şeyi göze alan bir aşığı, kimi zaman da ezilen insanların sesi olan unutulmaz karakterleri canlandırdı. Halk onu hiçbir zaman yalnızca bir oyuncu olarak görmedi,samimiyeti ve doğallığıyla ailesinden biri gibi benimsedi. Onunla çalışırken en çok dikkatimi çeken şeylerden biri de mesleğine duyduğu sonsuz saygıydı. Kamera ‘Kayıt’ dediği anda bambaşka bir insana dönüşürdü. Sahne bitene kadar karakterinden hiç çıkmaz, her ayrıntıyı büyük bir özenle yaşardı. Böyle ustalar kolay yetişmiyor.

Bugün aramızdan ayrılmış olabilir ama geride bıraktığı eserler, filmler ve unutulmaz performanslar sayesinde Kadir İnanır hiçbir zaman unutulmayacak. Yeni nesiller onu izledikçe neden ‘Yeşilçam efsanesi’ olarak anıldığını daha iyi anlayacak. Kadir İnanır anlatılmakla bitmez. Onu tanıyan herkesin hafızasında ayrı bir anısı, ayrı bir izi vardır. Ben de onunla aynı seti paylaşmış olmanın gururunu ve mutluluğunu hayatım boyunca taşıyacağım. Böyle büyük bir sanatçıyı tanımış olmak benim için her zaman onur olarak kalacak.

Mekanın cennet olsun büyük usta... Türk sinemasına kattığın değerler, bıraktığın eserler ve milyonların kalbindeki yerin hiçbir zaman silinmeyecek. Seni daima saygı, sevgi ve özlemle anacağız.

Şehnaz DİLAN

Günümüz gençliği, hızlı değişen sosyal, teknolojik ve kültürel dönüşümlerin tam merkezinde büyüyor. Önceki kuşaklara göre çok daha fazla bilgiye ulaşabilen, dünyayı daha yakından takip eden ve farklı yaşam biçimlerini aynı anda görebilen gençler; bir yandan büyük fırsatlarla karşılaşırken diğer yandan ciddi bir kimlik ve gelecek arayışı içinde yaşamlarını sürdürmeye çalışıyor. Özellikle dijital çağın etkisiyle birlikte gençlik kavramı artık yalnızca biyolojik bir dönem değil; aynı zamanda psikolojik, sosyal ve kültürel bir mücadele alanı haline gelmiş durumda.

Bugünün gençleri, geçmiş nesillerden farklı olarak hayatlarını yalnızca ailelerinin veya yaşadıkları çevrenin etkisiyle şekillendirmiyor. Sosyal medya, dijital platformlar ve küreselleşme sayesinde dünyanın dört bir yanındaki yaşam tarzlarını, başarı hikâyelerini ve toplumsal beklentileri aynı anda görüyorlar. Bu durum gençlere farklı bakış açıları kazandırırken aynı zamanda ciddi bir kafa karışıklığı da oluşturuyor. Çünkü gençler artık sadece “Nasıl bir meslek sahibi olmalıyım?” sorusunu değil, “Nasıl bir insan olmalıyım?” sorusunu da cevaplamaya çalışıyor.

Modern toplumun gençler üzerindeki en büyük etkilerinden biri, sürekli başarı ve mükemmellik beklentisi oluşturmasıdır. Günümüzde gençlerden yalnızca eğitim hayatlarında başarılı olmaları beklenmiyor; aynı zamanda sosyal, üretken, özgüvenli, girişimci ve dikkat çekici bireyler olmaları da isteniyor. Özellikle sosyal medya kültürü, gençlerin kendilerini sürekli başkalarıyla kıyaslamasına neden oluyor. İnsanlar artık yalnızca gerçek hayatla değil, çoğu zaman kusursuzlaştırılmış dijital hayatlarla rekabet etmek zorunda hissediyor.

Bu durum gençler üzerinde yoğun bir baskı oluşturuyor. Çünkü birçok genç, kendi hayatını yaşamak yerine toplumun beklentilerine uygun bir kimlik oluşturmaya çalışıyor. Özellikle kariyer seçimlerinde, bireysel isteklerden çok ekonomik kaygılar ve toplumsal prestij ön plana çıkabiliyor. Oysa bireyin yalnızca maddi başarıya odaklanması, uzun vadede ruhsal tatminsizlik ve aidiyet problemlerini beraberinde getirebiliyor. Gençlerin yaşadığı en önemli sorunlardan biri de kimlik arayışıdır. Ergenlik ve genç yetişkinlik dönemi, bireyin kendisini tanımaya çalıştığı en kritik süreçlerden biridir. Ancak günümüz dünyasında gençler, çok fazla seçenek ve çok fazla beklenti arasında kendi gerçek isteklerini belirlemekte zorlanabiliyor. Sürekli değişen trendler, popüler kültür ve toplumsal baskılar; bireyin kendi düşüncelerini oluşturmasını zorlaştırabiliyor. Bu nedenle birçok genç, hayatını kendi kararlarıyla mı yoksa toplumun yönlendirmeleriyle mi şekillendirdiğini sorguluyor.

Özellikle son yıllarda gençler arasında artan gelecek kaygısı dikkat çekici bir boyuta ulaşmıştır. Ekonomik belirsizlikler, iş bulma korkusu, eğitim sistemindeki rekabet ortamı ve sosyal baskılar; gençlerin ruhsal olarak yıpranmasına neden oluyor. Birçok genç, henüz hayatının başındayken tükenmişlik hissi yaşayabiliyor. Sürekli başarılı olma zorunluluğu, zamanla özgüven kaybına, kaygı bozukluklarına ve yalnızlık hissine dönüşebiliyor. Bununla birlikte günümüz gençliği yalnızca sorunlarla anılmamalıdır. Çünkü bu kuşak aynı zamanda sorgulayan, araştıran, dünyaya karşı daha duyarlı ve bireysel özgürlüğüne önem veren bir nesildir. Eski kalıpları sorgulamaları, daha özgür bir yaşam istemeleri ve kendi yollarını çizme çabaları aslında önemli bir toplumsal dönüşümün göstergesidir. Bugünün gençleri, hazır kalıplar içinde yaşamak yerine kendi kimliklerini oluşturmaya çalışıyor. Bu nedenle birçok genç, geleneksel yaşam anlayışı ile modern dünyanın beklentileri arasında denge kurmaya çalışırken zorlanabiliyor. Ailelerin gençlere yaklaşımı da bu süreçte büyük önem taşıyor. Gençlerin yalnızca başarılarına odaklanmak yerine duygusal ihtiyaçlarının da anlaşılması gerekiyor. Sürekli eleştirilen veya başkalarıyla kıyaslanan gençler zamanla kendilerini yetersiz hissedebiliyor. Oysa bireyin sağlıklı bir kimlik geliştirebilmesi için öncelikle anlaşılmaya, desteklenmeye ve hata yapma hakkına ihtiyaç vardır. Çünkü gençlik dönemi, yalnızca başarıların değil; deneyimlerin, yanlışların ve öğrenme süreçlerinin de yaşandığı bir dönemdir.

Toplumun gençlerden beklentisi çoğu zaman “kusursuz birey” olmaları yönündedir. Ancak unutulmamalıdır ki insan gelişimi doğrusal değildir. Her bireyin kendini keşfetme süreci farklıdır. Kimi genç hedeflerini erken yaşta belirlerken kimi zamanla kendi yolunu bulur. Bu nedenle gençleri yalnızca başarılarıyla değerlendirmek yerine onların karakter gelişimlerine, düşünce dünyalarına ve duygusal sağlıklarına da önem verilmelidir.

Sonuç olarak bugünün gençliği, yalnızca bir gelecek kurmaya değil; aynı zamanda kendi kimliğini oluşturmaya çalışan bir kuşaktır. Teknolojinin, sosyal medyanın ve toplumsal beklentilerin yoğun etkisi altında büyüyen gençler; bir yandan başarılı olmaya çalışırken diğer yandan kendileri olarak kalabilme mücadelesi veriyor. Bu nedenle gençleri anlamaya çalışmak, onları yalnızca eleştirmekten çok daha değerlidir. Çünkü kendi hikâyesini yazmaya çalışan bir genç, aslında yalnızca kendi geleceğini değil, toplumun geleceğini de şekillendirir.

SABİHA ÜNAL

YAZAR

Guinness Dünya Rekorlar Kitabı'na giren, binlerce insanın aynı ritimde nefes aldığı, aynı duyguda buluştuğu, aynı kültüre gönül verdiği o muhteşem organizasyonun bir parçası olmak benim için yalnızca bir etkinlik değildi. Bu, çocukluk yıllarımdan bugüne taşıdığım bir sevdanın, yıllar boyunca verdiğim emeğin ve kültürüme duyduğum sonsuz bağlılığın taçlandığı en özel günlerden biriydi. Hayat bazen insanı hiç ummadığı yollardan geçirir. Her yol yeni bir deneyim, her deneyim yeni bir sorumluluk yükler omuzlarınıza. Ben de yaşamım boyunca yalnızca tek bir alanda değil, dokunduğum her alanda fayda üretmeye, öğrenmeye ve öğrendiklerimi paylaşmaya gayret ettim. Gazeteci ve yazar kimliğimle kalemimi yalnızca satırlar yazmak için değil, insanların sesi olmak, toplumsal farkındalık oluşturmak ve hayatlara dokunabilmek için kullandım. Çünkü inanırım ki kalem, doğru elde olduğunda en güçlü vicdandır. Öğretmen kimliğimle bilginin paylaşılmadıkça eksik kaldığını gördüm. Bir insanın hayatına umut olabilmenin, ona yeni bir pencere açabilmenin verdiği mutluluğun hiçbir makamla, hiçbir unvanla kıyaslanamayacağını yaşayarak öğrendim. 1999 Marmara Depremi'nden bu yana arama kurtarma ve sivil savunma gönüllüsü olarak ilk akredite ekiplerin içinde yer almak bana hayatın en önemli gerçeğini öğretti: İnsan olmak... Zor zamanlarda uzanan bir elin, umutla bekleyen bir çift gözün ve dayanışmanın ne kadar büyük bir değer olduğunu hiçbir zaman unutmadım. Enerjist, Spiritüel danışman, Global Eğitimci ve Kişisel Gelişim alanlarında aldığım eğitimlerle ise insanın önce kendini tanıması, sonra çevresini güzelleştirmesi gerektiğine inandım. Çünkü gerçek değişim insanın kendi içinde başlar, bilgiyle büyür, sevgiyle çoğalır ve paylaşıldıkça anlam kazanır. Ancak bütün bu unvanların, eğitimlerin ve deneyimlerin ötesinde beni ben yapan, çocukluk yıllarımdan beri yüreğimde taşıdığım bambaşka bir sevda vardı: Halk oyunları... Kimileri için birkaç figürden ibaret olabilir, benim için ise bir çocukluk hayali, bir yaşam biçimi, bir aidiyet duygusu ve bu toprakların sesidir. Çocuk yaşlarda başlayan bu yolculuk yıllar içinde büyüdü, olgunlaştı ve hayatımın en güzel renklerinden biri oldu. Karadeniz'in hırçın horonunda coşkuyu hissettim, Ege'nin ağır zeybeğinde asaleti ve vakarı öğrendim, Doğu Anadolu'nun barlarında omuz omuza durmanın anlamını gördüm, halaylarda kardeşliği, Trakya'nın karşılamalarında neşeyi yaşadım. Anadolu'nun her yöresinde ise bu milletin binlerce yıllık hafızasını, kültürünü ve ruhunu hissettim. Çünkü halk oyunları yalnızca oynanmaz; hissedilir, yaşanır ve nesilden nesile aktarılır. Her adımında tarih, her ezgisinde bir annenin ninnisi, bir askerin cesareti, bir çiftçinin alın teri, bir milletin ortak hafızası vardır. İşte bu yüzden dün binlerce insanla aynı anda horon oynarken yalnızca ayaklarımız yere basmıyordu; köklerimiz toprağa daha sıkı tutunuyor, geçmişimiz gelecekle buluşuyor, atalarımızın emanetine sahip çıkıyorduk. Biz sadece bir dünya rekoru kırmıyorduk; dünyaya güçlü bir mesaj veriyorduk: "Biz, kültürünü yaşatan ve geleceğine sahip çıkan bir milletiz." O an etrafıma baktığımda yalnızca binlerce insan görmedim. Aynı sevdayı taşıyan binlerce yürek, aynı bayrağın altında birleşen binlerce umut ve aynı kültürün çocukları olduğumuzu haykıran kocaman bir aile gördüm. O ritimde sadece ayaklarımız değil, kalplerimiz de aynı anda atıyordu. O coşku yalnızca meydanı değil, yüreklerimizi de dolduruyordu. İşte tam o anda bir kez daha anladım ki insan hayatı boyunca nice diplomalar alabilir, sertifikalar kazanabilir, başarı belgeleri elde edebilir, makamlar, unvanlar ve ödüller sahibi olabilir. Ancak hiçbir başarı, kültürünü yaşatmanın, onu gelecek nesillere taşımanın ve bir milletin ortak hafızasına katkı sunmanın verdiği gururun önüne geçemez. Çünkü gerçek zenginlik sahip olduklarımız değil, yaşattıklarımızdır. Bugün geriye dönüp baktığımda Rabbime bana nasip ettiği her eğitim, her deneyim ve her sorumluluk için şükrediyorum. Fakat bütün bunların arasında çocukluk yıllarımdan beri büyük bir sevgiyle sürdürdüğüm halk oyunlarının beni böylesine anlamlı bir tarihin parçası hâline getirmesi, tarif edilemeyecek kadar özel ve tarifsiz bir mutluluk. Dün yalnızca Guinness Dünya Rekorlar Kitabı'na bir başarı yazılmadı; aynı zamanda birlik olmanın, beraber yürümenin, aynı ritimde buluşmanın ve kültürüne sahip çıkmanın ne kadar büyük bir güç olduğu da tüm dünyaya gösterildi. Belki yıllar sonra bu rekor yenilenecek, belki sayılar değişecek, belki daha büyük organizasyonlar yapılacak. Ancak dün yaşadığımız o duygu, o birlik, o gurur ve aynı ritimde atan binlerce kalbin oluşturduğu eşsiz atmosfer hiçbir zaman unutulmayacak. Çünkü bazı başarılar yalnızca istatistik değildir; bazı başarılar bir milletin ruhunu, tarihini ve geleceğe olan inancını temsil eder. Ben de dün yalnızca tarihe tanıklık etmedim, tarihin bir parçası oldum. İnanıyorum ki insan, köklerinden güç aldığı sürece dimdik ayakta kalır. Kültürünü yaşattığı sürece geleceğini inşa eder. Geçmişini unutmayan toplumlar yarınlarını da güvenle kurar.

Çünkü rekorlar bir gün yenilenebilir, ancak kültürüne sahip çıkan insanların bıraktığı iz, zamanın hiçbir döneminde silinmez. Çünkü bir milleti geleceğe taşıyan yalnızca teknolojisi ya da ekonomisi değildir; onu asıl yaşatan, köklerine sahip çıkan insanlarıdır. Biz rekor kırmak için horon oynamadık; kültürümüzü yaşatmak için aynı yürekte buluştuk. Çünkü bir milleti geleceğe taşıyan yalnızca başarıları değil, köklerine duyduğu sadakattir.

Bir sonraki yazımda yeniden buluşmak dileğiyle...

Sevgi ve saygılarımla...

Seçil Eskioğlu

Gazeteci-Yazar

Adına Beyaz Perde denmiş , sokağına Yeşilçam.

O perdenin arkasında bizleri eğlendirmeye , güldürmeye , ağlatmaya çalışan ne kadar çok insan tanıdık.  

Kimine aşık olduk, kimi hayranlığımızı kazanırken, kiminden de nefret ettik.

Oysa hepsi rollerinin gereğini yapıyordu, çocukluğumuz siyah beyaz filmlerde kalmıştı büyüdükçe renklendik, filmlerde renklenmeye başlamıştı. 

Ama biz Vahi Öz ve Mualla Sürer ikilisinde karı koca ilişkilerini, Bedia Muvahhit’ in kendine has sesini, Şaziye Moral in iyi, kötü ve çirkini oynayan rollerini , Suphi Kaner ve Suna Pekuysal’ ın birbirlerine aşık komik hallerini Ahmet Tarık Tekçe ‘nin kötü adam karakterini ve Öztürk Serengil‘in yeşşesini siyah beyaz filmlerde sevmiştik , keyif dolu zararsız filmlerdi her biri. Kışlık sinemalarda koltuklarımıza yaslanarak arada Fruko - buz yemek ve patlamış mısırlarımızı tüketmek en büyük zevkimizdi. 

Yaz aylarının en güzel eğlencesi yazlık sinemalardı , ailece yaz akşamlarını bu sinemalarda tahta sandalyelere oturup gazoz ve ayçekirdeklerinin de yardımıyla dolu dolu geçirdiğimiz saatlerimizi öyle çok özlüyorum ki …

Bir gün televizyon girdi evlerimize yıl 1968 işte o gün tüfek icat oldu mertlik bozuldu sözleri geldi oturdu yüreklerimize , yavaş yavaş sinemaları bırakıp televizyonun haftada bir günlük yayınını açılma ve İstiklal Marşımızla kapanma saatlerini dört gözle bekler olmuştuk.  

Konu komşu, akrabalarımıza çay hizmetimizde artık hepimiz de of-puf çekmeye başlamıştık. Filmler hepsi olmasa da evlerimize gelmişti öpüşme sahnelerini seyretmek ne kadar ayıptı hemen kalkıp düğmesini kapatıyor o sahneyi geçirtiyordu babam sonra tekrar açıyorduk, ah babacığım şimdiki sahneleri görsen miden bulanırdı mutlaka , hele bir de küfürlü konuşmaları… Yalnızca mertlik mi bozuldu? Ahlak tümüyle çöktü be babam . 

Okulda Din dersimiz ayrı Ahlak dersimiz ayrıydı karnemdeki Ahlak Dersinin karşısına yazılan (İyi) kelimesi dünyanı allak bullak etmişti,.

“Ben sizi iyi ahlaklı yetiştirdim İyi ne demek ? Pekiyi olması gerekiyor” diyerek kızgınlığını , üzüntünü dile getirmiştin . Biz ne kadar ders olduğunu izah etsek de bildiğinden şaşmıyordun.

Renkli filmlerde Türkan Şoray, Filiz Akın , Sevda Ferdağ , Sema Özcan, Selda Alkor , Nebahat Çehre ve Fatma Girik ne giyerse fotoğraflarını kesip Artist Defterime yapıştırıyordum , özellikle de Filiz Akın‘ın hem gündüz hem de uzun gece elbiselerini, babamın dikiş atölyesinde elemanlarımıza diktiriyor düğünlerde boy gösteriyordum .  

Erkeklerde Kartal Tibet , Cüneyt Arkın , Tarık Akan , Engin Çağlar , Kadir İnanır, Ekrem Bora, Murat Soydan ve Ediz Hun favorimdi . Ferit ismi hem Boş Çerçeve’deki Kartal Tibet’e , Hababam Sınıfı’ndaki Tarık Akan’ a çok yakışıyordu , Cüneyt Arkın ya Murat olmalıydı ya da Şahin Bey… Dila Hanım da Kadir İnanır‘ın şakaklarında ki beyaz saçlarıyla yakışıklılığı daha da öne çıkmış ve Rıza Karadağlı adı nasılda yakışmıştı hani derler ya cuk oturmuştu … Ediz Hun Nejat ismiyle hafızalara kazınmış , Hıçkırık ve Samanyolu filmleri unutulmazlar arasına girmişti.

Ses ve Hayat mecmularının müdavimiydik evimize pek çok gazetenin yanısıra fotoroman ve resimli romanlarla birlikte bu iki dergi her hafta giriyordu. Artistlerin adreslerini bu dergilerden alıp defterime not ediyor onlara yazarak imzalı fotoğraflarını istiyordum, hiç kırmadan o fotoğraflarını imzalayarak gönderiyorlardı bir albümüm dolmuştu.

Kimlerin fotoğrafları yoktu ki , Cingöz Recai’nin yakışıklısı Ayhan Işık, Küçük Hanımefendi lakaplı ama beyaz perdenin gerçek hanımefendisi Belgin Doruk , Altın çocuk Göksel Arsoy , Abbase Sultan, kara gözlü güzeller güzeli sultanımız Türkan Şoray, Tatlı Dilli sarışın, zarif, güzel Filiz Akın. hep ikinci ama illa da kötü adam rolünü üstlenen Önder Somer, Malkoçoğlu ya da Battal Gazi serilerinin en ünlü ismi Cüneyt Arkın, Tarkan ya da Karaoğlan ‘a imza atmış salon beyefendisi Kartal Tibet, Kerime Nadir ya da Muazzez Tahsin Berkant’ ın romanlarındaki o kırılgan, naif ve zarafet sembolü Ediz Hun, Serdar Gökhan, Aytaç Arman , Talat Bulut, yaşayan çınar İzzet Günay, en güzel mavi gözlü Ezo Gelin Fatma Girik ve “Şapkamın altındayım be abi” diyen Turist Ömer Sadri Alışık, Tatar Ramazan ya da Dila Sultan’ ın gerçekten en yakışıklısı Rıza Bey’ i Kadir İnanır’ı , “Beyoğlu Güzeli”nin ve Hababam Sınıfı’nın Ferit’i Tarık Akan.. daha da kimler… Kimler…

Ne yazık ki çok azı bu dünya da kaldı en son Kadir İnanır’ı da dün sonsuzluğa yolcu ettik . 

Düşününce şöyle seksenini aşmış çok az kişi vardı , ölenler nedense hep genç gitti , binbir çeşit sıkıntılı hayatlarını noktalayan ya kanser denen illet olmuştu ya da kalp krizleri ve başka nedenler.

Biz onları seyrederek büyüdüğümüzü zannederken onların bizlerden yalnızca üç beş yaş büyük olduğunu fark etmiyorduk bile, hayat şartları, spot ışıkları altında yüklendikleri tehlikeli roller , hakettiklerini alamama, maddi sıkıntıları, oyuncu ya da yönetmen kaprisler, alkol, sigara belki de uyuşturucu, kumar gibi kötü alışkanlıklar, düzensiz uyku ya da sağlıklı beslenememe, var görüntüsünün arkasındaki yok oluşları. Hayatta ve ayakta kalma azimleri ama tüm zorluklara rağmen beyefendilikleri ve hanımefendilikleri.

Her giden arkasında acı hatıralar bırakıyor ve pek çok filmlere onları izlerken hiç ölmemişler gibi bakıyoruz. Onların üstesinden geldikleri her rol de yüreğimiz bir başka çarpıyor filmin sonunda hepsi hayatta kalsın istiyoruz oysa çoktan toprak oldular. Ne acı değil mi ? Bizde mi rol yapıyoruz acaba ? O filmlerin bir parçası da biz miyiz ? Ne çok film izledik yerlisi yabancısıyla. 

Güldük, kahkahalar attık, ağladık mendillerimiz yetmedi, düşündük, hepsi birleşsin istedik hiç ayrılmasın , sevenler hep kavuşsun , ölüm hiç kimseye yakışmıyordu. Kötü adam, kötü kadın bile olsa, roller bitti hayat gerçek yüzünü gösterdi ve ölüm son noktayı koydu, kuşlar gökyüzüne yeni bir can daha almışcasına yükselirken koyu renkli kadife perdeler ağır ağır kapanmaya hazırdı bir yıldız daha kaydı kayıplar ülkesine doğru. 

Beyaz perdenin kocaman ekranındaki tek yazı “SON” yazısını görüp koltuklarımızdan kalkarak çıkışa doğru yürüdük ağır ağır …

Ölüm adın kalleş olsun. 

Beyaz atlı prensler prenseslerini de alıp geri dönülmeyen bir yola doğru sürdüler atlarını, hepsine Allah rahmet eylesin, arkalarında bıraktıkları güzel isimleri ve filmleri kaldı başrollerde kimler vardı ki? 

Sevgiyle sağlıklı yaşayın Hoşçakalın hoşluklarla kalın.

FATOŞ ACAR

GAZETECİ - YAZAR

Bir zamanlar gençlere sorulan soru çok netti: “Ne olacaksın?”

Ve bu sorunun cevabı da en az soru kadar netti: doktor, mühendis, öğretmen, avukat… Belki biraz daha hayalperest olanlar “yazar”, “mimar”, “bilim insanı” derdi. O yıllarda üniversite kapısı sadece bir okul kapısı değil, aynı zamanda hayatın kendisine açılan büyük bir eşik gibi görülürdü. Sanki o kapıdan girildiğinde her şey düzene girecek, hayat kendiliğinden bir yol bulacak, emek mutlaka karşılığını bulacaktı. Bir diploma, bir meslek, bir düzen, bir gelecek… Hepsi aynı cümlenin içinde, aynı güven duygusunun içinde toplanırdı.

Ama zaman değişti. Ve değişim, en çok hayallerin tonunu değiştirdi.

Bugün aynı soruyu sorduğumuzda, cevaplar çoğu zaman net değil. Bazen bir gülümsemenin arkasına saklanan bir belirsizlik, bazen kısa bir “bakıyoruz”, bazen de uzun bir sessizlik… Çünkü artık diploma tek başına bir hayat kurmaya yetmiyor. Çünkü artık yıllarca emek verilmiş bölümler, bazen iş kapılarını açmıyor. Çünkü artık Boğaziçi hayaliyle başlayan yollar, bazen bir motosikletin üzerine bağlanmış termal çantayla devam ediyor. Mezuniyet cübbesiyle atılan o gururlu adımın ardından, şehir trafiğinin içinde sipariş yetiştirme telaşı başlıyor. Ve bu bir cümle değil sadece… Bu bir hayat gerçeği. Bu bir başarısızlık hikâyesi değil. Bunu böyle okumak kolay olurdu ama eksik olurdu. Bu, bireylerin değil; sistemin, ekonominin, değişen dünyanın, hızlanan hayatın hikâyesi. Çünkü artık emek eskisi kadar doğrusal bir karşılık bulmuyor. Çünkü artık “okudun → çalıştın → yükseldin” zinciri her zaman işlemiyor. Gençler yıllarca emek veriyor. Uykusuz geceler, sabahlamalar, sınav stresleri, aile beklentileri, umutla kurulan cümleler… “Bir gün olacak”, “bir gün karşılığını alacağız” diye biriktirilen yıllar… Ama iş hayatının kapısı her zaman o kadar geniş açılmıyor. Bazen aralık kalıyor, bazen hiç açılmıyor. Ve birçok kişi, “okuduğum bölümle ilgili iş bulamadım” cümlesini hayatının kırılmayan ama içe işleyen bir gerçeği olarak kabullenmek zorunda kalıyor. İşte tam orada hayat, planlanan çizgiden başka bir yola sapıyor. Sessizce. Ansızın. Ama geri dönüşsüz değil.

Paket servis artık sadece bir iş değil. Birçok kişi için geçici bir çözüm, bazen bir mecburiyet, bazen “şimdilik böyle” denilen bir bekleme alanı… Ama aslında bundan çok daha fazlası. Çünkü o motorların üzerinde sadece yemekler taşınmıyor. Siparişlerin arasında görünmeyen bir yük daha var: ertelenmiş hayaller, yarım kalmış planlar, “sonra yaparım” denmiş hedefler, yeniden kurulmaya çalışılan hayatlar… 

Her kornanın arasında bir hikâye var.

Her teslimatta başka bir başlangıç, başka bir bekleyiş…

Toplum ise bu değişimi çoğu zaman uzaktan izliyor. Etiketler hızlı yapışıyor, yargılar kolay kuruluyor. “Diplomalı kurye” ifadesi bile aslında içinde büyük bir çelişki taşıyor. Çünkü bir tarafta yılların emeği, gece gündüz çalışılmış bir eğitim süreci var; diğer tarafta hayatın acı gerçekleri, ekonomik zorunluluklar, değişen iş dünyası… İkisi aynı bedende buluşuyor. Aynı şehirde, aynı trafikte, aynı günün içinde yan yana geliyor. Ve belki de en sessiz çelişki burada başlıyor: İnsan, okuduğu kadar mı değerlidir, yoksa verdiği mücadele kadar mı?

Asıl mesele tam olarak budur. Ve bu soru, sadece bir meslek sorusu değildir. Bu, bir çağın sorusudur. Çünkü bugün bir genç, Boğaziçi hayali kurarken, yarın kendini sipariş yetiştirirken bulabiliyor. Ama bu, hayallerin bittiği anlamına gelmez. Bu, hayalin yön değiştirmesidir. Bu, bazen beklemek, bazen yeniden başlamak, bazen de başka bir kapıdan hayata tutunmaktır.

Ve hayat tam da burada gerçek yüzünü gösterir: Her yol düz değildir. Her başlangıç planlı değildir. Her gecikme kayıp değildir. Belki de en önemli hakikat şudur: Hiçbir emek boşa gitmez. Hiçbir yol tamamen kapanmaz. Hiçbir insan sadece bulunduğu işten ibaret değildir. Çünkü insan bazen en çok, hayatın onu zorladığı yerlerde güçlenir. Bazen en çok, planlarının dışına çıktığında kendini yeniden kurar. Ve bazen en değerli hikâyeler, tam da “buraya nasıl geldim?” dediği yerlerde başlar.

Diploma bir son değilse…

Paket servis de bir son değildir. Belki sadece hayatın başka bir sayfasıdır. Başka bir yazımda görüşmek üzere sevgili okurlarım 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ YAZAR

 Süper Kahramanın Ardındaki Gerçek Hikâye

Marvel Filmciliğin kapalı gişe oynayan Steven Rogers veya bilinen adıyla Kaptan Amerika filmini izlediğinizi sanırım bilirim ki siz izlemeseniz bile aile fertlerinizden birileri mutlaka izlemiştir…  

Hatta öyle ki , çocuk oyuncakları bile Kaptan Amerika’nın figürleri ile donatılmış, vazgeçilmez, kalkanı ile efsaneleşmiştir… Amacım sizlere filmi anlatmak değil, bu filme konu olan yılların çizgi karakterinin gerçek hayat öyküsünü anlatmak…

Zamanla karşımıza çıkan bazı kahramanlar vardır ne bileyim bunlar sadece çizgi roman sayfalarında ya da beyazperdede kalmaz, bir ulusun ruhuna karışır. İşte sizlere anlatmak istediğim “Kaptan Amerika”’da tam olarak böyle bir figürdür. Çoklarınız onu film ve çizgi romanlardan tanıdığı kadarıyla yıldızlı kostümü, kalkanı ve özgürlük sloganlarıyla tanırsınız. Ama Kaptan Amerika’nın gerçek hikayesi, aslında süper güçlerinden çok daha fazlasını anlatır bizlere.

Kaptan Amerika yada orijinal adı ile Captain America (Steve Rogers), 4 Temmuz 1920 yılında Amerika Birleşik Devletleri'nin New York eyaletine bağlı Brooklyn bölgesinde yaşayan Sarah ve Joseph Rogers’ın oğulları, fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Bir dönem gazete dağıtıcısı olarak çalıştı, ardından sanat okulundan mezun oldu, iyi bir ressamdı. Nazilerin Avrupa'yı ele geçirmesine seyirci kalmak istemeyen Steve Rogers , orduya yazılmak istemiş ancak vücudu zayıf olduğu için reddedilmişti. Steve inatçı bir karaktere sahipti, kapıları aşındırdı, sonunda Amerikan ordusuna kendini yazdırmayı başardı ve Nazilere karşı ülkesini savundu.

İşte tam bu atmosferde, 

Kaptan Amerika, Jeo Simon ve Jack Kirby tarafından yaratılan ve Marvel Comics in öncül şirketlerinden biri olan Timely Puplications tarafından ilk olarak 20 Aralık 1940'ta “Captain America Comics” adı ile zayıf ve hasta bir genç olan Steve Rogers karakteri yaratıldı. Onu özel kılan şey kas gücü değil inancıydı ülkesine hizmet etmek isteyen ama fiziksel olarak yetersiz görülen milyonlarca insanın sembolüydü.

Ve çizgi romanda, çoklarının gerçek sandığı hikaye meydana çıktı.

Israrla orduya katılmak isteyen Steve’ye, General Chester Philips, ordunun süper asker projesine katılabileceğini ve bu sayede Nazilerle savaşabileceğini ancak serumda bir hata çıkarsa anında öleceğini söylemişti. Steve Rogers bu projeyi kabul edip başarıyla tamamlamış ve serumun başarılı olması sonucu normal bir insanın dört katı kadar güçlenmiş olarak orduya katıldı.  

Steve Rogers bir gecede yazar Jeo Simon ve çizer Jack Kirby tarafından kusursuz bir askere dönüştürülmüştü ama bu dönüşümün asıl önemi fiziksel değişim değildi. bu Amerika’nın kendisini nasıl görmek istediğinin bir yansımasıydı güçlü, adil, yenilmez ve ahlaken üstün.

Ancak burada çoklarının atladığı kritik bir nokta vardı : Kaptan Amerika başından beri sadece bir karakter değildi; aynı zamanda bir propaganda aracıydı. İlk sayısının kapağında Adolf Hitler’e yumruk atması tesadüf değildi bu çizgi romanın savaş psikolojisinde nasıl kullanıldığının açık bir göstergesiydi. 

O dönemde Kaptan Amerika, Amerikan halkına “biz haklıyız” duygusunu veren bir kahramandı

Hikayenin sonunda 1945 yılında takım arkadaşı Bucky Barney ile beraber kullandıkları uçakla havada savaşırken uçaklarında bulunan bomba patlaması sonucu . Bucky Barnes paramparça olarak ölürken, Steve Rogers ne hikmetse vücut bütünlüğü bozulmadan Antarktika'nın soğuk denizlerine düşmüştü.  

Damarlarında dolaşan serumun gücü sayesinde ölümden kurtulan ve okyanusun dibinde yıllarca donup kalan yüzbaşının vücudu onu bulan Avengers tarafından hayata döndürülmüştü.

Amerika’nın kendince oluşturduğu bu kahraman çok sevilmişti. Öyle sevilmişti ki, dünya üzerinde birçok çocuğun oyuncağına, birçok yetişkinin kalkanına sahip olmak istediği bir idoldü artık. Amerika, kurgu üzerinde dahi olsa, istediği kahramanı yaratmıştır.

Bu öyküyü okurken “Yok artık, vay be , bu kadarda olmaz ” diyenlerinizin seslerini duyar gibiyim. 

Evet tabiki gerçek değildi bu bir çizgi karakterdi, ama öylesine sevildi, öylesine tutuldu ki, sonunda Marvel Filmcilik tarafından filmi bile yapıldı.

İlk olarak 2011 yılında Marvel Sinematik Evreni'nin (MCU) Steve Rogers rolünü Chris Evans oynadığı gişe rekorları kıran bir filme dönüştü.

Bugün Kaptan Amerika’ya baktığımızda, yalnızca bir kahraman değil, bir fikir görürüz o fikir şudur: 

“Güç, ancak doğru kullanıldığında anlamlıdır ve bazen gerçek cesaret, emirlere uymak değil, onları sorgulamaktır.”

Belki de bu yüzden Kaptan Amerika hâlâ güncelliğini koruyor çünkü dünya değişse de, adalet arayışı hiç bir değişmiyor.

Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

1965 yılı Ağustos ayının kavurucu sıcaklığında , Ankara’dan saat 20.00 ‘de yola çıkan “ Civan ” otobüs firmasına ait yolcu otobüsü İstanbul’a varamadan Sakarya’nın Hendek ilçesi yakınlarında ölüm sessizliğine büründü. 

Bazı acılar vardır; üzerinden onlarca yıl geçse de zaman onları unutturamaz.

Hatta bazen unutuldukça daha da ağırlaşırlar. Türkiye'nin yakın tarihindeki en büyük trajedilerden biri olan “1965 Hendek Otobüs Faciası” da böyle bir acıdır. 

Bugün pek az kişinin hatırladığı, tarih kitaplarının birkaç satırına sıkışmış bu olay; aslında insanlığın, çaresizliğin ve kaderin en acı yüzlerinden birini gözler önüne serer.

Zaman öyle acımasızdır ki, sadece insanların hayatını değil, gün olur zamanın akışını da durdurur. Takvim yaprakları ilerler, yıllar geçer, yollar yenilenir, araçlar değişir ama o gecenin acısı olduğu yerde kalır. 11 Ağustos 1965 gecesi Hendek'te yaşanan facia da böyleydi. 

Aradan çok uzun yıllar geçti, o tarihte doğanlar, şimdi torunlara karıştı ama okuduklarım karşısında o geceyi düşündüğümde hâlâ gözlerimin önüne karanlığın içinden ilerleyen bir otobüs geliyor.

O zamanlar şimdiki gibi lüks otobüsler yok, o yıllarda, Avrupa’dan yeni getirilen 302 Mercedes marka otobüsler zamanının lüks sınıfı araçlarından.

 “Civan” Otobüs firmasına ait bir 302 Mercedes otobüs Ankara’ın eski Ulus’taki Otogarından gecenin bir saati hareket etmiş, kırk yolcusu ile birlikte İstanbul’a doğru gidiyordu. Ankara’dan İstanbul’a doğru yol alan yolcuların; 

Kimi torununu sevmeye gidiyordu, 

Kimi sevdiğine kavuşacaktı.

Kimi iş görüşmesine gidiyordu.

Kimi ise belki de hayatında ilk kez büyük bir yolculuğa çıkmış, İstanbul’u merak ediyordu. 

Hepsinin ortak inancı ise sabahı göreceklerini sanmalarıydı.

Kim bilir kaç anne çocuğuna sarılıp vedalaşmıştı,  

Kaç baba evden çıkarken son kez el sallamıştı?

Kaç nişanlı, kaç eş, kaç evlat, birkaç saat sonra yaşanacak felaketten habersiz uykuya dalmıştı?

Gece saatler ilerlerken acı kader de sessizce yaklaşmaktaydı.

Herşey yolunda gidiyordu, Ankara’dan yola çıkan otobüs, Kızılcahamam’ı geçip, Gerede yolundan Bolu’ya yaklaştığında gece hayli ilerlemişti, o zamanlar Bolu Tüneli henüz yapılmamıştı, herkes Bolu Dağı’nı tırmanmak zorundaydı. Kaynaşlı Düzce derken nihayet Sakarya sınırlarına girmişlerdi, otobüs saat 03.15 sularında Hendek’teki Kargalıhanbaba isimli köyün yakınından geçiyordu, tarihin en korkunç trafik kazalarından birisi bu köyde yaşandı! 

Herkes uykuya dalmış, otobüsün motorunun sesi sanki ninni gibi geliyordu ve ani bir çarpışma herkesi uykudan uyandırmıştı.

Normal şartlarda sıradan bir trafik kazası olarak kayıtlara geçebilecek bir olay iken yaşanan büyük felaket bunu sıradan bir trafik kazası olmaktan çıkarmıştı. 

Otoyolda hızla seyreden otobüs Hendek yakınlarında arıza sebebiyle park etmiş bir kamyona çarpmıştı. 

Kazada otobüs çok küçük hasar aldı, kimse yaralanmadı.

Eğer yaşananlar bununla sınırlı kalsaydı, sıradan hasarlı trafik kazası olarak kayıtlara geçecekti ama durum öyle olmadı, otobüsün çarptığı kamyon, Nitrik Asit yani halk dilinde bilinen adıyla “Kezzap” yüklüydü. 

Hayal gücünüzü zorlamayın, sandığınız gibi , Nitrik Asit otobüsün üzerine dökülmedi. 

Yolun kenarındaki şarampolde küçük bir su birikintisi bulunuyordu. Nitrik Asit dolu dev damacanalar parçalanınca, içindeki kimyasal şarampolden aşağı döküldü ve su birikintisinin içine karıştı. 

Nitrik Asit suyla karışınca kimyasal tepkime oluştu, ortalığı beyaz bir duman kapladı bu duman bir iki metre gerideki yolun kenarında duran otobüsün içine de doldu.

Kaza anında henüz üzerlerindeki mahmurluğu atamamış yolcular, dumanı görünce otobüsün yandığını düşünüp o panikle çıkmak için kapılara hücum ettiler biraz izdiham olduysa da kimse yaralanmadı.

Kazada kamyondan yere dökülen nitrik asit asfaltta birikmişti, otobüsten inen yolcular, karanlıkta nereye bastıklarını görmeden bu Nitrik Asit birikintisine basınca ayakları yanmaya başladı. Asit acısı acıların en büyüğüdür, gecenin zifiri karanlığıydı yoldan hemen biraz ileride su birikintisi gördüler oysa su birikintisi sandıkları yer bir Nitrik asit göletiydi. Korkunç olay da tam bu anda yaşandı yolcular ayaklarının acısını dindirmek için kendilerini su sandıkları, kezzap dolu çukura attılar, çukura atlayanlar saniyeler içinde eriyordu. Gecenin karanlığında kendisini kezzap göletine bırakan tam 23 yolcu yürekleri parçalayan canhıraş bağırışlar arasında eriyerek yok oldular. 

Kamyon şoförü Mustafa Silik de kezzapla yandı, ağır yaralıydı, 6 saatlik yaşam mücadelesinden sonra oda hayatını kaybetti. Yanık kokusu ile yanan yolcuların feryatları Hendek’in 2 kilometre uzağından bile duyulabiliyordu.

Olaya ilk olarak Kargalıhanbaba köyü sakinleri ve Hendek 476. Hafif Ulaştırma Taburu’nda vatani görevlerini yapan askerler müdahale etti. Köylüler ve askerler, aralarında ABD ve Lübnan vatandaşlarının ve otobüs şoförü Özdemir Süer'in de bulunduğu 17 kişiyi yaralı olarak kurtarmayı başardılar.

Kimyasal yanıklar o kadar şiddetliydi ki, yardıma koşanlar gördükleri manzara karşısında dehşete düştüler. 23 yolcu olay yerinde feci şekilde hayatını kaybetti. Cenazeler tanınamaz durumda olduğu için nakledilemedi ve kazanın hemen yanındaki tarlada açılan bir çukura toplu halde gömüldüler. Köyün imamı mezar yerinin başında cenaze namazını kıldı ve daha sonra toplu mezar toprakla kapatıldı.

Göletteki kezzaba temas edip hayatta kalan yaralıların da durumları parlak değildi. Kimisi gözünü kaybetti, kimisi kolunu, bacağını, çokları asit yanığından tanınmayacak haldeydiler. Kimisinin vücudunda iyileşmesi imkansız çok ağır yaralar vardı. 

Adapazarı Devlet Hastanesi’nin koğuşları yanan insanların feryatlarıyla inliyordu, duydukları acı çok büyüktü tarifi yoktu. 

Hastane koridorlarında “Yalvarırım dayanamıyorum öldürün beni “ diye bağrışan insanlar vardı.

Bugün Hendek'ten geçen binlerce araç var.

İnsanlar aceleyle yollarına devam ediyorlar.

Belki çoğu, yıllar önce aynı topraklarda yaşanan o korkunç geceyi bilmiyor.

Belki de yolun birkaç metre ötesinde yatan o gecenin talihsiz yolcularının farkında bile değil.

Ama tarih bazen sessiz konuşur.

Anıtlar konuşur.

Toprak konuşur.

Unutulmuş mezarlar konuşur.

Ve bazı geceler, rüzgâr bile geçmişin acısını taşır.

Hendek Faciası bize yalnızca bir trafik kazasını anlatmıyor insan hayatının ne kadar kırılgan olduğunu da hatırlatıyor. 

Sabah uyanacağımızın garantisi olmadığı gibi, çıktığımız her yolculuğun da sonuna ulaşacağımızın garantisi yok. Gidipte dönmemek , dönüpte bulamamak var, birkaç saniye, birkaç metre ve birkaç yanlış tesadüf; onlarca hayatı geri dönüşü olmayan şekilde değiştirebiliyor.

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bodrum yolunda telefonum çaldı. Hayatım boyunca duymak istemeyeceğim haberlerden birini aldım.

Kadir abimi kaybettik...

Bir an sanki yol durdu. Direksiyon elimdeydi ama zihnim kırk yıl öncesine gitti.

Kadir İnanır benim için sadece Türk sinemasının efsanesi değildi. O, yaklaşık kırk yıldır "Kadir abim" dediğim, dostluğuyla bana güç veren çok özel bir insandı. Özellikle son yirmi yılda neredeyse aile gibi olduk.

2002 Dünya Kupası'nda birlikte Japonya'ya gittik. Türkiye'nin dünya üçüncüsü olduğu o tarihi günlerde aynı heyecanı, aynı gururu birlikte yaşadık. Antalya'da, Kıbrıs'ta, İstanbul'da nice yolculuklarımız, nice sohbetlerimiz oldu.

Bir başka güzel hatıramız ise cuma namazlarıydı...

Yılmaz Ulusoy, Kadir abim ve ben, birçok cuma günü aynı safta namaz kıldık. Camiden çıkarken insanlar Kadir abiyi görünce büyük bir şaşkınlık ve mutluluk yaşardı. Onunla fotoğraf çektirmek isteyenlerin oluşturduğu sevgi seline defalarca şahit oldum.

Son yıllarda bazı insanlar onu yeterince tanımadan eleştirdi.

Oysa Kadir abiyi gerçekten tanısalardı, bu ülkeye, bu vatana olan sevgisini, insanlara duyduğu saygıyı ve dostluğuna verdiği değeri görselerdi, eminim o eleştirilerin hiçbiri yapılmazdı.

Birkaç gün önce çok sevdiği ablası hayatını kaybetmişti...

Şimdi belki de en çok özlediği insana kavuştu...

Bugün ben sadece Türk sinemasının bir devini değil; ağabeyimi, dostumu, yol arkadaşımı uğurluyorum.

Hoşça kal Kadir abim...

İyi ki hayatımın bir parçası oldun.

Seni filmlerinle değil sadece; adamlığınla, dostluğunla, vatan sevginle ve yüreğinin güzelliğiyle hatırlayacağım.

Allah rahmet eylesin. Mekânın cennet olsun. Sen bu ülkenin unutulmayacak çınarlarından biri olarak yaşamaya devam edeceksin.

Bir yıl önce kaybettiği can dostu Yılmaz Ulusoy'a, iki gün önce uğurladığı ablasına kavuştu...

Geride ise onu seven milyonlara tarifsiz bir özlem bıraktı.

Burhan AKDAĞ

İstanbul… Yüzyıllardır kıtaları birbirine bağlayan, medeniyetleri ağırlayan, milyonlarca insanın hayallerine ve hikâyelerine ev sahipliği yapan eşsiz şehir. Bu şehir sadece taşlardan, binalardan ve caddelerden ibaret değildir. İstanbul, yaşayan bir hafızadır. Her sokağında bir anı, her semtinde bir hatıra, her köşesinde bir insan hikâyesi saklıdır.

Eski İstanbul'u anlatanların gözlerinde her zaman farklı bir ışık görürüz. Çünkü onların İstanbul'u biraz daha sakindi. Mahalle kültürünün güçlü olduğu, insanların birbirlerini tanıdığı, kapıların kilitlenmeden bırakıldığı yıllardı. Çocuklar sokaklarda oyun oynar, komşular akşamüstü kapı önlerinde sohbet ederdi. Bakkal mahalledeki herkesin adını bilir, fırından çıkan sıcak ekmeğin kokusu bütün sokağı sarardı.

Boğaz'ın kıyısında yürüyen insanlar acele etmezdi. Vapurlar sadece bir ulaşım aracı değil, aynı zamanda hayatın bir parçasıydı. Martılarla birlikte yapılan yolculuklar, simit eşliğinde içilen çaylar, İstanbul'un günlük ritüellerindendi. Beyoğlu'nun, Üsküdar'ın, Fatih'in, Kadıköy'ün kendine özgü bir ruhu vardı. Her semt kendi hikâyesini yaşar, kendi kültürünü korurdu.

İstanbul'un tarihi ise başlı başına bir hazinedir. Roma'dan Bizans'a, Osmanlı'dan Cumhuriyet'e kadar uzanan binlerce yıllık geçmişiyle dünyanın en özel şehirlerinden biridir. Bir yanda görkemli camiler, diğer yanda kiliseler ve sinagoglar; bir yanda saraylar, diğer yanda tarihi çarşılar... İstanbul, farklı kültürlerin ve inançların yüzyıllar boyunca yan yana yaşayabildiği nadir şehirlerden biri olmuştur.

Ancak zaman durmuyor. İstanbul da değişiyor, dönüşüyor. Nüfus arttı, binalar yükseldi, yollar genişledi. Eskiden boş olan birçok alan bugün kalabalık mahallelere dönüştü. Teknoloji hayatımıza girdi, alışkanlıklarımız değişti. İnsanlar artık birbirlerine daha hızlı ulaşabiliyor ama bazen birbirlerinden daha da uzaklaşabiliyor.

Yeni İstanbul, eski İstanbul'dan çok farklı bir görüntü sunuyor. Milyonlarca insan her gün işine yetişmeye çalışıyor. Trafik, kalabalık ve yoğun tempo günlük hayatın bir parçası haline gelmiş durumda. Gökdelenler gökyüzüne yükselirken, eski ahşap evlerin sayısı giderek azalıyor. Bir zamanlar çocuk sesleriyle dolan sokaklar, bugün araç sesleriyle yankılanıyor.

Yine de İstanbul'un ruhu tamamen kaybolmuş değil. Sabah erken saatlerde Eminönü'nde balık tutan insanlara baktığınızda, vapur iskelesinde çay içenleri gördüğünüzde veya tarihi yarımadada yürürken taş duvarlara dokunduğunuzda geçmişin izlerini hâlâ hissedebilirsiniz. Boğaz hâlâ aynı güzellikle akıyor. Gün batımında Kız Kulesi'nin silueti hâlâ insanları büyülüyor. Camilerden yükselen ezan sesleri, martıların çığlıkları ve vapur düdükleri İstanbul'un değişmeyen melodisi olmaya devam ediyor.

Belki de mesele eski İstanbul'u özlemek ya da yeni İstanbul'u eleştirmek değildir. Çünkü hayatın doğasında değişim vardır. Şehirler de insanlar gibi yaşar, büyür ve dönüşür. Önemli olan, geçmişin değerlerini geleceğe taşıyabilmektir. Komşuluğu, saygıyı, paylaşmayı ve kültürel mirası koruyabilmektir. Betonların arasında insan kalabilmek, kalabalıkların içinde birbirimizi görebilmektir.

Eski İstanbul anılarımızda yaşamaya devam ediyor. Yeni İstanbul ise her gün yeni hikâyeler yazıyor. Bir çocuk bugün ilk kez vapura biniyor, bir genç ilk kez Boğaz'ı görüyor, bir yaşlı geçmişini hatırlayarak aynı sokaklarda yürüyor. Şehir değişse de insan hikâyeleri devam ediyor.

Çünkü İstanbul, geçmişle geleceğin buluştuğu bir köprüdür. Eski İstanbul da bizimdir, yeni İstanbul da. Ve bütün değişimlere rağmen hayat, bu kadim şehrin sokaklarında akmaya devam ediyor.

Sağlığınıza dikkat edin. Hoşça kalın.

 MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Bazı insanlar vardır.

Dışarıdan bakınca hayatlarını gayet iyi yönetiyor gibi görünürler.

Sorumluluklarını yerine getirirler.

Kimseyi yarı yolda bırakmazlar.

İşlerini yaparlar.

Evlerini çekip çevirirler.

Çocuklarına yetişirler.

Kriz anlarında sakin kalırlar.

Herkes onların ne kadar güçlü olduğunu söyler.

Ama kimse dönüp şunu sormaz:

“Sen en son ne zaman mutlu oldun?”

Çünkü bazen insanın sorunu güçsüz olması değildir.

Sorun, güçlü olmaktan başka bir şey bilmemesidir.

Bazı insanlar çocukken erken büyür.

Evde bir şeyler eksiktir.

Birileri yorulmuştur.

Birileri gitmiştir.

Birileri kırılmıştır.

Ve çocuk, çocuk kalmak yerine güçlü olmayı öğrenir.

Sessiz olmayı.

İdare etmeyi.

Yük olmamayı.

Sorun çıkarmamayı.

Zamanla bu özellikler övülür.

“Ne olgun çocuk.”

“Ne güçlü insan.”

“Her şeyin üstesinden geliyor.”

Kimse görmez.

Çünkü görünmeyen şey şudur:

Bazı insanlar güçlü oldukları için alkışlanırken, aslında ihtiyaç duydukları şey teselli edilmektir.

Yıllar geçer.

Çocuk büyür.

Ama öğrendiği şey değişmez.

Hâlâ herkese yetişir.

Hâlâ kendi ihtiyacını sona bırakır.

Hâlâ yorulduğunu söylemekte zorlanır.

Hâlâ yardım istemeyi beceremez.

Ve bir gün hayatında garip bir boşluk oluşur.

Her şey yolundadır.

Ama hiçbir şey iyi hissettirmez.

Çünkü insan yalnızca acıya dayanarak yaşayamaz.

Ruhun başka ihtiyaçları vardır.

Neşe gibi.

Merak gibi.

Oyunculuk gibi.

Anlamsız görünen küçük mutluluklar gibi.

Oysa birçok insan mutluluğu sürekli erteler.

“Şu dönem geçsin.”

“Şu borç bitsin.”

“Şu sorun çözülsün.”

“Biraz daha dayanayım.”

Ve fark etmeden hayatını bekleme odasında geçirir.

Mutluluk gelecekte yaşanacak bir olay haline gelir.

Bugün değil.

Yarın.

Hep yarın.

Ama insanın kaçırdığı şey şudur:

Hayatın büyük kısmı o bekleme odasında geçer.

Ve bazen yıllar sonra dönüp baktığında fark edersin:

Hayat seni yormamıştır.

Kendine hiç yaşama izni vermemek yormuştur.

Çünkü sürekli güçlü olmak göründüğü kadar masum değildir.

Sürekli güçlü olmak bazen bir korkudur.

Dağılmaktan korkmak.

İhtiyaç duymaktan korkmak.

Yük olmaktan korkmak.

Birilerinin seni hayal kırıklığına uğratmasından korkmak.

Bu yüzden bazı insanlar yorulduklarında dinlenmez.

Daha çok çabalar.

Üzüldüklerinde durmaz.

Daha çok çalışırlar.

Kırıldıklarında geri çekilmez.

Daha güçlü görünürler.

Ve kimse onların aslında ne kadar yorgun olduğunu fark etmez.

Belki de olgunluk sandığımız şey her şeyi taşıyabilmek değildir.

Belki olgunluk bazen yükü yere bırakabilmektir.

Belki güç, hiç düşmemek değildir.

Düştüğünü kabul edebilmektir.

Belki cesaret, herkese yetebilmek değildir.

Bir gün kendine de yetmeye karar verebilmektir.

Çünkü insan yalnızca dayanmak için yaratılmadı.

Yalnızca görevlerini yerine getirmek için de.

Yalnızca güçlü görünmek için hiç değil.

İnsan bazen sebepsiz yere gülebilmek için yaratıldı.

Bir dostun yanında gevşeyebilmek için.

Kendini güvende hissedebilmek için.

Bir fincan kahvenin tadını gerçekten alabilmek için.

Gökyüzüne bakıp birkaç dakika hiçbir şeyi çözmeye çalışmamak için.

Ve belki bugün kendine sorabileceğin en önemli soru şu:

Bu kadar güçlü olmak zorunda olmasaydım…

Nasıl yaşardım?

Çünkü bazen iyileşme, daha güçlü olmak değildir.

İyileşme, sonunda güçlü olmayı bırakabilecek kadar güvende hissedebilmektir.

Haftaya başka konuda buluşmak üzere hoşçakalın 

HANIM DEMİRBAŞ

SOSYAL PEDAGOG, 

BİREYSEL ÇİFT VE AİLE DANIŞMANI

Bazı felaketler vardır; yalnızca yaşandıkları günü değil, bir şehrin hafızasını da sonsuza kadar değiştirirler. Aradan yıllar geçse de insanlar o günü anlatırken gözleri uzaklara dalar, sesleri yavaşlar ve cümlelerinin arasına tarifsiz bir hüzün yerleşir. 15 Kasım 1979 sabaha karşı İstanbul'un yaşadığı “Independenta Faciası” da işte böyle bir olaydı.

İstanbul, tarih boyunca sayısız savaşa, yangına, depreme ve felakete tanıklık etti ancak o gecenin sabahla kavuştuğu saatlerde Boğaz'ın sularında yükselen alevler, sadece bir gemiyi değil, 43 insanın hayatını, yüzlerce ailenin umutlarını, hayallerini, Marmara denizinde yaşayan deniz canlıların tümünün hayatını ve bir şehrin huzurunu da yaktı, yıktı, yoketti… 

İstanbul’un elit ilçelerinden biri olarak kabul edilen Kadıköy felaketin sesini önce dalgaların değişen ritminde hissetti. İstanbul Kasım ayındaydı artık kışa hazırlanıyordu, gecenin sabahla buluştuğu saatlerde müthiş bir patlama, devamında evlerin içini aydınlatan ateş ışığı, rüzgârın taşıdığı yanık kokusu ve dumanı, insanın içine işleyen bir huzursuzlukla karıştı. Evlerin pencereleri birer birer açıldı, ışıklar yandı, insanlar sustu çünkü bazen en büyük korku ne olduğunu tam anlayamamaktı.

Sahile koşanlar korkunç gerçekle karşı karşıya kaldılar, yüzlerce metre uzakta yanan geminin alevlerinin yüzlerinde sıcaklığını hissettiler.

O saatlerde balıktan yeni dönmüş bir balıkçı, Kadıköy sahilinde ağlarını toplamayı unuttu. Gençler, kahkahalarını yarıda bıraktı çünkü hayat, bir anda ciddileşmişti. İnsanlar, hiç tanımadıkları hayatlar için üzülmeyi öğrendi o gece.

Kadıköy sokaklarında dolaşan şey yalnızca korku değildi; aynı zamanda çaresizlikti, yapılabilecek hiçbir şey yoktu, beklemek… Sadece beklemek ve belki dua etmek. Denizle alakası olan herkes bilir; “Deniz bazen verir, bazen alır” ama o gece, deniz fazlasını almıştı.

Başına geleceklerden habersiz Romanya’nın gurur kaynağı Rahibe sınıfından 6 tankerden biri olan ‘Özgürlük Ateşi’ anlamına gelen devasa Independenta tankeri, Libya’dan yüklediği yaklaşıık 96.000 ton ham petrolu Romanya’nın Köstence Limanı’na boşaltmak için yola çıkmıştı…. 

Akdeniz, Ege, Marmara derken Karadeniz’e çıkmak üzere son durak olan İstanbul Boğazı’na geldiklerinde saat gece yarısını çoktan geçmişti, hava soğuktu, sis vardı, 96 bin ton ham petrol yüklü, 150 bin tonluk dev Independenta tankeri İstanbul Boğazı girişinde Haydarpaşa yakınlarında demir atmış kılavuz kaptanın gelmesini bekliyordu. Saatler sabah 05.30’u gösterirken Karadeniz’den yola çıkıp İstanbul Boğazı’nı geçerek Haydarpaşa gümrüğüne yük boşaltmak için gelen Yunanistan bandıralı Evriali adlı kargo gemisiyle karşı karşıya kaldılar kaza kaçınılmazdı Evriali kargo gemisi dev tankere öylesine hızlı çarpmıştı ki, kulakları sağır edercesine müthiş bir patlamayla ham petrol yüklü tanker bir anda, alev topuna dönmüştü. Öyle ki, İndependenta’nın 43 personelinin tümü alevlerin içinde kalmış, hepsi bedenleri yanarak eridiği için cesetleri bulunamamıştı. 

Romanya’nın göz bebeği dev petrol tankeri Independenta, gece karanlığında İstanbul Boğazı'nın girişinde Yunan bandıralı Evriali adlı kargo gemisiyle çarpıştığı anda henüz kimse birkaç dakika sonra yaşanacak korkunç felaketin boyutlarını tahmin bile edemiyordu. Çarpışmanın ardından milyonlarca litre ham petrolün tutuşmasıyla ortaya çıkan manzara, adeta cehennemin deniz üzerindeki yansımasıydı.

Kaza sonucu 43 kişi yaşamını yitirdi. Korkunç tablo bununla da sınırlı değildi. Independenta’daki yangın 27 gün boyunca söndürülemedi. Alevlerin üzerinde yükselen yoğun duman gökyüzünü siyaha boyadı. Tankerdeki 30 bin ton ham petrol yandı. Geriye kalan 66 bin tonluk kısım da Marmara’nın mavi sularına karıştı.

Deniz dibinde yaşayan canlıların büyük çoğunluğu yok oldu, İstanbul'da tutulan balıklar uzun süre yenilemedi, ağır petrol kirliliği nedeniyle deniz yüzeyinde sim siyah bir tabaka oluştu. Kaza, Dünya’da meydana gelen en büyük çevre felaketlerinin arasında yer aldı.

Neredeyse bir ay süren yangında Independenta tamamen kullanılamaz hale geldi. Koca gemiden geriye çelik yığınları kalmıştı. İstanbullular yıllarca o parçalara bakarak deniz yolculuklarını yaptılar. Geminin enkazı kazadan 8 yıl sonra yani 1987 yılında Tuzla tersanesine çekildi. 

Günümüzde orta yaş gurubunda olup ve o günlerde İstanbul’da yaşayanlar olayı şöyle anlatırlar:

 “Önce büyük bir gürültü duyuldu, ardından gökyüzünü yaran korkunç bir patlama... Evlerin camları sarsıldı, insanlar yataklarından fırladı. Birkaç dakika içinde ufuk çizgisini kaplayan dev alev sütunları geceyi gündüze çevirdi. Kadıköy'den Pendik’e, Sarayburnu’ndan K.Çekmece sahillerine, Boğazda ise Üsküdar'dan, Beşiktaş’a ve hatta kilometrelerce uzakta olan Tarabya’dan bile görülebilen o devasa yangın, sadece gözleri değil, yürekleri de dağladı..

Bugün Boğaz kıyısında elele yürüyen gençlerin çoğu belki Independenta adını hiç duymamıştır, oysa İstanbul'un hafızasında görünmez izler bırakan olaylardan biridir bu facia çünkü şehirler de insanlar gibidir; yaşadıkları acıları taşırlar bazı yaralar kapanır ama izleri ömür boyu silinmez.

Bence Independenta sadece bir tanker değildi.

O, İstanbul'un hafızasında ateşe dönüşen bir insanlık dramıydı, 

Ve bazı hikâyeler, yıllar geçse de kül olup dağılmaz; Boğaz'ın rüzgârında yaşamaya devam ederler.

Başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bazı mevsimler vardır; sadece havayı değil, insanın ruhunu da değiştirir. Yaz mevsimi tam olarak böyledir. Kışın uzun ve yorucu günlerinden sonra güneşin yeniden içimizi ısıtmaya başlaması, doğanın canlanması ve günlerin uzaması insanın içinde tarif edilmesi zor bir umut duygusu uyandırır. Çünkü yaz sadece bir mevsim değildir; bazen yeniden nefes almak, yeniden hissetmek ve yeniden hayata karışmak demektir. İnsan hayatı da mevsimler gibidir aslında. Bazen içimizde uzun kışlar yaşarız. Yoruluruz, kırılırız, kaygılanırız. Hayatın yükü ağır gelir. Günler birbirinin aynısı gibi geçer. İş, sorumluluklar, ekonomik kaygılar, gelecek korkusu derken insan ruhu yavaş yavaş yıpranır. İşte tam da böyle zamanlarda yaz mevsimi yalnızca doğaya değil, insanın kalbine de dokunur. Açan çiçekler, sıcak rüzgârlar, deniz kokusu ve güneşin ışığı; insana hayatın hâlâ güzel tarafları olduğunu hatırlatır.

Yazın gelişiyle birlikte şehirlerin bile ruhu değişir. Sokaklar hareketlenir, insanlar daha çok dışarı çıkar, çocuk sesleri artar, balkon sohbetleri yeniden başlar. Kış boyunca içine kapanan insanlar, güneşle birlikte biraz daha gülümsemeye başlar. Çünkü güneş sadece havayı değil, insanların enerjisini de değiştirir. Belki de bu yüzden birçok insanın en güzel anıları yaz mevsiminde saklıdır. Çocukluk tatilleri, aile sofraları, deniz kenarında geçirilen akşamlar, mahallede oynanan oyunlar, arkadaşlarla edilen uzun sohbetler… İnsan büyüse bile yaz geldiğinde o eski duyguların bir kısmı yeniden canlanır. Çünkü yaz, biraz da insanın içindeki çocuğu hatırlama mevsimidir. Bugünün dünyasında insanlar her şeye yetişmeye çalışırken yaşamayı unutuyor. Sürekli bir telaş içindeyiz. Daha çok çalışmak, daha başarılı olmak, daha güçlü görünmek zorunda hissediyoruz kendimizi. Ancak bütün bu hızın içinde ruhumuz yoruluyor. Yaz mevsimi ise insana biraz yavaşlamayı öğretiyor. Gün batımını izlemeyi, gökyüzüne bakmayı, sevdiğin insanlarla uzun uzun konuşmayı, küçük anların kıymetini fark etmeyi…

Çünkü mutluluk çoğu zaman büyük şeylerde değil; fark edilmeyen küçük anların içindedir. Sabah erken saatlerde gelen hafif rüzgârda, deniz kıyısında yürürken hissedilen huzurda, dostlarla edilen samimi kahkahalarda, ailece yenilen bir akşam yemeğinde saklıdır. Yaz bize bunu yeniden hatırlatır. Özellikle gençler için yaz mevsimi çok daha farklı bir anlam taşır. Yaz; özgürlük hissidir. Yeni hayaller kurmak, yeni yerler görmek, yeni insanlar tanımak ve biraz olsun rutinlerden uzaklaşmaktır. Birçok genç için yaz aynı zamanda kendini keşfetme dönemidir. Çünkü insan bazen kalabalıklardan uzaklaştığında kendi iç sesini daha net duyar.

Yazın bir başka güzel yanı da umut duygusunu büyütmesidir. Kış boyunca kurumuş gibi görünen ağaçların yeniden yeşermesi, çiçeklerin açması ve doğanın canlanması bize önemli bir gerçeği hatırlatır:

Hayatta hiçbir karanlık dönem sonsuza kadar sürmez. Bu yüzden yaz mevsimi biraz da yeniden başlama cesaretidir. Geçmişin kırgınlıklarını geride bırakmak, yeni kararlar almak ve hayata biraz daha umutla bakabilmektir. İnsan bazen yeni bir mevsimle birlikte kendini de yenilemek ister. Daha çok gülmek, daha çok hissetmek, daha çok yaşamak ister.

Ancak yaz yalnızca tatil fotoğraflarından ya da sosyal medya paylaşımlarından ibaret değildir. Çünkü gerçek huzur, dışarıdan kusursuz görünen hayatlarda değil; insanın iç dünyasında saklıdır. Bugün birçok insan kalabalıkların içinde yalnız hissediyor. Sürekli mutlu görünmeye çalışırken aslında içten içe yoruluyor. İşte yaz mevsimi tam da bu noktada ruhu dinlendirmek için bir fırsata dönüşebilir. Belki de bazen ihtiyacımız olan şey çok büyük değişimler değildir. Telefonu bir kenara bırakıp gökyüzünü izlemek, sevdiğimiz insanlara zaman ayırmak, biraz doğaya karışmak ve hayatın sesini yeniden duymaktır. Çünkü insan ruhu doğallığı sever. Samimiyeti sever. Huzuru sever.

Yaz aynı zamanda sevdiklerimizin kıymetini daha çok anladığımız bir mevsimdir. Uzun akşam yemekleri, aile ziyaretleri, dost buluşmaları ve birlikte geçirilen küçük anlar; hayatın aslında ne kadar değerli olduğunu hatırlatır. Çünkü insan yıllar geçtikçe anlıyor ki en güzel anılar pahalı yerlerde değil, sevilen insanlarla yaşanan gerçek duyguların içinde birikiyor. Belki de bu yaz hepimizin kendisine sorması gereken bazı sorular var:

En son ne zaman gerçekten huzurlu hissettik?

En son ne zaman acele etmeden bir gün geçirdik?

En son ne zaman sadece yaşadığımız anın tadını çıkardık?

Çünkü hayat sürekli bir yerlere yetişmekten ibaret değil. Bazen durmak, nefes almak ve sadece yaşadığını hissetmek de gerekir.

Yaza merhaba demek aslında biraz da kendimize yeniden merhaba demektir. İçimizde unuttuğumuz umutları yeniden uyandırmak, kırgınlıkların yükünü biraz hafifletmek ve hayata daha sıcak bakabilmektir.

Ve belki de yazın bize verdiği en güzel mesaj şudur: Güneş her sabah yeniden doğuyorsa, insanın içinde de her zaman yeniden başlayabilecek bir umut vardır.

SABİHA ÜNAL 

YAZAR

Sevgi neydi?

Sevgi emekti , Sevgi sevmesini bilene dünyanın en güzel yolculuğuydu. Sevgi en güzel alış verişti, sevgi sonsuzluktu , acıda, kederde, sevinçte bir olmaktı. Sevgi tüm bunları paylaşabilmekti ve sevgi sevmeyi bilebilmekti. 

Sevgiye dair o kadar güzel sözler var ki şarkılarda , şiirlerde , romanlarda hatta seçilmiş duvar yazılarında sevgi alıp başını gidiyor.

Sevgi ismini taşıyan bir çocuk acaba büyüdüğünde de aynı sevgiyle seviliyor muydu? Mutluluğunu , huzurunu, yüreğine, yüzüne yansıtabiliyor muydu? Ağzından sevgi dolu sözcükler çıkıyor mu ? Bunu çok merak ederim, hayatımda Sevgi adlı iki insanı tanıdım, ilki babamın mağazasında çalışan Sevgi Abla. Hayal meyal ben de çocukluktan yeni çıkıyordum, patronun kızı olduğum için bizlere çok saygılı davranırdı ama zaten eski elemanlarda farklı bi nezaket vardı şimdiki gibi , sen diye hitap etmezler sizli konuşurlardı. Abla, teyze, anne demez hanımefendi ya da beyefendi diye hitap ederlerdi, saygıda kusur yoktu . Sevgi abla 1970 ‘li yılların bir anısıydı, babamla birlikte uzun yıllar çalıştı hiç bir zaman saygısını bozmadan emekli olup gitti. İkinci olan Sevgi komşumuzun geliniydi, Kilis’li bir ailenin kızı olarak girdi hayatımıza gerçekten sevgiyle dolu güzel sözcükler çıkardı ağzından biz de çok sevdik onu . 

Gelelim eşimin annesine; sevgiye dair ne varsa hiç bir şey bilmiyordu, ama imkanları çok güzel olduğu için onu kullanıyor, insanları küçümsüyordu tamamen üstünlük kompleksi hastalığına tutulmuştu.

1977 yılında kayınvalidemin babasını kaybettik hiç üzülmedi oysa sevgi dolu 72 yaşında tonton bir insandı büyükbaba , (Allah nurlarda yatırsın) ikili mezar yeri alınıp büyükbabayı defnettiğimizde kayınvalidem yanındaki boşluğa bakıp annesine;

- Yarın da senin için geliriz dedi, o an içim cız etti nasıl bir insan ki annesini ölmeden mezara sokabiliyor dedim kendi kendime, artık kayınvalidemi yakın takibe almıştım.  

Üç kardeşinin üçü de sevgi sözcüklerinde başarılıydı ,anneleri de tatlı dilli bir yaşlıydı ama kayınvalidemin sevgiye dair en ufak bir pencere açması yoktu.  

Eşini, çocuklarını, kardeşlerini , konu komşusunu ve akrabalarını bile sevmeyen bir insanla karşı karşıyaydım. Herkese kusur buluyordu ben şaşkındım ama artık hareketlerime, sözlerime hatta oturup kalkmama bile çok dikkat etmeliydim.  

Yaşım yirmi iki ama aklım elli iki olmalıydı, sevgiden nasibini almayan biriydi benim kayınvalidem. Ne insanlar, ne bir bitki, ne bir hayvan onu mutlu etmiyordu onun bu yoksunluğuna acımaya başlamıştım zorlu bir savaşın içine girmiştim. 

Kimseye gitmiyor, kimseyi evine kabul etmiyordu Allahtan ailenin diğer fertleri neşe içindeydiler, şakalar yapıyor birbirlerine takılıyorlardı. Böyle böyle biz kırk beş seneyi devirmiştik, sonrada Pandemi sonrası yalnız ölüp gitti bu dünyadan yedi kişiyle eşi, bakıcıları , ben , oğlum ve eşim, eşimin bir arkadaşı ve hocayla defnettik son yolculuğuna sevgisizlik ne kadar kötü bir duyguydu.

Gelelim bana; 

Sevgi şımarığı ben herkese avuç avuç sevgi dağıtıyorum ama bunlar toplu halde bana dönüyor, sevmek de sevilmek de o kadar güzel ki dünyanın en güçlü duygusu, insanın ayaklarını yerden kesen bir güzellik.

Anne, baba, kardeş sevgisi, öğretmen ve arkadaş sevgisi, akraba, komşu sevgisi, evlattan toruna, yaşlısından, gencine, çocuğundan bebeğe zengin fakir ayırt etmeksizin insan sevgisi, ağaç yaprak ve toprağıyla vatan sevgisi ve tabiattaki hayvandan bitkiye tüm canlıların sevgisi…

Coşkun ırmaklar gibi çoğalsın sevgilerimiz, kırgınlıklar olmadan kıymet bilerek sevelim birbirimizi.

“Sevmekten kim usanır tadına doyum olmaz”diye başlıyor ya şarkının sözleri tüm sevenlere gitsin diyelim. 

Sevgi bir bahar sabahı açan çiçekler gibiymiş ama sevgi insanın gözlerini kör etmemeli, dozun da sevmeli insan eşini de çocuğunu da , severken şımartmadan, acıtmadan “Seni seviyorum” derken insanı içinden gelmeli dilinin ucunda değil.

Ne diyelim ..! Sevginiz çok olsun 

Sevin ve sevilin 

Hepinize benden de en güzel sevgiler

Hoş kalın Hoşçakalın

FATOŞ ACAR 

GAZETECİ - YAZAR

Bir zamanlar mahallelerin kendilerine has, sakin ve insana derin bir güven veren ritmi vardı. Her sokağın tam ortasında duran, ne tam göğe yükselen ne de yerin dibine batan, bu ülkenin asıl yükünü taşıyan görünmez bir omurga mevcuttu. Biz ona "orta sınıf" derdik. Ne yatları, katları olan zenginler kadar dertsiz ve tasasızdı ne de günü kurtarmaya çalışan yoksullar kadar çaresiz ve boynu bükük. Öğretmen hanımın akşamdan hazırladığı jilet gibi ütülü önlüğü, bakkal amcanın akşamüstü dükkanının önünü süpürürken çıkardığı o huzur veren ses, pazar sabahları kapı önünde kova ve süngerle neşeyle yıkanan o ilk sıfır kilometre beyaz sedan araba orta sınıftı. Komşunun çocuğu üniversiteyi kazandığında tüm mahallenin kendi evladı kazanmış gibi sevinmesi, yaz tatilinde akrabalarla bölüşülen o mütevazı Akdeniz pansiyonundaki neşeli kahkahalar hep bu sınıfın harcıydı. Hem gerçekleştirebileceğine inandığı güzel, makul hayalleri vardı hem de ayakları yere sağlam basardı. Toplumu bir arada tutan, yukarıdakilerin kibri ile aşağıdakilerin öfkesini yumuşatan gizli bir yapıştırıcıydı o. Kendi küçük, korunaklı dünyasında akşam ajansını izlerken çayını yudumlar, halısına batan güneşe bakar ve "Çok şükür, bu ay da bitti" diyerek başını yastığa huzurla koyardı. Ancak zamanla bir şeyler oldu; bir yerlerde bir vida gevşedi, bir dişli kırıldı ve o koca omurga, arkasında büyük bir gürültü bile bırakmadan, adeta parmak uçlarında yürüyerek sahneyi terk etmeye başladı.

Zamanın çarkları hızla dönerken, değişen dünya dengeleri o eski korunaklı kalelerin surlarında derin gedikler açtı. Orta sınıf üzerine çöken bu yükü ilkin fark edemedi; "geçici bir dönemdir, her kışın bir baharı vardır" diyerek kemerleri biraz daha sıktı, pazar filesini biraz daha küçük doldurdu, kasaptan eti gramla almaya başladı. Fakat o kemerde delik açacak yer kalmadığında gerçeğin soğuk ve çıplak yüzüyle hayli sert bir biçimde karşılaştı. Eskiden bir memur maaşıyla, bilemediniz otuz yılın emeği olan bir emeklilik ikramiyesiyle başını sokacak bir ev sahibi olmak, çocuk evlendirmek olağan bir hayat doğrusuyken; bugün bir ev alabilmek neredeyse piyangodan büyük ikramiyenin vurmasıyla eşdeğer bir hayale dönüştü. Eskinin o gururlu orta sınıfı, şimdilerde maaşının yarısından fazlasını sadece bir çatı altında oturabilmek için kiraya verirken, ev sahibinin "Almanya’dan oğlum gelecek" ya da "Kızım evleniyor" bahanelerine karşı elinde kira kontratıyla kara kara düşünen mahcup insanlara dönüştü. Üstelik bu erozyon sadece maddi varlıkları değil, yıllarca göz nuru dökülen manevi değerleri de vurdu. Eskiden dirsek çürütüp üniversite bitirmek, hayata önde başlamanın ve ailesini gururlandırmanın mutlak garantisiyken, şimdilerde iki diploma sahibi, dil bilen gencecik çocuklar bir kafede barista olarak çalışırken "Kahveniz yulaflı sütle mi olsun?" sorusunun arkasına koca bir ömrün emeğini gizliyor. Diploma artık sınıfsal bir basamak değil, işsizlik kuyruğunda beklerken elde kalan hüzünlü bir hatıradan ibaret.

Bu keskin inişi ne kendine ne de çevresine yakıştıramayan, kabullenmek istemeyen halkımız, standardını ve en önemlisi o dillere destan saygınlığını koruyabilmek adına sessiz bir mücadeleye girişti. Nakit paranın yetmediği yerde kredi kartlarının o sihirli dünyasına sarıldı, maaş kartından diğer kartın borcunu kapatma sanatında usta birer cambaza dönüştü. "Biz aslında fakirleşmiyoruz, sadece hayatı on iki takside bölüyoruz" avuntusu, modern orta sınıfın yeni yaşam felsefesi haline geldi. Hafta sonları çocukların gönlü olsun diye gidilen o kalabalık alışveriş merkezleri, ayda bir kez zar zor çıkılan ve fotoğrafları "her şey yolunda" mesajı vermek için sosyal medyada paylaşılan o zorlama lokanta ziyaretleri, aslında içeride kopan fırtınaları gizleme çabasından başka bir şey değil. Bu haliyle yeni orta sınıf, geminin su aldığını bildiği halde melodiyi ilk bozan olmak istemeyen o eski hikayelerdeki mağrur müzisyenleri andırıyor. Eskiden geleceğe dair uzun vadeli planlar yapıp kenara çeyrek altın koyabilen bu güzel insanlar, artık sadece bir sonraki ayın kredi kartı ekstresini nasıl kapatacağını düşünüyor. Çocuğunu mahalledeki devlet okuluna güvenle gönderemediği için yemeyip içmeyip, kendi üstünden başından kısıp özel okul taksiti ödeyen anne babaların omuzlarındaki yük her geçen gün biraz daha ağırlaşıyor. Sinemaya gitmenin, bir bardak dışarıda kahve içmenin lüks; vitrinde beğenilen güzel bir montu almanın ise vicdan azabına dönüştüğü bu yeni düzende, işlerin ters gideceği tek bir ay, tüm o düzeni yerle bir etmeye yetiyor.

Nihayetinde bu halkın güzel omurgası bağırıp çağırarak, sokaklara dökülüp öfkesini kusarak gitmedi. Sessizce, mutfak masasında gece yarıları hesap kitap yaparken, markette kimseye çaktırmadan arkasını çevirip etiket fiyatına bakarken, kasabın önünden geçerken başını öte yana çevirirken kayboldu. Çocuğunun hevesle istediği o oyuncağı ya da şık ayakkabıyı "haftaya bakarız güzelim" diyerek hüzünle geçiştirirken, kendi eskiyen ceketini birkaç yıl daha giymeye karar verirken görünmez oldu. Kendi içine çekildi ve geride sadece buruk bir nostalji bıraktı. Bugün kendimizi her ne kadar temiz kıyafetlerin ve parıltılı telefon ekranlarının arkasına saklasak da, iki uçlu bir makasın tam ortasında sıkışmış durumdayız; bir taraf çok yukarılara tırmanırken, diğer tarafın safı iyice sıklaşıyor. Yine de bu gidiş sadece bir yok oluşun değil, aynı zamanda asil bir direnişin hikayesidir. Çünkü bu toprakların insanı, cebindeki parası azalsa da ruhundaki zarafeti, evine gelen misafire gösterdiği o güler yüzü ve umudunu kolay kolay kaybetmek istemiyor.

Akşam eve dönerken fırından yükselen o taze ekmeğin sıcak kokusunda, komşunun açık penceresinden sokağa sızan o tanıdık çay buğusunda ya da dostlarla paylaşılan bir bardak demli çayın sıcaklığında, o eski orta sınıfın tok, mağrur ve temiz ruhu hâlâ bir yerlerden bize göz kırpıyor. Belki o beyaz sedan arabalar artık uzak birer rüya, belki o dertsiz pazar sabahları bir daha geri gelmeyecek; fakat mutfakta çorba kaynadığı, masanın etrafında toplanıp birbirimizin yüzüne sevgiyle, güvenle bakabildiğimiz sürece en büyük zenginlik hâlâ bizim ellerimizdedir.

Unutmayalım ki, asıl fakirlik cepteki paranın bitmesi değil, kalpteki umudun ve insani zarafetin tükenmesidir; paranın satın alamadığı tek şey, bir akşam vakti sevdiklerinle aynı sofrada paylaştığın o huzurlu esenliktir.

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere sevgimle

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ YAZAR

Bazı özel günler vardır herkes için aynı görünür ama herkesin içinde aynı yankıyı bırakmaz. İşte bu günlerden biride her yıl Haziran ayının üçüncü pazar günü kutlanan “Babalar Günü”dür. 

Bugün kimileri için kahkahalarla dolu bir kahvaltı sofrasıdır, kimileri için ise aslında sadece bir ses, evet telefonun ucunda kendi evlatlarından gelecek bir ses  

“Babacığım işlerim dolayısı ile gelemiyorum, “Babalar Günün kutlu olsun, ellerinden öperim.” 

Benimde aralarında olduğum babalarını kaybetmiş insanlar için, bu gün sessizliğin en derin hâlidir.

Henüz hayatı yeni tanıyacak bir yaşta babasını kaybetmiş bir erkek çocuğu için Babalar Günü, eksik bir cümlenin ortasında durmak gibidir. Söylenecek çok şey vardır ama hitap edecek bir babası yoktur karşısında. İnsan büyür, boyu uzar, sesi kalınlaşır, omuzları genişler, evlenir, çocuk hatta torun sahibi olur ama içinde babasızlığın verdiği bir yer, hep o günkü gibi küçük kalır. O bıyığı yeni terlemiş delikanlı , babasını kaybettiği yaşta biraz da kendini kaybeder.

İşte o gün geldiğinde, sokaklarda babasının elini tutan çocuklara bakarken yüzünde hüzünlü bir ifade olur ne tam bir kıskançlık ne de sadece bir özlem daha çok 

“Benim de babam hayatta olabilirdi” duygusunun burukluğu ve çokları farketmez ama belki bugün babasız yürümüş, bir yerlere gelmiş, güçlü görünmeye çalışanlar, inanın ki en çok yorulanlardır.

Ben babasını erken yaşta kaybetmiş biri olarak çok iyi bilirim ki, babasız büyüyen erkek çocukları, hayatı biraz daha erken öğrenirler düşmeyi de kalkmayı da kendileri keşfederler ama her başarı anında içinden geçen ilk cümle hep aynıdır: “Keşke babam da görebilseydi “ çünkü tüm alkışların içinde tek bir kişinin alkışı gelmediğinde o başarı eksik kalır.

Babalar Günü’nde sosyal medya fotoğrafları arasında gezinirken gördüğüm eski bir fotoğraf sararmış bir anı belki bir babanın çocuğunu omuzunda taşındığı belki bir parkta çekilmiş bulanık bir kare. O fotoğraflara bakarken, aslında sadece bir babayı değil, yarım kalmış bir çocukluğu izlerim.

Buna rağmen yine de hayat devam eder çünkü insan, babasız da büyümeyi öğrenir. Babasız geçen yıllar bir boşluk değil, sessiz bir dayanıklılık öğretir insana. Kimseye anlatılmaz belki anlatsanda anlaşılmaz ama o adam her Babalar Günü’nde içinden babasına bir cümle kurar:

“Ben hâlâ buradayım baba senin yokluğunla büyüdüm ama senin hatıranla ayakta kaldım.”

İşte bu yüzden benim için “Babalar Günü “ kutlanacak bir gün değildir sadece hatırlanacak, biraz da susulacak bir gündür.

Bugün Babalar Günü, eminim herkesin içinde farklı bir duygu büyür kimileri sarılacak bir omuz bulur, kimisi ise benim gibi hatıralarına sarılır.

Bugün benim için yokluğunun en çok hissedildiği gün baba.

Seninle geçen o küçük anların aslında ne kadar büyük olduğunu şimdi daha iyi anlıyorum. Sesini duyamamak, bir şey danışamamak, sadece “Yanımda olduğunu bilmek” hissini bile özlüyorum. Bunlar insanın içinde sessiz ama derin bir boşluk bırakıyor.

Bugün herkes babasına hediye alırken, sarılıp elini, yanaklarını öperken , ben sana dualar gönderiyorum o soğuk mezarındaki toprağını öpüyorum baba. Herkes bir telefon açarken, ben gözlerimi kapatıp seninle konuşuyorum çünkü biliyorum ki sen artık başka bir yerdesin ama kalbimin en derinlerinde hâlâ benimlesin. Benim kalbimdesin canım babam.

Çok genç yaşta bırakıp gittiğin oğlun büyüdü, ihtiyarladı, çocukları, torunları oldu ama bir yanı hep eksik kaldı sana doyamadan, senden hayat dersi alamadan ayrıldın aramızdan. 

Baba, senin yokluğun alışılacak bir şey değil sadece insan zamanla bu duyguyla yaşamayı öğreniyor. Senin bende olan sevgin, öğrettiklerin ve bana bıraktığın izler her zaman yolumu aydınlatıyor.

Birgün seninle buluştuğumuzda söyleyecek çok şeyim olacak o sözlerimi buluşacağımız güne saklıyorum bugün için sadece şunu söylemek istiyorum: 

“İyi ki benim babamsın, seni çok özledim canım babacığım Babalar Günün kutlu olsun.”

OĞLUN 

CELAL KODAMANOĞLU

GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ

Bir evladın başı ağrıdığında, aslında babanın yüreği ağrır. Ateşi çıkan çocuk yatağında uyurken, baba sabaha kadar sessizce başucunda bekler. Güçlü görünmeye çalışır ama içten içe bin parçaya ayrılır. Çünkü babaların sevgisi çoğu zaman kelimelerle değil, fedakarlıklarla anlatılır. Özellikle çocukluğunda anne ve baba sevgisinden mahrum kalmış bir insan için baba olmak bambaşka bir anlam taşır. O, eksikliğini en çok hissettiği sevgiyi kendi evladına fazlasıyla vermeye çalışır. Sarılmanın değerini bilir. Bir ‘Aferin oğlum’, ‘Canım kızım’demenin nasıl bir ömür boyu iz bıraktığını yaşadığı için, evladını sevgisiz bırakmamaya yemin eder adeta.

Belki çocukken elinden tutan olmamıştır ama kendi çocuğunun elini hiç bırakmaz. Belki sırtını yaslayacağı bir omuz bulamamıştır ama evladı yorulduğunda ilk omuz olacak kişi yine odur. Çünkü yaşadığı eksiklikleri, evladının kaderi yapmamak için mücadele eder. Hayat bazen acımasızdır. Geçim derdi, iş stresi, bitmek bilmeyen sorumluluklar babanın omuzlarına yüklenir. Ama o yine de gülümsemeye çalışır. Çünkü bilir ki evladı onun yüzündeki umudu görmek ister. Kendi yorgunluğunu gizler, korkularını içine gömer. Evladı mutluysa, o da mutludur.

Çocuklar büyüdükçe çoğu zaman babalarının nelerden vazgeçtiğini fark edemezler. Gençlik yıllarında ‘Babam neden böyle davranıyor?’ diye sorgularlar. Oysa yıllar geçip kendileri anne ya da baba olduklarında, babalarının sessiz fedakarlıklarını tek tek hatırlamaya başlarlar. İşte o zaman, yıllarca söylenmeyen teşekkürler yüreğin en derin köşesinde yankılanır. Baba olmak, sadece dünyaya bir evlat getirmek değildir. Ona karakter kazandırmaktır. Doğruyu öğretmektir. Düşse de yeniden ayağa kalkmayı göstermektir. İyi insan olmanın, merhametin, dürüstlüğün ve vicdanın en güzel örneği olmaktır.

Bazı babalar sevgisini kolay kolay dile getiremez. ‘Seni seviyorum’ demek yerine, ‘Kendine dikkat et.’der.’Üşüme.’ der. ‘Paran var mı?’ diye sorar. Çünkü onların sevgisi sözlerde değil, davranışlarda saklıdır. Ve ne yazık ki bir gün gelir… O güçlü görünen eller titremeye başlar. Bir zamanlar evladını omzunda taşıyan baba, artık evladının koluna ihtiyaç duyar. Hayatın en acı gerçeği de budur, çocukken bize dağ gibi görünen babalar da yaşlanır.

Bu yüzden babalarımız hayattayken kıymetlerini bilmek gerekir. Onlara sarılmak, halini hatırını sormak, ‘İyi ki varsın baba.’ diyebilmek gerekir. Çünkü bazı cümleler, söylenmek için yarını beklemez. Allah bütün babalara evlatlarının mürüvvetini görmeyi nasip etsin. Evlatlarına helal lokma yedirmek için alın teri döken, gecesini gündüzüne katan, sevgisini fedakarlıklarıyla gösteren tüm babaların emeği ödenmez. Çünkü gerçekten de... Baba olmak zor iştir. Ama dünyanın en güzel zorluğudur.

Habib BABAR

Gözümü dünyaya açtığımdan bu yana, meşrubatta ilk tanıştığım nefis içecek Coca - Cola olmuştu, birde yazlık sinemalarda çekirdek çıtlatırken, içtiğimiz sarı gazozlar da unutulmaz… Benim için muhteşem bir serinletici idi, sıcak havada buz gibi Coca - Cola’yı içmenin keyfini yaşamak kadar güzel bir şey varmı ? 

Geçenlerde arkadaşımla Fast Food’da bir şeyler atıştırıyoruz, elbette olmazsa olmazlarımızdan biri de mönü tepsimizin içinde olan Coca-Colalarımız fikir arkadaşımdan geldi, elindeki karton bardağı gösterip ;

“Şu Coca - Cola’yı yazsana “ dedi.. 

Düşündüm elbette niye olmasın ki, nasılsa her alanda ilkleri yazıyorum Coca - Colayı da yazarım. 

Hikayesini birazdan yazacağım Coca-Cola’yı öğrendikten sonra içerken hakkında daha farklı düşüneceksiniz,  

Ve ilginç hikayesi ile Coca Cola … 

Hikayeye Noel baba ile başlasam daha iyi olacak, Noel Baba bugünkü şöhretini Coca - Cola’ya borçludur, nasıl mı? Anlatayım: 

Noel Baba’nın Amerikan kültüründe iyice popülerleşmesi ve ticarileşmesini Coca-Colanın 1930’larda ki reklamlarında yer alması sağlıyor. Bu ilanlar o derece ilgi görüyor ki Noel Baba’nın bir Coca-Cola icadı olduğuna dair şehir efsaneleri doğuyor. Coca-Cola’nın yıllar içinde global bir markaya dönüşmesi Noel Babayı Amerika sınırları dışında da meşhur ediyor.

Coca-Cola 1931’den itibaren çeşitli dergilerde düzenli olarak ilan yayınlamaya başlıyor. 

1886 Mayıs ayında Atlanta Georgia da bir eczacı olan Dr.John Pemberton ünlü içeceğin şurubunu geliştirdi ve bu şurup yerel Jacob's Eczanesi'nde tadıldı, “Mükemmel" bulundu. Şurup, yeni bir "Lezzetli ve Ferahlatıcı" içecek yaratmak için karbonatlı suyla birleştirildi. Pemberton, ünlü Coca-Cola formülünü eczanenin arka bahçesindeki üç ayaklı pirinç bir kazanda hazırladı. 

Coca-Cola adı nereden geldi derseniz, bu da Pemberton'ın muhasebecisi Frank Robinson'ın önerisiydi. 

Şurup tarifinde “KOKA yaprağı özü” ve “KOLA fındığından elde edilen kafein kullanıldığı için “ Coca - Cola” adı kolayca bulundu. Mükemmel el yazısıyla tanınan Robinson, logosunda iki “C” harfini süsleyerek kullanmanın reklamda daha çarpıcı görüneceğini düşündü. Coca-Cola markası doğdu. Robinson, günümüzün ünlü logosu olarak kullanılan akıcı harfleri ilk el yazısı Coca-Cola’yı markanın logosu olarak yarattı.

Bu değişik lezzetteki meşrubat ilk kez 8 Mayıs 1886'da Atlanta'da ki Jacob's Eczanesi'nde bulunan soda çeşmesinden satışa çıkarıldı. Günde yaklaşık dokuz bardak meşrubat satılıyordu. İlk yılın satışları toplamda yaklaşık 50 dolara ulaştı ancak, Pemberton'ın içeceği üretmek için 70 dolardan fazla masraf yapması ve bunun sonucunda zarar etmesi nedeniyle, ilk iş yılı pek başarılı geçmedi.

Aradan aylar geçmişti ki, 1887'de Atlanta'lı bir Eczacı ve iş adamı olan Asa Candler'ın, Coca Cola formülünü Pemberton'dan 2.300 dolara satın aldı. 1890'ların sonlarına doğru, Candler'ın ürünü yoğun bir şekilde pazarlaması sayesinde Coca-Cola, Amerika'nın en popüler gazlı içeceklerinden biri oldu. . Candler'ın yönetiminde, Coca-Cola Şirketi 1890 ile 1900 yılları arasında şurup satışlarını dört mislinden fazla artırdı.

Elbetteki Coca-Cola Şirketi bu iddiayı reddetse de, tarihsel kanıtlar, 1905 yılına kadar tonik olarak pazarlanan bu meşrubatın, kafein açısından zengin kola fındığının yanı sıra kokain özleri de içerdiğini gösteriyor. Live Science’a göre , kokain 1914 yılına kadar yasa dışı sayılmasa da, Candler 1900'lerin başlarında tariften kokaini çıkarmaya başladı ve bilim insanları kola yaprağı özünden tüm psikoaktif unsurları mükemmel bir şekilde çıkarmayı başardıkları 1929 yılına kadar ünlü içecekte kokain izleri bulunmuş olabilir.

Coca-Cola'nın başarılı satışlarında reklam önemli bir faktördü ve yüzyılın başında içecek Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada genelinde satılıyordu. Aynı dönemde şirket, içeceği satma lisansına sahip bağımsız şişeleme şirketlerine şurup satmaya başladı. Bugün bile ABD alkolsüz içecek endüstrisi bu prensip üzerine örgütlenmiştir.

1960'lara kadar hem küçük kasaba sakinleri hem de büyük şehirlerde yaşayanlar, yerel soda dükkanında veya dondurma salonlarında gazlı içeceklerin tadını çıkarırlardı. Genellikle Eczanelerde bulunan soda tezgahı, her yaştan insanın buluşma yeri olarak hizmet veriyordu. Çoğu zaman yemek tezgahlarıyla birleştirilen soda dükkanlarının popülaritesi, ticari dondurma, şişelenmiş meşrubatlar ve fast food restoranlarının popülerleşmesiyle azaldı.

23 Nisan 1985'te, giderek daha rekabetçi hale gelen kola pazarındaki düşüşe yanıt olarak, ticari sır niteliğindeki "Yeni Kola" formülü piyasaya sürüldü. Ancak yeni tarif başarısız sayıldı ve Coca-Cola tarihinde bir dönüm noktası oldu. Hayranlar yeni tarife olumsuz, hatta bazılarına göre düşmanca bir tepki gösterdi ve üç ay içinde halkın kalbini ve damak tadını fetheden orijinal kola geri döndü. Orijinal kola tadının geri dönüşü, Coca-Cola Classic'in yeni markalaşmasıyla gerçekleşti. Yeni Kola raflarda kaldı ve 1992'de Coca-Cola II olarak yeniden markalandı.

Bugün asla taklit edilemeyen Coca-Cola’nın mucidi Dr. John Pemberton, bu gizli formülü yazılı bir belgeye dönüştürme gereği duymamıştı. Coca-Cola, 1891 yılında, Asa Candler’a, 1919 yılında da Ernest Woodruff ve bir grup yatırımcıya geçti. Woodruff, kredi almak için, Candler’in oğlunun yazdığı formülü bankaya teminat gösterdi. Formül, borcun ödendiği 1925’e kadar Guaranty Bankası’nda tutuldu. Woodruff, formülü daha sonra SunTrust Bankası’nda bir kasaya yerleştirdi. Formül, müzeye taşındığı güne kadar bu kasada tutuldu.

140 yıl önce o ilk bardakla başlayan serüven bugün, The Coca‑Cola Company, 200'den fazla ülke ve bölgede sunduğu 200'den fazla marka ile insanların tüm gün tüketebileceği içecekler üretiyor. 1964 tarihinde İlk kez İstanbul’da Bakırköy İncirli’deki E-5 Karayolu üzerinde kurulan fabrika ile Türkiye Coca - Cola’nın tadı ile tanışıyor, bugün ise yurdumuzda 11 fabrikada üretim yaparak, ülkemin her tarafına ulaşıyor.

Bu günlükte bu kadar, başka bir yazımda buluşmak üzere 

Hoşçakalın, Hoş kalın.

ESRA SONGÜLER 

HABER CADDESİ EDİTÖRÜ

Bazı insanlar hayatımıza konuşarak yön verir, bazıları ise sessizliğiyle… Baba, işte o sessizliğin içinde koca bir ömür saklayan insandır. O, çoğu zaman sevgisini dile getirmez ama gece gündüz çalışarak gösterir. Yorulduğunu söylemez ama evladının yorulmaması için kendi yükünü artırır. Gözyaşını saklar ama çocuklarının gözünden bir damla yaş düşmesin diye ömrünü tüketir. Belki de bu yüzden dünyanın en büyük fedakârlıkları alkışlar arasında değil, bir babanın sessizce attığı adımların içinde gizlidir.

Hayatımız boyunca birçok insanla karşılaşırız. Kimisi gelir geçer, kimisi güzel bir iz bırakır, kimisi ise karakterimizin temelini oluşturur. İşte baba, o temel taşlardan biridir. Çoğu zaman sevgisini sözlerle değil, alın teriyle anlatan, varlığını sessizce hissettiren, ailesi için kendi hayallerinden vazgeçebilen görünmez kahramandır.

Babalar Günü geldiğinde sosyal medyada paylaşılan birkaç fotoğrafın, birkaç güzel cümlenin ötesinde çok daha derin anlamlar taşır. Çünkü her baba, arkasında anlatılmamış binlerce fedakârlık bırakır. Çocuklarının geleceği için kendi yorgunluğunu görmezden gelen, cebindeki son parayı evine harcayan, geceleri kaygıyla uyuyup sabah güçlü görünmeye çalışan adamlardır babalar.

Ne yazık ki yaş ilerledikçe bir gerçeği daha iyi anlıyoruz; çocukken bizi omuzlarında taşıyan adamların omuzları da zamanla ağırlaşıyor. Güçlü sandığımız eller titremeye, hiç yorulmaz dediğimiz bedenler hastalıklarla mücadele etmeye başlıyor. İşte o zaman anlıyoruz ki babalar da incinir, babalar da korkar, babalar da bazen sadece evlatlarının yanında olmasını ister.

Eskiden babalık daha çok evin geçimini sağlamak olarak görülürdü. Baba çalışır, anne evi çekip çevirirdi. Zaman değişti, yaşam şartları ağırlaştı, roller farklılaştı ama değişmeyen tek şey, evlatların gözünde babanın güven veren gölgesi oldu. Çünkü baba sadece maddi destek değildir; bir duruş, bir karakter, bir rehber ve çoğu zaman evladının hiç fark etmediği görünmez bir kalkandır.

Hayat bazen insanın planlarını altüst eder. Bir sabah sağlıklı başlayan bir ömür, bir ameliyatın ardından bambaşka bir mücadeleye dönüşebilir. Pandemi öncesinde bypass ameliyatı geçiren, damarlarından biri açılamadığı için yoğun bakım sürecinde hızla gelişen kangren nedeniyle bacağını kaybeden nice baba vardır bu ülkede. Hayatında hastane yüzü görmemiş insanların bir anda yatağa mahkûm olması sadece fiziksel değil, ruhsal olarak da büyük bir sınavdır. İnsan bazen bedenindeki eksikliği değil, hayallerindeki eksikliği kabullenemez.

Bir insanın uzvunu kaybetmesi sadece bedeninden bir parçanın eksilmesi değildir; alışkanlıklarının, bağımsızlığının ve eski hayatının da değişmesidir. Ancak bütün bu acılara rağmen evladının yüzüne tebessüm etmeye çalışan bir baba, aslında hayata karşı verilmiş en büyük mücadeleyi temsil eder. Çünkü gerçek güç, hiç düşmemek değil; düştüğü yerden sevdikleri için yeniden ayağa kalkmaya çalışmaktır.

Bir baba için ayakta durmak sadece yürümek değildir. Evlatlarının yanında dimdik olabilmektir. İşte bu yüzden yaşadığı kayıpları içine atar, acısını belli etmez, yine de çocuklarının yüzüne umutla bakmaya çalışır. Belki eskisi gibi koşamaz, çalışamaz, sarılamaz ama yüreğindeki babalık sevgisi hiçbir zaman eksilmez.

Bugün birçok evde hastalıklarla mücadele eden, yaşlılığı omuzlarında taşıyan, sessizce yaşam savaşı veren babalar var. Belki konuşmakta zorlanıyorlar, belki eskisi kadar güçlü görünmüyorlar ama onların varlığı hâlâ çocukları için en büyük güven kaynağı olmaya devam ediyor. Çünkü baba olmak, sadece güçlü olmak değil; güçsüz kaldığında bile ailesi için direnebilmektir.

Bir zamanlar evladının elinden tutan babalar, bugün belki evlatlarının koluna girerek yürümeye çalışıyor. Hayatın en büyük döngüsü de belki budur. Bizi büyüten elleri yaşlandığında tutabilmek, bize güç veren insanların yanında dimdik durabilmek... İşte gerçek vefa tam da burada başlar.

Babalar Günü, sadece yanında olan babaları kutlama günü değildir. Bu gün aynı zamanda hastane odalarında yaşam mücadelesi veren, tekerlekli sandalyede hayata tutunan, emekli maaşıyla evini geçindirmeye çalışan, evladının geleceğini hâlâ düşünen bütün babaların günüdür. Aramızdan ayrılan ama dualarımızda yaşamaya devam eden babalarımızın da günüdür.

Ancak hayatın bize gösterdiği başka bir gerçek daha vardır. Bazı kadınlar vardır ki kader onları hem anne hem de baba olmaya mecbur bırakmıştır. Evladını tek başına büyüten, hem şefkati hem disiplini aynı yürekte taşıyan, yokluk içinde bile çocuklarının eksiklerini tamamlamaya çalışan anneler... Onlar da aslında iki insanın yükünü tek başına omuzlayan görünmez kahramanlardır. Babasız büyüyen bir çocuğun boşluğunu sevgiyle doldurabilmek büyük bir fedakârlık ister. Bu yüzden bugün, çocukları için hem anne hem baba olmayı başaran tüm kadınları da saygıyla selamlamak gerekir.

Toplum olarak çoğu zaman başarıları alkışlıyor, acıları ise sessizce geçiştiriyoruz. Oysa bir babanın suskunluğu, bazen saatlerce anlatılan cümlelerden daha ağırdır. Yüzündeki çizgiler yılların yorgunluğunu, ellerindeki nasırlar ise ailesi için verdiği emeği anlatır. Onların en büyük mutluluğu pahalı hediyeler değil, evlatlarından duyacakları samimi bir "İyi ki varsın baba." cümlesidir.

Belki de bugün yapılacak en güzel şey; telefon rehberindeki bir numarayı çevirmek, bir kapıyı çalmak, bir el öpmek ya da yıllardır söylenemeyen sevgiyi birkaç cümleyle ifade edebilmektir. Çünkü zaman, beklediğimiz kadar uzun değildir. Ertelenen sevgiler, söylenmeyen teşekkürler ve geciken sarılmalar bir gün sadece pişmanlık olarak kalabilir.

Bugün hâlâ babasının sesini duyabilenler çok şanslıdır. Hâlâ onun duasını alabilenler büyük bir servetin sahibidir. Çünkü hayatta para yeniden kazanılır, makam yeniden elde edilir ama bir babanın yokluğu hiçbir şeyle doldurulamaz. Onun bıraktığı boşluk yıllar geçse de insanın içinde hep aynı sızıyla yaşamaya devam eder.

Babalar, bir evin sessiz direğidir. Yıkıldığında ancak ne kadar büyük bir boşluk bıraktığı anlaşılır. Onların kıymetini sadece özel günlerde değil, hayatın her anında bilmek gerekir. Çünkü sevgi paylaşıldıkça çoğalır, vefa gösterildikçe anlam kazanır.

Bu Babalar Günü'nde; alın teriyle ailesini büyüten, hastalıklarla mücadele ettiği hâlde umudunu kaybetmeyen, evladı için her zorluğa göğüs geren tüm babaların ellerinden sevgiyle öpüyorum. Ve çocuklarına hem anne hem baba olmayı başararak hayatın en ağır yükünü omuzlayan fedakâr kadınlarımızı da yürekten selamlıyorum.

Unutmayalım ki bir toplumun gerçek zenginliği gökdelenleri, yolları ya da ekonomik gücü değildir. Gerçek zenginlik; evlatlarını onurla büyüten babaların, tüm zorluklara rağmen dimdik duran ailelerin ve sevginin hâlâ tükenmediği yuvaların varlığıdır.

Bugün bir babaya sarılın. Uzakta ise arayın. Yanınızda değilse bir dua edin. Çünkü sevginin en güzel zamanı yarın değil, bugündür. Hayat hiçbirimize erteleyebileceğimiz kadar uzun bir ömür vadetmiyor.

Çünkü baba olmak sadece kan bağı değildir; emek vermek, korumak, vazgeçmeden sevmek ve her şartta ailesinin arkasında durabilmektir. İşte gerçek babalık budur ve bu değer, hiçbir zaman eskimeyecek kadar kıymetlidir.

Tüm babaların, evlatları için sessizce ömür tüketen görünmez kahramanların ve yüreğinde babalık sevgisini taşıyan herkesin Babalar Günü kutlu olsun. Hayatın bütün yükünü omuzlayan, sevgisini fedakârlığıyla gösteren tüm babaların hakkı hiçbir zaman ödenmez. Onlar, alkışı en az alan ama değeri en çok bilinmesi gereken insanlardır.

Bir sonraki yazımda buluşmak üzere sevgilerimle 

SEÇİL ESKİOĞLU

GAZETECİ YAZAR

Sahadan sadece bir takım elenmedi; 80 milyon insanın umutları, hayalleri ve geleceğe dair kurduğu güzel cümleler de o son düdükle birlikte dağılıp gitti.

Şimdi herkes aynı soruyu soruyor:

Bu başarısızlığın sorumlusu kim?

Benim cevabım net.

Birinci sorumlu, Türkiye Futbol Federasyonu Başkanı İbrahim Ethem Hacıosmanoğlu'dur.

İkinci sorumlu ise Teknik Direktör Vincenzo Montella'dır.

Çünkü başarı geldiğinde alkışları kabul edenler, başarısızlık geldiğinde de sorumluluğu üstlenmek zorundadır.

Bu turnuvada belki de katıldığımız en rahat gruplardan birinde mücadele ettik. Sokaktaki vatandaş çeyrek final hesapları yapıyor, futbolseverler yarı final hayalleri kuruyordu.

Ancak federasyon yönetimi, futbolun geleceğini planlamak yerine eleştirilere cevap vermekle meşguldü.

Sayın Hacıosmanoğlu'na küçük bir hatırlatma yapmak istiyorum:

Top yuvarlaktır.

Futbol 90 dakikadır.

Ve futbol, mikrofon başında değil, sahada yönetilir.

Ülkede futbolu, futboldan anlamayan ellere teslim ederseniz sonuç da maalesef böyle olur.

Türk futbolunun ihtiyacı polemik değil; vizyon, liyakat ve doğru planlamadır.

Sayın Montella'ya gelince...

Futbol sadece isimleri sahaya sürmek değildir. Maç okumak, kriz yönetmek, doğru zamanda doğru hamleleri yapmak da teknik direktörlüğün bir parçasıdır.

Maalesef bu turnuvada bunların hiçbirini göremedik.

Yanlış tercihler, geç kalan değişiklikler ve sahaya yansımayan bir oyun planı, milyonların hayallerini yarım bıraktı.

Şimdi soruyorum:

Madem eleştirilere karşı onurunuzu korumak için her fırsatta açıklama yaptınız, Türk futbolunun itibarını korumak için aynı cesareti gösterebilecek misiniz?

Bugün Türk futbolunun kaybettiği sadece bir turnuva değil.

Kaybettiğimiz şey, çocukların gözlerindeki heyecandır.

Kaybettiğimiz şey, milyonların ay-yıldızlı formaya duyduğu umuttur.

Ve bazen bir koltuğu bırakmak, o koltuğa tutunmaktan çok daha büyük bir cesaret ister.

Şimdi Türk futbolunun sizden beklediği tek şey var:

Sorumluluk almak.

Ve istifa etmek.

Çünkü bu yenilginin ardından geriye kalan tek soru şudur:

80 milyonun hayalini kim geri verecek?

Burhan AKDAĞ

İstanbul denildiğinde akla ilk olarak Boğaz gelir. İki kıtayı birbirine bağlayan bu eşsiz su yolu, yüzyıllardır gemilere, balıklara ve sayısız canlıya ev sahipliği yapmaktadır. Ancak Boğaz'ın en sevilen misafirlerinden biri hiç şüphesiz yunuslardır. Sabah saatlerinde ya da gün batımında denizin yüzeyine çıkan, zaman zaman teknelerin yanında süzülen yunusları görmek İstanbullular için her zaman heyecan verici bir manzara olmuştur.

Yunuslar, dünyanın en zeki hayvanları arasında gösterilir. Memeli canlılardır; yani balık değil, insanlar gibi akciğerleriyle nefes alırlar ve yavrularını sütle beslerler. Bu nedenle belirli aralıklarla su yüzeyine çıkarak nefes almak zorundadırlar. Güçlü hafızaları, gelişmiş iletişim becerileri ve sosyal yapıları sayesinde bilim insanlarının yıllardır üzerinde araştırmalar yaptığı canlılar arasında yer alırlar.

Beslenme alışkanlıklarına bakıldığında yunusların ağırlıklı olarak balık, kalamar ve çeşitli deniz canlılarıyla beslendiği görülür. Avlanırken çoğu zaman tek başlarına değil, grup halinde hareket ederler. Bu özellikleri onların ne kadar organize ve dayanışmacı canlılar olduğunu gösterir. Bir sürü halinde avlanan yunuslar, birbirlerine yardım ederek yaşamlarını sürdürürler.

Yunusların en dikkat çekici özelliklerinden biri de sosyal yaşamlarıdır. Sürü halinde yaşarlar, birbirleriyle sesler ve çeşitli hareketler aracılığıyla iletişim kurarlar. Hasta ya da yaralı bir yunusa yardım ettikleri, yavrularını büyük bir özenle korudukları bilinmektedir. Bu yönleriyle insanlara dayanışma, yardımlaşma ve birlikte hareket etmenin önemini hatırlatırlar.

İnsanlarla yunuslar arasındaki ilişki de oldukça ilgi çekicidir. Tarih boyunca birçok kültürde yunuslar dostluğun, özgürlüğün ve iyiliğin sembolü olarak görülmüştür. Denizcilerin anlattığı hikâyelerde, kaybolan gemicilere yol gösteren ya da tehlike altındaki insanlara yardım eden yunuslardan söz edilir. Her ne kadar bu hikâyelerin bazıları efsane niteliği taşısa da yunusların insanlarda bıraktığı olumlu etki tartışılmazdır.

İstanbul'da yaşayanlar son yıllarda yunusları daha sık görmeye başladıklarını ifade ediyor. Bunun nedenleri arasında bazı bölgelerde deniz yaşamının canlanması, gözlem olanaklarının artması ve insanların denize olan ilgisinin çoğalması gösterilebilir. Özellikle İstanbul Boğazı, Marmara Denizi ve Karadeniz'e açılan bölgeler yunusların sıkça görüldüğü alanlar arasında yer almaktadır. Boğaz'da ilerleyen bir vapurun önünde sıçrayan birkaç yunus görmek, İstanbul'un karmaşası içinde insanlara kısa da olsa bir mutluluk anı yaşatmaktadır.

Aslında yunuslar bize önemli bir mesaj da vermektedir. Temiz denizler olmadan yunusların yaşamlarını sürdürmeleri mümkün değildir. Deniz kirliliği, plastik atıklar ve kontrolsüz avlanma yalnızca yunusları değil, tüm deniz ekosistemini tehdit etmektedir. Eğer Boğaz'da yunusları görmeye devam etmek istiyorsak, denizlerimizi korumak ve çevreye karşı daha duyarlı olmak zorundayız.

İstanbul'un martıları, vapurları ve tarihi silueti ne kadar bu şehrin simgesiyse, yunuslar da o kadar değerlidir. Onlar, denizin derinliklerinden gelip bize doğanın hâlâ nefes aldığını hatırlatan sessiz dostlarımızdır. Belki de her yunus gördüğümüzde sadece güzel bir manzara izlemiyor; aynı zamanda doğayla uyum içinde yaşamanın, paylaşmanın ve birlikte var olmanın önemini yeniden hatırlıyoruz.

İstanbul, yunuslar ve insanlar... Bu üçlü, aynı yaşam alanını paylaşan büyük bir hikâyenin parçalarıdır. Deniz temiz kaldıkça, doğa korundukça ve insanlar çevreye saygı gösterdikçe bu hikâye nesilden nesile anlatılmaya devam edecektir.

Kendinize çok çok iyi bakın. Sağlık önemli. Hoşça kalın.

MUSTAFA ÇOLAKOĞLU

GAZETECİ - YAZAR

Bazı İnsanlar Babasını Kaybettiğinde Ağlar. Bazılarıysa İlk Kez O Gün Büyür.

Bazı kayıplar vardır.

İnsan üzülür.

Zaman geçer.

Acı biraz hafifler.

Ve hayat bir şekilde devam eder.

Ama bazı kayıplar vardır ki yalnızca bir insanı alıp götürmez.

İnsanın dünyayla kurduğu ilişkiyi değiştirir.

Baba kaybı çoğu zaman böyledir.

Çünkü insan babasını kaybettiğinde sadece bir yakınını kaybetmez.

Farkında olmadan sırtını yasladığı bir duvarı kaybeder.

Ne zaman düştüğünde arayabileceği bir sesi…

Ne zaman korktuğunda varlığını hissedebileceği bir gölgeyi…

Belki de hayatın karşısında tamamen yalnız olmadığını hissettiren son şeyi kaybeder.

İlginçtir.

İnsan bunu çoğu zaman babası hayattayken fark etmez.

Çünkü güven duygusu sessizdir.

Varlığını hissettirmez.

Yokluğu hissettirir.

Tıpkı nefes almak gibi.

Nefes aldığını düşünmezsin.

Ama eksildiği an başka hiçbir şeyi düşünemezsin.

Baba da çoğu zaman böyledir.

Hayatın arka planında duran sessiz bir güç.

Varlığı alışıldık.

Yokluğu sarsıcı.

Belki bu yüzden bazı insanlar babasını kaybettiğinde yalnızca ağlamaz.

İlk kez gerçekten büyür.

Çünkü o gün anlarlar ki artık başlarına gelen hiçbir şeyi dönüp anlatabilecekleri o eski adres yoktur.

İyi bir haber aldığında aramak istediğin kişi.

Kötü bir haber aldığında sesini duymak istediğin kişi.

Bir şey kırıldığında tamir edeceğine inandığın kişi.

Bir sorun çıktığında “hallederiz” demesi bile yeten kişi…

Artık yoktur.

Ve insan bazen bir ölüm haberinden çok, gündelik hayatın içindeki küçük boşluklarda anlar kaybettiğini.