Yazan insan gündemi takip etmeli. Neler oluyor, neler bitiyor. Siyaseti yazanlar çok. Görsel basında ya da yazılı basında siyaseti daha çok görüyoruz. Siyasilerin attıkları her adım, söyledikleri her şey gündem oluyor. Siyaseti takip etmek iyidir. Neden iyidir. Çünkü siyasetçiler bu devleti idare ediyor dolayısıyla siyasetteki her olay bu topraklar üzerinde yaşayan insanları ilgilendiriyor.
Bir memleketin iyi yönetilip yönetilmediğinin en iyi ölçüsü nedir diye sorabiliriz. Mesela iyi işleyen bir ülke yaratmak amacıyla hükümetler çeşitli politiklalar izler. Bu politikaların etkinlğini ölçmek için Dünya Adalet Projesi’nin Hukukun Egemenliği Endeksi, Dünya Bankası’nın Yönetişim Endeksi ile Sosyal Gelişme Endeksi mevcut verileri kullanarak ülkelerin farklı kategorilerdeki performansına göre sıralıyor. Mesela buna göre dünyanın en iyi yönetilen 6 ülkesi şöyle sıralanmış. İskandinav ülkeleri sürekli olarak her endeksin ilk sıralarında yer alıyor ve bunlar arasında Danimarka başı çekiyor. 2017’de Sosyal Gelişme Endeksi’nin ‘Temel İnsan İhtiyaçları’ kategorisinde mükemmele yakın bir yerdeydi. Bu kategori, yurttaşların beslenme ve sağlık ihtiyaçlarının karşılanmasından, temel bilgi ve iletişim alanında birçok konuyu kapsıyor. Danimarka’da yaşayan herkes bu haklardan yararlanabiliyor Yabancı öğrenciler parasal yardım ve bedava dil kursu alabiliyor.
Yine endeks sıralamalarında Avustralya ve Yeni Zelanda başa baş gidiyor ama siyasi istikrar, temel hakların gelişkinliği ve şiddet ve terör olaylarının azlığı bakımından Yeni Zelanda biraz daha önde gidiyor.
ABD ve Kanada da bütün endekslerde üst sıralarda yer alıyor ama Kanada siyasi istikrar ve şiddet-terör eylemlerinin azlığı bakımından daha fazla puan alıyor. Beslenme ve sağlık, temel bilgi ve kişisel haklar bakımından Kanada İskandinav ülkeleri kadar iyi. Kanadalılar ayrıca hakkaniyetli tavırlarıyla biliniyor.
Japonya, Dünya Bankası’nın hükümet etkinliği, hukukun egemenliği ve siyasi istikrar göstergeleri bakımından Asya’da en üst sırada yer alıyor. Japonlar sosyal ve kamusal hizmetlere büyük değer veriyor. Herkesin sağlık sigortası var. Ödemeler ücretlere bağlı ve doğrudan ücretten kesiliyor. Ama herkes istediği doktora gidebiliyor ve bu hizmetler için ödenecek ücretin tavanı belirlenmiş durumda. Ancak nüfusun yaşlanması sorunu bu hizmetleri baskılıyor. Dünyanın en iyi kanser doktorları Japonya’da bulunuyor. Japonya eğitim alanında da oldukça ileride.
Mesela Botsvana Afrika’da en güçlü hükümet sistemine sahip. Özellikle rüşvetle mücadele bakımından Hukukun Egemenliği Endeksi’nde üst sıralarda yer alıyor. 1990’larda rüşvet ve yolsuzluk olaylarıyla sarsılan ülkede 199’te kurulan komisyon, rüşvetle suçlanan resmi görevlileri soruşturup cezalandırmaya devam ediyor. Ayrıca elmas madeni sağlanan gelirin ülkede hakkaniyetli bir şekilde dağıtımı sağlanıyor.
Nüfusu 500’ü aşkın her köyde okul ve sağlık ocağı bulunuyor. Bostovana hükümeti çevre koruma bakımından da önemli adımlar attı. Turizmden sağlanan gelirin çoğu milli parklara ve yabanıl hayatın korumasına ayrılıyor.
Şeffaflık, rüşvetle mücadele ve temel bilgilere ve sağlık hizmetlerine erişim bakımından üst sıralarda yer alan Şili ayrıca Letin Amerika’nın en istikrarlı ve yolsuzluk karşıtı hükümetlerinden biri olarak görülüyor. Sağlık sigortası etkili ve çok masraflı değil. Şili’nin en güçlü olduğu alanlardan biri de yol, su, elektrik gibi kaliteli altyapı hizmetleri.
Her zaman söylediğim gibi sağlığınıza dikkat edin. Sağlık önemli.
Hoş çakalın.
MUSTAFA ÇOLAKOĞLU
GAZETECİ - YAZAR
Yorum Yazın