Herkes fenomendir aslında. İnsan değerlidir ve farklı farklı özellikleri vardır. Her ülkenin fenomenleri var. Ülkemizde olduğu gibi. Kimilerine göre fenomenlik sadece görüntü ve duyularla algılanabilen bir şey. Fenomen kelimesi, bazılarınca sadece şaşırtıcı şeyler için kullanılsa da, genel kullanımda böyle bir anlamı bulunmamaktadır. Tarihte filozoflar tarafından çeşitli anlamlarda kullanılmıştır, genel olarak somut, algılanabilir ve denenebilir olay ve nesne kavramlarıdır. Mesela Platon’a göre fenomen mükemmel ve ebedi olan, olması gerekenlerin geçici, bozuk kopyaları, gerçekte “hakikat” olmayandır. Kant ise fenomeni, duygularla algılanamayan, insanın bilme yetisi dışında ve nedenselliğe tabi olmayan anlamda duygularla algılanabilen ve nedenselliğe tabi olan için kullanmıştır. Edmund Husser’e göre ise fenomen, geri dönelmesi gereken özdür ve fenomolojinin ele aldığı konu, algısal ve deneysel nesneler dünyası değil, nesnelerin özüdür.
Olayı basitleştirici şekilde anlatmak gerekirse, büyüleyici olan harika şeylere veya insanlara günümüzde fenomen deniyor. Son zamanlarda halk arasında oldukça yaygın hale gelen bu ifadenin kullanımına bir örnek “İnternet fenomeni”dir. Bu ifade, internetteki herkesin bu fenomeni takip ettiğini, beğenildiğini ve ünlendiğini açıklamaktadır.
Felsefede fenomenlik olayının yanında sosyoloji de fonemenliği değişik acılardan ele alıyor. Mesela sosyolojide fonemen, kesinliği belli olmayan durumu ifade etmektedir. Bir konuda, kavram veya durumu belirtmek için kullanılan fenomen sosyolojik olarak araştırılarak yöntembilim üzerinden incelenebilir. Gözlemlenebilen ancak kesinliği olgusal olarak ortaya konmayan bir kavram veya durumu işaret etmektedir.
Dünyada çok fenomen var. Ülkemizde de. İlginç olan fenomenlerin ekonomik olarak kısa sürede zenginleşmeleri. Genel olarak bu olay kolay para kazanma sistemi olarak değerlendiriliyor.
Mesela TikTok, son yıllarda kendinden çok söz ettiren bir sosyal medya uygulamasıdır ve Türkiye’de de birçok fenomeni ortaya çıkarmıştır. Günümüzde adından en çok söz ettiren fenomenleri şöyle sıralayabiliriz. Burak Özdemir (@cznburak), Elif Dilara Çakılcıoğlu (@dilaracakilcioglu), Halil İbrahim Göker (@halil_ibrahim_goker), Serhat Akın (@serhatttakin), Gülay Göktürk (@gulaygokturk), Ayşe Tolga (@aysetolga), Burak Yörük (@burak_yoruk), Aslı Sümeyye Aydemir (@aslisumeyyeaydemir),Dila Kırmızıtoprak (@dilakrmztoprak), Atakan Özyurt (@atakanozyurt).
Fenomenler, farklı içeriklerle takipçilerinin ilgisini çekiyor. Bazıları yemek tarifleri, bazıları dans, bazıları komik skeçler ve bazıları ise moda ve güzellik gibi konularla ilgili içerikler paylaşıyor. TikTok, genç nesil arasında giderek daha popüler hale geliyor ve bu fenomenler de Türkiye’de geniş bir hayran kitlesine sahip.
‘Sosyal medya fenomenleri oturduğu yerden para kazanıyor’ düşüncesini savunanlar olduğu gibi, bunun yanlış olduğunu savunanlar da var elbette.
Fenomenler zaman zaman Türkiye gündemine çeşitli olaylarla çıkabiliyor. Olaya sosyolojik olarak bakmak gerekiyor. Kolay ünlü olma ya da para kazanma sistemi olarak bakılması sosyal olarak irdelenmesi gereken bir konu gibi duruyor.
Niye bu konuyu ele aldık. Dünyada olduğu gibi ülkemizde de bu konu son derece dikkat çekici bir hal aldı. Zengin olanlar nasıl zengin oluyor. Kolay fenomen olunabilir mi? Hepimiz merak ediyoruz.
Hoşça kalın.
MUSTAFA ÇOLAKOĞLU
GAZETECİ - YAZAR
Yorum Yazın