bir çizgi karakterden çok daha fazlası
Zaman zaman karşımıza çıkan karakterler vardır onları ilk gördüğünüz anda sadece bir çizim sanırsınız. Sonra yıllar geçer, dünya değişir, insanlar yaşlanır ama o karakterler hâlâ aynı gülümsemeyle size bakarlar. Betty Boop tam da böyledir sadece büyük gözleri, kısa elbisesi, minicik topuklu ayakkabıları ve kıvrak sesiyle tanınan bir çizgi kahraman değildir. O, siyah-beyaz sinemanın ritmi, caz kulüplerinin neşesi, ekonomik bunalımın ortasında gülümsemeyi unutmayan insanların umudu ve popüler kültürün en inatçı simgelerinden biridir.
Bizler henüz dünyaya gelmemiştik, anne ve babalarımızın belki de dedelerimizin, ninelerimizin çocukluk yıllarına yani 1930'lu yıllara zaman yolculuğu yapalım mı ne dersiniz ?
II. Dünya Savaşı’nın başlamasının sebeplerinden biri olduğu düşünülen Büyük Buhran'ın gölgesi altında insanlar yaşam mücadelesi veriyor, işsiz, gelecek belirsiz, umut azalmış. Sinema salonları ise birkaç saatliğine gerçek hayattan kaçmanın en ucuz yollarından biri tam bu dönemde perdeye minicik bir karakter çıkıyor.
“Betty Boop”
Grim Natwick'te yaratıldı ve Fleischer Studios tarafından gösterime konuldu, izleyicinin karşısına ilk kez "Dizzy Dishes" adlı kısa animasyonda çıktı.
Başlangıçta kimse onun bir efsane olacağını düşünmüyordu, ilk olarak Köpek Bimbo’nun aşkı olarak yaratılan Betty, tam anlamıyla insan bile değildi. Köpek benzeri özelliklere sahip küçük bir yan karakterdi ancak seyirciler onun enerjisini, hareketlerini ve neşesini öylesine sevdi ki Max Fleischer, 1932’de Any Rags adlı animasyonda Betty Boop’u bir insan karakteri olarak çizdi , Fino köpeği kulakları halka küpelere, siyah fino köpeği burnu bir kadının düğmeye benzeyen burnuna dönüştü, yüzü insanlaştı ve kısa süre içinde herkes onu konuşmaya başladı.
Betty Bopp, bir gece kulübü şarkıcısıydı ve erkeklerin ilgisini çeken şehvetli bir profil çiziyordu.
O dönemin çizgi filmlerinde caz müziği adeta ikinci başroldü. Betty dans ediyor, şarkı söylüyor, kahkahalar atıyor, bazen garip yaratıklarla mücadele ediyor, bazen de tamamen gerçeküstü dünyalarda dolaşıyordu. Çizgi filmler mantıkla değil hayal gücüyle ilerler. Bugün bu yazımı yazmadan önce araştırdığımda "Bunu nasıl düşünmüşler?" diye şaşırmıştım.
Betty Boop'un sesi de karakterinin ayrılmaz bir parçasıydı.
O meşhur "Boop-Oop-a-Doop!" nidası yalnızca bir replik değildi; kısa sürede dünyanın en tanınan seslerinden biri hâline geldi. Bir nesil onu taklit etti, sonraki nesiller onu nostaljiyle benimsedi fakat Betty'nin hikâyesi sadece kahkahalardan ibaret değildi.
1930'ların başında kadınların toplumdaki rolü büyük bir değişim geçiriyordu. Daha özgür giyiniyor, daha bağımsız hareket ediyor, çalışma hayatında daha görünür oluyorlardı. Betty Boop da bu değişimin eğlenceli ama cesur yüzlerinden biri oldu.
Kimi insanlar onu kadın özgürlüğünün simgesi olarak gördü, kimileri ise fazla cesur buldu.
Tam da bu noktada tarihin akışı devreye girdi.
Aynı yıl Hayes Ofisi ! (yani bizdeki RTÜK ile benzer bir kurum) filmlere cinselliğin özendirilmesi ile ilgili bazı sert standartlar getiren uyarı yayınladı. Bu uyarı sonucu animasyon şirketleri, Betty’nin sırtı açık, kısa elbisesini, daha uzun etekli, kolları olan ve yakalı bir elbise ile değiştirdi , O meşhur Jartiyeri de bir daha asla görülmedi değiştim sadece bunlarla kalmadı zamanla saçlarındaki bukleler azaldı sonunda altın bileziklerini ve halka küpelerini takmayı bıraktı ve önceki yıllara göre daha olgun ve daha aklı başında bir hale geldi.
Betty yeni çizilen imajı ile bir öğretmen, sekreter ya da çocuk bakıcısı olarak tasvir edildi ama asla bir gece kulübü şarkıcısı değildi. Sansür yasaları ağır basıyordu, 1934 yılında çekilen kısa animasyon filmi “Ha ha ha” da yasaklandı, belki niye yasaklandığını sizlerde merak etmiş olabilirsiniz, onuda açıklayayım.
Bu filmde çok şeker yediği için dişleri çürüyen bir palyaçonun ağrısını gidermek için onun dişlerini çekmek isteyen Betty, başarısız olmuştur ve palyaço daha çok ağrı çekmeye başlamıştır. Bunun için başka bir çare olarak Betty palyaçoya morfin vermiştir. Morfinin etkisiyle palyaço histerik kahkahalar atmaya başlar. Kahkahalar palyaço ile kalmaz; nesneler ve sokaktaki insanları da etkisi altına alır. Filmin yasaklanmasının nedeni morfinin insanlara faydasından çok zararının olduğu olarak açıklandı.
O yıllardan sonra Betty Boop artık unutulmaya yüz tutmuştu.
Yıllar geçti insanlardan uzak kalan Betty Bopp Nostaljinin popüler olduğu 1980’lerde tekrar geri döndü.
Renkli televizyonlar çıktı, yeni kahramanlar doğdu, süper kahramanlar dünyayı kurtardı, bilgisayar animasyonları çağ atlattı.
Fakat Betty Boop'un yüzündeki o çocukça tebessüm hiç değişmedi, belki de gençler bu yüzden onu tişörtlerde, kupalarda, posterlerde, telefon kılıflarında, çocukların oyuncak bebeklerinde yaşatıyordu. Bence Betty, yalnızca nostaljiyi değil, geçmişin sıcaklığını temsil ediyordu.
Bu yüzden Betty Boop bugün hâlâ genç kuşakların ilgisini çekiyor. Onun dünyasında kusursuzluk yoktur her şey biraz çılgın, biraz komik, biraz da masalsıdır. Modern animasyonların yüksek teknolojisine rağmen Betty'nin birkaç basit çizgiden oluşan yüzü hâlâ sıcak görünür.
Bir yerlerde hâlâ "Boop-Oop-a-Doop!" diyerek gülümseyen küçücük bir karakter varsa, umut da tamamen kaybolmamış demektir Betty Boop'un gerçek sırrı güzelliğinde ya da şöhretinde değildir.
Belki de sırrı neredeyse yüz yıldır insanlara aynı şeyi fısıldayabilmesindedir: "Hayat bazen karmaşık olabilir ama müzik başladığında dans etmeyi unutma."
Bu yüzden Betty Boop yalnızca bir çizgi karakter değil geçmişten günümüze uzanan bir tebessümdür.
Başka bir yazımda buluşmak üzere.
Hoşçakalın, Hoş kalın.
ESRA SONGÜLER
HABER CADDESİ EDİTÖRÜ
Yorum Yazın