Hayat sürprizlerle doludur, herkes doğar, yaşar ve ölür ama kimse , yaşarken nasıl bir iz bırakacağını bilemez. Mesleğine aşık dur durak bilmeden çalışan insanlar da öyledir hayatın neler getireceğini çoğu zaman bilmezler.
İşini öyle severler ki, atölyeleri evleri haline gelmiştir. Basit bir atölyede çalışırlar, bir masanın başında çizim yaparlar, gecenin bir yarısı bozulan bir makinenin başında saatler geçirirler. Ellerine yağ bulaşır, üstleri başları kirlenir, yaptıkları şey bazen çalışmaz bazen beklediklerinden kötü sonuç verir. Sabahı makine başında karşılarlar ama asla vazgeçmezler çünkü onların kafasında başkalarının göremediği bir şey vardır.
Ne bileyim, belki de bir hayal.
Ve bazen o hayal, insanın bütün hayatını değiştirir.
Bugün sizlere adını daha önce belki duymadığınız August Horch’dan bahsetmek istiyorum.
Bugün onun adı söylendiğinde çoklarınızın aklına hepimizin hayallerini süsleyen, üst segment bir araç markası olan “Audi” gelir fakat benim sizlere anlatacağım August Horch’un hikâyesi yalnızca bir otomobil markasının hikâyesi değil, bilakis bir insanın kendi doğrularının peşinden gitmesinin, başarısızlıklarla karşılaşmasının, yeniden başlamasının ve sonunda kendi adından bile daha büyük bir miras bırakmasının hikâyesidir.
Belki de en güzel tarafı şudur:
August Horch, hayatı boyunca otomobil üretmekten çok daha fazlasını yaptı.
O hayallerinin peşinden “daha iyisi mümkün” düşüncesinin peşinden koşarak gitti.
August Horch, 1868 yılında Almanya’da dünyaya geldi.
Horch’un hayatı başından itibaren otomobillerle çevrili değildi. Babasının yönlendirmesiyle mühendislik eğitimi aldı ve teknik dünyaya adım attığında, dönemin en heyecan verici gelişmelerinden birinin tam ortasında buldu kendisini.
Otomobil henüz bugünkü anlamıyla “otomobil” değildi.
Bugün arabayı çalıştırmak için düğmeye basıyoruz, klima kendiliğinden sıcaklığı ayarlıyor, oturduğun koltuklar bile ısınıyor, yol bilgisayarı bize hangi sokaktan döneceğimizi söylüyor, bir yere park ederken aracın kameraları çalışıp tehlike anında seni uyarıyor
Ama o dönemlere dönelim otomobil bazen insanın kendisine bile:
“Bunu gerçekten çalıştırabilecek miyim ?” diye sormasına sebep olabilecek bir makineydi.
Motorlar gürültülüydü mekanik sistemler karmaşıktı, güvenilirlik bugünkü seviyelerde hiç değildi kısaca o zamanlar otomobil kullanmak, bugünkü gibi kahvenizi yudumlayıp müziği açarak işe gitmekten çok, küçük bir mühendislik macerasına çıkmaya benziyordu.
August Horch ise bu dünyadan korkmak yerine onun üzerine gitmeyi seçti.
At arabalarının hüküm sürdüğü bir dünyada motorlu taşıt fikri neredeyse bilimkurgu gibiydi ama Horch'un ilgisini çeken tam da buydu.
Yeni olan ve bilinmeyen, henüz tamamlanmamış olan, çünkü bazı insanların karakterinde tuhaf bir özellik vardır ben o özelliği zaman zaman kendimde de hissederim, herkes için zor olan, onlar için daha da ilginç hâle gelir. Zorluğun üstesinden gelmek için gecelerini gündüzle birleştirirler.
Babasının yönlendirmesiyle mühendislik eğitimi alan August Horch da makinelerin çalışma biçimine, mühendisliğe ve özellikle motorlu taşıtlara büyük bir ilgi duydu ve sonunda otomobilin geleceğini şekillendirecek isimlerden biri hâline geldi.
Horch'un kariyerindeki önemli duraklardan biri, otomobil tarihinin efsane isimlerinden Karl Benz oldu. Benz'in şirketinde çalışmak, genç bir mühendis için yalnızca bir iş değildi bu, geleceğin nasıl kurulacağını öğrenmekti.
Otomobil henüz emekleme dönemindeydi.
Motor teknolojileri gelişiyordu, üretim yöntemleri sürekli değişiyordu.
Mühendisler bir yandan teorik problemlerle uğraşıyor, bir yandan yaptıkları makinelerin gerçek hayatta çalışmasını sağlamaya çalışıyordu.
Horch kolay kolay tatmin olan bir insan değildi.
Bir şey çalışıyorsa:
“Daha iyi çalışabilir mi?”diye düşünüyordu.
Bir motor yeterince güçlüyse: “Daha güçlü olabilir mi?”
Bir otomobil yeterince hızlıysa: “Daha hızlı olabilir mi?”
Bir sistem dayanıklıysa:“Daha da dayanıklı yapılabilir mi?”
İşte Horch’un kafasını hep bu sorular dolduruyordu.
Ve takvimler 1899 yılını gösterirken August Horch kendi şirketini kurdu.
Şirketin adı elbette: Horch kendi soyadını markanın üzerine yazdı.
Bugün bunu yaptığımızda kulağa son derece doğal geliyor ama Horch için bu sadece bir marka adı değildi bu, onun imzasıydı.
“Ben bu otomobilin arkasındayım.”demekti.
Horch şirketi kısa zamanda otomobil üretmeye başladı.
İlk otomobiller, bugünün otomobilleriyle karşılaştırıldığında elbette çok ilkel kalıyordu ama o dönemin şartlarını düşünmek gerekiyor.
Bugün arabanız çalışmadığında: “Servisi arayayım” diyorsunuz, o dönemde ise muhtemelen kaputu açıp:
“Şimdi hangi parçayı ikna etmem gerekiyor?” diye düşünüyordunuz.
Horch işte böyle bir çağda otomobil üretiyordu.
Horch markası teknik açıdan ilerleme kaydetti ancak August Horch'un karakterindeki en önemli özelliklerden biri, aynı zamanda hayatındaki en büyük problemlerden birine dönüşmeye başladı:
Bir mühendis için: “Bunu daha iyi yapalım.” demek kolaydır.
Muhasebeci için ise aynı cümle: “Bunun maliyeti ne olacak?” anlamına gelir.
İşte Horch ile şirketindeki diğer yöneticiler arasında zamanla böyle görüş ayrılıkları ortaya çıktı.
Ve sonunda August Horch, kendi adını taşıyan şirketten ayrılmak zorunda kaldı.
Hayatın ironilerine bakın… Bir insan kendi adıyla bir şirket kuruyor, sonra kendi şirketinden ayrılıyor. Komik geldi değil mi, gerçekten de öyleydi.
İnsanın başına bundan daha garip ne gelebilir ki ? Fakat Horch için bu son değild tam tersine yeni bir başlangıçtı. Hani azimli insanlar hiç pes etmez, hep bir umut içindedir, “Küllerimden yeniden doğarım” der ya, aynen öyle oldu 1909 yılında August Horch yeni bir şirket kurdu fakat bir sorun vardı. Yeni şirketine soyadını yani “Horch” adını veremezdi. Çünkü Horch adı artık eski şirketinin markasıydı.
Ve işte otomotiv tarihinin en güzel kelime oyunlarından biri burada ortaya çıktı. Almancada “Horch!” kelimesini tercüme ettiğimizde karşımıza “Dinle!” Sözcüğü çıkar, Horch'un soyadının Latince karşılığı ise: Audi!
Böylece August Horch, kullanamadığı kendi adını başka bir dilde yeniden kullanmış oldu.
Ve her şeyden önemlisi, sürekli daha iyisini yapma arzusu vardı.
August Horch’un karakterinde bulunan bu “yetinmeme” duygusu, ilerleyen yıllarda Audi’nin ruhunun önemli parçalarından biri hâline gelecekti.
Çünkü bazı markalar otomobil üretir.
Bazıları ise otomobilin ne olabileceğini sürekli yeniden düşünür.
Audi’nin hikâyesi ikinci kategoriye daha yakın durdu.
Şimdi gelelim herkesin bildiği o iç içe geçmiş dört halkaya.
Bugün Audi logosunu gördüğümüzde aklımıza doğrudan dört halka gelir.
Aslında o logoya dört halka demek yanlış olur, Zincir dememiz daha doğru çünkü August Harch 1932 yılında Almanya’nın otomotiv dünyasında önemli bir birleşme gerçekleştirdi.
Audi, DKW, Horch ve Wanderer aynı çatı altında Birbirlerine zincirle bağlanmış olarak betimlediği dört şirketi birleştirerek Auto Union yapısını oluşturdu. Işte bu dört halka o dört markayı temsil ediyordu.
Yani bugün Audi’lerin üzerinde gördüğümüz o sade ve şık logo, aslında bir zamanlar birbirinden farklı dört markanın birleşmesinin hikâyesini taşıyor.
Bir bakıma Audi logosuna baktığımızda yalnızca dört halka görmüyoruz, bir otomotiv ailesinin fotoğrafını görüyoruz ve işin en güzel tarafı bugün ufak bir çoocuk bile Audi'yi biliyor, dört halkayı biliyor ama August Horch'un adını kaç kişi gerçekten biliyor? Çocukları bırakalım, siz değerli okurlarım biliyormuydunuz.
Oysa büyük markaların arkasında her zaman insanlar vardır.
İsimleri zamanla logoların gölgesinde kalmıştır.
Hepiniz August Horch'un en büyük başarısının Audi'nin kuruluşu olduğunu söyleyebilirsiniz, ama ben onun daha büyük bir miras bıraktığını düşünüyorum.
O miras:
Pes etmemek.
Bir kapı kapanınca başka bir kapı açmak.
Kendi ismine sahip çıkamasan bile fikirlerine sahip çıkmak.
Bir başarısızlığın hayatının tamamını tanımlamasına izin vermemek.
Ve en önemlisi:
Hayal ettiğin şey için yeniden başlayabilmek.
August Horch, kendi adını taşıyan şirketten ayrıldığında hikâyesinin bittiğini düşünebilirdi.
Ama düşünmedi.
Yeni bir şirket kurdu.
Yeni bir isim buldu.
Yeni bir yol çizdi.
Ve o yol, yıllar sonra dünya çapında tanınan bir markanın tarihine dönüştü.
Bugünün otomobillerini görseydi ne hissederdi?
Bence muhtemelen şaşırırdı. hem de çok.
Bir otomobilin artık kendi kendine park edebilmesi…
Telefonla bağlantı kurması…
Elektronik sistemlerle çevresini algılaması…
Arabayı terk ettiğinizde otomatik olarak kendini kilitleyip emniyete alması,
Elektrikli motorların sessizce büyük güçler üretebilmesi…
Sürücü destek sistemleri…
Dijital ekranlar…
Navigasyon…
Ve belki de en garibi:
İnsanların otomobilin motor sesini yapay olarak artırmak için hoparlör kullandığını görmek.
August Horch 1951 yılında hayatını kaybetti ama ölüm, bazı insanların hikâyesini bitirmez. Çünkü onların fikirleri yaşamaya devam eder. Bugün Audi adını gördüğümüzde August Horch'un hikâyesi de oradadır. O dört halkaya baktığımızda onun geçmişinin izlerini görebiliriz.
“Bitti” sandığın yerde yeniden başlayabilmenin mümkün olduğunu.
August Horch'un hikâyesi bu yüzden sadece otomobil tarihi değildir.
Bu, insan hikâyesidir.
Ve belki de onu asıl büyük yapan şey, Audi'yi kurmuş olması değil…
Vazgeçmek için yeterince sebebi varken yeniden başlayabilmiş olmasıdır.
İnşallah bu yazımı okuduktan sonra karşısına bir Audi çıkarsa yalnızca
“Güzel araba.” demek yerine,
“Bunun arkasında bir adamın inadı var.” diyebilirsiniz.
Haftaya başka bir yazımda buluşmak üzere hoşçakalın ama hep dostça kalın
CELAL KODAMANOĞLU
GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ
Yorum Yazın