Atalarımız ne güzelde demişler “Aslan yattığı yerden belli olur “ diye… Bu atasözünün açılımını yaparsak, tabiki temizlikten bahsetmektedir…
Büyüklerimiz yokluk içinde, çamaşırları kil ile temizlerken, günümüzde artık otomatik çamaşır makineleri çamaşırları yıkayıp, kurutup ütüye hazır hale getirebiliyor,… Her şey iyi güzelde… Çamaşır makinelerinin olmazsa olmazlarından “Deterjan” !
Dünyanın ilk çamaşır deterjanının nerede ve ne zaman ortaya çıktığını hiç düşündünüz mü? İşte ben bu yazıma dünyanın ilk deterjanı ünvanına sahip olan Persili anlatmak istiyorum.
İlk çamaşır deterjanının ortaya çıkışı, temizlik anlayışımızı köklü ve kalıcı bir şekilde değiştirdi. Modern deterjanların atası olan bu ilk formül hem kullanımı hem de bileşenleri açısından o dönem için büyük bir yenilikti. Öyle bir yenilik ki, bu buluş zamanla günlük yaşamımızın ayrılmaz bir parçası haline geldi. Şimdi size sorsak, çamaşır deterjanı olmasa ne yapardınız? Cevabınız ne olurdu? Siz aklınızın bir kenarında bunu düşünürken, ben çamaşır deterjanının ortaya çıkışını anlatmaya başlıyorum.
Dünyada ilk çamaşır tozu XX.yüzyılın başlarında yani 1907 yılında Almanya’da bulundu. Bu yenilikçi ürün, iki profesör, Herman Giessler ve Herman Bauer tarafından icat edildi, alanında uzman iki profesör uzun uzun araştırdıkdan sonra sıradan sabunu, oksijen açısından zengin bir tuzla birleştirdiler bu buluş suda çözüldüğünde giysilere zarar vermeden lekeleri çıkaran oksijenin açığa çıkmasını sağlıyordu.
Bu karışım, sodyum perborat ve silikat bileşenlerinden oluşmuştu. Onun içindir ki Giessler ve Bauer formül üzerinde biraz daha çalıştıktan sonra bu ürünü piyasaya sundular. İsim olarak da Perborat’ın (Pe) sini, Silikatın’da (Sil) ini alıp birleştirince ortaya PERSİL markası çıktı, o dönemde, çamaşır yıkama işlemi genellikle kalıp sabunla yapılırken, bu yeni çamaşır tozu yenilikçi bir yaklaşım sunmuş oldu. Ancak, bu devrim niteliğindeki ürünün popülerleşmesi tabii ki biraz zaman aldı.
Temizlik dünyasında bir devrim var eden bu ürünün kullanımı, aslında o kadar pratik değildi. Çamaşır tozunun kullanılmadan önce macun kıvamına getirilmesini gerektiriyordu ve yalnızca üstten açılan basit çamaşır makinelerinde kullanılabiliyordu. XX.yüzyılın başlarında, çamaşır yıkama alışkanlıkları da oldukça farklıydı. İnsanlar çamaşırlarını haftada bir kez yıkıyordu, maddi zorluklar nedeniyle genellikle sadece bir paket deterjan satın alabiliyorlardı.
Lever Brothers (şimdiki adıyla Unilever) şirketi 1919'da bu yenilikçi ürünü satın aldı ve İngiltere pazarına sundu. Tanıtımında "Muhteşem oksijen yıkayıcı" olarak öne çıktı ve reklamlar ile ambalajlar, ürünün beyaz çamaşırlarda yarattığı etkileri vurguladı.
1939 yılında, kullanımını daha da kolaylaştıran yeni bir deterjan formülü piyasaya sürüldü. Bu versiyon, önceden macun hâline getirilmeden kullanılabiliyordu. Böylece temizlik işlemi daha pratik hale geldi. Yıllar içinde sürekli olarak gelişti ve çamaşır deterjanları daha da çeşitlendi. Aslında bu evrim, çamaşır deterjanlarının evlerde yaygın bir şekilde kullanılmasını sağladı ve günümüz temizlik alışkanlıklarımızın temelini attı.
Ve işte o günlerden günümüze kadar deterjanlar değişikliğe uğrayarak, ama her zaman formülüne bir yenilik eklenerek günümüze kadar geldi, bugün çok değişik deterjanlar kullansakta deterjanların atası Persil’in yeri her zaman ayrıdır.
Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.
CELAL KODAMANOĞLU
GAZETECİ - YAZAR
Yorum Yazın