BİPOLAR AFEKTİF BOZUKLUK

Bipolar Afektif Bozukluk: Gerçeği Anlamak, Damgalamayı Kırmak

“Bazen enerji öylesine artıyor ki, günler yetmiyor; bazen de o kadar çökmüş hissediyorum ki, yatağımdan kalkamıyorum.”

Bu, birçok kişinin yaşadığı ruhsal bir gerçek: Bipolar Afektif Bozukluk (BAB).

Halk arasında hâlâ “ruhsal iniş çıkış” olarak özetlenen BAB, aslında biyolojik, psikolojik ve sosyal boyutları olan karmaşık bir durumdur.

Mani ve Depresyon: İki Uç

BAB’da ruh hali iki uç arasında gider gelir:

• Mani dönemi: Aşırı enerji, grandiyöz düşünceler, örneğin kendini Tanrı’ya yakın hissetme, yerinde duramama, sınırsız alışveriş ve libido artışı.

• Depresyon dönemi: Umutsuzluk, değersizlik, sosyal çekilme, konsantrasyon kaybı, kendine zarar düşünceleri.

Örneğin hasta, mani döneminde bir haftada tüm tasarrufunu alışverişe harcayabilir, uyumadan günlerce çalışır ve kendini olağanüstü yetenekli hissedebilir. Ertesi ay depresyon döneminde yatağından kalkamayacak kadar çökmüş hisseder.

Biyolojik ve Psikodinamik Temel

Mani sırasında beyinde dopamin ve noradrenalin artışı gözlemlenir; uyku ihtiyacı azalır ve düşünceler hızlanır.

Psikanalitik bakış ise maniyi, içsel çöküşe karşı geliştirilen savunma mekanizması olarak yorumlar. Kişi, kendini güçlü, enerjik ve kontrol sahibi hisseder.

Yani mani, ne sadece kimya ne de sadece ruhsal bir “keyif patlaması”dır; iki boyut bir arada işler.

Nevroz – Psikoz Sınırı

Mani, bazı dönemlerde psikotik özellikler gösterebilir:

• Kendini Tanrı’ya yakın hissetme gibi

• Grandiyöz sanrılar

• Halüsinasyonlar

Hafif veya orta şiddette mani ise çoğunlukla gerçeklik algısı korunmuş durumdadır.

Tedavi edilmezse, hem sosyal hem ailevi hem de mesleki yaşam ciddi şekilde etkilenebilir.

Toplumsal Yanılgılar

Mani döneminde artan libido veya karşı cinse yönelim, yanlış yorumlanır:

• Kadınlarda Örn. ‘’ahlaksız” erkeklerde ‘’meziyetsiz çapkın, sapkın’’gibi damgalamalar sık görülür.

Oysa bu ahlaki bir tercih değil, hastalığın doğal bir parçasıdır.