Her ne kadar Gazetecilik mesleğim olsada, ben geçmişte Devlet memuruydum, 25 yıl bir kamu kuruluşunda memur olarak çalışıp emekli oldum işte konuya burdan girmek istiyorum. Eskiden Devlet memurluğunda bir yönetmelik vardı; erkekler için hergün sakal tıraşı, takım elbiseli ve kravatlı olmak. İşte bu sakal tıraşı mecburiyeti farkında olmadan iyi bir alışkanlık getirmişti bana, eşim dahil hiç kimse hayatım boyunca beni sakallı görmemiştir bu alışkanlığım emekliliğimde de devam ediyor, her sabah güne sakal tıraşımı olduktan sonra başlarım.
1900 lü yılların başlarına kadar tıraş olmak oldukça güç bir işti, tıraş olmadan önce usturanın bilenmesi gerekiyordu. Tıraş olmak için usturaya alternatif bir araç geliştirmek üzere pek çok çalışma yapılmış olsa da bunlardan başarılı sonuçlar alınamamıştı ta ki King Camp Gillette Jilet’i icat edene kadar. Bu sayede yüzlerce yıldır devam eden tıraş olma alışkanlıklarında köklü bir değişime imza attı. Çelik şerit ve pirinç parçaları üzerinde çalışırken jileti icat etti ve geliştirdiği tıraş makinesi sayesinde tıraş olmayı kolaylaştırdı. Bu erkekler için yüzyılın icadıydı.
1903 yılında tek kullanımlık jiletle birlikte satışına başladığı tıraş makineleri, yeni bir ürün olmanın ötesinde yeni bir tıraş şeklinin habercisiydi. Kısa sürede jilet ve tıraş makineleri, kişisel bakımına özen gösterenlerin günlük hayatının bir parçası haline geldi. Aradan geçen bunca zaman sonra bile jilet, King Camp Gillette‘in adıyla anılmaktaydı iyi de Jilete adını veren bu kişi kimdi derseniz?
King Camp Gillette, 5 Ocak 1855 tarihinde soğuk bir kış günü, ABD’nin Wisconsin eyaletine bağlı Fond du Lac’ta üç çocuklu bir ailenin üçüncü çocuğu olarak dünyaya geldi. Babası posta müdürüydü aynı zamanda yerel bir gazetede Editörlük yapıyordu. Annesi ise disiplini seven bir ev kadınıydı. Aile ortamı içinde küçük King, zamanı verimli şekilde kullanmayı erken yaşlardan itibaren öğrendi, orta gelirli Gillette ailesi için hayat pek çok fırsatla doluydu. Bu fırsatları iyi kullanmak için zaman planlaması önemliydi küçük King‘i bu düşünceyle yetiştiren annesi ve babası, çocuklarının iyi bir eğitim alması için Illinois’e yerleşmeye karar verdiler o zamanlar Fond du Lac’a yaklaşık 400 km. güney de kalan Illinois bölgesi daha iyi imkanlara sahipti.
Babası King‘in ileride ticarete atılmasını ve başarılı bir iş insanı olmasını istiyordu. Kendisi de bir süre ticaretle uğraşmış fakat başarılı olamamıştı. Yerleştikleri Illinois , Fond du Lac’a göre daha büyük bir yerdi ve ticaret için daha geniş imkanlar mevcuttu. 1871 yılının Ekim ayında gerçekleşen büyük Chicago yangını, Gillette ailesinin tüm maddi varlıklarını kaybetmesine sebep oldu, Chicago yangınından sonra çaresiz kalan Gillette ailesi mecburen New York’a taşındı.
New York’a yerleşen Gillette ailesi yeni bir hayat kurmaya çalışırken ellerindeki maddi imkanlar kısıtlıydı. Bu nedenle King Camp Gillette eğitimini sürdürmek yerine ticaret alanında devam etmeye karar verdi. Farklı sektörlerde satış işleriyle uğraştı, bolca seyahat etti. Birkaç yıl içinde King Camp Gillette, seyyar satış alanında çok önemli deneyimler kazandı. Boş zamanlarında ise satışını yaptığı ürünleri inceliyor, ürünlerini nasıl geliştirilebileceğine dair çizimler yapıyordu. King Camp Gillette‘e göre bir ürünün satışında başarı elde etmenin yolu o ürünü çok iyi tanımak ve ne işe yaradığını çok iyi bilmekten geçiyordu. Ürünleri tanımak ise daha iyisini yapmaya çalışmak konusunda onu motive ediyordu. Böylelikle King Camp Gillette seyyar satıcılıktan mucitliğe doğru ilerlemeye başladı.
King Camp Gillette‘in icat tutkusu aslında Illinois’te geçen çocukluk yıllarında ilk işaretlerini vermeye başlamıştı. Evde annesinin yaptığı ev işlerini kolaylaştırmak için basit birtakım pratik çözümler geliştiriyor, mutfak eşyalarını verimli şekilde kullanmak için yeni çözümler buluyordu. Hırdavatçı dükkanında çıraklık yaparken işi gereği pek çok araç ve gereci tanımak durumunda kalmıştı. New York yıllarında King Camp Gillette, o güne kadar edindiği bilgi ve deneyimleri ticari anlamda da kullanmaya başladı. Ürünleri tanımanın getirdiği özgüven satış başarısını arttırırken, satışlardan elde ettiği başarı yeni ürünler geliştirmeye dönük doğal bir motivasyon yarattı. Kendisinin aynı zamanda da tamircilik yönü vardı. Ürünlerde oluşan sorunları kolayca çözmesini sağlayan bu yönü, ürünlerde kusurlu noktaları tespit etmesini kolaylaştırmıştı.
Gillette‘in en önemli meraklarından biri de kitap okumaktı. Kendisini geliştirmesini sağlayacak kitapları buluyor, boş zamanlarında yeni icatlar üzerinde düşünüyordu. Bu süreçte en çok telefonun ve ampulün icadı King Camp Gillette‘in icatlara olan merakını daha da arttırdı.
1890 yılında King Camp Gillette, Ohiolu bir petrol tüccarının kızı Atlanta Ella Gaines ile evlendi.
1895 yılında ise hayatını değiştirecek bir fikir geliştirdi. Tarihin en eski zamanlarından beri erkekler tıraş oluyordu fakat tıraş olmalarını kolaylaştıran etkin bir çözüm hâlâ bulunamamıştı. Binlerce yıl öncesinin mağara insanlarının kullandığı yöntemler esas itibariyle neredeyse hiç değişmeden kullanılıyordu. Sakalları kesmek için kullanılan kesici cisimler zaman içinde değişmişti ancak yöntem neredeyse hiç değişmemişti. Antik Mısır ve Roma’da altın ve bakır usturalar, 18. yüzyılda ise İngiltere’de ilk çelik kenarlı tıraş bıçağı kullanılmıştı.
Tıraş olmayı kolaylaştırmak için sayısız çalışma yapılsa da öteden beri kullanılan düz kenarlı tıraş bıçaklarında henüz istenilen iyileştirme sağlanamamıştı. Günlerden bir gün ayna karşısında tıraş olurken tek kullanımlık tıraş bıçağı olsa tıraş işlerinin ne kadar kolaylaşacağını düşündü. Tıraş olurken ustura bilemek ve diğer işlemler bu sayede tarihe karışabilirdi, bu da zamandan da tasarruf edilebilirdi.
Bu amaç doğrultusunda King Camp Gillette, çelik şerit ve pirinç parçaları üzerinde çalışmalara başladı. Kullandığı eğe ve mengene sayesinde çelik şeritleri kolayca işleyebiliyordu. Geliştireceği tıraş bıçağı, içinde kullanılacak özel bir kesici sayesinde hem tıraş işlemini kolaylaştırabilir hem de ustura bileme zahmetinden kurtarabilirdi. İlk olarak zihninde tasarladığı tıraş bıçağının tutuş özellikleri el hareketlerine kolay uyum sağlamalıydı. 1899 yılına gelindiğinde King Camp Gillette, tıraş bıçağının ilk prototipini üretmeyi başardı. Tıraş bıçağının kesici kısmını ince çelikten üretti ve sakalları güzelce kesti. Ürünün patentini alarak kişisel bakım alanında çok önemli bir buluşa imza attı. Fakat ne var ki, bu ürünlerin seri üretimini yapıp satışını gerçekleştirmek için gerekli sermayeye sahip değildi. Çeliğin yeterli derecede inceltilmesi ve keskin hale getirilmesi çok güçtü. Ürünün aynı zamanda da sağlam olması gerekiyordu. Bu dönemde William Emery Nickerson ile tanışması, gerekli kaynakları bulmasını sağladı. İşte bu tek kullanımlık jilet sayesinde yüzlerce yıllık tıraş şekli değişmeye başladı.
1901 yılında King Camp Gillette, William Emery Nickerson ortaklığıyla “Gillette Safety Razor Company”‘yi kurdu ve tıraş bıçaklarının seri üretimine başladı. Jiletin icadı hem tıraşta kullanılacak basit ve etkili bir ürünün ortaya çıkmasını sağlamış hem de sakal kesmeyi kolaylaştıran bir makine fikrini açığa çıkarmıştı. O güne kadar sakal kesiminde en sık kullanılan araç usturaydı. Tıraş olmak için usturaya alternatif bir araç geliştirmek üzere pek çok çalışma yapılmış olsa da bunların hiçbiri başarılı sonuçlar vermedi. Jiletin icadı tıraş makinesini geliştirme konusunda önemli bir milattı. Çünkü jilet ele alındığında yaralanmaya yol açabiliyor, bu da jilet kullanımını güvenli hale getirmeyi gerektiriyordu. Şirketin isminde geçen “Safety” sözcüğü bu bağlamda özellikle seçilmişti. Ürünler için yapılan reklamlarda jiletle birlikte satılan tıraş makinelerinin güvenlik konusunda etkin çözümler sunduğunun altı çiziliyordu. Ancak yine de jiletler tıraş makinesinden daha çok ilgi gördü.
1900’lerin başlarında jiletin icadı kişisel bakım sektöründe hızlı bir büyüme ivmesinin fitilini ateşledi. Bu büyümede en önemli pay doğal olarak Gillette Safety Razor Company‘ye aitti. Sadece 2 yıl içinde satışı yapılan tıraş makinelerinin sayısı 90 bini aşarken, jiletlerin sayısı 12 milyon geçti. Tek kullanımlık tıraş bıçakları hemen tüm meslek gruplarından kullanıcılara hitap ediyor, tıraş olmalarını kolaylaştırıyordu. Jilet fiyatı halkın alım gücüne uygundu ve bu da ürünlerin geniş kitlelere ulaşmasını sağlıyordu. Dahası, ürünlerde yer alan fotoğrafı sayesinde King Camp Gillette dünyanın en tanınan mucitlerinden biri haline geldi. Tıraş olmak için tıraş makinesi ve jilet alan herkes, bu icadın sahibini görüyor ve tanıyordu. Ortalama tıraş süresi 20 dakikadan artık sadece 5 dakikaya inmişti. Tıraş bıçağının sunduğu tıraş deneyiminin cilde zarar vermediğinin de altı özenle çizildi.
Ve siz beyler her sabah tıraş olurken, Gillette’i saygı ile anmayı unutmayın!
Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın
CELAL KODAMANOĞLU
GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ
Yorum Yazın