Sayılar öylesine hayatımıza girmiş ki, onsuz bir şey olmuyor, düşünebilirmisiniz eğer sayılar olmasaydı, hayat dururdu…
Sayıların insan hayatındaki önemini biliyoruz. Bu yüzden de takdir ettiğimiz kimselere “Hesap adamı" diyerek, takdirimizi belirtirken, savruk, insanlar içinde "Hesap, kitap bilmez" diyerek tenkit ettiklerimiz de olur.
Kısacası insanlar sayılarla iç içe yaşarlar.
Ne bileyim, evladımız dünyaya geldiği anda ilk kaydı bir sayıyla tutulur: doğum tarihi, kilosu, boyu… Okul yıllarında başarı notlarla ölçülür. Mesela deriz ki, “Parasız birşey olmaz”, çokları evet doğru diyebilir, iyi de peki sayı olmasaydı para olur muydu sizce ! Ne bileyim markette herhangi bir yer de alacağınız herşeyini parası sayı ile yazılır, Asansörle kaçıncı kata çıkacağınız sayı ile yazılır… kısaca aklınızın alabileceği herşey sayı ile ifade edilir,
Bence sayılar, insanlığın evreni anlamlandırma çabasının en güçlü araçlarından biridir. Günlük hayatımızda fark etmeden kullandığımız bu semboller, aslında medeniyetlerin gelişiminde büyük bir rol oynamıştır. Alışveriş yaparken fiyat hesaplamak, zamanı ölçmek, bilimsel araştırmalar yapmak ve teknolojiyi geliştirmek tamamen sayıların sağladığı düzen sayesinde mümkün olduğu bilinen gerçektir, işte durum böyle iken, acaba insanoğlu sayılarla nasıl tanıştı, bu semboller nasıl bulundu, nasıl hayatımıza girdi dersiniz !
İnsanlar sayıları icat etmeden önce, günlük yaşamlarında basit sayma ihtiyaçlarını karşılamak için taşlar, çentikler ve diğer semboller kullanmışlardı. İlk sayı sistemleri avcı-toplayıcı toplumlarda ortaya çıktı. Bu toplumlar genellikle sayılar yerine, sadece saymayı gerektiren nesneler arasında bir eşleştirme yaparak, basit sayma yöntemleri geliştirdiler. İlk sayıların bir grup nesneyi saymak ve organize etmek için kullanıldığı düşünmekteyim.
Tarihteki ilk insanlar, ellerini kullanarak sayma yapardı.
Parmak sayımı, belki de ilk matematiksel işlem olarak kabul edilebilir.
Zaman içinde taşlar, düğümler veya çentikler de sayma aracı olarak kullanıldı. Hatta yapılan arkeolojik kazılarda MÖ 20.000 yıllarında Afrika’da bulunan Ishango kemikleri, insanların çentikleme yöntemiyle sayma yaptıklarını gösteren erken dönem matematiksel deliller olarak tarihe geçti.
Uzun uzadıya yazıpta kimseyi sıkmak istemiyorum, Sümerler Çivi yazısıyla kayıt altına aldığı tabletler günümüze kadar gelmiştir, öyle ki Sümerlerin kullandığı 60 tabanlı bir sayı sistemi günümüzde de kullanılmaktadır, halen açılar (360 derece), zaman (60 saniye, 60 dakika) vb. Saymakla bitmez …
Sümerlileri Eski Mısırlılar takip etmişler, onlarda onluk sistemi kullanmaktaydı, Biyografik yazılardan anladığımızda Piramitlerin yapımında bu onluk sistemin kullanıldığı ortaya çıktı…
Ancak biz daha yakınlara gelelim, işte günümüzde kullandığımız 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 ve 0 olarak tanımladığımız Onluk sistemde, herne kadar “Batı Arap” sistemi olarak bilinse de, gerçekte Hint matematikçi Brahmagupta,(MS 598–668) sıfırın aritmetik kurallarını formüle eden ilk kişiydi. O zamana kadar sıfır bir sayı olarak kabul edilmemekte sadece (.) ile tanımlanmaktayken, Brahmagupta başı ve sonu belgeleyen bir çember (0) olarak tanımlayıp sıfırı bir sayı olarak tanımladı. Sıfır, sayıların yazılışı ve hesaplama yöntemlerinde devrim yarattı. Boşluğu temsil etmenin yanı sıra matematiksel işlemleri basitleştirdi. Bugün kullandığımız 0-9 arasındaki rakamları içeren ondalık sayı sistemi, Hindistan’da ortaya çıktı ve Arap matematikçiler tarafından Batı’ya tanıtıldı. Onun içindir ki, günümüzde kullandığımız rakamlar yazılışı bakımından Batı Arap sistemi olarak tanımlanmaktadır.
Tabiki bazı Avrupa ülkeleri Romen rakamlarını kullansada kullanış bakımından basitlik gözönüne aldıklarından Batı Arap Alfabesindeki rakamlara döndüler, Kısa bir örnek verecek olursam (97) rakamını Romen rakamları ile yazacak olsaydık (XCVII ) olarak karmaşık bir sistemle yazılacaktı.
Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte sayıların önemi daha da artı . Mesela günümüzde tüm hayatımızı kolaylaştıran bilgisayarlar sadece 0 ve 1 rakamlarından oluşan ikili sistemle çalışır. İnternet, yapay zeka ve modern iletişim teknolojileri tamamen sayıların oluşturduğu karmaşık sistemler üzerine kuruludur. Bu nedenle benim görüşüme göre sayılar, yalnızca matematik derslerinin konusu değil; modern dünyanın temel yapı taşlarından biridir.
Şuna inanırım ki, sayılar insanlığın ortak dilidir hayatımızın her alanında bizi yönlendirir, düzen kurar ve geleceği şekillendirirler belki de bu nedenle, sayıların olmadığı bir dünya düşünmek; pusulasız bir gemiyle okyanusa açılmak gibidir.
Bu haftalıkta bu kadar, haftaya başka bir konuda buluşmak üzere hoşça kalın ama hep dostça kalın.
CELAL KODAMANOĞLU
GENEL YAYIN KOORDİNATÖRÜ
Yorum Yazın