25 yıl Devlet Memurluğu yaptığım kurumumda hergün giydiğim takım elbisemin en önemli tamamlayıcısıydı. O zamanlar Devlet kurumlarında çalışan memurların kıyafetlerinin olmazsa, olmazıydı, kravat takmamak büyük eksiklikti, hoş karşılanmazdı, yasal olarak ta yükümlülüktü. Bireysel ve kurumsal ciddiyetin en önemli unsurlarından biriydi ama artık devir değişti, günümüzde hatta görsel basında bile yaka bağır açık gömleklerle konuşmak gelenek oldu, kravat takmak gözden düştü. Neydi kravatı günlük yaşamımıza sokan?
Bence Kravat, bazen bir insanın boynunda taşıdığı en sessiz sırdır. Kimseye bir şey anlatmaz, hiçbir soru sormaz, yalnızca orada durur. Gömleğin yakasına usulca yerleşir, düğümü atılır ve gün boyunca bir insanın kalbine en yakın yerlerden birinde sessizce bekler. Belki de bu yüzden kravatın hikâyesi, göründüğünden çok daha derindir çünkü bazı şeyler, kendilerini anlatmak için kelimelere ihtiyaç duymazlar.
Kravat, erkek modasının en küçük parçalarından biri gibi görünür oysa boyna asılan ince bir kumaş şeridinden çok daha fazlasıdır. O, göğüs kafesinin hemen üzerinde, kalbin ve nefesin düğümlendiği yerde asılı duran sessiz bir imzadır.
Bir kravatın ne anlama geldiğini anlamak için ona yalnızca bir kumaş parçası olarak bakmamak gerekir. Onun üzerinde yaşanmış günler, yarım kalmış cümleler, söylenememiş sözler ve kimsenin bilmediği duygular saklı olabilir. Bir insan onu sabah aynanın karşısında bağlarken belki de kendine yeni bir yüz hazırlar. Dışarıya göstereceği kişiyi seçer, omuzlarını düzeltir, gömleğinin yakasını kapatır ve hayatın karşısına çıkmaya hazırlanır oysa aynadaki yüzün arkasında, kimsenin göremediği başka bir insan vardır. Yorulmuş, düşüncelere dalmış, belki birini özlemiş, belki de artık hiçbir şeyi eskisi gibi hissedemeyen bir insan…
Bu haftaki yazımda, benimde yıllardır kullandığım, “Kravat” tan bahsetmek istiyorum.
Kravat sözcğünün kökenine inmek gerekirse “Kravat” Fransızca’da Hırvat anlamına gelen ‘Croate’ sözcüğünden türeyerek ‘Cravate’ olarak günümüze kadar gelmiş olup dünyanın birçok yerinde aynı isimle anılır.
Tarihte biraz gerilere gidelim, Kravat 1600’lü yıllarda askerlerin, avcıların ve çiftçilerin kir ve soğuk havadan korunmak için boyunlarına taktıkları bir kumaş parçasıydı. XVI.yy’da dünyada “Otuz Yıl Savaşları” olarak tarihe geçen savaşlar sürerken savaşa giden Hırvat askerlerini uğurlayan eşleri, anneleri ya da sevgilileri başlarından çıkardıkları atkılarını, sevdikleri erkeklerin boyunlarına bağlamış ve birer düğüm atmışlardı. O yıllarda hanımlar eşlerinin, anneler oğullarının, genç kızlar sevdiklerinin evlerinden uzakta oldukları süreçte bu atkıları her gördüklerinde kendilerini hatırlamalarını ve attıkları özel düğümlerin de erkeklerini kötülüklerden koruyacağına inanıyorlardı.
1630’lar da bu ayrıntının farkına varan Hırvat komutanlar, Hırvat askerlerini rütbe ayrımı yapmak ve daha zengin görünmek için farklı kumaşlardan yapılmış bu aksesuarları kullandırmaya başladılar.
XVI.yy da Hırvatlar’da karşımıza çıkan kravat daha sonraki yıllarda Fransa’da , Avrupalılar tarafından kısa sürede benimsenen kravat daha sonraki yıllarda Amerika ve oradan da Rusya tarafından ve XIX. yy da modernliğin simgesel aksesuarı oldu.
Batılılaşma hareketleri etkisiyle Osmanlı İmparatorluğu içinde kravat kullanan ilk padişah Sultan Abdülmecid olarak bilinir. Bu dönemde aydınlar tarafından kısa sürede kabul gören kravat kullanımı padişahın isteği doğrultusunda devlet dairelerinde de takılmaya başlanmış ve günümüze kadar gelmiştir.
Cumhuriyet döneminde oldukça yaygınlaşan kravat kullanımı bu dönemde saygı ve erkek giyimindeki şıklığı temsil etmeye başlıyor. Zamanla bazı alanlarda aksesuar olma rolünü değiştirerek disiplini ve ciddiyeti temsil ettiği kanısıyla Resmi dairelerde memurlar tarafından da kullanılmak zorunda kalınmıştı.
İnsanların birbirlerine gösterdikleri yüzlerle içlerinde taşıdıkları hayatlar arasında bazen büyük bir mesafe vardır.
Kravat, o mesafenin tam ortasında durur.
Onu özel kılan, bağırtkan renkleri ya da iddialı desenleri değil; sadeliğindeki o keskin asalettir.
Düz, sade bir renk gece mavisi, kömür grisi ya da solgun bir bordo kalbin üzerine çekilmiş ince bir çizgi gibidir. Ne kadar resmi görünürse görünsün, aslında insan ruhunun en hassas, en kırılgan yerini korumaya çalışır. Boyna atılan o ilmek, hayata sıkı sıkıya tutunma çabasının en zarif, en sessiz halidir.
Günün sonunda, karanlıkta çözülüp bir kenara bırakıldığında bile, kravat kendi hikâyesini fısıldamaya devam eder. O, sadece bir aksesuar değil; insanın taşıdığı hayatın, yutkunarak büyüttüğü anlamın ve zamana karşı direndiği asil duruşun ta kendisidir.
Ve ben uzun yıllar önce Devlet memurluğundan emekli olup, sivil hayata atıldığımda, tabiki bazı alışkanlıklarımada son vermek zorundaydım.
Öncelikle resmi kıyafetlere son verip spor giyinmek ve kravatı sadece özel davetlerde kullanılmak üzere gardrobumun bir köşesinde bırakmaktım. Ama onun asaleti her zaman içimde vardır, bunu bir kadına anlatamazsınız… Eminim heleki geçmişte Devlet memurluğu yapmış erkekler kravatın anlamını çok ama çok iyi bilir.
Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın
CELAL KODAMANOĞLU
GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ
Yorum Yazın