Hayat bu kimi insanlar yaşarken bir ömür sürer, kimileri ise yaşadıkları hayatla arkalarından gelecek nesillere yüzyıllar boyunca anlatılacak bir destan bırakır. Ahmet Esat Tomruk, halk arasında bilinen adıyla “İngiliz Kemal” böyle insanlardan biriydi.
Onun hikayesini okuyunca anlayacaksınız ki, o yalnızca bir casusun, bir askerin ya da bir kahramanın hikayesi değil, cesaretin korkuya üstün geldiği, zekânın silahlardan daha güçlü olabileceğini gösteren ve en önemlisi, vatan sevgisinin insanı neleri göze alabilecek kadar değiştirebildiğinin canlı bir örneğidir.
Hayalinizde bir insan profili çizin, kendi kimliğini unutacak kadar farklı kimliklere bürünebilen, düşman saflarında aylarca yaşayabilen, en küçük bir hata yaptığında idam edileceğini bilmesine rağmen görevinden vazgeçmeyen biri.
Bence böyle bir hayat, romanlarda okunduğunda bile insana abartılı gelir ama İngiliz Kemal'in yaşamını okudukça “Yok artık bu kadarda olmaz, Esra abartmış” diyenleriniz olacağından eminim, gerçektende İngiliz Kemal’in hayatı çoğu romanlardan daha heyecanlı ve daha inanılmazdır.
Değerli Habercaddesi okurlarım, sizleri bu yazımda bambaşka bir aleme götüreceğim o inanılmaz insanın film tadındaki hayat hikayesine…
Hiçbir yazım, hayal mahsulü değil, yapay zekaya yazdırılmış hiç değil, tamamen uzun saatler boyunca yaptığım araştırmalara dayanır. Sizleri daha merakta bırakmadan, Ahmet Esat Tomruk’un, ya da bilinen adıyla İngiliz Kemal’in hayat hikayesine başlayalım.
Ahmet Esat, 1893 yılında İstanbul’un Fatih ilçesinde, Cerrahpaşa’nın Altımermer semtinde Devlet Memuru bir ailenin ilk çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası Mehmet Reşit bey, Evkaf Nezareti Varidat Kalemi Müdürü yani şimdiki adıyla Vakıflar Gelirler Dairesi Müdürüydü. Annesi Sıdıka hanım ise ev hanımıydı, Ahmet Esat babasını henüz 5 yaşındayken, bir hastalıktan kaybetti, babası öldüğünde aile efradı onu ve annesini dayısı Sezai beyin himayesine verdiklerinden, Cerrahpaşa’dan dayısının semti Emingan’a taşınmışlardı.
Zeki bir çocuktu, ilköğrenimini Emirgan'da tamamladıktan sonra dayısı tarafından 679 sıra numarası ile Galatasaray Lisesi’ne kaydedildi. Burada Fransızcasını geliştirmiş, yurt dışından edindiği arkadaşları ile yabancı dilini ilerletmek için mektuplaşmaya başlamıştı. Yabancı dile meraklıydı, Fransızcanın yanı sıra İngilizce, İtalyanca ve Rumca öğrendi.
Yurt dışından sık sık mektupların gelmesi iktidarın dikkatini çekmiş ve zamanın ajanları tarafından takibe alınmıştı. Hatta henüz 16 yaşındayken ajanlarca tutuklanıp Yıldız Sarayı'na götürülmüş; “Jön Türk “ örgütünden diye işkence edlip, birşey bulunamayınca da serbest bırakılmıştı.
Bu durum dayısını çok üzmüştü Esat’ı ülkeden kaçırtmak için bir Yahudiyle anlaştı, ona para verdi, küçük Esat’ı gizlice bir İngiliz gemisine bindirdi, ancak kaptan, Esat’ı yakaladı, Esat’ın parası yoktu, kaptan onu bir baba şefkatiyle korudu. Daha sonra Esatı evlat edindi onu İngiliz kültürüyle büyüttü . Navy College’de okudu ve 1914 de mezun oldu. İngiliz dilini aksansız konuşmak bir yana farklı bölgelerdeki İngilizceyi de mükemmel bir şekilde taklit edebilir hale geldi, okul yıllarında profesyonel olarak boks yaptı, birçok birincilikler kazandı.
Esat sarışın, mavi gözlü yakışıklı bir delikanlıydı yalnız dilinden değil hal ve tavrından da onu bir Avrupalı'dan ayırmak mümkün değildi.
1914 yılında I.Dünya Savaşı başlayınca İstanbul’a döndü, Topçu Teğmeni olarak vatani görevini tamamlamak üzere askere gitti, İttihatçıların istihbarat kuruluşu Teşkilat-ı Mahsusa’ya da girerek. İttihatçı Kara Kemal ile Dramalı Rıza’dan gizli teşkilat ve çetecilik öğrendi. Çanakkale cephesinde, ünlü İngiliz casusu Arabistanlı Lawrence’yi izledi, Kutül Amere’de esir edilen İngiliz General Towshend’in yanına hapsedildi, görevi ondan gerekli bilgileri almaktı..
Ahmet Esat tutuklu İttihatçılar’ı kurtarmak için çabalamış ancak bu yüzden İngiliz istihbaratı tarafından tutuklanarak Beyoğlu’ndaki İngiliz Hapishanesi’ne atılmıştı. Burada pek çok işkenceye maruz kalan Ahmet Esat bir ara firar etti, yabancı bir gemiyle yurtdışına kaçarken Çanakkale Boğazı’nda yakalandı ve tekrar İstanbul’da hapse atıldı. Hapishanede Koçaki adlı bir rumla sıkı ahbaplık kurmuştu, Koçaki ünlü bir yankesiciydi. Koçaki’den yankesicilik sanatını en ince ayrıntılarına kadar öğrendi.
Daha sonra Anadolu’ya kaçtı. Önceleri Kuvayi Milliye emrinde düşman arasında faaliyet gösterdi (İngiliz Kemal kod adının, Balıkesir Reddi İlhak ve Kuvayi Milliye Cemiyeti İdare Heyeti”tarafından verildiği söylenir). Büyük Millet Meclisi açılınca, Ankara’ya gitti burada Mustafa Kemal Atatürk Fevzi Çakmak ve İsmet İnönü Paşalarla görüştü.
Kuran, bayrak ve tabancaya el basarak sadakat yemini etti.
Gazi Mustafa Kemal Paşa’nın emri ile İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve Rumca bildiği için, Genelkurmaya bağlı olarak İstihbarat Şubesi’nde çalışmaya başladı, görevi gereği İzmir’e gönderildi.
Yunan Kralı Kral Konstantin’in İzmir’e geleceği, Yunan cephelerini gezeceği haberi üzerine harekete geçen İngiliz Kemal, başkomutan sıfatıyla İzmir’e yeni gelen Papulas'ın ikametgahına gider, kendisini Chicago Tribun Gazetesi muhabiri Herri Villiy olarak tanıtır.
Amerikan kamuoyunun, gazetesine verdiği önemi anlatır, yazacağı haberlerle Yunanlılara hizmet yapacağını söyler ve Yunan ordusunun muhterem bir konuğu sıfatıyla cepheleri dolaşır, topladığı bilgileri İsmet İnönü Paşa'nın karargâhına aktarır.
Beş ay düşman içinde görev yapan, Yunanlılar arasında kuvvetli bir istihbarat şebekesi kuran İngiliz Kemal, Kordon'da yemek yerken Çerkes Ethem ile karşılaşınca yakayı ele verir.
Beş yıl hapis cezasına çarptırılır. Paleovastratos hapisanelerinde uzun bir hapis hayatı başlamıştı fakat o bu tutukluluk dönemi sırasında hiçbir şekilde Türkçe konuşmayarak kimliğinin meçhul kalmasını sağlamıştı hatta Yunanlı hakimler bile onun Amerikalı olduğuna kanaat getirmişlerdi. Atina’daki hapishaneden de kaçmayı başarmış geçmişte, İstanbul’da hapiste yatarken tanıştığı Koçaki’den öğrendiği dolandırıcılık türü el becerileri konusunda usta biri olduğundan caddede avare avare dolaşan birisinden çarptığı parayla bir Fransız şilebine kaçak olarak binip İzmir’e gelmişti.
Ankara onu bu kez de Batı Trakya’ya yolladı. O sırada Yunan ordusunun emrinde olan Ermeni General Antranik’in karargâhına girip buradan çok değerli bilgileri Ankara’ya ulaştırdı.
Sarışın ve renkli gözlü olmasının da avantajı ile 1924 yılına kadar Genelkurmaya bağlı olarak sürdürdüğü istihbarat görevinden ayrılarak İstanbul’a yerleşmiş, anılarını yazmış ve tercümanlık yapmış olan İngiliz Kemal gençliğinde kazandığı Türkiye Hafif Sıklet Boks Şampiyonu ünvanını 1932 yılına kadar korumuştu. Sert yumruklarından ötürü 'Tomruk' soyadını almıştı.
Ahmet Esat Tomruk, son yıllarında sahipsizdi, beş parasızdı, yoksulluk içindeydi. Yıllar sonra, 26 Haziran 1964’te, 487 sayılı kanunla TBMM rafından vatani hizmet tertibinden 500 Lira aylık bağlandı.
İlk eşi Mevhibe hanımdan Günseli adında bir kızı olan Ahmet Esat Tomruk, bu eşinden ayrıldıktan sonra 11 Şubat 1943 tarihinde Dorothy Minnic adlı bir İngiliz aktrisle evlenmiştir. Eşinden resmen ayrılmasa da ömrünün son yıllarına doğru ayrı yaşamaya başlamışlardı.
Hayatının son yıllarını Beyoğlu’nda bir dairede geçiren Ahmet Esat Tomruk, 1964 yılında kısmî felç geçirdi ve 14 Şubat 1966 tarihinde 74 yaşında iken vefat etti naaşı Emirgan’daki aile mezarlığına defnedildi.
İngiliz Kemal'in adı bugün hâlâ saygıyla anılıyorsa, bunun nedeni yalnızca cesur bir istihbarat görevlisi olması değil; aynı zamanda gelecek nesillere ilham veren bir karaktere sahip olmasıdır.
Onun hikâyesi, vatan sevgisinin bilgi, akıl ve cesaretle birleştiğinde neler başarılabileceğini gösteren unutulmaz bir yaşam öyküsüdür.
İngiliz Kemal'in ömrü, bu sessiz kahramanlığın en anlamlı örneklerinden biri olarak daima hatırlanmaya devam edecektir.
Bu günlükte bu kadar, başka bir yazımda, başka bir konuda buluşmak üzere hoşçakalın, hoş kalın.
ESRA SONGÜLER
HABER CADDESİ EDİTÖRÜ
Yorum Yazın