Her geçen gün, dünümüzü daha çok arar hale geliyoruz. Eskiden ‘Bu ne biçim kıyafet?’denilen tarzlar bugün vitrinlerde baş köşeye oturmuş durumda. Moda dediğimiz şey, sanki yıllar önce küçümsenenlerin yeniden değer kazanmasından ibaret oldu. Eski kıyafetler, eski saç modelleri, eski aksesuarlar… Hepsi yeniden hayatımıza girdi. Demek ki zamanında hor görülen birçok şey, aslında kendi döneminin ruhunu taşıyormuş. Sadece moda değil, müzik de geçmişe özlem duyduğumuz alanların başında geliyor. Eskiden bir şarkı yapılırken büyük bir emek verilirdi. Besteci günlerce düşünür, söz yazarı kelimeleri ince ince işlerdi. Müzisyenler stüdyoya girer, tüm enstrümanlar canlı çalınır, şarkılar makaralara kaydedilirdi. Her notanın, her ezginin arkasında insan emeği, alın teri ve sanatçının ruhu vardı.
Bugün ise dijital dünya, emeğin yerini hızla almaya başladı. Bir şarkı yapmak için artık stüdyolarda günlerce çalışmaya gerek kalmıyor. Evde mikrofonun karşısına geçip birkaç dakikada kayıt alınabiliyor. Altyapılar yapay zeka destekli programlarla hazırlanıyor, sesler düzeltiliyor, efektler ekleniyor. Ardından klipler de yapay zeka ile montajlanıp sosyal medyada paylaşılıyor. Allah aşkına söyler misiniz, sanat bu işin neresinde? Elbette teknoloji hayatımızı kolaylaştırıyor. Buna kimsenin itirazı yok. Ancak kolaylık, emeğin tamamen ortadan kalkması anlamına gelmemeli. Çünkü sanat, sadece ortaya çıkan ürün değil, o ürünün hazırlanış sürecidir. Bir ressamın fırça darbeleri, bir müzisyenin parmaklarının enstrümanda bıraktığı iz, bir oyuncunun rolüne hazırlanırken çektiği zahmet… İşte sanatın gerçek değeri burada gizlidir.
Yeşilçam filmlerine baktığımızda bunu çok net görürüz. O filmlerde inanılmaz bir emek vardı. Oyuncular çoğu zaman makyajlarını kendileri yapar, kıyafetlerinin bir kısmını kendi imkanlarıyla karşılardı. Bugünkü gibi lüks karavanlar, dev prodüksiyon ekipleri, sınırsız teknik imkanlar yoktu. Üstelik aldıkları ücretler de çoğu zaman komik denecek kadar azdı. Ama buna rağmen kamera karşısına geçtiklerinde sanatlarını konuştururlardı. O dönem filmler makara filme kaydedilirdi. Makara film pahalıydı. Bu yüzden çekimler defalarca tekrarlanamazdı. Bir sahneye giren oyuncu, hata yapmamak için tüm yeteneğini ortaya koymak zorundaydı. Repliğini unutmamalı, duygusunu doğru vermeli, rolünü yaşamalıydı. Çünkü her tekrar, büyük bir maliyet demekti. İşte bu yüzden Yeşilçam oyuncuları sadece rol yapmaz, adeta karakterin ruhuna bürünürdü.
Bugün ise aynı sahne onlarca kez çekilebiliyor. Hatalar bilgisayarda düzeltiliyor, eksikler montajla tamamlanıyor. Oyuncunun performansı bile teknolojinin gölgesinde kalabiliyor. Elbette günümüz sanatçılarını küçümsemek doğru değil. Onların da kendine göre zorlukları var. Ancak geçmişteki o saf emeği, o fedakârlığı, o sanat aşkını bugünün dünyasında bulmak giderek zorlaşıyor. Belki de bu yüzden insanlar eskiye dönüyor. Eski şarkıları dinliyor, eski filmleri izliyor, eski kıyafetleri giyiyor. Çünkü geçmişte samimiyet vardı. İnsanlar daha az imkânla daha büyük işler başarıyordu. Şimdiki gibi her şeyin hazır olduğu bir dünyada değil, yokluk içinde var olmanın mücadelesini veriyorlardı.
Teknoloji ilerlesin, yapay zeka gelişsin, dijital dünya hayatımızı kolaylaştırsın… Buna karşı çıkmak mümkün değil. Ama sanatın ruhunu kaybetmemesi gerekiyor. Çünkü emek olmadan sanat olmaz. Alın teri olmadan kalıcılık olmaz. Bugün yapay zekâ ile hazırlanan birçok eser belki kısa süreli bir ilgi görebilir. Ama yıllar sonra insanların hafızasında kalacak olanlar, yine emekle üretilen gerçek sanat eserleri olacaktır. Nerede o eski günlerin emeği diye sormamızın sebebi işte budur. Biz aslında sadece eski kıyafetleri, eski şarkıları ya da eski filmleri özlemiyoruz. Biz, emeğin değer gördüğü, sanatın ruh taşıdığı, insanların işlerini aşkla yaptığı o samimi günleri özlüyoruz.
Habib BABAR
Yorum Yazın